Λύσεις ερωτήσεων-ασκήσεων κεφ. 1 (Ομάδες Α, Β, Γ) (σελ. 30-32) – ΕΙΔΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Β΄ ΤΕΥΧΟΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Β΄ ΤΕΥΧΟΣ Γ΄ ΕΠΑΛ ΕΙΔΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Β΄ ΤΕΥΧΟΣ Γ΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις ερωτήσεων-ασκήσεων κεφ. 1 (Ομάδες Α, Β, Γ) (σελ. 30-32) – ΕΙΔΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Β΄ ΤΕΥΧΟΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων-ασκήσεων κεφ. 1 (Ομάδες Α, Β, Γ) (σελ. 30-32)

Πλήρεις λύσεις των ερωτήσεων-ασκήσεων του κεφαλαίου 1 — οι δεκαπέντε προτάσεις Σωστού-Λάθους της Ομάδας Α με αιτιολόγηση, οι έξι ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και αντιστοίχισης της Ομάδας Β και οι δέκα ανοικτές ερωτήσεις της Ομάδας Γ.

Ομάδα Α, ερωτήσεις 1-5 — Σωστό ή Λάθος — αιτίες και κατηγορίες φωτιάς

Ερώτηση: Ομάδα Α: (Αιτιολογήστε τις απαντήσεις σας) 1. Τα βραχυκυκλώματα αποτελούν αιτία πυρκαγιάς. α) Σωστό β) Λάθος 2. Τα αναμμένα αποτσίγαρα αποτελούν αιτία πυρκαγιάς. α) Σωστό β) Λάθος 3. Οι θερμάστρες μπορεί να αποτελέσουν αιτία πυρκαγιάς. α) Σωστό β) Λάθος 4. Οι ηλεκτρικές συσκευές, ως καιγόμενα υλικά, ανήκουν στην κατηγορία φωτιάς C. α) Σωστό β) Λάθος 5. Η βενζίνη, ως καιγόμενο υλικό, ανήκει στην κατηγορία φωτιάς Β. α) Σωστό β) Λάθος

Απάντηση:

Οι απαντήσεις | # | Πρόταση | Σ/Λ | Αιτιολόγηση | |---|---|---|---| | 1 | τα βραχυκυκλώματα αποτελούν αιτία πυρκαγιάς | Σωστό | στις αιτίες πυρκαγιάς περιλαμβάνεται η κακή χρήση ηλεκτρισμού (π.χ. βραχυκυκλώματα) (σελ. 11) | | 2 | τα αναμμένα αποτσίγαρα αποτελούν αιτία πυρκαγιάς | Σωστό | αναμμένα αποτσίγαρα αναφέρονται πρώτα στη λίστα· και η πρόκληση φωτιάς από αναμμένα αποτσίγαρα ανέρχεται σε υψηλά ποσοστά έως και 37% του συνόλου των περιπτώσεων (σελ. 11) | | 3 | οι θερμάστρες μπορεί να αποτελέσουν αιτία πυρκαγιάς | Σωστό | η φωτιά ανάβει όταν ένα υλικό θερμανθεί αρκετά από πηγή θερμότητας, όπως η φλόγα τσιγάρου, ο σπινθήρας τροχού, η θερμότητα θερμάστρας κ.λπ. (σελ. 10) | | 4 | οι ηλεκτρικές συσκευές, ως καιγόμενα υλικά, ανήκουν στην κατηγορία φωτιάς C | Σωστό | κατηγορία C: ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές, όπως ηλεκτρονικός υπολογιστής, συσκευές φαξ κ.λπ. (Πίνακας 1.1, σελ. 11) | | 5 | η βενζίνη, ως καιγόμενο υλικό, ανήκει στην κατηγορία φωτιάς Β | Σωστό | κατηγορία Β: εύφλεκτα υγρά και αέρια, όπως βενζίνη, οινόπνευμα, προπάνιο, λάδια κ.λπ. (Πίνακας 1.1, σελ. 11) |

Ο πλήρης πίνακας των κατηγοριών (σελ. 11) | Κατηγορία | Καιγόμενα υλικά | Χρώμα σήματος | |---|---|---| | Α | συνήθη καιγόμενα υλικά, όπως ξύλο, χαρτί, ύφασμα, λάστιχα, πλαστικό | πράσινο | | Β | εύφλεκτα υγρά και αέρια, όπως βενζίνη, οινόπνευμα, προπάνιο, λάδια | κόκκινο | | C | ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές | μπλε | | D | εύφλεκτα μέταλλα, όπως μαγνήσιο, λίθιο, τιτάνιο | κίτρινο | | Ε | καύσιμα υλικά των κατηγοριών A, Β, C, D που βρίσκονται κοντά ή πάνω σε ηλεκτρικές συσκευές ή εγκαταστάσεις υπό τάση | γαλάζιο |

Και μια σημείωση (σελ. 10): οι περιπτώσεις αυτοανάφλεξης είναι σπάνιες — δηλαδή σχεδόν πάντα υπάρχει εξωτερική πηγή θερμότητας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Και οι πέντε προτάσεις είναι Σωστές. Η πρώτη, γιατί στις αιτίες πυρκαγιάς που καταγράφει η Πυροσβεστική Υπηρεσία περιλαμβάνεται η κακή χρήση ηλεκτρισμού, με παράδειγμα τα βραχυκυκλώματα. Η δεύτερη, γιατί τα αναμμένα αποτσίγαρα αναφέρονται πρώτα στη λίστα των αιτίων και μάλιστα η πρόκληση φωτιάς από αυτά ανέρχεται σε ποσοστό έως και τριάντα επτά τοις εκατό του συνόλου των περιπτώσεων. Η τρίτη, γιατί η φωτιά ανάβει όταν ένα υλικό θερμανθεί αρκετά από πηγή θερμότητας, όπως η φλόγα τσιγάρου, ο σπινθήρας τροχού ή η θερμότητα θερμάστρας. Η τέταρτη, γιατί σύμφωνα με τον πίνακα των κατηγοριών φωτιάς η κατηγορία C περιλαμβάνει τις ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές, όπως ο ηλεκτρονικός υπολογιστής και οι συσκευές φαξ. Και η πέμπτη, γιατί η κατηγορία Β περιλαμβάνει τα εύφλεκτα υγρά και αέρια, όπως η βενζίνη, το οινόπνευμα, το προπάνιο και τα λάδια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Α, ερωτήσεις 6-10 — Σωστό ή Λάθος — πρόληψη, δομική πυροπροστασία και επικίνδυνοι χώροι

Ερώτηση: 6. Η διαπαιδαγώγηση του προσωπικού αποτελεί ενέργεια πρόληψης της φωτιάς. 7. Η σήμανση επικίνδυνων υλικών και χώρων αποτελεί μέτρο πρόληψης της φωτιάς. 8. Οι ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις που δεν είναι απαραίτητες τις μη εργάσιμες ώρες πρέπει να τίθενται εκτός τάσης. 9. Ο χωρισμός του κτιρίου σε πυροδιαμερίσματα αποτελεί μέτρο πρόληψης. 10. Το λεβητοστάσιο σε οποιοδήποτε κτίριο αποτελεί επικίνδυνο χώρο.

Απάντηση:

Οι απαντήσεις | # | Πρόταση | Σ/Λ | Αιτιολόγηση | |---|---|---|---| | 6 | η διαπαιδαγώγηση του προσωπικού αποτελεί ενέργεια πρόληψης | Σωστό | στα μέτρα πρόληψης περιλαμβάνεται η εκπαίδευση του προσωπικού (σελ. 11) | | 7 | η σήμανση επικίνδυνων υλικών και χώρων αποτελεί μέτρο πρόληψης | Σωστό | ρητά στη λίστα της πρόληψης: σήμανση επικίνδυνων υλικών και χώρων (σελ. 11) | | 8 | οι ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις που δεν είναι απαραίτητες τις μη εργάσιμες ώρες πρέπει να τίθενται εκτός τάσης | Σωστό | θέση εκτός τάσης των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων σε μη εργάσιμες ώρες, όταν δεν είναι απαραίτητες (σελ. 12) | | 9 | ο χωρισμός του κτιρίου σε πυροδιαμερίσματα αποτελεί μέτρο πρόληψης | Λάθος | ανήκει στη δομική πυροπροστασία (παθητική): ο χωρισμός του κτιρίου σε διαμερίσματα πυρασφάλειας (πυροδιαμερίσματα)… (σελ. 12) — είναι δεύτερο στάδιο, όχι πρόληψη | | 10 | το λεβητοστάσιο σε οποιοδήποτε κτίριο αποτελεί επικίνδυνο χώρο | Σωστό | το λεβητοστάσιο αναφέρεται ως επικίνδυνος χώρος σε όλες τις κατηγορίες κτιρίων που απαριθμεί το βιβλίο — πολυκατοικίες, κτίρια ξενοδοχείων, κτίρια γραφείων, εκπαιδευτήρια (σελ. 12) |

Η κρίσιμη διάκριση των δύο πρώτων σταδίων (σελ. 11-12) | Στάδιο | Ορισμός | Παραδείγματα | |---|---|---| | Πρόληψη | το σύνολο των μέτρων και ενεργειών που λαμβάνονται για την αποφυγή φωτιάς | εκπαίδευση του προσωπικού· συγκρότηση ομάδας πυρασφάλειας· σωστή αποθήκευση των υλικών· συνεχής έλεγχος της ηλεκτρικής εγκατάστασης· σήμανση επικίνδυνων υλικών και χώρων· απαγόρευση καπνίσματος· θέση εκτός τάσης· τακτική επιθεώρηση | | Δομική πυροπροστασία | το σύνολο των μέτρων που έχουν ενσωματωθεί στην κατασκευή ενός κτιρίου για τον περιορισμό των επιπτώσεων της φωτιάς | πυροδιαμερίσματα· οδεύσεις διαφυγής· έλεγχος ροής του καπνού· ενίσχυση της στατικής αντοχής· χρήση κατάλληλων υλικών | Με μια πρόταση: η πρόληψη αφορά συμπεριφορές και διαδικασίες ώστε να μην ανάψει η φωτιά· η δομική αφορά την ίδια την κατασκευή ώστε, αν ανάψει, να περιοριστεί.

Τι είναι οι επικίνδυνοι χώροι (σελ. 12): είναι οι χώροι ενός κτιρίου που περιέχουν εύφλεκτα υλικά. Σε περίπτωση πυρκαγιάς στους χώρους αυτούς, η φωτιά εξαπλώνεται πολύ γρήγορα και σε μεγάλη επιφάνεια, παράγονται πολλά τοξικά αέρια και υπάρχει κίνδυνος έκρηξης. Γι' αυτό πρέπει να αποτελούν αυτοτελές πυροδιαμέρισμα, με αντοχή στη φωτιά (δείκτης πυραντίστασης όχι μικρότερο των 60 min).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι προτάσεις 6, 7, 8 και 10 είναι Σωστές και η πρόταση 9 είναι Λάθος. Η έκτη είναι Σωστή, γιατί στα μέτρα πρόληψης περιλαμβάνεται η εκπαίδευση του προσωπικού. Η έβδομη είναι Σωστή, γιατί η σήμανση επικίνδυνων υλικών και χώρων αναφέρεται ρητά στα μέτρα πρόληψης. Η όγδοη είναι Σωστή, γιατί στα μέτρα πρόληψης περιλαμβάνεται η θέση εκτός τάσης των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων σε μη εργάσιμες ώρες, όταν δεν είναι απαραίτητες. Η ένατη είναι Λάθος, γιατί ο χωρισμός του κτιρίου σε πυροδιαμερίσματα δεν ανήκει στην πρόληψη αλλά στη δομική ή παθητική πυροπροστασία, δηλαδή στα μέτρα που έχουν ενσωματωθεί στην κατασκευή του κτιρίου για τον περιορισμό των επιπτώσεων της φωτιάς. Και η δέκατη είναι Σωστή, γιατί το λεβητοστάσιο αναφέρεται ως επικίνδυνος χώρος σε όλες τις κατηγορίες κτιρίων που απαριθμεί ο κανονισμός πυροπροστασίας, δηλαδή στις πολυκατοικίες, στα ξενοδοχεία, στα κτίρια γραφείων και στα εκπαιδευτήρια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Α, ερωτήσεις 11-15 — Σωστό ή Λάθος — συστήματα, πίνακες και ανιχνευτές

Ερώτηση: 11. Στα συστήματα πυρανίχνευσης ζώνης, όταν δοθεί συναγερμός, δε γνωρίζουμε τον ανιχνευτή που ανακάλυψε τη φωτιά, αλλά τη ζώνη στην οποία ανήκει. 12. Σε περίπτωση φωτιάς στα σημειακά συστήματα, γνωρίζουμε και τον ανιχνευτή που την εντόπισε και τη ζώνη στην οποία ανήκει. 13. Ο κεντρικός πίνακας ελέγχου των συστημάτων πυρανίχνευσης ενεργοποιεί μόνο τις συσκευές ηχητικής σήμανσης. 14. Ο επαναληπτικός πίνακας πυρανίχνευσης εμφανίζει ταυτόχρονα όλους τους συναγερμούς που εμφανίζονται και στον κεντρικό πίνακα ελέγχου. 15. Οι ανιχνευτές σταθερής θερμοκρασίας και οι θερμοδιαφορικοί είναι ανιχνευτές καπνού.

