Λύσεις — Ασφάλεια και Εργασία (σελ. 43) – ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Ασφάλεια και Εργασία
Λύσεις στις 17 ερωτήσεις του κεφαλαίου: ρόλος πολιτείας/ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος, ατομικά μέτρα προστασίας, εργαλεία χεριού/ηλεκτρικά/πεπιεσμένου αέρα, ανύψωση φορτίων/οχημάτων, εξαερισμός συνεργείου, πυρκαγιά/πυρόσβεση, ασφάλεια συσσωρευτή/εκκίνησης/φόρτισης/αερόσακου/A.B.S.
Παρέμβαση της πολιτείας στην εργασία
Ερώτηση: Να εξηγήσετε πώς παρεμβαίνει η πολιτεία στον τομέα της εργασίας.
Απάντηση:
- Στα πλαίσια μιας οργανωμένης πολιτείας η εργασία είναι δικαίωμα και τελεί υπό την προστασία του κράτους.
- Το κράτος δημιουργεί συνθήκες απασχόλησης για όλους και φροντίζει για την ηθική και υλική εξύψωση του εργαζόμενου.
- Μέσω του εργατικού δικαίου και των νόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιδιώκει τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, την πρόληψη ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών και τη δημιουργία συνθηκών ευεξίας.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πολιτεία παρεμβαίνει στον τομέα της εργασίας θεωρώντας την εργασία δικαίωμα του πολίτη που τελεί υπό την προστασία του κράτους. Φροντίζει να δημιουργεί συνθήκες απασχόλησης για όλους τους πολίτες, ενώ ταυτόχρονα μεριμνά για την ηθική και υλική εξύψωση του εργαζόμενου. Η παρέμβασή της γίνεται μέσα από τους κανόνες του εργατικού δικαίου που έχει θεσπίσει και την εφαρμογή των νόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εναρμονιζόμενη με την ευρωπαϊκή αντίληψη που αφορά τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών, καθώς και τη δημιουργία συνθηκών ευεξίας και ευχάριστου κλίματος στον χώρο εργασίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Το κράτος προστατεύει την εργασία μέσω εργατικού δικαίου και νόμων της Ε.Ε., με στόχο καλύτερες συνθήκες εργασίας, πρόληψη ατυχημάτων/ασθενειών και ευεξία των εργαζομένων
Θετική συμβολή ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος
Ερώτηση: Να εξηγήσετε πού συμβάλλει θετικά το ασφαλές εργασιακό περιβάλλον.
Απάντηση:
- Οι επαγγελματικοί κίνδυνοι δημιουργούν φοβίες και ανασφάλειες και έχουν επιπτώσεις στους εργαζόμενους, στις επιχειρήσεις και στα προϊόντα.
- Ένα καλό και ασφαλές εργασιακό περιβάλλον συμβάλλει: στις καλές εργασιακές σχέσεις, στην αύξηση της παραγωγικότητας, στην καλύτερη ποιότητα των παραγόμενων αγαθών, στην προστασία της υγείας και στη διασφάλιση της σωματικής ακεραιότητας.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η δημιουργία και εξασφάλιση ενός καλού και ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος συμβάλλει σε πέντε βασικούς τομείς: πρώτον, στη δημιουργία καλών εργασιακών σχέσεων μεταξύ εργαζομένων και εργοδοσίας· δεύτερον, στην αύξηση της παραγωγικότητας, αφού οι εργαζόμενοι εργάζονται πιο αποδοτικά χωρίς άγχος και φόβο ατυχήματος· τρίτον, στην καλυτέρευση της ποιότητας των παραγόμενων αγαθών ή υπηρεσιών· τέταρτον, στην προστασία της υγείας των εργαζομένων από επαγγελματικές ασθένειες· και πέμπτον, στη διασφάλιση της σωματικής τους ακεραιότητας, μειώνοντας τα εργατικά ατυχήματα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Καλές εργασιακές σχέσεις, αύξηση παραγωγικότητας, καλύτερη ποιότητα προϊόντων/υπηρεσιών, προστασία υγείας, διασφάλιση σωματικής ακεραιότητας
Ατομικά μέτρα προστασίας ματιών, σώματος, άκρων
Ερώτηση: Να απαριθμήσετε μερικά ατομικά μέτρα προστασίας για τα μάτια, το σώμα και τα άνω άκρα.
Απάντηση:
- Τα ατομικά μέτρα προστασίας χωρίζονται ανάλογα με το μέλος που προστατεύουν (κεφαλή, άνω και κάτω άκρα, κορμός, πτώσεις).
