Ο εθνικός διάλογος για το Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες των τελευταίων δεκαετιών. Με επίσημη εκκίνηση τον Φεβρουάριο του 2026, η κυβέρνηση και το Υπουργείο Παιδείας θέτουν στο επίκεντρο μια συνολική αναθεώρηση του ρόλου του Λυκείου, με στόχο ένα απολυτήριο αξιόπιστο, δίκαιο και κοινωνικά αποδεκτό, που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες του μέλλοντος.
Γιατί ανοίγει ο εθνικός διάλογος
Η αφετηρία της συζήτησης είναι η κοινή παραδοχή ότι το σημερινό Λύκειο, ιδιαίτερα στη Β΄ και Γ΄ τάξη, έχει μετατραπεί σε έναν προθάλαμο εξετάσεων. Η εκπαιδευτική διαδικασία συχνά υποχωρεί μπροστά στην εξεταστική πίεση, ενώ οι οικογένειες επιβαρύνονται οικονομικά και ψυχολογικά.
Όπως έχει επισημανθεί από την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, το ισχύον σύστημα «μετρά περισσότερο την αντοχή παρά τη γνώση», δημιουργώντας ανισότητες και περιορίζοντας τη χαρά της μάθησης. Παράλληλα, δεν συμμετέχουν όλοι οι μαθητές στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη ένα απολυτήριο με αυθύπαρκτη αξία, ανεξάρτητα από την εισαγωγή στα ΑΕΙ.
Τι είναι το Εθνικό Απολυτήριο
Το Εθνικό Απολυτήριο σχεδιάζεται ως ένας τίτλος σπουδών με πραγματικό αντίκρισμα, που θα αποτυπώνει τη συνολική μαθητική πορεία στο Λύκειο και όχι ένα μόνο εξεταστικό στιγμιότυπο.
Σύμφωνα με τον βασικό σχεδιασμό:
-
Ο τελικός βαθμός θα προκύπτει από συνυπολογισμό των επιδόσεων στην Α’, Β’ και Γ’ Λυκείου, με αυξανόμενη βαρύτητα προς τη Γ’ τάξη.
-
Ένα από τα σενάρια που συζητούνται προβλέπει ποσοστώσεις (π.χ. 15% – 35% – 50%), χωρίς όμως να υπάρχει οριστική απόφαση.
-
Το απολυτήριο θα συνοδεύεται από δωρεάν και δημόσιες πιστοποιήσεις (ξένες γλώσσες, ψηφιακές δεξιότητες), ενισχύοντας το εκπαιδευτικό προφίλ των μαθητών.
Πανελλαδικές Εξετάσεις: τι αλλάζει και τι όχι
Ένα από τα πιο ξεκάθαρα σημεία του εθνικού διαλόγου είναι ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται στο παρόν στάδιο. Παραμένουν ένα αδιάβλητο και αξιόπιστο σύστημα, μέχρι να υπάρξει – εφόσον υπάρξει – ένα εναλλακτικό μοντέλο με αντίστοιχες εγγυήσεις.
Η συζήτηση επικεντρώνεται:
-
στον ρόλο που θα έχουν οι Πανελλαδικές μέσα στο συνολικό πλαίσιο του Εθνικού Απολυτηρίου
-
στη μείωση του αριθμού των εξεταζόμενων μαθημάτων και της ύλης
-
στο πώς η εισαγωγή στα ΑΕΙ δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από έναν γραπτό διαγωνισμό, αλλά από τη συνολική εικόνα του μαθητή.
Τράπεζα Θεμάτων και αξιολόγηση
Στον διάλογο έχει τεθεί:
-
η επέκταση της Τράπεζας Θεμάτων και στο Γυμνάσιο
-
η κάλυψη του 100% των θεμάτων στις ενδοσχολικές εξετάσεις Α’ και Β’ Λυκείου από την Τράπεζα
-
η ανάγκη για αντικειμενικότερη αξιολόγηση, τόσο στα γραπτά όσο και στον προφορικό βαθμό.
Οι πέντε πυλώνες της μεταρρύθμισης
Ο εθνικός διάλογος οργανώνεται γύρω από πέντε θεματικούς πυλώνες:
-
Εκπαιδευτικό περιεχόμενο – κοινός κορμός γνώσεων και δεξιοτήτων
-
Σχολική ζωή – το σχολείο ως κοινότητα μάθησης και κοινωνικοποίησης
-
Επιμόρφωση εκπαιδευτικών – διαρκής επαγγελματική ανάπτυξη
-
Υποδομές – σχολικές και ψηφιακές, για ίσες ευκαιρίες
-
Διακυβέρνηση – σαφείς ρόλοι, θεσμική συνέχεια και αξιολόγηση
Ποιοι μαθητές επηρεάζονται
Σημαντική διευκρίνιση είναι ότι οι αλλαγές:
-
δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο
-
δεν αφορούν τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου
Με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα, το Εθνικό Απολυτήριο αναμένεται να ξεκινήσει πιλοτικά το σχολικό έτος 2027–2028, με πρώτο ενδεχόμενο ορίζοντα εφαρμογής την Α’ Λυκείου. Αυτό σημαίνει ότι αφορά κυρίως τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στη Β’ Γυμνασίου.
Χρονοδιάγραμμα εθνικού διαλόγου
Ο διάλογος έχει σαφή δομή και χρονικά ορόσημα:
-
Φεβρουάριος 2026: εκκίνηση και ομάδες εργασίας
-
Μάρτιος–Απρίλιος: θεματικές συζητήσεις και συμμετοχικός διάλογος
-
Μάιος–Ιούνιος: σύνθεση προτάσεων
-
Ιούλιος–Σεπτέμβριος: δημόσια διαβούλευση
-
Οκτώβριος 2026: τελική έκθεση και χάρτης εφαρμογής