Απάντηση:

Οι απαντήσεις | # | Πρόταση | Σ/Λ | Αιτιολόγηση | |---|---|---|---| | 11 | στα συστήματα ζώνης… δε γνωρίζουμε τον ανιχνευτή… αλλά τη ζώνη | Σωστό | για κάθε φωτιά που ανιχνεύεται δεν γνωρίζουμε τον ανιχνευτή που την ανακάλυψε αλλά τη ζώνη προστασίας στην οποία βρίσκεται (σελ. 13) | | 12 | στα σημειακά συστήματα γνωρίζουμε και τον ανιχνευτή και τη ζώνη | Σωστό | τα σήματα από κάθε ανιχνευτή… αναγνωρίζονται ξεχωριστά από τον κεντρικό πίνακα ελέγχου (σελ. 13)· και στην οθόνη εμφανίζονται ο τύπος του ανιχνευτή, η διεύθυνσή του και η ζώνη στην οποία ανήκει (σελ. 15) | | 13 | ο κεντρικός πίνακας ενεργοποιεί μόνο τις συσκευές ηχητικής σήμανσης | Λάθος | μπορεί επίσης να ενεργοποιεί μόνιμα συστήματα κατάσβεσης, να ανοίγει τα διαφράγματα καπνού (fire dumpers), να κλείνει τις πόρτες πυρασφάλειας κ.λπ. (σελ. 14) | | 14 | ο επαναληπτικός πίνακας εμφανίζει ταυτόχρονα όλους τους συναγερμούς | Σωστό | εμφανίζει ταυτόχρονα με τον κεντρικό πίνακα τα σήματα φωτιάς και τα σφάλματα του συστήματος πυρανίχνευσης (σελ. 15) | | 15 | οι ανιχνευτές σταθερής θερμοκρασίας και οι θερμοδιαφορικοί είναι ανιχνευτές καπνού | Λάθος | είναι ανιχνευτές θερμότητας: ανιχνευτές θερμότητας… ανάλογα με την αρχή λειτουργίας διακρίνονται σε: σταθερής θερμοκρασίας… θερμοδιαφορικούς (σελ. 16) |

Η αντιπαράθεση των τριών συστημάτων (σελ. 13) | Σύστημα | Τι αναγνωρίζει | Επιπλέον | |---|---|---| | Ζώνης (συμβατικά) | τη ζώνη προστασίας | το κύκλωμα κάθε ζώνης είναι ανεξάρτητο και συνδέεται στον κεντρικό πίνακα, οπότε σε σφάλμα τίθεται εκτός προστασίας μόνο η επιφάνεια που προστατεύεται από τη συγκεκριμένη ζώνη | | Σημειακά | κάθε ανιχνευτή και κάθε συσκευή χειροκίνητης κλήσης ξεχωριστά | χρησιμοποιούνται απομονωτές βραχυκυκλώματος (short circuit isolators)· η μέγιστη επιφάνεια που μπορεί να καλυφθεί από ένα βρόχο είναι 10000 m² | | Αναλογικά | την τιμή του φαινομένου της φωτιάς κατά τη δεδομένη στιγμή | στην αγορά δε διατίθενται ξεχωριστά τα αναλογικά συστήματα, αλλά διατίθενται συστήματα που είναι και σημειακά και αναλογικά |

Οι τρεις κατηγορίες πυρανιχνευτών (σελ. 16) | Κατηγορία | Υποδιαιρέσεις | |---|---| | Θερμότητας | σταθερής θερμοκρασίας και θερμοδιαφορικοί | | Καπνού | φωτοηλεκτρικοί και ιονισμού | | Φλόγας | υπεριώδους και υπέρυθρης ακτινοβολίας |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι προτάσεις 11, 12 και 14 είναι Σωστές και οι προτάσεις 13 και 15 είναι Λάθος. Η ενδέκατη είναι Σωστή, γιατί στα συστήματα ζώνης, για κάθε φωτιά που ανιχνεύεται, δεν γνωρίζουμε τον ανιχνευτή που την ανακάλυψε αλλά τη ζώνη προστασίας στην οποία βρίσκεται. Η δωδέκατη είναι Σωστή, γιατί στα σημειακά συστήματα τα σήματα από κάθε ανιχνευτή αναγνωρίζονται ξεχωριστά από τον κεντρικό πίνακα, ο οποίος εμφανίζει στην οθόνη τον τύπο του ανιχνευτή, τη διεύθυνσή του και τη ζώνη στην οποία ανήκει. Η δέκατη τρίτη είναι Λάθος, γιατί ο κεντρικός πίνακας δεν ενεργοποιεί μόνο τις συσκευές ηχητικής σήμανσης, αλλά μπορεί επίσης να ενεργοποιεί μόνιμα συστήματα κατάσβεσης, να ανοίγει τα διαφράγματα καπνού και να κλείνει τις πόρτες πυρασφάλειας. Η δέκατη τέταρτη είναι Σωστή, γιατί ο επαναληπτικός πίνακας εμφανίζει ταυτόχρονα με τον κεντρικό πίνακα τα σήματα φωτιάς και τα σφάλματα του συστήματος. Και η δέκατη πέμπτη είναι Λάθος, γιατί οι ανιχνευτές σταθερής θερμοκρασίας και οι θερμοδιαφορικοί είναι ανιχνευτές θερμότητας και όχι καπνού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Β, ερώτηση 1 — Η ομάδα πυρασφάλειας

Ερώτηση: Ομάδα Β: (Αιτιολογήστε τις απαντήσεις σας) 1. Η συγκρότηση ομάδας πυρασφάλειας σχετίζεται με την: α) πρόληψη της πυρκαγιάς β) δομική πυροπροστασία γ) ανίχνευση της πυρκαγιάς δ) καταγραφή των ζημιών από την πυρκαγιά

Απάντηση:

Η σωστή απάντηση: α) πρόληψη της πυρκαγιάς.

Η τεκμηρίωση (σελ. 11): στα μέτρα της πρόληψης το βιβλίο απαριθμεί ρητά τη συγκρότηση ομάδας πυρασφάλειας. Ο ορισμός της πρόληψης (σελ. 11): είναι το σύνολο των μέτρων και ενεργειών που λαμβάνονται για την αποφυγή φωτιάς.

Γιατί όχι οι άλλες επιλογές | Επιλογή | Γιατί αποκλείεται | |---|---| | β) δομική πυροπροστασία | αφορά μέτρα που έχουν ενσωματωθεί στην κατασκευή ενός κτιρίου — πυροδιαμερίσματα, οδεύσεις διαφυγής, στατική αντοχή, υλικά (σελ. 12)· η ομάδα είναι ανθρώπινος και όχι κατασκευαστικός παράγοντας | | γ) ανίχνευση της πυρκαγιάς | είναι ο εντοπισμός της φωτιάς είτε από ανθρώπους είτε από ειδικές εγκαταστάσεις (σελ. 12) — αφορά αφού εκδηλωθεί η φωτιά | | δ) καταγραφή των ζημιών | δεν αποτελεί καν στάδιο πυροπροστασίας — τα στάδια είναι τέσσερα: πρόληψη, δομική πυροπροστασία, ανίχνευση, πυρόσβεση (σελ. 11) |

Η πλήρης λίστα των μέτρων πρόληψης (σελ. 11-12) | # | Μέτρο | |---|---| | 1 | εκπαίδευση του προσωπικού | | 2 | συγκρότηση ομάδας πυρασφάλειας | | 3 | σωστή αποθήκευση των υλικών τα οποία μπορεί να προκαλέσουν πυρκαγιά | | 4 | συνεχής έλεγχος της ηλεκτρικής εγκατάστασης και άμεση επισκευή των φθαρμένων καλωδιώσεων | | 5 | σήμανση επικίνδυνων υλικών και χώρων | | 6 | απαγόρευση καπνίσματος και χρήσης γυμνής φλόγας σε επικίνδυνους χώρους | | 7 | θέση εκτός τάσης των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων σε μη εργάσιμες ώρες, όταν δεν είναι απαραίτητες | | 8 | τακτική επιθεώρηση των χώρων από υπεύθυνο υπάλληλο της επιχείρησης, για εξάλειψη τυχόν προϋποθέσεων εκδήλωσης φωτιάς |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σωστή απάντηση είναι η α, δηλαδή η πρόληψη της πυρκαγιάς. Το βιβλίο απαριθμεί ρητά τη συγκρότηση ομάδας πυρασφάλειας στα μέτρα της πρόληψης, η οποία ορίζεται ως το σύνολο των μέτρων και ενεργειών που λαμβάνονται για την αποφυγή φωτιάς. Η δομική πυροπροστασία αποκλείεται, γιατί αφορά μέτρα ενσωματωμένα στην κατασκευή του κτιρίου, όπως τα πυροδιαμερίσματα και οι οδεύσεις διαφυγής. Η ανίχνευση αποκλείεται, γιατί είναι ο εντοπισμός της φωτιάς αφού αυτή εκδηλωθεί. Και η καταγραφή των ζημιών αποκλείεται, γιατί δεν αποτελεί καν στάδιο πυροπροστασίας, αφού τα στάδια είναι τέσσερα: πρόληψη, δομική πυροπροστασία, ανίχνευση και πυρόσβεση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Β, ερώτηση 2 — Η επισκευή των φθαρμένων καλωδιώσεων

Ερώτηση: 2. Η άμεση επισκευή των φθαρμένων καλωδιώσεων μιας ηλεκτρικής εγκατάστασης σχετίζεται με την: α) πρόληψη της πυρκαγιάς β) δομική πυροπροστασία γ) ανίχνευση της πυρκαγιάς δ) πυρόσβεση

Απάντηση:

Η σωστή απάντηση: α) πρόληψη της πυρκαγιάς.

Η τεκμηρίωση (σελ. 11): στα μέτρα πρόληψης περιλαμβάνεται ρητά ο συνεχής έλεγχος της ηλεκτρικής εγκατάστασης και άμεση επισκευή των φθαρμένων καλωδιώσεων.

Γιατί έχει σημασία ειδικά για τον ηλεκτρολόγο: γιατί η κακή χρήση ηλεκτρισμού (π.χ. βραχυκυκλώματα) είναι μία από τις βασικές αιτίες πυρκαγιάς που καταγράφει η Πυροσβεστική Υπηρεσία (σελ. 11). Η φθαρμένη μόνωση οδηγεί σε βραχυκύκλωμα και το βραχυκύκλωμα σε τόξο και υπερθέρμανση — δηλαδή στην πυροδότηση που, μαζί με το καύσιμο και το οξυγόνο, συμπληρώνει το τρίπτυχο της φωτιάς (σελ. 22).