- Μάτια: γυαλιά ή μάσκες ασφαλείας· σώμα (κορμός): κατάλληλη, καθαρή φόρμα εργασίας με καλή εφαρμογή και κουμπιά ασφαλείας· άνω άκρα: ειδικά γάντια για χημικούς και ηλεκτρικούς κινδύνους.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για την προστασία των ματιών χρησιμοποιούνται ειδικά προστατευτικά γυαλιά ή μάσκες ασφαλείας, τα οποία προφυλάσσουν από σκόνες, εκτοξευόμενα σωματίδια, χημικές ουσίες (όπως ο ηλεκτρολύτης του συσσωρευτή) και ακτινοβολία (π.χ. σε συγκολλήσεις). Για την προστασία του κορμού/σώματος χρησιμοποιείται κατάλληλη φόρμα εργασίας, καθαρή, χωρίς φθορές, με καλή εφαρμογή και κουμπιά ασφαλείας, κατάλληλη για τη φύση της εργασίας. Για την προστασία των άνω άκρων (χεριών) χρησιμοποιούνται ειδικά γάντια, κατάλληλα για εξουδετέρωση χημικών κινδύνων (π.χ. στη φόρτιση συσσωρευτών) ή ηλεκτρικών κινδύνων, ανάλογα με την εργασία που εκτελείται.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Μάτια: προστατευτικά γυαλιά/μάσκες· Σώμα: κατάλληλη φόρμα εργασίας καθαρή με καλή εφαρμογή· Άνω άκρα: ειδικά γάντια κατά χημικών/ηλεκτρικών κινδύνων
Κανόνες ασφαλούς χρήσης εργαλείων χεριού
Ερώτηση: Να αναφέρετε τους κανόνες που ισχύουν για την ασφαλή χρήση των εργαλείων χεριού.
Απάντηση:
- Η ασφαλής χρήση των εργαλείων χειρός προϋποθέτει σωστή επιλογή, σωστό τρόπο χρήσης και καλή κατάσταση του εργαλείου.
- Κανόνες: όχι φθαρμένα εργαλεία· κατάλληλο εργαλείο για την κατάλληλη δουλειά και με τον σωστό τρόπο· χρήση αφού ληφθούν τα ατομικά μέτρα προστασίας· καθαρά εργαλεία σε καλή κατάσταση· μεταφορά/φύλαξη σε εργαλειοθήκες· τακτοποίηση για ταχύτητα, άνεση και ασφάλεια.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για την ασφαλή χρήση των εργαλείων χεριού πρέπει να τηρούνται οι εξής κανόνες: απαγορεύεται η χρήση φθαρμένων εργαλείων· χρησιμοποιούμε πάντα το κατάλληλο εργαλείο για την κατάλληλη δουλειά και με τον σωστό τρόπο· χρησιμοποιούμε το εργαλείο μόνο αφού πάρουμε τα προβλεπόμενα ατομικά μέτρα προστασίας· διατηρούμε τα εργαλεία καθαρά και σε καλή κατάσταση· μεταφέρουμε και φυλάσσουμε τα εργαλεία σε ειδικές εργαλειοθήκες· και τα τακτοποιούμε ώστε να εξασφαλίζεται ταχύτητα, άνεση και ασφάλεια στη χρήση τους. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα επικίνδυνα (αιχμηρά, κοφτερά) εργαλεία τόσο κατά τη χρήση όσο και κατά τη φύλαξη/μεταφορά τους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Απαγόρευση φθαρμένων εργαλείων, σωστό εργαλείο/σωστός τρόπος, χρήση μετά από ατομικά μέτρα προστασίας, καθαρά/καλή κατάσταση, φύλαξη σε εργαλειοθήκες, τακτοποίηση
Προστασία από ηλεκτρικό ρεύμα σε ηλεκτρικά εργαλεία
Ερώτηση: Να αναφέρετε τους τρόπους προστασίας από το ηλεκτρικό ρεύμα, όταν χρησιμοποιούμε ηλεκτροκίνητα μηχανήματα ή εργαλεία.
Απάντηση:
- Ο κύριος κίνδυνος από τα ηλεκτροκίνητα εργαλεία και μηχανήματα προέρχεται από το ηλεκτρικό ρεύμα.
- Προστασία: γειωμένα εργαλεία, έλεγχος μόνωσης καλωδίων και ρευματοληπτών, χρήση μόνο για τον σκοπό τους και με γνώση του χειρισμού, μόνο εξαρτήματα του κατασκευαστή, όχι σε χώρους με εύφλεκτα αέρια, αφαίρεση ρευματοληπτών μετά την εργασία, προσοχή κοντά σε ρευματοφόρα καλώδια.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για την προστασία από το ηλεκτρικό ρεύμα κατά τη χρήση ηλεκτροκίνητων μηχανημάτων/εργαλείων πρέπει: να χρησιμοποιούμε εργαλεία και μηχανήματα που είναι γειωμένα· να ελέγχουμε τη μόνωση των καλωδίων και των ρευματοληπτών (πριζών) πριν τη χρήση· να χρησιμοποιούμε τα εργαλεία μόνο για τις εργασίες για τις οποίες προορίζονται και μόνο εφόσον γνωρίζουμε τον σωστό τρόπο χειρισμού τους· να χρησιμοποιούμε μόνο τα εξαρτήματα που προβλέπει ο κατασκευαστής· να μην χρησιμοποιούμε ηλεκτρικά εργαλεία σε χώρους με εύφλεκτα αέρια· να αφαιρούμε τους ρευματολήπτες από τους ρευματοδότες μετά τη λήξη της εργασίας· και να εργαζόμαστε με ιδιαίτερη προσοχή κοντά σε ρευματοφόρα καλώδια, θυμούμενοι ότι ο ηλεκτρισμός δεν συγχωρεί λάθη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Γειωμένα εργαλεία, έλεγχος μόνωσης καλωδίων/πριζών, χρήση μόνο για τον προβλεπόμενο σκοπό με σωστό χειρισμό, αποφυγή χώρων με εύφλεκτα αέρια, αφαίρεση πρίζας μετά τη χρήση
Ασφάλεια εργαλείων πεπιεσμένου αέρα έναντι ηλεκτρικών
Ερώτηση: Να αιτιολογήσετε την άποψή σας σχετικά με την ασφαλέστερη λειτουργία των εργαλείων με πεπιεσμένο αέρα έναντι των ηλεκτροκίνητων εργαλείων.