Γιατί όχι οι άλλες επιλογές | Επιλογή | Γιατί αποκλείεται | |---|---| | β) δομική πυροπροστασία | αφορά την κατασκευή του κτιρίου (πυροδιαμερίσματα, οδεύσεις διαφυγής, στατική αντοχή, υλικά), όχι τη συντήρηση της ηλεκτρικής εγκατάστασης | | γ) ανίχνευση | αφορά τον εντοπισμό της φωτιάς αφού εκδηλωθεί (σελ. 12) | | δ) πυρόσβεση | είναι η καταστολή της φωτιάς με τη χρήση κατασβεστικών ουσιών (σελ. 22) — έπεται της εκδήλωσης |

Η λογική σειρά των τεσσάρων σταδίων (σελ. 11): πρόληψη → δομική πυροπροστασία → ανίχνευση → πυρόσβεση — τα δύο πρώτα δρουν πριν από τη φωτιά, τα δύο τελευταία μετά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σωστή απάντηση είναι η α, δηλαδή η πρόληψη της πυρκαγιάς. Στα μέτρα πρόληψης το βιβλίο περιλαμβάνει ρητά τον συνεχή έλεγχο της ηλεκτρικής εγκατάστασης και την άμεση επισκευή των φθαρμένων καλωδιώσεων. Το μέτρο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τον ηλεκτρολόγο, γιατί η κακή χρήση ηλεκτρισμού και ειδικότερα τα βραχυκυκλώματα αποτελούν βασική αιτία πυρκαγιάς. Οι άλλες επιλογές αποκλείονται: η δομική πυροπροστασία αφορά μέτρα ενσωματωμένα στην κατασκευή του κτιρίου, η ανίχνευση αφορά τον εντοπισμό της φωτιάς αφού εκδηλωθεί, και η πυρόσβεση είναι η καταστολή της φωτιάς με κατασβεστικές ουσίες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Β, ερώτηση 3 — Οι ανιχνευτές σε χώρο ηλεκτρονικών υπολογιστών

Ερώτηση: 3. Σε χώρο που περιέχει ηλεκτρονικούς υπολογιστές και ηλεκτρονικές συσκευές χρησιμοποιούμε ανιχνευτές: α) υπεριώδους ακτινοβολίας β) υπέρυθρης ακτινοβολίας γ) σταθερής θερμοκρασίας δ) ιονισμού

Απάντηση:

Η σωστή απάντηση: δ) ιονισμού.

Η τεκμηρίωση (σελ. 17): το βιβλίο αναφέρει ειδικά για τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και ηλεκτρονικές συσκευές: στην περίπτωση αυτή, η φωτιά κρυφοκαίει είτε στις καλωδιώσεις διασύνδεσης των συσκευών είτε στις εσωτερικές καλωδιώσεις των συσκευών. Είναι κρίσιμο η ανίχνευση να γίνει σε αυτό το αρχικό στάδιο της φωτιάς. Για το σκοπό αυτό, χρησιμοποιούνται υψηλής ευαισθησίας ανιχνευτές καπνού, που μπορούν να ανιχνεύσουν πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις καπνού. Και ποιος ανιχνευτής καπνού είναι ο ευαισθητότερος (σελ. 16): οι ανιχνευτές ιονισμού είναι περισσότερο ευαίσθητοι σε μικρά σωματίδια καπνού.

Γιατί όχι οι άλλες επιλογές | Επιλογή | Γιατί αποκλείεται | |---|---| | α) υπεριώδους ακτινοβολίας | είναι ανιχνευτής φλόγας — απαιτεί ορατή φλόγα, ενώ εδώ η φωτιά κρυφοκαίει (σελ. 17) | | β) υπέρυθρης ακτινοβολίας | ομοίως ανιχνευτής φλόγας — ενεργοποιούνται όταν η θερμική ακτινοβολία υπερβεί ένα όριο (σελ. 16), δηλαδή αργά | | γ) σταθερής θερμοκρασίας | είναι ανιχνευτής θερμότητας και πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο για την προστασία αγαθών, επειδή στις περισσότερες φωτιές ο καπνός, η θερμότητα και τα τοξικά αέρια έχουν ήδη ξεπεράσει το όριο της μη επικινδυνότητας πριν ο ανιχνευτής θερμότητας δώσει σήμα συναγερμού (σελ. 17)· επιπλέον αντιδρά μόνο όταν η θερμοκρασία ξεπεράσει μια τιμή, π.χ. 60 °C (σελ. 16) |

Η αρχή λειτουργίας του ανιχνευτή ιονισμού (σελ. 16): διαθέτουν θάλαμο ιονισμού στον οποίο ρέει ρεύμα ιονισμού μεταξύ δύο ηλεκτροδίων. Με την είσοδο καπνού στον ανιχνευτή το ρεύμα μειώνεται, με αποτέλεσμα την ενεργοποίησή του.

Και η γενική αρχή επιλογής (σελ. 17): το είδος του πυρανιχνευτή εξαρτάται από το αντικείμενο προστασίας, τις συνθήκες του χώρου προστασίας και το είδος των αγαθών που προστατεύονται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σωστή απάντηση είναι η δ, δηλαδή οι ανιχνευτές ιονισμού. Το βιβλίο αναφέρει ότι σε χώρους με ηλεκτρονικούς υπολογιστές και ηλεκτρονικές συσκευές η φωτιά κρυφοκαίει στις καλωδιώσεις διασύνδεσης ή στις εσωτερικές καλωδιώσεις των συσκευών, οπότε είναι κρίσιμο η ανίχνευση να γίνει σε αυτό το αρχικό στάδιο και για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται υψηλής ευαισθησίας ανιχνευτές καπνού, ικανοί να ανιχνεύσουν πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις. Από τους ανιχνευτές καπνού, οι ανιχνευτές ιονισμού είναι περισσότερο ευαίσθητοι σε μικρά σωματίδια καπνού. Οι ανιχνευτές υπεριώδους και υπέρυθρης ακτινοβολίας αποκλείονται, γιατί είναι ανιχνευτές φλόγας και απαιτούν ανεπτυγμένη φωτιά, ενώ ο ανιχνευτής σταθερής θερμοκρασίας αποκλείεται, γιατί οι ανιχνευτές θερμότητας πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο για την προστασία αγαθών, αφού στις περισσότερες φωτιές ο καπνός, η θερμότητα και τα τοξικά αέρια έχουν ήδη ξεπεράσει το όριο της μη επικινδυνότητας πριν δώσουν σήμα συναγερμού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Β, ερώτηση 4 — Η κατασβεστική ουσία σε χώρο με συσκευές υπό τάση

Ερώτηση: 4. Σε χώρο όπου βρίσκονται συσκευές υπό τάση χρησιμοποιούμε κατασβεστικές ουσίες από: α) νερό β) σκόνη γ) αφρό δ) Halon

Απάντηση:

Η σωστή απάντηση: δ) Halon.

Η τεκμηρίωση (Πίνακας 1.2, σελ. 23): το Halon είναι η μόνη κατασβεστική ουσία που καλύπτει όλες τις κατηγορίες φωτιάς — A, B, C, D, E — και επομένως και την κατηγορία Ε, δηλαδή καύσιμα υλικά των κατηγοριών A, Β, C, D που βρίσκονται κοντά ή πάνω σε ηλεκτρικές συσκευές ή εγκαταστάσεις υπό τάση (σελ. 11). | Κατηγορίες φωτιάς | Κατασβεστική ουσία | |---|---| | Α | Νερό | | B, C, E | Διοξείδιο του άνθρακα | | Α, Β | Αφρός | | D | Ξηρά σκόνη | | A, B, C, D, E | Halon |

Γιατί όχι οι άλλες επιλογές | Επιλογή | Γιατί αποκλείεται | |---|---| | α) νερό | προβλέπεται μόνο για την κατηγορία Α· επιπλέον το νερό δε συνιστάται για την προστασία ηλεκτρονικών συσκευών, επειδή μετά την καταστολή της φωτιάς θα απαιτηθεί πολύ χρόνος για το στέγνωμά τους (σελ. 25) — και είναι αγώγιμο | | β) σκόνη | προβλέπεται μόνο για την κατηγορία D· και μετά την καταστολή της φωτιάς παραμένουν αναλλοίωτες και προκαλούν ζημιές σε εγκαταστάσεις και συσκευές (π.χ. ηλεκτρονικές συσκευές) (σελ. 22) | | γ) αφρός | προβλέπεται μόνο για τις κατηγορίες Α, Β· είναι υδατικό διάλυμα, άρα αγώγιμο |

Γιατί δουλεύει το Halon (σελ. 23): επιδρούν χημικά και διακόπτουν την αλυσιδωτή χημική αντίδραση της φωτιάς, με αποτέλεσμα την καταστολή της. Επίσης, σημαντικό χαρακτηριστικό τους είναι ότι μετά από την κατάσβεση δεν αφήνουν κατάλοιπα. Και αρχικά χρησιμοποιήθηκαν για την προστασία χώρων ηλεκτρονικών συσκευών, όπως ηλεκτρονικών υπολογιστών και τηλεπικοινωνιών.

⚠ Η επιφύλαξη του βιβλίου (σελ. 23): οι αλογονομένοι υδρογονάνθρακες είναι επικίνδυνες για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον, επειδή καταστρέφουν το όζον της ατμόσφαιρας· και σε περίπτωση παρατεταμένης έκθεσης σε μεγάλες συγκεντρώσεις… προκαλούνται λιποθυμίες ακόμα και θάνατοι.

Μια εναλλακτική που δεν δίνεται στις επιλογές: το διοξείδιο του άνθρακα, που καλύπτει τις κατηγορίες B, C, E και είναι αδρανές, μη αγώγιμο ηλεκτρικά (σελ. 22).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σωστή απάντηση είναι η δ, δηλαδή το Halon. Σύμφωνα με τον πίνακα των κατασβεστικών ουσιών, το Halon είναι η μόνη ουσία που καλύπτει όλες τις κατηγορίες φωτιάς, δηλαδή τις Α, Β, C, D και Ε, και επομένως και την κατηγορία Ε, η οποία αφορά ακριβώς καύσιμα υλικά που βρίσκονται κοντά ή πάνω σε ηλεκτρικές συσκευές ή εγκαταστάσεις υπό τάση. Το νερό αποκλείεται, γιατί προβλέπεται μόνο για την κατηγορία Α, είναι αγώγιμο και δεν συνιστάται για ηλεκτρονικές συσκευές. Η σκόνη αποκλείεται, γιατί προβλέπεται μόνο για την κατηγορία D και μετά την κατάσβεση παραμένει αναλλοίωτη προκαλώντας ζημιές σε ηλεκτρονικές συσκευές. Ο αφρός αποκλείεται, γιατί προβλέπεται μόνο για τις κατηγορίες Α και Β και είναι υδατικό, άρα αγώγιμο, διάλυμα. Το Halon δρα χημικά διακόπτοντας την αλυσιδωτή αντίδραση της φωτιάς και δεν αφήνει κατάλοιπα, ενώ αρχικά χρησιμοποιήθηκε ακριβώς για την προστασία χώρων ηλεκτρονικών συσκευών. Σημειώνεται πάντως ότι είναι επικίνδυνο για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον, γιατί καταστρέφει το όζον της ατμόσφαιρας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Β, ερώτηση 5 — Αντιστοίχιση — συστήματα πυρανίχνευσης

Ερώτηση: 5. Δίπλα στον αριθμό της έννοιας της πρώτης στήλης να προστεθεί το γράμμα από τη φράση της δεύτερης στήλης που ταιριάζει περισσότερο: Στήλη Α: 1. Σύστημα πυρανίχνευσης ζώνης 2. Σύστημα πυρανίχνευσης σημειακό (με ένδειξη διεύθυνσης) 3. Σύστημα πυρανίχνευσης αναλογικό 4. Νυχτοφύλακας. Στήλη Β: α. Εντοπίζεται ο ανιχνευτής που δίνει το σήμα. β. Εντοπίζεται η περιοχή από την οποία προέρχεται το σήμα. γ. Επιτόπια παρακολούθηση. δ. Το σήμα του ανιχνευτή δείχνει τη μέγιστη τιμή που πήρε η φωτιά. ε. Το σήμα του ανιχνευτή δείχνει την ώρα που άρχισε η φωτιά. ζ. Απομονώνεται ο ανιχνευτής που δίνει το σήμα. η. Το σήμα του ανιχνευτή παρέχει ένδειξη του φαινομένου της φωτιάς τη συγκεκριμένη στιγμή.

Απάντηση:

Η σωστή αντιστοίχιση | Στήλη Α | → | Στήλη Β | Τεκμηρίωση | |---|---|---|---| | 1. Σύστημα πυρανίχνευσης ζώνης | → | β. Εντοπίζεται η περιοχή από την οποία προέρχεται το σήμα | δεν γνωρίζουμε τον ανιχνευτή που την ανακάλυψε αλλά τη ζώνη προστασίας στην οποία βρίσκεται· δεν έχουμε εντοπισμό της φωτιάς ανά επιφάνεια προστασίας ανιχνευτή αλλά ανά επιφάνεια προστασίας ζώνης (σελ. 13) | | 2. Σύστημα πυρανίχνευσης σημειακό | → | α. Εντοπίζεται ο ανιχνευτής που δίνει το σήμα | τα σήματα από κάθε ανιχνευτή και κάθε συσκευή χειροκίνητης κλήσης αναγνωρίζονται ξεχωριστά από τον κεντρικό πίνακα ελέγχου (σελ. 13) | | 3. Σύστημα πυρανίχνευσης αναλογικό | → | η. Το σήμα του ανιχνευτή παρέχει ένδειξη του φαινομένου της φωτιάς τη συγκεκριμένη στιγμή | το σήμα που στέλνουν οι ανιχνευτές αντιπροσωπεύει την τιμή του φαινομένου της φωτιάς κατά τη δεδομένη στιγμή της ανίχνευσης (σελ. 13) | | 4. Νυχτοφύλακας | → | γ. Επιτόπια παρακολούθηση | η ανίχνευση γίνεται είτε από ανθρώπους είτε από ειδικές εγκαταστάσεις· ο φύλακας, νυχτοφύλακας παρακολουθεί επιτόπου (σελ. 12) |

Οι επιλογές που περισσεύουν και γιατί | Επιλογή | Γιατί δεν ταιριάζει | |---|---| | δ. Το σήμα δείχνει τη μέγιστη τιμή που πήρε η φωτιά | το αναλογικό σύστημα δείχνει την τιμή τη δεδομένη στιγμή, όχι τη μέγιστη | | ε. Το σήμα δείχνει την ώρα που άρχισε η φωτιά | κανένα σύστημα δεν δίνει την ώρα έναρξης | | ζ. Απομονώνεται ο ανιχνευτής που δίνει το σήμα | στα σημειακά συστήματα οι απομονωτές βραχυκυκλώματος (short circuit isolators) απομονώνουν τις ζώνες μεταξύ τους, όχι τον ανιχνευτή που δίνει το σήμα (σελ. 13) |

Γιατί ο νυχτοφύλακας δεν επαρκεί (σελ. 12): ο άνθρωπος (φύλακας, νυχτοφύλακας) δεν μπορεί να προσφέρει έγκαιρη και αποτελεσματική ανίχνευση της πυρκαγιάς, επειδή: δε βρίσκεται ταυτόχρονα σε όλα τα σημεία του κτιρίου· δεν είναι σίγουρο ότι θα αντιδράσει σωστά, όταν εντοπίσει τη φωτιά· δεν εκτελεί πάντοτε σωστά τα καθήκοντά του κ.λπ. Γι' αυτό προτιμούνται ειδικές εγκαταστάσεις που προσφέρουν ασφαλή και έγκαιρη ανίχνευση της φωτιάς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σωστή αντιστοίχιση είναι η εξής. Το σύστημα πυρανίχνευσης ζώνης αντιστοιχεί στο β, δηλαδή εντοπίζεται η περιοχή από την οποία προέρχεται το σήμα, γιατί στα συστήματα αυτά δεν γνωρίζουμε τον ανιχνευτή αλλά τη ζώνη προστασίας. Το σημειακό σύστημα αντιστοιχεί στο α, δηλαδή εντοπίζεται ο ανιχνευτής που δίνει το σήμα, γιατί τα σήματα από κάθε ανιχνευτή αναγνωρίζονται ξεχωριστά από τον κεντρικό πίνακα. Το αναλογικό σύστημα αντιστοιχεί στο η, δηλαδή το σήμα του ανιχνευτή παρέχει ένδειξη του φαινομένου της φωτιάς τη συγκεκριμένη στιγμή, γιατί το σήμα αντιπροσωπεύει την τιμή του φαινομένου κατά τη δεδομένη στιγμή της ανίχνευσης. Και ο νυχτοφύλακας αντιστοιχεί στο γ, δηλαδή στην επιτόπια παρακολούθηση, αφού η ανίχνευση μπορεί να γίνει είτε από ανθρώπους είτε από ειδικές εγκαταστάσεις. Σημειώνεται ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να προσφέρει έγκαιρη και αποτελεσματική ανίχνευση, γιατί δεν βρίσκεται ταυτόχρονα σε όλα τα σημεία του κτιρίου, δεν είναι σίγουρο ότι θα αντιδράσει σωστά και δεν εκτελεί πάντοτε σωστά τα καθήκοντά του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Β, ερώτηση 6 — Αντιστοίχιση — είδη πυρανιχνευτών

Ερώτηση: 6. Δίπλα στον αριθμό της έννοιας της πρώτης στήλης να προστεθεί το γράμμα από τη φράση της δεύτερης στήλης που ταιριάζει περισσότερο: Στήλη Α: 1. Ανιχνευτής σταθερής θερμοκρασίας 2. Ανιχνευτής θερμοδιαφορικός 3. Ανιχνευτής καπνού φωτοηλεκτρικός 4. Ανιχνευτής καπνού ιονισμού. Στήλη Β: α. Αντιδρά όταν η θερμοκρασία του χώρου ξεπεράσει τους 30 °C. β. Αντιδρά όταν η θερμοκρασία του χώρου αυξηθεί κατά 10 °C σε 1 min. γ. Αντιδρά στην αλλαγή της έντασης του φωτός, που οφείλεται στην είσοδο ορατών σωματιδίων καπνού στον ανιχνευτή. δ. Αντιδρά όταν η θερμοκρασία του χώρου ξεπεράσει τους 70 °C. ε. Αντιδρά όταν οι φλόγες της φωτιάς φθάσουν σ' αυτόν. ζ. Αντιλαμβάνεται τη θερμική ακτινοβολία με συχνότητα διακύμανσης 5 - 30 Hz. η. Με την είσοδο καπνού στον ανιχνευτή, το ρεύμα που ρέει μεταξύ των δύο ηλεκτροδίων μειώνεται, με αποτέλεσμα την ενεργοποίησή του.

Απάντηση:

Η σωστή αντιστοίχιση | Στήλη Α | → | Στήλη Β | Τεκμηρίωση | |---|---|---|---| | 1. Ανιχνευτής σταθερής θερμοκρασίας | → | δ. Αντιδρά όταν η θερμοκρασία του χώρου ξεπεράσει τους 70 °C | σταθερής θερμοκρασίας (fixing temperature). Αντιδρούν όταν η θερμοκρασία του χώρου ξεπεράσει μια συγκεκριμένη τιμή, π.χ. 60 °C (σελ. 16) — το χαρακτηριστικό είναι το σταθερό κατώφλι | | 2. Ανιχνευτής θερμοδιαφορικός | → | β. Αντιδρά όταν η θερμοκρασία του χώρου αυξηθεί κατά 10 °C σε 1 min | θερμοδιαφορικούς (rate of rise). Αντιδρούν στο ρυθμό αύξησης της θερμοκρασίας, π.χ. στους 5 βαθμούς ανά λεπτό (σελ. 16) — το χαρακτηριστικό είναι ο ρυθμός | | 3. Ανιχνευτής καπνού φωτοηλεκτρικός | → | γ. Αντιδρά στην αλλαγή της έντασης του φωτός, που οφείλεται στην είσοδο ορατών σωματιδίων καπνού στον ανιχνευτή | διαθέτουν φωτοκύτταρο που αντιδρά στη αλλαγή της έντασης του φωτός η οποία οφείλεται στην είσοδο ορατών σωματιδίων καπνού στον ανιχνευτή (σελ. 16) | | 4. Ανιχνευτής καπνού ιονισμού | → | η. Με την είσοδο καπνού στον ανιχνευτή, το ρεύμα που ρέει μεταξύ των δύο ηλεκτροδίων μειώνεται, με αποτέλεσμα την ενεργοποίησή του | διαθέτουν θάλαμο ιονισμού στον οποίο ρέει ρεύμα ιονισμού μεταξύ δύο ηλεκτροδίων. Με την είσοδο καπνού στον ανιχνευτή το ρεύμα μειώνεται, με αποτέλεσμα την ενεργοποίησή του (σελ. 16) |

Οι επιλογές που περισσεύουν και γιατί | Επιλογή | Πού ανήκει | |---|---| | α. Αντιδρά όταν η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 30 °C | είναι πολύ χαμηλό κατώφλι — η κανονική θερμοκρασία πολλών χώρων· το βιβλίο δίνει π.χ. 60 °C | | ε. Αντιδρά όταν οι φλόγες της φωτιάς φθάσουν σ' αυτόν | δεν αντιστοιχεί σε κανέναν ανιχνευτή του βιβλίου — θα σήμαινε ανίχνευση πολύ αργά | | ζ. Αντιλαμβάνεται τη θερμική ακτινοβολία με συχνότητα διακύμανσης 5 - 30 Hz | είναι ο ανιχνευτής φλόγας (σελ. 16), που δεν περιλαμβάνεται στη Στήλη Α |

Η κρίσιμη διάκριση 1 ↔ 2: ο σταθερής θερμοκρασίας κοιτά πόσο ζεστά είναι (απόλυτη τιμή), ο θερμοδιαφορικός κοιτά πόσο γρήγορα ζεσταίνεται (ρυθμός μεταβολής). Γι' αυτό οι επιλογές α και δ μιλούν για βαθμούς, ενώ η β για βαθμούς ανά λεπτό.

Και η πρακτική σημασία (σελ. 17): οι ανιχνευτές θερμότητας πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο για την προστασία αγαθών, ενώ οι ανιχνευτές καπνού — που ανιχνεύουν νωρίτερα — προστατεύουν και ζωές.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σωστή αντιστοίχιση είναι η εξής. Ο ανιχνευτής σταθερής θερμοκρασίας αντιστοιχεί στο δ, δηλαδή αντιδρά όταν η θερμοκρασία του χώρου ξεπεράσει τους εβδομήντα βαθμούς Κελσίου, αφού οι ανιχνευτές αυτοί αντιδρούν όταν η θερμοκρασία ξεπεράσει μια συγκεκριμένη σταθερή τιμή. Ο θερμοδιαφορικός αντιστοιχεί στο β, δηλαδή αντιδρά όταν η θερμοκρασία αυξηθεί κατά δέκα βαθμούς σε ένα λεπτό, αφού αντιδρά στον ρυθμό αύξησης της θερμοκρασίας. Ο φωτοηλεκτρικός ανιχνευτής καπνού αντιστοιχεί στο γ, δηλαδή αντιδρά στην αλλαγή της έντασης του φωτός που οφείλεται στην είσοδο ορατών σωματιδίων καπνού. Και ο ανιχνευτής καπνού ιονισμού αντιστοιχεί στο η, δηλαδή με την είσοδο καπνού το ρεύμα που ρέει μεταξύ των δύο ηλεκτροδίων μειώνεται και ο ανιχνευτής ενεργοποιείται. Περισσεύουν οι επιλογές α, ε και ζ, από τις οποίες η ζ περιγράφει τον ανιχνευτή φλόγας, που δεν περιλαμβάνεται στην πρώτη στήλη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Γ, ερώτηση 1 — Τα κυκλώματα των συσκευών ηχητικής σήμανσης

Ερώτηση: Ομάδα Γ: 1. Πόσα τουλάχιστον ανεξάρτητα κυκλώματα πρέπει να χρησιμοποιούμε για τις συσκευές ηχητικής σήμανσης και γιατί;

Απάντηση:

Η απάντηση: δύο ξεχωριστά κυκλώματα. Το χωρίο (σελ. 19): οι συσκευές σήμανσης πρέπει να τοποθετούνται σε δύο ξεχωριστά κυκλώματα, ώστε σε περίπτωση βλάβης του ενός να λειτουργήσουν οι συσκευές του άλλου. | Στοιχείο | Περιεχόμενο | |---|---| | Πόσα | δύο ξεχωριστά κυκλώματα | | Γιατί | ώστε σε περίπτωση βλάβης του ενός να λειτουργήσουν οι συσκευές του άλλου |

Η αρχή που κρύβεται από πίσω: η εφεδρεία (redundancy). Η ηχητική σήμανση είναι το τελευταίο στοιχείο της αλυσίδας πυρανίχνευσης — αν αποτύχει, όλη η εγκατάσταση γίνεται άχρηστη, γιατί κανείς δεν θα ειδοποιηθεί. Γι' αυτό το βιβλίο απαιτεί διπλή διαδρομή τροφοδοσίας και ελέγχου.