Απάντηση:
- Τα εργαλεία πεπιεσμένου αέρα δεν τροφοδοτούνται με ηλεκτρικό ρεύμα στο σημείο χρήσης, οπότε μειώνουν τους κινδύνους από το ρεύμα.
- Γι’ αυτό είναι πλεονεκτικότερα από τα ηλεκτρικά· μειονέκτημα είναι η ανάγκη αεροσυμπιεστή και δικτύου διανομής, που πρέπει να εγκατασταθούν και να συντηρούνται σωστά.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα εργαλεία με πεπιεσμένο αέρα θεωρούνται ασφαλέστερα από τα ηλεκτροκίνητα, γιατί δεν λειτουργούν με ηλεκτρικό ρεύμα και άρα εξαλείφουν εντελώς τον κίνδυνο ηλεκτροπληξίας του χειριστή, ο οποίος είναι από τους σοβαρότερους κινδύνους στα ηλεκτρικά εργαλεία (φθορά μόνωσης καλωδίων, επαφή με ρευματοφόρα μέρη κ.λπ.). Το μειονέκτημά τους είναι ότι, για να λειτουργήσουν, απαιτείται η ύπαρξη αεροσυμπιεστή (κομπρεσέρ) και δικτύου διανομής πεπιεσμένου αέρα, το οποίο πρέπει να εγκατασταθεί και να συντηρείται σωστά (σε χώρο με καλή ηχομόνωση, με αγωγούς ικανούς να αντέξουν την πίεση λειτουργίας, με ασφαλείς συνδέσεις). Συνολικά, μειώνουν σημαντικά τους κινδύνους από το ηλεκτρικό ρεύμα, με αντάλλαγμα την ανάγκη μιας επιπλέον εγκατάστασης (αεροσυμπιεστή/δικτύου).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Είναι ασφαλέστερα γιατί δεν έχουν κίνδυνο ηλεκτροπληξίας (δεν χρησιμοποιούν ρεύμα)· μειονέκτημα η ανάγκη αεροσυμπιεστή και δικτύου διανομής αέρα
Κανόνες ασφαλούς ανύψωσης/μεταφοράς φορτίων με τα χέρια
Ερώτηση: Ποιοι κανόνες πρέπει να τηρούνται για την ασφαλή ανύψωση φορτίων και μεταφορά τους με τα χέρια;
Απάντηση:
- Πριν από την ανύψωση: εκτίμηση του φορτίου και δοκιμαστική ανύψωση, όχι βαρύ/ογκώδες φορτίο μόνοι μας, απομάκρυνση εμποδίων, πλήρης ορατότητα, ατομικά μέτρα προστασίας.
- Κατά την ανύψωση: πόδια λυγισμένα και ανοικτά, χαλαροί μυς πλάτης, σταθερό πιάσιμο, όρθια πλάτη και μπράτσα κοντά στο κορμί ώστε το βάρος να το σηκώνουν οι μυς των ποδιών, βάδισμα με το βάρος κοντά στο σώμα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για την ασφαλή ανύψωση και μεταφορά φορτίων με τα χέρια πρέπει να ακολουθούνται οι εξής κανόνες: εκτιμούμε το φορτίο και επιχειρούμε μια δοκιμαστική ανύψωση για μερικά εκατοστά· δεν προσπαθούμε ποτέ μόνοι μας να σηκώσουμε ένα βαρύ και ογκώδες φορτίο· απομακρύνουμε τα εμπόδια από τη διαδρομή· εξασφαλίζουμε πλήρη ορατότητα στα σημεία που θα κινηθούμε· και παίρνουμε πάντα τα αναγκαία ατομικά μέτρα προστασίας (γάντια, ζώνες κ.λπ.). Κατά την ίδια την ανύψωση, ακολουθούμε τα βήματα: παίρνουμε θέση με τα πόδια λυγισμένα και ανοικτά, με το ένα πόδι λίγο μπροστά προς την κατεύθυνση κίνησης· διατηρούμε χαλαρούς τους μυς της πλάτης· πιάνουμε σταθερά το φορτίο· σηκώνουμε το φορτίο με όρθια την πλάτη και τα μπράτσα κοντά στο κορμί, ώστε το βάρος να μεταφέρεται από τους μυς των ποδιών· και αρχίζουμε να βαδίζουμε κρατώντας το βάρος κοντά στο σώμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δοκιμαστική ανύψωση, ποτέ μόνοι για βαρύ φορτίο, απομάκρυνση εμποδίων, ορατότητα, ατομικά μέτρα προστασίας· τεχνική: λυγισμένα πόδια, όρθια πλάτη, βάρος κοντά στο σώμα (μυς ποδιών, όχι πλάτης)
Μέτρα ασφαλούς ανύψωσης οχήματος με γρύλο
Ερώτηση: Να απαριθμήσετε τα μέτρα που κρίνετε σκόπιμο να λαμβάνονται για την ασφαλή ανύψωση ενός οχήματος με γρύλο.