Η ίδια λογική εμφανίζεται και αλλού στο κεφάλαιο | Σημείο | Μέτρο εφεδρείας | |---|---| | αριθμός συσκευών (σελ. 19) | ανεξάρτητα από το πόσο μικρό είναι το σύστημα πυρανίχνευσης, πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον δύο συσκευές ηχητικής σήμανσης | | κάλυψη ανά πυροδιαμέρισμα (σελ. 19) | σε κάθε διαμέρισμα πυρασφάλειας πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον μία συσκευή ηχητικής σήμανσης | | τροφοδοσία του πίνακα (σελ. 15) | τάση και χωρητικότητα ενσωματωμένων συσσωρευτών, π.χ. 12V, 7Ah· έλεγχος εφεδρικής τροφοδοσίας | | απομόνωση ζωνών (σελ. 13) | απομονωτές βραχυκυκλώματος (short circuit isolators)… έτσι ώστε σε περίπτωση σφάλματος σε μία ζώνη να τίθεται εκτός προστασίας μόνο η περιοχή της ζώνης αυτής |

Και οι απαιτήσεις του ίδιου του ήχου (σελ. 19): η ελάχιστη στάθμη ήχου σήμανσης σε κάθε σημείο του κτιρίου πρέπει να είναι 65 dB ή 5 dB πάνω από τη στάθμη του θορύβου· ο ήχος… πρέπει να είναι ίδιος και επίσης να διαφέρει από τον ήχο άλλων σημάνσεων· η διάρκεια του ήχου… μεγαλύτερη των 30 δευτερολέπτων· η συχνότητα… από 500 έως 1000 Hz.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρέπει να χρησιμοποιούμε τουλάχιστον δύο ανεξάρτητα κυκλώματα. Το βιβλίο ορίζει ότι οι συσκευές σήμανσης πρέπει να τοποθετούνται σε δύο ξεχωριστά κυκλώματα, ώστε σε περίπτωση βλάβης του ενός να λειτουργήσουν οι συσκευές του άλλου. Η αρχή που εξυπηρετείται είναι η εφεδρεία: η ηχητική σήμανση είναι το τελευταίο στοιχείο της αλυσίδας πυρανίχνευσης και, αν αποτύχει, ολόκληρη η εγκατάσταση γίνεται άχρηστη, γιατί κανείς δεν θα ειδοποιηθεί. Η ίδια λογική εμφανίζεται και στην απαίτηση για τουλάχιστον δύο συσκευές ηχητικής σήμανσης ανεξάρτητα από το μέγεθος του συστήματος, στην απαίτηση για τουλάχιστον μία συσκευή σε κάθε διαμέρισμα πυρασφάλειας και στους ενσωματωμένους συσσωρευτές του κεντρικού πίνακα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Γ, ερώτηση 2 — Ο ελάχιστος αριθμός συσκευών ηχητικής σήμανσης

Ερώτηση: 2. Πόσες τουλάχιστον συσκευές ηχητικής σήμανσης πρέπει να έχουμε ανεξάρτητα από το μέγεθος της εγκατάστασης πυρανίχνευσης και γιατί;

Απάντηση:

Η απάντηση: τουλάχιστον δύο. Το χωρίο (σελ. 19): ανεξάρτητα από το πόσο μικρό είναι το σύστημα πυρανίχνευσης, πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον δύο συσκευές ηχητικής σήμανσης.

Γιατί δύο: για τον ίδιο λόγο που απαιτούνται και δύο κυκλώματα — ώστε σε περίπτωση βλάβης του ενός να λειτουργήσουν οι συσκευές του άλλου (σελ. 19). Μία μόνο συσκευή σημαίνει ένα μοναδικό σημείο αστοχίας: αν καεί το πηνίο της σειρήνας ή κοπεί ο αγωγός της, κανείς δεν ειδοποιείται. | Απαίτηση | Χωρίο | |---|---| | δύο ξεχωριστά κυκλώματα | ώστε σε περίπτωση βλάβης του ενός να λειτουργήσουν οι συσκευές του άλλου | | τουλάχιστον δύο συσκευές συνολικά | ανεξάρτητα από το πόσο μικρό είναι το σύστημα πυρανίχνευσης | | τουλάχιστον μία ανά πυροδιαμέρισμα | σε κάθε διαμέρισμα πυρασφάλειας πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον μία συσκευή ηχητικής σήμανσης | Οι τρεις απαιτήσεις συνδυάζονται: οι δύο συσκευές τοποθετούνται σε δύο διαφορετικά κυκλώματα, ώστε η εφεδρεία να είναι πραγματική και όχι απλώς αριθμητική.

Ποιες συσκευές μπορούν να χρησιμοποιηθούν (σελ. 18): κουδούνια, κόρνες, σειρήνες, βομβητές, μεγάφωνα, συσκευές οπτικής σήμανσης (π.χ. φάροι).

Και ο σκοπός της σήμανσης (σελ. 18): η σήμανση είναι φωτεινή και ηχητική και ενεργοποιείται όταν ανιχνευθεί φωτιά. Σκοπός της είναι να ειδοποιήσει την ομάδα πυροπροστασίας, την πυροσβεστική υπηρεσία και τους ανθρώπους που βρίσκονται στο κτίριο να το εκκενώσουν.

Το κριτήριο επιλογής του αριθμού (σελ. 19): πέρα από το ελάχιστο, ο αριθμός καθορίζεται από τη στάθμη ήχου — η ελάχιστη στάθμη ήχου σήμανσης σε κάθε σημείο του κτιρίου πρέπει να είναι 65 dB ή 5 dB πάνω από τη στάθμη του θορύβου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρέπει να έχουμε τουλάχιστον δύο συσκευές ηχητικής σήμανσης, ανεξάρτητα από το πόσο μικρό είναι το σύστημα πυρανίχνευσης. Ο λόγος είναι ο ίδιος με εκείνον για τον οποίο απαιτούνται και δύο ξεχωριστά κυκλώματα: ώστε σε περίπτωση βλάβης του ενός να λειτουργήσουν οι συσκευές του άλλου. Μία μόνο συσκευή θα αποτελούσε μοναδικό σημείο αστοχίας, οπότε μια βλάβη της θα σήμαινε ότι κανείς δεν ειδοποιείται. Οι δύο συσκευές μάλιστα πρέπει να τοποθετηθούν σε δύο διαφορετικά κυκλώματα, ώστε η εφεδρεία να είναι πραγματική. Ανεξάρτητα από αυτό, σε κάθε διαμέρισμα πυρασφάλειας πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον μία συσκευή ηχητικής σήμανσης, ενώ ο τελικός αριθμός καθορίζεται και από την απαίτηση η ελάχιστη στάθμη ήχου σε κάθε σημείο του κτιρίου να είναι εξήντα πέντε ντεσιμπέλ ή πέντε ντεσιμπέλ πάνω από τη στάθμη του θορύβου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Γ, ερώτηση 3 — Το σύστημα πυρόσβεσης για μαγειρείο εστιατορίου

Ερώτηση: 3. Τι σύστημα πυρόσβεσης προτείνετε για την προστασία μαγειρείου εστιατορίου;

Απάντηση:

Το κρίσιμο στοιχείο: η κατηγορία της φωτιάς. Στο μαγειρείο τα καιγόμενα υλικά είναι λίπη, λάδια φαγητού και καύσιμα — δηλαδή εύφλεκτα υγρά, που ανήκουν στην κατηγορία Β (σελ. 11: εύφλεκτα υγρά και αέρια, όπως βενζίνη, οινόπνευμα, προπάνιο, λάδια κ.λπ.). Επειδή υπάρχουν και ηλεκτρικές συσκευές υπό τάση, μπορεί να προκύψει και κατηγορία Ε.

Οι κατάλληλες κατασβεστικές ουσίες (Πίνακας 1.2, σελ. 23) | Κατηγορία | Κατασβεστική ουσία | Καταλληλότητα για μαγειρείο | |---|---|---| | Α, Β | Αφρός | κατάλληλος — χρησιμοποιείται κυρίως στην κατάσβεση πυρκαγιών στις οποίες η καιόμενη ουσία είναι λάδια, πετρελαιοειδή, χρώματα ή διαλυτικά (σελ. 22) | | B, C, E | Διοξείδιο του άνθρακα | κατάλληλο, ιδίως όπου υπάρχουν συσκευές υπό τάση — είναι αδρανές, μη αγώγιμο ηλεκτρικά (σελ. 22) | | Α | Νερό | ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟ — το νερό δεν πρέπει να χρησιμοποιείται στην κατάσβεση πυρκαγιών στις οποίες καιόμενη ουσία είναι υγρά καύσιμα (π.χ. βενζίνη), επειδή λόγω της υψηλής θερμοκρασίας που δημιουργείται αποδεσμεύεται οξυγόνο (σελ. 22) | | D | Ξηρά σκόνη | ακατάλληλη σε κλειστό χώρο — δημιουργούν αποπνικτική ατμόσφαιρα και σε συνδυασμό με καπνό μπορεί να προκαλέσουν ασφυξία (σελ. 24) |

Η πρόταση: μόνιμο σύστημα πυρόσβεσης αφρού ή μόνιμο σύστημα διοξειδίου του άνθρακα, συνδυασμένο με φορητούς πυροσβεστήρες αφρού και CO₂ στον χώρο.

Γιατί μόνιμο και όχι μόνο φορητό (σελ. 26-27): τα μόνιμα συστήματα ενεργοποιούνται αυτόματα, από τον πίνακα ελέγχου του συστήματος ανίχνευσης, δηλαδή δρουν και όταν δεν υπάρχει προσωπικό στον χώρο. Και η προϋπόθεση ασφάλειας για το CO₂ (σελ. 27): αν στον προστατευόμενο χώρο υπάρχουν εργαζόμενοι, η εκτόξευση του διοξειδίου του άνθρακα ρυθμίζεται ώστε να καθυστερήσει το πολύ 45 δευτερόλεπτα, για να τους δοθεί χρόνος να απομακρυνθούν· απαιτείται και σύστημα ηχητικής και ακουστικής σήμανσης, το οποίο προειδοποιεί τους ανθρώπους ότι πρόκειται να αρχίσει εκτόξευση διοξειδίου του άνθρακα.