Απάντηση:
- Ο γρύλος χρησιμοποιείται μόνο για ανύψωση, με κεφαλή στα ειδικά σημεία στήριξης και ανυψωτική ικανότητα αντίστοιχη με το φορτίο.
- Μετά την ανύψωση το όχημα στηρίζεται σε τρίποδες και οι τροχοί που μένουν στο έδαφος ασφαλίζονται με τάκους.
- Κανείς κάτω από το όχημα όσο ανεβαίνει ή κατεβαίνει· προστασία ματιών και κανένα μέλος του σώματος να μην προεξέχει.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για την ασφαλή ανύψωση οχήματος με γρύλο πρέπει να λαμβάνονται τα εξής μέτρα: ποτέ δεν βρισκόμαστε κάτω από το όχημα όσο αυτό βρίσκεται σε διαδικασία ανόδου ή καθόδου· δεν χρησιμοποιούμε ποτέ τον γρύλο για μόνιμη στήριξη, παρά μόνο για ανύψωση· η κεφαλή του γρύλου πρέπει να προσαρμόζεται στα ειδικά σημεία στήριξης του πλαισίου ή του αμαξώματος· χρησιμοποιούμε πάντα γρύλους ανυψωτικής ικανότητας αντίστοιχης με το φορτίο και σε καλή λειτουργική κατάσταση· μετά την ανύψωση, στηρίζουμε («τακάρουμε») το όχημα με ειδικούς τρίποδες στήριξης, τοποθετημένους στα ειδικά σημεία και επαρκούς αντοχής· όταν οι δύο τροχοί είναι σηκωμένοι, οι άλλοι δύο πρέπει να στερεώνονται στο έδαφος με τάκους· κατά την παραμονή κάτω από το όχημα προστατεύουμε τα μάτια από σκόνες, λάδια, γράσα και άλλα επικίνδυνα υγρά· και αποφεύγουμε να προεξέχουν έξω από το όχημα μέλη του σώματός μας, ώστε να μην τραυματιστούμε από τρίτους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ποτέ κάτω από όχημα σε κίνηση, γρύλος μόνο για ανύψωση, τρίποδες μετά την ανύψωση, τάκοι στους μη ανυψωμένους τροχούς, προστασία ματιών, χωρίς προεξοχή μελών σώματος
Αναγκαιότητα ανυψωτικών μηχανημάτων σε συνεργείο
Ερώτηση: Να αιτιολογήσετε την αναγκαιότητα ύπαρξης ανυψωτικών μηχανημάτων σε ένα συνεργείο.
Απάντηση:
- Οι λάκκοι που χρησιμοποιούνταν παλαιότερα γίνονταν πολλές φορές αιτίες ατυχημάτων.
- Η νέα αντίληψη για την οργάνωση και λειτουργικότητα του συνεργείου επιβάλλει στη θέση τους δικόλωνα ή τετρακόλωνα ανυψωτικά, ανάλογα με τον χώρο, τη διάταξη και τις εργασίες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ύπαρξη ανυψωτικών μηχανημάτων σε ένα συνεργείο είναι αναγκαία γιατί η σύγχρονη αντίληψη για την οργάνωση και τη λειτουργικότητα του συνεργείου επιβάλλει την αντικατάσταση των παλαιότερα χρησιμοποιούμενων λάκκων, οι οποίοι γίνονταν πολλές φορές αιτίες πρόκλησης ατυχημάτων. Έτσι, αντί των λάκκων και ανάλογα με τον διαθέσιμο χώρο, τη διάταξη του συνεργείου και τις εκτελούμενες εργασίες, τοποθετούνται δικόλωνα ή τετρακόλωνα ανυψωτικά μηχανήματα. Με τη σωστή χρήση τους (ασφαλής ηλεκτρική εγκατάσταση, στερέωση στο δάπεδο, συντήρηση, τήρηση της μέγιστης ανυψωτικής ικανότητας, σωστή τοποθέτηση βραχιόνων, ασφάλιση οχήματος και ανυψωτικού) ο τεχνικός εργάζεται κάτω από το όχημα με ασφάλεια για το προσωπικό και το ανυψωμένο φορτίο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Αντικαθιστούν τους επικίνδυνους λάκκους, εξασφαλίζοντας ασφαλέστερη, πιο άνετη και ελεγχόμενη εργασία κάτω από το όχημα, ανάλογα με τον χώρο και τις εργασίες του συνεργείου
Αναγκαιότητα εξαερισμού στην επισκευή αυτοκινήτων
Ερώτηση: Να αιτιολογήσετε το γιατί επιβάλλεται η εγκατάσταση και η χρήση συστήματος εξαερισμού σε ένα χώρο επισκευής αυτοκινήτων. Πού πλεονεκτούν τα συστήματα τοπικής απαγωγής;
Απάντηση:
- Τα καυσαέρια (CO, NOx, CO₂, άκαυστοι HC) συγκεντρώνονται σε περιορισμένο χώρο και προκαλούν σοβαρά προβλήματα υγείας· οι τεχνικοί έχουν δικαίωμα να αναπνέουν αέρα και όχι καυσαέριο.
- Γι’ αυτό απαιτούνται συστήματα απαγωγής που να απορροφούν ανά ώρα όγκο αέρα ίσο με 8 φορές τον όγκο του συνεργείου.
- Τα συστήματα τοπικής απαγωγής πλεονεκτούν, γιατί δεσμεύουν τα καυσαέρια στην έξοδο της εξάτμισης και αποκλείουν τη διάχυσή τους στον χώρο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η εγκατάσταση συστήματος εξαερισμού επιβάλλεται γιατί οι τεχνικοί που εργάζονται σε χώρους επισκευής αυτοκινήτων έχουν δικαίωμα να αναπνέουν καθαρό αέρα και όχι καυσαέριο. Η συγκέντρωση καυσαερίων σε περιορισμένο χώρο (μονοξείδιο του άνθρακα, οξείδια του αζώτου, διοξείδιο του άνθρακα, άκαυστοι υδρογονάνθρακες) μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας, ακόμη και δηλητηρίαση. Γι' αυτό απαιτούνται συστήματα απαγωγής καυσαερίων ικανά να απορροφούν όγκο αέρα ίσο με 8 φορές τον όγκο του συνεργείου ανά ώρα. Τα συστήματα τοπικής απαγωγής (οροφής, τοίχου, υποδαπέδια) πλεονεκτούν έναντι των συστημάτων γενικού εξαερισμού, γιατί δεσμεύουν τα καυσαέρια ακριβώς στην έξοδό τους από την εξάτμιση του οχήματος, πριν προλάβουν να διαχυθούν στον χώρο εργασίας, εξασφαλίζοντας έτσι την πλήρη απαλλαγή του αέρα από τους ρυπαντές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Προστασία της υγείας των τεχνικών από τα δηλητηριώδη καυσαέρια· τα συστήματα τοπικής απαγωγής πλεονεκτούν γιατί δεσμεύουν τα καυσαέρια στην πηγή τους, πριν διαχυθούν στον χώρο
Πυροσβεστήρας σε πυρκαγιά υγρών καυσίμων
Ερώτηση: Σε μια πυρκαγιά υγρών καυσίμων, τι πυροσβεστήρα θα χρησιμοποιήσετε και γιατί.
Απάντηση:
- Η πυρκαγιά υγρών καυσίμων (βενζίνη, πετρέλαιο, λιπαντικά, χρώματα, διαλύτες) ανήκει στην κατηγορία (Β).
- Για την κατηγορία (Β) χρησιμοποιούμε πυροσβεστήρα ξηράς κόνεως, διοξειδίου του άνθρακα ή τύπου Halon 1211· σε μικρή έκταση σκεπάζουμε με κουβέρτα ή ρίχνουμε άμμο.
- Τα μέσα αυτά αποκόπτουν το οξυγόνο από την επιφάνεια του καιόμενου υγρού, ενώ το νερό δεν ενδείκνυται.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μια πυρκαγιά υγρών καυσίμων (βενζίνη, πετρέλαιο, λιπαντικά, χρώματα, διαλύτες κ.λπ.) ανήκει στην κατηγορία (Β). Για τέτοιες πυρκαγιές πρέπει να χρησιμοποιούμε πυροσβεστήρες ξηράς κόνεως (ξερής σκόνης), πυροσβεστήρες διοξειδίου του άνθρακα ή πυροσβεστήρες τύπου Halon 1211. Σε περίπτωση πυρκαγιάς μικρής έκτασης, μπορούμε επίσης να τη σκεπάσουμε με κουβέρτα ή να ρίξουμε άμμο. Τα μέσα αυτά σκεπάζουν την επιφάνεια του καιόμενου υγρού και απομακρύνουν το οξυγόνο, έναν από τους τρεις παράγοντες του «τριγώνου της φωτιάς». Αντίθετα, το νερό δεν ενδείκνυται, γιατί τα υγρά καύσιμα είναι ελαφρύτερα από το νερό και επιπλέουν πάνω του, οπότε το καιόμενο καύσιμο απλώνεται και η φλόγα διασπείρεται σε μεγαλύτερη επιφάνεια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Πυροσβεστήρα ξηράς κόνεως, CO₂ ή Halon 1211 (κατηγορία Β)· όχι νερό, γιατί το καύσιμο επιπλέει στο νερό και η φλόγα διασπείρεται
Μέτρα μείωσης κινδύνου πυρκαγιάς σε συνεργείο
Ερώτηση: Να απαριθμήσετε τα μέτρα που μειώνουν τον κίνδυνο πυρκαγιάς σε ένα συνεργείο.
Απάντηση:
- Σύμφωνα με την §2.5.5, η πρόληψη στηρίζεται στην τάξη, στη σήμανση και στη σωστή διαχείριση των εύφλεκτων υλικών.