Και η νομική υποχρέωση (σελ. 25): ο κανονισμός επιβάλλει υποχρεωτική χρήση πυροσβεστήρων στα μαγειρεία των ξενοδοχείων και των κτιρίων γραφείων· τα μαγειρεία αναφέρονται και ως επικίνδυνοι χώροι (σελ. 12).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στο μαγειρείο εστιατορίου τα καιγόμενα υλικά είναι λίπη, λάδια φαγητού και καύσιμα, δηλαδή εύφλεκτα υγρά που ανήκουν στην κατηγορία φωτιάς Β, ενώ λόγω των ηλεκτρικών συσκευών μπορεί να προκύψει και κατηγορία Ε. Προτείνεται επομένως μόνιμο σύστημα πυρόσβεσης αφρού ή διοξειδίου του άνθρακα, σε συνδυασμό με φορητούς πυροσβεστήρες αφρού και διοξειδίου του άνθρακα. Ο αφρός καλύπτει τις κατηγορίες Α και Β και χρησιμοποιείται κυρίως όταν η καιόμενη ουσία είναι λάδια και πετρελαιοειδή, ενώ το διοξείδιο του άνθρακα καλύπτει τις κατηγορίες Β, C και Ε και είναι αδρανές και μη αγώγιμο ηλεκτρικά. Αντίθετα, το νερό είναι ακατάλληλο, γιατί δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε πυρκαγιές με υγρά καύσιμα, αφού λόγω της υψηλής θερμοκρασίας αποδεσμεύεται οξυγόνο, και η ξηρά σκόνη είναι ακατάλληλη σε κλειστό χώρο, γιατί δημιουργεί αποπνικτική ατμόσφαιρα. Το μόνιμο σύστημα προτιμάται γιατί ενεργοποιείται αυτόματα από τον πίνακα ελέγχου της ανίχνευσης, ενώ αν στον χώρο υπάρχουν εργαζόμενοι η εκτόξευση του διοξειδίου του άνθρακα καθυστερεί το πολύ σαράντα πέντε δευτερόλεπτα, με προηγούμενη ηχητική προειδοποίηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Γ, ερώτηση 4 — Ο καταιονισμός με νερό σε χώρους ηλεκτρονικών υπολογιστών

Ερώτηση: 4. Το πυροσβεστικό σύστημα καταιονισμού με νερό είναι κατάλληλο για την προστασία χώρων ηλεκτρονικών υπολογιστών;

Απάντηση:

Η απάντηση: ΟΧΙ.

Τι είναι το σύστημα καταιονισμού (σελ. 26): μόνιμες, ειδικές υδραυλικές εγκαταστάσεις κτιρίου που τροφοδοτούνται με νερό το οποίο εκτοξεύουν με τη μορφή τεχνητής βροχής, όταν η θερμοκρασία του χώρου που προστατεύουν υπερβεί λόγω φωτιάς ένα όριο, π.χ. 70 °C.

Οι λόγοι της ακαταλληλότητας | # | Λόγος | Τεκμηρίωση | |---|---|---| | 1 | λάθος κατηγορία φωτιάς | το νερό προβλέπεται μόνο για την κατηγορία Α, ενώ οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές ανήκουν στην κατηγορία C και, αν είναι υπό τάση, στην Ε (Πίνακας 1.2, σελ. 23· Πίνακας 1.1, σελ. 11) | | 2 | καταστροφή του εξοπλισμού | το νερό δε συνιστάται για την προστασία ηλεκτρονικών συσκευών, επειδή μετά την καταστολή της φωτιάς θα απαιτηθεί πολύ χρόνος για το στέγνωμά τους και κατά συνέπεια για την επαναλειτουργία τους (σελ. 25) | | 3 | ενεργοποιείται πολύ αργά | ο καταιονητήρας ενεργοποιείται όταν η θερμοκρασία του χώρου… υπερβεί… π.χ. 70 °C, ενώ σε χώρους Η/Υ η φωτιά κρυφοκαίει και είναι κρίσιμο η ανίχνευση να γίνει σε αυτό το αρχικό στάδιο (σελ. 17) | | 4 | κίνδυνος ηλεκτροπληξίας | το νερό είναι αγώγιμο, ενώ ο χώρος περιέχει συσκευές υπό τάση |

Τι προτείνεται αντ' αυτού | Στοιχείο | Πρόταση | |---|---| | ανίχνευση | υψηλής ευαισθησίας ανιχνευτές καπνού, που μπορούν να ανιχνεύσουν πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις καπνού (σελ. 17) — και ειδικότερα ιονισμού, που είναι περισσότερο ευαίσθητοι σε μικρά σωματίδια καπνού (σελ. 16) | | κατάσβεση | μόνιμα συστήματα διοξειδίου του άνθρακα (κατηγορίες B, C, E, αδρανές, μη αγώγιμο ηλεκτρικά, σελ. 22) ή μόνιμα συστήματα με αλογονομένους υδρογονάνθρακες (Halon), τα οποία αρχικά χρησιμοποιήθηκαν για την προστασία χώρων ηλεκτρονικών συσκευών, όπως ηλεκτρονικών υπολογιστών και τηλεπικοινωνιών και μετά από την κατάσβεση δεν αφήνουν κατάλοιπα (σελ. 23) |

Και μια πρώτη ενέργεια αν παρ' όλα αυτά χρησιμοποιηθεί νερό: διακοπή της τάσης πριν από την κατάσβεση.

Πού πράγματι ταιριάζει ο καταιονισμός (σελ. 26): χρησιμοποιούνται σε κτίρια που απαιτούν συνεχή προστασία, όπως ξενοδοχεία, σταθμούς αυτοκινήτων, μεγάλα καταστήματα τροφίμων, ενδυμάτων κ.λπ. — δηλαδή σε φωτιές κατηγορίας Α.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι, το σύστημα καταιονισμού με νερό δεν είναι κατάλληλο για την προστασία χώρων ηλεκτρονικών υπολογιστών, για τέσσερις λόγους. Πρώτον, γιατί το νερό προβλέπεται μόνο για την κατηγορία φωτιάς Α, ενώ οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές ανήκουν στην κατηγορία C και, αν είναι υπό τάση, στην Ε. Δεύτερον, γιατί το νερό δεν συνιστάται για την προστασία ηλεκτρονικών συσκευών, αφού μετά την καταστολή της φωτιάς απαιτείται πολύς χρόνος για το στέγνωμά τους και κατά συνέπεια για την επαναλειτουργία τους. Τρίτον, γιατί ο καταιονητήρας ενεργοποιείται όταν η θερμοκρασία υπερβεί ένα όριο, για παράδειγμα τους εβδομήντα βαθμούς, ενώ σε χώρους υπολογιστών η φωτιά κρυφοκαίει και είναι κρίσιμο η ανίχνευση να γίνει στο αρχικό στάδιο. Και τέταρτον, γιατί το νερό είναι αγώγιμο και ο χώρος περιέχει συσκευές υπό τάση. Αντ' αυτού προτείνονται υψηλής ευαισθησίας ανιχνευτές καπνού, κατά προτίμηση ιονισμού, και μόνιμα συστήματα κατάσβεσης με διοξείδιο του άνθρακα ή με αλογονομένους υδρογονάνθρακες, τα οποία αρχικά χρησιμοποιήθηκαν ακριβώς για την προστασία χώρων ηλεκτρονικών συσκευών και δεν αφήνουν κατάλοιπα μετά την κατάσβεση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Γ, ερώτηση 5 — Οι τρόποι καταστολής της φωτιάς

Ερώτηση: 5. Ποιοι είναι οι τρόποι καταστολής της φωτιάς;

Απάντηση:

Οι προϋποθέσεις της φωτιάς (σελ. 22): για την εκκίνηση της φωτιάς πρέπει να συνυπάρχουν: το καύσιμο (ο,τιδήποτε καίγεται)· το οξυγόνο (η ποσότητα που περιέχεται στον αέρα είναι αρκετή)· η πυροδότηση (υψηλή θερμοκρασία, σπινθήρας ή φλόγα).

Οι τρεις τρόποι καταστολής (σελ. 22): η καταστολή της φωτιάς επιτυγχάνεται: | # | Τρόπος | Ποια κατασβεστική ουσία τον υλοποιεί | |---|---|---| | 1 | είτε με ισχυρή ψύξη του καιόμενου υλικού | νερό — η συμβολή του νερού στην κατάσβεση της φωτιάς βασίζεται στην ιδιότητά του να απορροφά μεγάλες ποσότητες θερμότητας για την ατμοποίησή του, με αποτέλεσμα να προκαλεί ισχυρή ψύξη (σελ. 22)· και ο αφρός, χάρη στο νερό που περιέχει και το οποίο εξατμιζόμενο προκαλεί ψύξη (σελ. 22) | | 2 | είτε με απομόνωση ή εκτόπιση του οξυγόνου | διοξείδιο του άνθρακα — χρησιμοποιείται σαν κατασβεστική ουσία, γιατί εκτοπίζει το οξυγόνο (σελ. 22)· και ο αφρός, που καλύπτει την επιφάνεια | | 3 | είτε με χημική παρέμβαση (διακοπή της αλυσιδωτής χημικής αντίδρασης) | αλογονομένοι υδρογονάνθρακες (Halon) — επιδρούν χημικά και διακόπτουν την αλυσιδωτή χημική αντίδραση της φωτιάς (σελ. 23)· και οι σκόνες, που επεμβαίνουν χημικά στη διαδικασία της καύσης (σελ. 22) |

Η αντιστοιχία τρόπου - προϋπόθεσης: κάθε τρόπος καταστολής αφαιρεί μία από τις τρεις προϋποθέσεις — η ψύξη αναιρεί την πυροδότηση/θερμότητα, η εκτόπιση αναιρεί το οξυγόνο, και η χημική παρέμβαση σπάει την αλυσίδα της ίδιας της αντίδρασης.

Η επιλογή της ουσίας ανά κατηγορία (Πίνακας 1.2, σελ. 23) | Κατηγορίες φωτιάς | Κατασβεστική ουσία | |---|---| | Α | Νερό | | B, C, E | Διοξείδιο του άνθρακα | | Α, Β | Αφρός | | D | Ξηρά σκόνη | | A, B, C, D, E | Halon |

Και τα συστήματα που τις εφαρμόζουν (σελ. 23): τα συστήματα κατάσβεσης διακρίνονται σε δυο κατηγορίες: τα κινητά συστήματα πυρόσβεσης (οι πυροσβεστήρες) και τα μόνιμα συστήματα πυρόσβεσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρώτα πρέπει να θυμηθούμε ότι για την εκκίνηση της φωτιάς συνυπάρχουν το καύσιμο, το οξυγόνο και η πυροδότηση. Η καταστολή της φωτιάς επιτυγχάνεται με τρεις τρόπους. Πρώτον, με ισχυρή ψύξη του καιόμενου υλικού, όπως κάνει το νερό, το οποίο απορροφά μεγάλες ποσότητες θερμότητας για την ατμοποίησή του, καθώς και ο αφρός χάρη στο νερό που περιέχει. Δεύτερον, με απομόνωση ή εκτόπιση του οξυγόνου, όπως κάνει το διοξείδιο του άνθρακα, το οποίο εκτοπίζει το οξυγόνο, καθώς και ο αφρός που καλύπτει την επιφάνεια. Και τρίτον, με χημική παρέμβαση, δηλαδή με διακοπή της αλυσιδωτής χημικής αντίδρασης, όπως κάνουν οι αλογονομένοι υδρογονάνθρακες και οι ξηρές σκόνες, που επεμβαίνουν χημικά στη διαδικασία της καύσης. Κάθε τρόπος καταστολής αφαιρεί δηλαδή μία από τις τρεις προϋποθέσεις της φωτιάς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Γ, ερώτηση 6 — Η υπερέκθεση σε αλογονομένους υδρογονάνθρακες

Ερώτηση: 6. Ποια είναι τα αποτελέσματα της υπερέκθεσης ανθρώπου σε αλογονομένους υδρογονάνθρακες;

Απάντηση:

Η απάντηση (σελ. 23): Προσοχή! Σε περίπτωση παρατεταμένης έκθεσης σε μεγάλες συγκεντρώσεις αλογονομένων υδρογονανθράκων, προκαλούνται λιποθυμίες ακόμα και θάνατοι. | Συνέπεια | Προϋπόθεση | |---|---| | λιποθυμίες | παρατεταμένη έκθεση σε μεγάλες συγκεντρώσεις | | ακόμα και θάνατοι | ό.π. |

Τι είναι οι αλογονομένοι υδρογονάνθρακες (σελ. 23): είναι σταθερές χημικές ενώσεις, χαμηλής τοξικότητας, άχρωμες, με γλυκιά οσμή, οι οποίες σε συνθήκες περιβάλλοντος βρίσκονται σε αέρια κατάσταση. Η εμπορική τους ονομασία είναι Halon (halogenated hybrocarbon). Τα είδη Halon που χρησιμοποιούνται περισσότερο είναι: το Halon 1211 και το Halon 1301.