- Μέτρα: τάξη και καθαριότητα, σήμανση επικίνδυνων χώρων, δοχεία απορριμμάτων με σκέπασμα, πυροσβεστικές φωλεές, ασφαλής αποθήκευση εύφλεκτων, συγκολλήσεις μακριά από εύφλεκτα, έλεγχος σωληνώσεων καυσίμου μετά τις επισκευές, ειδικά φωτιστικά και διακόπτες ασφαλείας, απαγόρευση επισκεπτών, ενημέρωση προσωπικού.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κυριότερα μέτρα πρόληψης πυρκαγιάς σε συνεργεία επισκευής αυτοκινήτων είναι: η τάξη και η καθαριότητα σε όλους τους χώρους της επιχείρησης· η απαραίτητη σήμανση στους ιδιαίτερα επικίνδυνους χώρους· η χρήση ειδικών δοχείων απορριμμάτων με σκέπασμα για τα εύφλεκτα απορρίμματα· η ύπαρξη πυροσβεστικών φωλεών με κατάλληλο πυροσβεστικό υλικό· η αποθήκευση των εύφλεκτων υλικών σε ειδικά διαμορφωμένους και ασφαλείς χώρους· η τοποθέτηση των χώρων συγκόλλησης μακριά από συσκευές καθαρισμού με εύφλεκτα υλικά (και με δική τους πυροσβεστική φωλεά)· ο έλεγχος των σωληνώσεων μεταφοράς καυσίμου μετά τις επισκευές (χωρίς εκκίνηση αν υπάρχουν υπολείμματα καυσίμου ή έντονη μυρωδιά ατμών)· η τοποθέτηση ειδικών φωτιστικών σωμάτων και διακοπτών ασφαλείας στους επικίνδυνους χώρους· η απαγόρευση επίσκεψης σε όσους δεν έχουν εργασία στους χώρους επισκευών· και η ενημέρωση του προσωπικού για τη χρήση όλων των συστημάτων πυρόσβεσης της επιχείρησης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τάξη/καθαριότητα, σήμανση επικίνδυνων χώρων, ειδικά δοχεία απορριμμάτων, πυροσβεστικές φωλεές, ασφαλής αποθήκευση εύφλεκτων, απόσταση συγκολλήσεων, έλεγχος σωληνώσεων καυσίμου, ενημέρωση προσωπικού
Μέτρα σε χώρους με συσσωρευτές
Ερώτηση: Να εξηγήσετε ποια μέτρα πρέπει να παίρνουμε, όταν εργαζόμαστε σε χώρο που υπάρχουν συσσωρευτές.
Απάντηση:
- Ο ηλεκτρολύτης (διάλυμα θειικού οξέος) είναι καυστικό, κατά τη φόρτιση εκλύεται εύφλεκτο υδρογόνο και ένα βραχυκύκλωμα του συσσωρευτή δίνει ρεύμα έως 1000 A.
- Γι’ αυτό: φόρμα, γυαλιά και ειδικά γάντια, εργαλεία που δεν σπινθηρίζουν, ποτέ εργαλεία πάνω στον συσσωρευτή, ο πόλος γείωσης αφαιρείται πρώτος και συνδέεται τελευταίος.
- Επίσης: απαγόρευση καπνίσματος και φλόγας, ξέπλυμα με άφθονο νερό σε επαφή με ηλεκτρολύτη, πυροσβεστήρας σε επίκαιρο σημείο, επαρκής αερισμός του χώρου.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν εργαζόμαστε σε χώρο με συσσωρευτές πρέπει να λαμβάνουμε τα εξής μέτρα ασφαλείας, λόγω του καυστικού ηλεκτρολύτη (θειικό οξύ) και του εύφλεκτου αερίου υδρογόνου που εκλύεται κατά τη φόρτιση: φοράμε κατάλληλη φόρμα εργασίας, γυαλιά ασφαλείας και ειδικά γάντια, κατάλληλα για εξουδετέρωση χημικών και ηλεκτρικών κινδύνων· χρησιμοποιούμε κοντά στους συσσωρευτές μόνο εργαλεία που δεν σπινθηρίζουν· δεν αφήνουμε ποτέ εργαλεία πάνω στον συσσωρευτή (κίνδυνος βραχυκυκλώματος)· από τον συσσωρευτή αφαιρούμε πάντα πρώτο τον πόλο της γείωσης και τον συνδέουμε τελευταίο· απαγορεύουμε αυστηρά το κάπνισμα και κάθε χρήση φλόγας στους χώρους φόρτισης συσσωρευτών· ξεπλενόμαστε αμέσως με άφθονο νερό αν έλθουμε σε επαφή με τον ηλεκτρολύτη· έχουμε πάντα διαθέσιμο σε επίκαιρο σημείο κατάλληλο πυροσβεστήρα· και φροντίζουμε για τον επαρκή αερισμό (φυσικό ή τεχνητό) του χώρου φύλαξης και φόρτισης των συσσωρευτών, ώστε να μη συσσωρεύεται το εύφλεκτο υδρογόνο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Φόρμα/γυαλιά/γάντια ασφαλείας, εργαλεία που δεν σπινθηρίζουν, αφαίρεση πρώτα του πόλου γείωσης, απαγόρευση καπνίσματος/φλόγας, άφθονο νερό σε επαφή με ηλεκτρολύτη, πυροσβεστήρας διαθέσιμος, επαρκής αερισμός
Νεκρά θέση κιβωτίου κατά τη δοκιμή εκκινητή
Ερώτηση: Να εξηγήσετε το γιατί, όταν δοκιμάζεται το σύστημα εκκίνησης, ο επιλογέας του κιβωτίου ταχυτήτων πρέπει να είναι στη νεκρά θέση.
Απάντηση:
- Κατά τη δοκιμή πάνω στο αυτοκίνητο ο εκκινητής περιστρέφει τον κινητήρα.
- Αν το κιβώτιο έχει συμπλεγμένη σχέση, η περιστροφή μεταδίδεται στους κινητήριους τροχούς και το όχημα κινείται απρόβλεπτα· στη νεκρά θέση αυτό αποκλείεται.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν δοκιμάζουμε τον εκκινητή πάνω στο αυτοκίνητο, ο επιλογέας του κιβωτίου ταχυτήτων πρέπει οπωσδήποτε να βρίσκεται στη νεκρά θέση, γιατί ο εκκινητής, μέσω του πινιόν, εμπλέκεται με την οδοντωτή στεφάνη του βολάν και μεταδίδει την περιστροφική κίνησή του απευθείας στον στροφαλοφόρο άξονα του κινητήρα. Αν το κιβώτιο ταχυτήτων βρίσκεται σε οποιαδήποτε άλλη θέση εκτός της νεκράς (δηλαδή με μια σχέση συμπλεγμένη), η περιστροφή του κινητήρα θα μεταδοθεί μέσω του συμπλέκτη και του κιβωτίου στους κινητήριους τροχούς, με αποτέλεσμα το όχημα να κινηθεί ανεξέλεγκτα κατά τη δοκιμή, θέτοντας σε κίνδυνο τον τεχνικό, τυχόν παρευρισκόμενους και το ίδιο το όχημα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Για να μη μεταδοθεί η περιστροφή του εκκινητή, μέσω του κιβωτίου, στους κινητήριους τροχούς και κινηθεί ανεξέλεγκτα το όχημα κατά τη δοκιμή
Προσοχή στην τοποθέτηση κινητής τηλεφωνίας
Ερώτηση: Να εξηγήσετε το γιατί χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην τοποθέτηση των εξαρτημάτων κινητής τηλεφωνίας στο αυτοκίνητο.
Απάντηση:
- Η κεραία και τα καλώδια της κινητής τηλεφωνίας εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που μπορεί να επηρεάσει τις ηλεκτρονικές μονάδες ελέγχου (π.χ. αερόσακου, A.B.S.).
- Γι’ αυτό ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες του κατασκευαστή: κεραία μακριά από αισθητήρες και κεντρικές μονάδες ελέγχου, καλώδιο τροφοδοσίας όχι μαζί με άλλα καλώδια.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην τοποθέτηση εξαρτημάτων κινητής τηλεφωνίας γιατί η κεραία και τα καλώδιά της εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, η οποία μπορεί να προκαλέσει παρεμβολές στις ευαίσθητες ηλεκτρονικές μονάδες ελέγχου του αυτοκινήτου (όπως αυτές του αερόσακου ή του A.B.S.) και να οδηγήσει σε εσφαλμένη λειτουργία τους. Γι' αυτό, όταν εγκαθιστούμε στο αυτοκίνητο σύστημα κινητής τηλεφωνίας, ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες του κατασκευαστή, τοποθετούμε την κεραία μακριά από τους αισθητήρες και τις κεντρικές μονάδες ελέγχου, και φροντίζουμε το καλώδιο τροφοδοσίας της να μην τοποθετείται μαζί με άλλα καλώδια του αυτοκινήτου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η κεραία/καλώδια κινητής τηλεφωνίας μπορούν να προκαλέσουν ηλεκτρομαγνητικές παρεμβολές σε ευαίσθητες ηλεκτρονικές μονάδες (π.χ. αερόσακου, A.B.S.) — πρέπει να τοποθετούνται μακριά από αισθητήρες/μονάδες ελέγχου
Μέτρα ασφαλούς εργασίας στον αερόσακο
Ερώτηση: Να απαριθμήσετε τα μέτρα και τις ενέργειες που πρέπει να λαμβάνονται για την ασφαλή εργασία στο σύστημα του αερόσακου.
Απάντηση:
- Ο αερόσακος είναι πυροτεχνικό εξάρτημα, γι’ αυτό απαιτούνται μέτρα όπως για εκρηκτικούς μηχανισμούς και τεχνικοί με ειδικές γνώσεις.
- Πριν την εργασία: πληροφορίες αυτοδιάγνωσης, αναμονή μετά την αποσύνδεση του γειωμένου πόλου, αποσύνδεση του συστήματος πριν από κραδασμούς/χτυπήματα, καμία έκθεση σε θερμότητα.