Το παράδοξο των ιδιοτήτων τους: το βιβλίο τους χαρακτηρίζει χαμηλής τοξικότητας, άχρωμες, με γλυκιά οσμή — και ακριβώς αυτά τα κάνουν ύπουλα: ο άνθρωπος δεν αντιλαμβάνεται εγκαίρως τον κίνδυνο, ενώ σε μεγάλες συγκεντρώσεις και παρατεταμένη έκθεση οι συνέπειες είναι θανατηφόρες.

Ο δεύτερος κίνδυνος — το περιβάλλον (σελ. 23): είναι επικίνδυνες για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον, επειδή καταστρέφουν το όζον της ατμόσφαιρας.

Γιατί παρ' όλα αυτά χρησιμοποιούνται (σελ. 23): χρησιμοποιούνται σαν κατασβεστική ουσία, επειδή επιδρούν χημικά και διακόπτουν την αλυσιδωτή χημική αντίδραση της φωτιάς, με αποτέλεσμα την καταστολή της. Επίσης, σημαντικό χαρακτηριστικό τους είναι ότι μετά από την κατάσβεση δεν αφήνουν κατάλοιπα. Και καλύπτουν όλες τις κατηγορίες φωτιάς — A, B, C, D, E (Πίνακας 1.2, σελ. 23).

Πού χρησιμοποιούνται (σελ. 23): αρχικά χρησιμοποιήθηκαν για την προστασία χώρων ηλεκτρονικών συσκευών, όπως ηλεκτρονικών υπολογιστών και τηλεπικοινωνιών. Σήμερα, χρησιμοποιούνται επίσης στις εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, στις εγκαταστάσεις πετρελαίου και στα επιβατικά αεροπλάνα.

Το πρακτικό συμπέρασμα για τη μελέτη: σε μόνιμο σύστημα Halon απαιτούνται τα ίδια μέτρα ασφάλειας που το βιβλίο ζητά και για το διοξείδιο του άνθρακα — σύστημα ηχητικής και ακουστικής σήμανσης, το οποίο προειδοποιεί τους ανθρώπους ότι πρόκειται να αρχίσει εκτόξευση, και χρόνος για να απομακρυνθούν (σελ. 27).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε περίπτωση παρατεταμένης έκθεσης σε μεγάλες συγκεντρώσεις αλογονομένων υδρογονανθράκων προκαλούνται λιποθυμίες, ακόμα και θάνατοι. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα ύπουλο, γιατί οι ουσίες αυτές χαρακτηρίζονται από το βιβλίο ως σταθερές χημικές ενώσεις χαμηλής τοξικότητας, άχρωμες και με γλυκιά οσμή, οπότε ο άνθρωπος δεν αντιλαμβάνεται εγκαίρως τον κίνδυνο. Επιπλέον, είναι επικίνδυνες για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον, γιατί καταστρέφουν το όζον της ατμόσφαιρας. Χρησιμοποιούνται παρ' όλα αυτά ως κατασβεστικές ουσίες, γιατί επιδρούν χημικά διακόπτοντας την αλυσιδωτή χημική αντίδραση της φωτιάς, δεν αφήνουν κατάλοιπα μετά την κατάσβεση και καλύπτουν όλες τις κατηγορίες φωτιάς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Γ, ερώτηση 7 — Η σκόνη για την προστασία τηλεφωνικού κέντρου

Ερώτηση: 7. Θα χρησιμοποιούσατε σύστημα πυρόσβεσης με σκόνη για την προστασία του τηλεφωνικού κέντρου νοσοκομείου ή ξενοδοχείου;

Απάντηση:

Η απάντηση: ΟΧΙ.

Οι λόγοι | # | Λόγος | Τεκμηρίωση | |---|---|---| | 1 | καταστρέφει τον ίδιο τον εξοπλισμό που υποτίθεται ότι προστατεύει | βασικό μειονέκτημα της κατάσβεσης με ξηρές σκόνες είναι ότι μετά την καταστολή της φωτιάς παραμένουν αναλλοίωτες και προκαλούν ζημιές σε εγκαταστάσεις και συσκευές (π.χ. ηλεκτρονικές συσκευές) (σελ. 22) | | 2 | είναι επικίνδυνη σε κλειστό χώρο | οι σκόνες δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε κλειστούς χώρους, επειδή παρόλο που δεν είναι τοξικές, δημιουργούν αποπνικτική ατμόσφαιρα και σε συνδυασμό με καπνό μπορεί να προκαλέσουν ασφυξία (σελ. 24) | | 3 | λάθος κατηγορία φωτιάς | η ξηρά σκόνη προβλέπεται για την κατηγορία D, δηλαδή εύφλεκτα μέταλλα, όπως μαγνήσιο, λίθιο, τιτάνιο (Πίνακας 1.2, σελ. 23· Πίνακας 1.1, σελ. 11), ενώ το τηλεφωνικό κέντρο δίνει φωτιά κατηγορίας C ή Ε |

Η ιδιαιτερότητα του χώρου: το τηλεφωνικό κέντρο νοσοκομείου ή ξενοδοχείου είναι χώρος ζωτικής σημασίας — από αυτό εξαρτάται η ειδοποίηση της πυροσβεστικής και η επικοινωνία κατά την εκκένωση. Μια κατάσβεση που καταστρέφει τον εξοπλισμό ακυρώνει τον σκοπό της.

Τι προτείνεται αντ' αυτού | Στοιχείο | Πρόταση | Τεκμηρίωση | |---|---|---| | ανίχνευση | υψηλής ευαισθησίας ανιχνευτές καπνού, κατά προτίμηση ιονισμού | η φωτιά κρυφοκαίει είτε στις καλωδιώσεις διασύνδεσης των συσκευών είτε στις εσωτερικές καλωδιώσεις· είναι κρίσιμο η ανίχνευση να γίνει σε αυτό το αρχικό στάδιο (σελ. 17) | | κατάσβεση | μόνιμο σύστημα διοξειδίου του άνθρακα ή αλογονομένων υδρογονανθράκων | το CO₂ είναι αδρανές, μη αγώγιμο ηλεκτρικά (σελ. 22)· το Halon μετά από την κατάσβεση δεν αφήνει κατάλοιπα και αρχικά χρησιμοποιήθηκε για την προστασία χώρων ηλεκτρονικών συσκευών, όπως ηλεκτρονικών υπολογιστών και τηλεπικοινωνιών (σελ. 23) |

Και η γενική αρχή επιλογής πυροσβεστήρα (σελ. 24-25): εξαρτάται από τον χώρο στον οποίο θα χρησιμοποιηθεί και από το είδος του αντικειμένου που προστατεύουν — και τα δύο κριτήρια αποκλείουν εδώ τη σκόνη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι, δεν θα χρησιμοποιούσα σύστημα πυρόσβεσης με σκόνη, για τρεις λόγους. Πρώτον, γιατί βασικό μειονέκτημα της κατάσβεσης με ξηρές σκόνες είναι ότι μετά την καταστολή της φωτιάς παραμένουν αναλλοίωτες και προκαλούν ζημιές σε εγκαταστάσεις και συσκευές, ιδίως ηλεκτρονικές, δηλαδή θα κατέστρεφαν τον ίδιο τον εξοπλισμό που υποτίθεται ότι προστατεύουν. Δεύτερον, γιατί οι σκόνες δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε κλειστούς χώρους, αφού, παρόλο που δεν είναι τοξικές, δημιουργούν αποπνικτική ατμόσφαιρα και σε συνδυασμό με καπνό μπορεί να προκαλέσουν ασφυξία. Και τρίτον, γιατί η ξηρά σκόνη προβλέπεται για την κατηγορία φωτιάς D, δηλαδή για εύφλεκτα μέταλλα, ενώ το τηλεφωνικό κέντρο δίνει φωτιά κατηγορίας C ή Ε. Το ζήτημα είναι ακόμη σοβαρότερο επειδή το τηλεφωνικό κέντρο νοσοκομείου ή ξενοδοχείου είναι χώρος ζωτικής σημασίας για την ειδοποίηση και την επικοινωνία κατά την εκκένωση. Αντ' αυτού προτείνονται υψηλής ευαισθησίας ανιχνευτές καπνού και μόνιμο σύστημα κατάσβεσης με διοξείδιο του άνθρακα ή με αλογονομένους υδρογονάνθρακες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Γ, ερώτηση 8 — Ο ανιχνευτής για μαγειρείο εστιατορίου

Ερώτηση: 8. Για την ανίχνευση φωτιάς σε μαγειρείο εστιατορίου (όπου υπάρχουν πολλά στοιχεία για την πρόκληση φωτιάς όπως λίπος, λάδια φαγητού, καύσιμα, φλόγες, θερμές επιφάνειες), τι είδους ανιχνευτή προτείνετε και γιατί;

Απάντηση:

Η πρόταση: ανιχνευτή θερμότητας — και ειδικότερα θερμοδιαφορικό.

Γιατί όχι ανιχνευτή καπνού (σελ. 17): αν τοποθετήσουμε ανιχνευτές καπνού σε χώρους με ρεύματα αέρα, ατμό, υδρατμούς, αναθυμιάσεις, όπως κουζίνες, πλυντήρια, φρεάτια ανελκυστήρα, τότε θα έχουμε συνεχώς λανθασμένους συναγερμούς. Το βιβλίο ονομάζει δηλαδή ρητά την κουζίνα ως χώρο ακατάλληλο για ανιχνευτές καπνού.

Γιατί ναι ανιχνευτή θερμότητας | Κριτήριο | Εφαρμογή στο μαγειρείο | |---|---| | αντικείμενο προστασίας | οι ανιχνευτές θερμότητας πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο για την προστασία αγαθών (σελ. 17) — το μαγειρείο είναι χώρος εργασίας με περιορισμένο αριθμό ατόμων, που αντιλαμβάνονται άμεσα τη φωτιά | | συνθήκες του χώρου | ατμοί, αναθυμιάσεις, θερμές επιφάνειες, δηλαδή ακριβώς οι συνθήκες που παραπλανούν τους ανιχνευτές καπνού |

Γιατί θερμοδιαφορικό και όχι σταθερής θερμοκρασίας (σελ. 16) | Τύπος | Λειτουργία | Καταλληλότητα | |---|---|---| | Σταθερής θερμοκρασίας | αντιδρούν όταν η θερμοκρασία του χώρου ξεπεράσει μια συγκεκριμένη τιμή, π.χ. 60 °C | προβληματικός: στο μαγειρείο η θερμοκρασία είναι ήδη υψηλή από τις θερμές επιφάνειες, άρα ή θα δίνει ψευδείς συναγερμούς ή θα πρέπει να ρυθμιστεί πολύ ψηλά | | Θερμοδιαφορικός | αντιδρούν στο ρυθμό αύξησης της θερμοκρασίας, π.χ. στους 5 βαθμούς ανά λεπτό | κατάλληλος: η σταδιακή άνοδος από το μαγείρεμα δεν τον ενεργοποιεί, ενώ η απότομη άνοδος μιας πραγματικής φωτιάς τον ενεργοποιεί |

Η γενική αρχή επιλογής (σελ. 17): το είδος του πυρανιχνευτή εξαρτάται από το αντικείμενο προστασίας, τις συνθήκες του χώρου προστασίας και το είδος των αγαθών που προστατεύονται.