- Κατά και μετά: καινούργια εξαρτήματα ίδιων προδιαγραφών, όχι άνοιγμα της μονάδας, όχι έλεγχος με αυτοτροφοδοτούμενη λυχνία ή ωμόμετρο, έλεγχος με την προειδοποιητική λυχνία, αποθήκευση χωριστά με τον πυροκροτητή προς τα κάτω.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για την ασφαλή εργασία στο σύστημα του αερόσακου (πυροτεχνικό εξάρτημα) πρέπει να λαμβάνονται τα εξής μέτρα: πριν από κάθε εργασία, εξαντλούμε όλες τις πληροφορίες του συστήματος αυτοδιάγνωσης, καθώς η διάγνωση σε αυτό το σύστημα παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες· η εργασία στον αερόσακο ξεκινάει μόνο μετά την πάροδο κάποιου χρόνου από την αποσύνδεση του γειωμένου πόλου του συσσωρευτή· οι αερόσακοι ελέγχονται προληπτικά στα χρονικά διαστήματα που ορίζει ο κατασκευαστής και οπωσδήποτε μετά από κάθε μικροσύγκρουση, ανεξάρτητα από το αν ενεργοποιήθηκαν ή όχι· σε επισκευή ή συντήρηση, τυχόν εξαρτήματα αλλάζονται πάντα με καινούργια, ίδιων τεχνικών προδιαγραφών· αποσυνδέουμε το σύστημα του αερόσακου πριν εκτελέσουμε στο αυτοκίνητο εργασίες που θα προκαλέσουν έντονους κραδασμούς ή χτυπήματα· δεν εκθέτουμε ποτέ σε υψηλές θερμοκρασίες (θερμό αέρα ή φλόγα) τα ευαίσθητα στοιχεία του (κεντρική μονάδα ελέγχου, αισθητήρες, μονάδα αερόσακου οδηγού-συνοδηγού)· προσέχουμε ιδιαίτερα την τοποθέτηση εξαρτημάτων κινητής τηλεφωνίας μακριά από αισθητήρες και κεντρική μονάδα ελέγχου· μετά το τέλος κάθε εργασίας ελέγχουμε τη λειτουργία του αερόσακου με την προειδοποιητική του λυχνία· απαγορεύεται αυστηρά να ανοίξουμε ή να πειράξουμε τη μονάδα του αερόσακου· δεν δοκιμάζουμε ποτέ με αυτοτροφοδοτούμενη δοκιμαστική λυχνία ή πολύμετρο (ωμόμετρο) τον συνδετήρα και τα καλώδια της μονάδας του αερόσακου· και η αποθήκευσή του γίνεται πάντα σε ξεχωριστό χώρο, με τον πυροκροτητή προς τα κάτω.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Έλεγχος αυτοδιάγνωσης πριν την εργασία, αναμονή μετά την αποσύνδεση γείωσης, προληπτικός έλεγχος/μετά από σύγκρουση, καινούργια ανταλλακτικά, αποσύνδεση πριν κραδασμούς, καμία έκθεση σε θερμότητα, μακριά από κινητή τηλεφωνία, απαγόρευση ανοίγματος μονάδας, ειδική αποθήκευση με πυροκροτητή κάτω
Μέτρα ασφαλούς εργασίας στο A.B.S.
Ερώτηση: Να απαριθμήσετε τα μέτρα για την ασφαλή εργασία στο σύστημα του A.B.S.
Απάντηση:
- Το A.B.S. είναι σύστημα ασφαλείας με ευαίσθητα ηλεκτρονικά και υδραυλικά μέρη, γι’ αυτό τηρούνται αυστηρά οι γενικοί και ειδικοί κανόνες.
- Κανόνες: οδηγίες κατασκευαστή πριν την αποσύνδεση του συσσωρευτή, όχι υψηλή θερμοκρασία στη μονάδα ελέγχου, κινητή τηλεφωνία μακριά από μονάδες ελέγχου, σταθερή διάμετρος τροχών, όχι βίαιος χειρισμός αισθητήρων, όχι ξεσφίξιμο εξαεριστικών υπό πίεση, χρήση τεχνικών εγχειριδίων, εξαέρωση του συστήματος πέδησης μετά από επέμβαση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για την ασφαλή εργασία στο σύστημα του A.B.S. πρέπει να τηρούνται τα εξής μέτρα: πριν αποσυνδέσουμε τον συσσωρευτή για συντήρηση του A.B.S., συμβουλευόμαστε πάντα τις οδηγίες του κατασκευαστή· δεν εκθέτουμε ποτέ τη μονάδα ελέγχου του A.B.S. σε υψηλή θερμοκρασία για μεγάλο χρονικό διάστημα· όταν τοποθετούμε στο όχημα συσκευές κινητής τηλεφωνίας, απαγορεύεται να τοποθετούμε την κεραία και τις καλωδιώσεις της κοντά σε οποιαδήποτε ηλεκτρονική μονάδα ελέγχου· δεν αλλάζουμε ποτέ τα μεγέθη των ελαστικών με άλλα εκτός αντιστοιχίας — η διάμετρος του τροχού πρέπει να παραμένει σταθερή, αφού το A.B.S. βασίζεται σε αυτήν για τους υπολογισμούς ταχύτητας των τροχών· δεν χρησιμοποιούμε ποτέ βίαιο τρόπο (χτύπημα με σφυριά, πόντες, κοπίδια) όταν εγκαθιστούμε τα εξαρτήματα των ευαίσθητων αισθητήρων του A.B.S.· ποτέ δεν ξεσφίγγουμε τα εξαεριστικά όσο το σύστημα βρίσκεται σε πίεση· για κάθε θέμα λειτουργίας, δοκιμής, εξαέρωσης, συντήρησης ή διάγνωσης βλαβών, συμβουλευόμαστε τα τεχνικά εγχειρίδια των συστημάτων A.B.S.· και μετά από κάθε επέμβαση στο A.B.S. πρέπει να γίνεται εξαέρωση του συστήματος πέδησης, σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Οδηγίες κατασκευαστή πριν αποσύνδεση συσσωρευτή, καμία έκθεση σε υψηλή θερμοκρασία, μακριά κινητή τηλεφωνία, σταθερή διάμετρος ελαστικών, όχι βίαιος χειρισμός αισθητήρων, όχι ξεσφίξιμο υπό πίεση, χρήση τεχνικών εγχειριδίων, εξαέρωση συστήματος πέδησης μετά την επέμβαση