Και μια συμπληρωματική λύση: επειδή στο μαγειρείο υπάρχουν φλόγες, μπορεί να συνδυαστεί και ανιχνευτής φλόγας (υπεριώδους ή υπέρυθρης ακτινοβολίας, σελ. 16) στα σημεία όπου δεν υπάρχει μόνιμη γυμνή φλόγα.

Το πλαίσιο: τα μαγειρεία αναφέρονται ρητά ως επικίνδυνοι χώροι για ξενοδοχεία, κτίρια γραφείων και εκπαιδευτήρια (σελ. 12) και ως χώροι με υποχρεωτική χρήση πυροσβεστήρων (σελ. 25).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για το μαγειρείο εστιατορίου προτείνω ανιχνευτή θερμότητας και ειδικότερα θερμοδιαφορικό. Ο ανιχνευτής καπνού αποκλείεται, γιατί το βιβλίο αναφέρει ρητά ότι, αν τοποθετήσουμε ανιχνευτές καπνού σε χώρους με ρεύματα αέρα, ατμό, υδρατμούς και αναθυμιάσεις, όπως οι κουζίνες, τα πλυντήρια και τα φρεάτια ανελκυστήρα, τότε θα έχουμε συνεχώς λανθασμένους συναγερμούς. Ο ανιχνευτής θερμότητας ταιριάζει, γιατί το μαγειρείο είναι χώρος εργασίας όπου προστατεύονται κυρίως αγαθά και όπου το προσωπικό αντιλαμβάνεται άμεσα τη φωτιά. Ανάμεσα στους δύο τύπους ανιχνευτών θερμότητας προτιμάται ο θερμοδιαφορικός, ο οποίος αντιδρά στον ρυθμό αύξησης της θερμοκρασίας, για παράδειγμα στους πέντε βαθμούς ανά λεπτό, και όχι ο σταθερής θερμοκρασίας, γιατί στο μαγειρείο η θερμοκρασία είναι ήδη υψηλή λόγω των θερμών επιφανειών. Έτσι, η σταδιακή άνοδος από το μαγείρεμα δεν ενεργοποιεί τον ανιχνευτή, ενώ η απότομη άνοδος μιας πραγματικής φωτιάς τον ενεργοποιεί. Συμπληρωματικά, όπου δεν υπάρχει μόνιμη γυμνή φλόγα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ανιχνευτής φλόγας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Γ, ερώτηση 9 — Η τοποθέτηση των ανιχνευτών στην οροφή

Ερώτηση: 9. Γιατί οι ανιχνευτές θερμότητας και καπνού πρέπει να τοποθετούνται στην οροφή του προστατευόμενου χώρου;

Απάντηση:

Η απαίτηση (σελ. 17): σύμφωνα με τους ελληνικούς κανονισμούς, οι ανιχνευτές θερμότητας και καπνού πρέπει να τοποθετούνται στην οροφή του προστατευόμενου χώρου και να λαμβάνεται υπόψη η κατασκευή και τα δομικά στοιχεία από τα οποία αποτελείται ο χώρος αυτός.

Η αιτιολόγηση: και τα δύο μεγέθη που ανιχνεύονται — η θερμότητα και ο καπνός — ανεβαίνουν προς τα πάνω. Ο θερμός αέρας και τα αέρια προϊόντα της καύσης είναι ελαφρύτερα από τον περιβάλλοντα αέρα και συγκεντρώνονται πρώτα στην οροφή· εκεί επομένως η ανίχνευση γίνεται νωρίτερα και αξιόπιστα. | Ανιχνευτής | Τι ανιχνεύει | Γιατί στην οροφή | |---|---|---| | θερμότητας | τη θερμοκρασία του χώρου (σελ. 16) | ο θερμός αέρας ανεβαίνει | | καπνού | ορατά και αόρατα αέρια προϊόντα της καύσης (σελ. 16) | τα αέρια της καύσης ανεβαίνουν |

Ο σκοπός (σελ. 17): για να μπορεί η εγκατάσταση πυρανίχνευσης να ανιχνεύει έγκαιρα τις φωτιές, πρέπει η πυκνότητα τοποθέτησης των ανιχνευτών να είναι η σωστή — η θέση και η πυκνότητα υπηρετούν την ίδια απαίτηση: την έγκαιρη ανίχνευση.

Οι υπόλοιποι κανόνες τοποθέτησης (σελ. 17-18) | Κανόνας | Τιμή | |---|---| | απόσταση από τους τοίχους | δεν πρέπει να υπερβαίνει το μισό της μεταξύ τους απόστασης | | απόσταση μεταξύ ανιχνευτών καπνού | δεν πρέπει να ξεπερνά τα 9 μέτρα | | μέγιστη επιφάνεια εποπτείας | θερμότητας 50 m², καπνού 100 m² | | μέγιστη ακτίνα δράσης | θερμότητας 5,3 m, καπνού 7,5 m | | τετραγωνική διάταξη — απόσταση μεταξύ τους / από τοίχο | θερμότητας 7 m και 3,5 m· καπνού 10 m και 5 m |

Και γιατί μετρά η κατασκευή του χώρου: δοκοί, ψευδοροφές και υποστυλώματα δημιουργούν θύλακες που παγιδεύουν ή εκτρέπουν τον καπνό — γι' αυτό ο κανονισμός ζητά να λαμβάνεται υπόψη η κατασκευή και τα δομικά στοιχεία του χώρου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι ανιχνευτές θερμότητας και καπνού τοποθετούνται στην οροφή, γιατί έτσι ορίζουν οι ελληνικοί κανονισμοί, αλλά και γιατί και τα δύο μεγέθη που ανιχνεύονται ανεβαίνουν προς τα πάνω: ο θερμός αέρας και τα αέρια προϊόντα της καύσης είναι ελαφρύτερα από τον περιβάλλοντα αέρα και συγκεντρώνονται πρώτα στην οροφή. Εκεί επομένως η ανίχνευση γίνεται νωρίτερα και αξιοπιστότερα, κάτι που εξυπηρετεί τον βασικό σκοπό της εγκατάστασης, δηλαδή την έγκαιρη ανίχνευση της φωτιάς. Ο κανονισμός ζητά επιπλέον να λαμβάνεται υπόψη η κατασκευή και τα δομικά στοιχεία του χώρου, γιατί δοκοί και ψευδοροφές μπορούν να παγιδεύσουν ή να εκτρέψουν τον καπνό. Συμπληρωματικά ισχύουν και οι κανόνες πυκνότητας: η απόσταση από τους τοίχους δεν πρέπει να υπερβαίνει το μισό της μεταξύ τους απόστασης, η απόσταση μεταξύ των ανιχνευτών καπνού δεν πρέπει να ξεπερνά τα εννέα μέτρα, ενώ η μέγιστη επιφάνεια εποπτείας είναι πενήντα τετραγωνικά μέτρα για τους ανιχνευτές θερμότητας και εκατό για τους ανιχνευτές καπνού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομάδα Γ, ερώτηση 10 — Η κατάσβεση με νερό σε χώρο με ηλεκτρικά μηχανήματα

Ερώτηση: 10. Σε περίπτωση πυρκαγιάς, σε χώρο όπου υπάρχουν και ηλεκτρικά μηχανήματα, το μόνο υλικό που έχουμε για την κατάσβεση είναι το νερό. Ποια είναι η πρώτη ενέργεια που πρέπει να κάνουμε και γιατί;

Απάντηση:

Η πρώτη ενέργεια: η διακοπή της τάσης — να τεθεί ο χώρος και τα μηχανήματα εκτός τάσης.

Γιατί | # | Λόγος | Τεκμηρίωση | |---|---|---| | 1 | το νερό είναι αγώγιμο — με τα μηχανήματα υπό τάση υπάρχει άμεσος κίνδυνος ηλεκτροπληξίας για όποιον κρατά το ακροφύσιο | το νερό προβλέπεται μόνο για την κατηγορία Α (Πίνακας 1.2, σελ. 23), ενώ οι ηλεκτρικές συσκευές ανήκουν στην C και, υπό τάση, στην Ε (σελ. 11) | | 2 | με τη διακοπή της τάσης η φωτιά αλλάζει κατηγορία | η κατηγορία Ε ορίζεται ως καύσιμα υλικά των κατηγοριών A, Β, C, D που βρίσκονται κοντά ή πάνω σε ηλεκτρικές συσκευές ή εγκαταστάσεις υπό τάση (σελ. 11)· χωρίς τάση η φωτιά αντιμετωπίζεται με βάση το καιγόμενο υλικό και το νερό γίνεται αποδεκτό για υλικά κατηγορίας Α | | 3 | αφαιρείται η πηγή που τροφοδοτεί τη φωτιά | η κακή χρήση ηλεκτρισμού (π.χ. βραχυκυκλώματα) είναι από τις κύριες αιτίες πυρκαγιάς (σελ. 11)· όσο υπάρχει τάση, το τόξο και η υπερθέρμανση συνεχίζουν να αναζωπυρώνουν τη φωτιά |

Το προληπτικό αντίστοιχο μέτρο (σελ. 12): στα μέτρα πρόληψης περιλαμβάνεται η θέση εκτός τάσης των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων σε μη εργάσιμες ώρες, όταν δεν είναι απαραίτητες — η ίδια λογική εφαρμόζεται εδώ κατά το συμβάν.

Τι πρέπει να προσεχθεί μετά τη διακοπή | Σημείο | Χωρίο | |---|---| | μη χρήση νερού σε υγρά καύσιμα | το νερό δεν πρέπει να χρησιμοποιείται στην κατάσβεση πυρκαγιών στις οποίες καιόμενη ουσία είναι υγρά καύσιμα (π.χ. βενζίνη), επειδή λόγω της υψηλής θερμοκρασίας που δημιουργείται αποδεσμεύεται οξυγόνο (σελ. 22) | | ζημιά στον εξοπλισμό | το νερό δε συνιστάται για την προστασία ηλεκτρονικών συσκευών, επειδή μετά την καταστολή της φωτιάς θα απαιτηθεί πολύ χρόνος για το στέγνωμά τους (σελ. 25) — η ζημιά όμως είναι προτιμότερη από τον κίνδυνο ζωής |

Και ο μηχανισμός της κατάσβεσης με νερό (σελ. 22): η συμβολή του νερού στην κατάσβεση της φωτιάς βασίζεται στην ιδιότητά του να απορροφά μεγάλες ποσότητες θερμότητας για την ατμοποίησή του, με αποτέλεσμα να προκαλεί ισχυρή ψύξη. Όσο μεγαλύτερη ποσότητα νερού ατμοποιείται, τόσο καλύτερο κατασβεστικό αποτέλεσμα προκύπτει.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρώτη ενέργεια είναι η διακοπή της τάσης, δηλαδή να τεθούν ο χώρος και τα ηλεκτρικά μηχανήματα εκτός τάσης. Ο λόγος είναι πρώτα από όλα η ασφάλεια: το νερό είναι αγώγιμο και, με τα μηχανήματα υπό τάση, υπάρχει άμεσος κίνδυνος ηλεκτροπληξίας για όποιον κρατά το ακροφύσιο. Δεύτερον, με τη διακοπή της τάσης αλλάζει και η κατηγορία της φωτιάς: η κατηγορία Ε ορίζεται ακριβώς ως καύσιμα υλικά που βρίσκονται κοντά ή πάνω σε ηλεκτρικές συσκευές ή εγκαταστάσεις υπό τάση, οπότε χωρίς τάση η φωτιά αντιμετωπίζεται με βάση το καιγόμενο υλικό και το νερό γίνεται αποδεκτό για υλικά κατηγορίας Α. Και τρίτον, αφαιρείται η πηγή που τροφοδοτεί τη φωτιά, αφού όσο υπάρχει τάση το τόξο και η υπερθέρμανση συνεχίζουν να την αναζωπυρώνουν. Μετά τη διακοπή πρέπει να προσεχθεί ότι το νερό δεν χρησιμοποιείται σε πυρκαγιές υγρών καυσίμων και ότι θα προκαλέσει ζημιά στις ηλεκτρονικές συσκευές, ζημιά όμως προτιμότερη από τον κίνδυνο για τη ζωή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο