Λύσεις — Κεφάλαιο 10: Εγκατάσταση, Συντήρηση και Επισκευή Εργαλειομηχανών Κοπής (σελ. 376) – ΜΗΧΑΝΟΥΡΓΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 10: Εγκατάσταση, Συντήρηση και Επισκευή Εργαλειομηχανών Κοπής

Λύσεις στις 8 ερωτήσεις του κεφαλαίου 10: οι σημαντικότεροι παράγοντες σωστής λειτουργίας των εργαλειομηχανών (συντήρηση + εκπαίδευση), το εγχειρίδιο (manual) ως πηγή οδηγιών εγκατάστασης/λειτουργίας/συντήρησης, τα είδη προληπτικής συντήρησης (ημερήσια έως ετήσια) με αναλυτικές εργασίες ανά περίοδο για ένα κέντρο κατεργασίας CNC, τα μέτρα ασφάλειας κατά τη συντήρηση, το διάγραμμα λίπανσης, και το δελτίο προληπτικής συντήρησης με τη σημασία της καταγραφής επισκευών.

Παράγοντες σωστής λειτουργίας των εργαλειομηχανών

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι σημαντικότεροι παράγοντες για τη σωστή λειτουργία των εργαλειομηχανών;

Απάντηση:

• §10 (εισαγωγή). «Πέρα όμως από την καλή και συστηματική συντήρηση της εργαλειομηχανής, η καλή και συνεχής εκπαίδευση (για νέες εργαλειομηχανές και νέα συστήματα ελέγχου) του τεχνίτη στη σωστή χρήση της εργαλειομηχανής είναι σημαντικός παράγοντας για την ικανοποιητική λειτουργία της.»

Σύνοψη: Οι σημαντικότεροι παράγοντες για τη σωστή λειτουργία των εργαλειομηχανών είναι η καλή και συστηματική συντήρηση της εργαλειομηχανής (προληπτική συντήρηση, λίπανση, επισκευή φθαρμένων τμημάτων) και η καλή και συνεχής εκπαίδευση του τεχνίτη στη σωστή χρήση της εργαλειομηχανής, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για νέες εργαλειομηχανές και νέα συστήματα ελέγχου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Συστηματική συντήρηση της εργαλειομηχανής + συνεχής εκπαίδευση του τεχνίτη

Πηγή πληροφοριών εγκατάστασης/λειτουργίας/συντήρησης

Ερώτηση: Από πού παίρνουμε πληροφορίες για την εγκατάσταση, λειτουργία και συντήρηση μιας εργαλειομηχανής;

Απάντηση:

• §10 (εισαγωγή). «Αναλυτικές οδηγίες για την εγκατάσταση, λειτουργία και συντήρηση των εργαλειομηχανών δίδονται στο εγχειρίδιο (manual) της εργαλειομηχανής που τη συνοδεύει. Ο χειριστής θα πρέπει να είναι σε θέση να το διαβάζει και να το συμβουλεύεται για κάθε πρόβλημα που πιθανόν να προκύψει.»

Σύνοψη: Οι αναλυτικές πληροφορίες/οδηγίες για την εγκατάσταση, τη λειτουργία και τη συντήρηση μιας εργαλειομηχανής δίδονται στο εγχειρίδιο (manual) της εργαλειομηχανής που τη συνοδεύει, το οποίο ο χειριστής πρέπει να διαβάζει και να συμβουλεύεται για κάθε πρόβλημα που πιθανόν να προκύψει.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Από το εγχειρίδιο (manual) του κατασκευαστή της εργαλειομηχανής

Συχνότητα προληπτικής συντήρησης

Ερώτηση: Κάθε πότε μπορεί να γίνει προληπτική συντήρηση των εργαλειομηχανών;

Απάντηση:

• §10.1. «Η προληπτική συντήρηση των εργαλειομηχανών διαχωρίζεται σε ημερήσια, εβδομαδιαία, μηνιαία, τριμηνιαία, εξαμηνιαία και ετήσια.»

Σύνοψη: Η προληπτική συντήρηση των εργαλειομηχανών μπορεί να γίνεται ημερήσια, εβδομαδιαία, μηνιαία, τριμηνιαία, εξαμηνιαία και ετήσια, ανάλογα με το είδος της εργαλειομηχανής και σύμφωνα με το εγχειρίδιο συντήρησης και λειτουργίας της και τις έντυπες οδηγίες που συντάσσει το αρμόδιο τμήμα του μηχανουργείου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ημερήσια, εβδομαδιαία, μηνιαία, τριμηνιαία, εξαμηνιαία, ετήσια

Ημερήσια προληπτική συντήρηση κέντρου κατεργασίας

Ερώτηση: Ποιες εργασίες ημερήσιας προληπτικής συντήρησης γίνονται σε ένα κέντρο κατεργασίας;

Απάντηση:

• §10.1, Ημερήσια συντήρηση. «Ελέγξτε το επίπεδο λαδιού σε κάθε δοχείο λαδιού... Ελέγξτε όλα τα μέρη της εργαλειομηχανής που λιπαίνονται... Ελέγξτε το μανόμετρο στη μονάδα αφύγρανσης αέρα... Αφαιρέστε όποιο αντικείμενο εμποδίζει την κίνηση της εργαλειομηχανής... Κατά την εκκίνηση... ελέγξτε αν ο μηχανισμός ψύξης λειτουργεί... Μετά το τέλος της εργασίας, καθαρίστε την εργαλειομηχανή και βάλτε γράσο στις ολισθαίνουσες επιφάνειες...»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην ημερήσια προληπτική συντήρηση ενός κέντρου κατεργασίας περιλαμβάνονται: έλεγχος του επιπέδου λαδιού σε κάθε δοχείο λαδιού και συμπλήρωση αν χρειάζεται· έλεγχος όλων των λιπαινόμενων μερών της εργαλειομηχανής· έλεγχος του μανομέτρου στη μονάδα αφύγρανσης αέρα και επιδιόρθωση τυχόν διαρροής αέρα· έλεγχος και συμπλήρωση του λαδιού στη μονάδα αφύγρανσης αέρα και αφαίρεση νερού/υδρατμών· αφαίρεση αντικειμένων που εμποδίζουν την κίνηση της εργαλειομηχανής, για αποφυγή ατυχήματος· έλεγχος, κατά την εκκίνηση, ότι ο μηχανισμός ψύξης λειτουργεί και η ροή του ψυκτικού υγρού είναι ομαλή· συνεχής παρακολούθηση της μηχανής κατά τη λειτουργία της και άμεση διακοπή/έλεγχος σε περίπτωση προβλήματος· έλεγχος ότι οι έλικες των ανεμιστήρων ψύξης περιστρέφονται κανονικά (χωρίς θόρυβο/ταλαντώσεις)· και, μετά το τέλος της εργασίας, καθαρισμός της εργαλειομηχανής, λίπανση με γράσο των ολισθαινουσών επιφανειών για αποφυγή σκουριάς, καθαρισμός της φωλιάς του εργαλείου και τοποθέτηση κατάλληλου λιπαντικού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Έλεγχος λαδιού/λίπανσης, μανομέτρου αφύγρανσης, ροής ψυκτικού, ανεμιστήρων· καθαρισμός/λίπανση στο τέλος

Εξαμηνιαία και ετήσια προληπτική συντήρηση κέντρου κατεργασίας

Ερώτηση: Ποιες εργασίες εξαμηνιαίας και ετήσιας προληπτικής συντήρησης γίνονται σε ένα κέντρο κατεργασίας;

Απάντηση:

• §10.1, Εξαμηνιαία συντήρηση. «Ελέγξτε αν το μέγεθος της ταλάντωσης της ατράκτου... Μετρήστε την αντίσταση μόνωσης και καταγράψτε την. Αφαιρέστε τη μονάδα ψύξης και καθαρίστε τον εξωτερικό ανεμιστήρα και το φίλτρο με πεπιεσμένο αέρα.» Ετήσια συντήρηση. «Ελέγξτε αν όλοι οι διακόπτες στον πίνακα ελέγχου λειτουργούν κανονικά... Ξεπλύνετε το δοχείο του λαδιού λίπανσης... Αλφαδιάστε την εργαλειομηχανή για τη διατήρηση της ακριβείας της μηχανής.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην εξαμηνιαία προληπτική συντήρηση περιλαμβάνονται: έλεγχος του μεγέθους της ταλάντωσης της ατράκτου και του διακένου του εδράνου της· έλεγχος για χαλαρό κοχλία ή περικόχλιο· έλεγχος του διακένου του στελέχους στο μηχανισμό ρύθμισης των ολισθητήρων· έλεγχος της καλής κατάστασης (καθαριότητας από σκόνη) των εξωτερικών περιβλημάτων της καλωδίωσης· μέτρηση και καταγραφή της αντίστασης μόνωσης· και αφαίρεση της μονάδας ψύξης με καθαρισμό του εξωτερικού ανεμιστήρα και του φίλτρου με πεπιεσμένο αέρα. Στην ετήσια προληπτική συντήρηση περιλαμβάνονται: έλεγχος καλής λειτουργίας όλων των διακοπτών του πίνακα ελέγχου και καθαρισμός όλων των σημείων σύνδεσης στον ηλεκτρικό πίνακα· έλεγχος καλής κατάστασης της αλυσίδας του αντίβαρου· ξέπλυμα του δοχείου λαδιού λίπανσης και προσθήκη νέας ποσότητας λαδιού· ξέπλυμα του δοχείου ψυκτικού υγρού και προσθήκη νέας ποσότητας ψυκτικού υγρού· και αλφάδιασμα της εργαλειομηχανής για τη διατήρηση της ακριβείας της.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Εξαμηνιαία: ταλάντωση ατράκτου, κοχλίες, καλωδίωση, μόνωση, ανεμιστήρας ψύξης· Ετήσια: πίνακας ελέγχου, αλυσίδα, αλλαγή λαδιών, αλφάδιασμα

Μέτρα ασφάλειας κατά τη συντήρηση

Ερώτηση: Ποια είναι τα μέτρα ασφάλειας, που πρέπει να τηρούνται κατά τη συντήρηση ενός κέντρου κατεργασίας;

Απάντηση:

• §10.1, Μέτρα ασφάλειας κατά τη συντήρηση. «1. Για την αντικατάσταση και τη ρύθμιση διαφόρων κομματιών, διακόπτετε τη λειτουργία της εργαλειομηχανής... 2. Για οποιαδήποτε εργασία συντήρησης διακόπτετε την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος. 3. Για τον καθαρισμό της μηχανής δε χρησιμοποιείτε πεπιεσμένο αέρα (πιστόλι αέρος). 4. Για τον έλεγχο ή την επισκευή της πλακέτας του κυκλώματος στη μονάδα αριθμητικού ελέγχου, δεν ανοίγετε την τροφοδοσία, γιατί ο σερβοκινητήρας εναλλασσόμενου ρεύματος θα λειτουργήσει σε υψηλές στροφές, κάτι που είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο.»

Σύνοψη: Τα μέτρα ασφάλειας κατά τη συντήρηση ενός κέντρου κατεργασίας είναι τέσσερα: 1) για την αντικατάσταση και τη ρύθμιση διαφόρων κομματιών, διακόπτεται η λειτουργία της εργαλειομηχανής για την αποφυγή ατυχημάτων· 2) για οποιαδήποτε εργασία συντήρησης διακόπτεται η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος· 3) για τον καθαρισμό της μηχανής δε χρησιμοποιείται πεπιεσμένος αέρας (πιστόλι αέρος)· 4) για τον έλεγχο ή την επισκευή της πλακέτας του κυκλώματος στη μονάδα αριθμητικού ελέγχου, δεν ανοίγεται η τροφοδοσία, γιατί ο σερβοκινητήρας εναλλασσόμενου ρεύματος θα λειτουργήσει σε υψηλές στροφές, κάτι ιδιαίτερα επικίνδυνο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 4 μέτρα: διακοπή λειτουργίας για αντικατάσταση/ρύθμιση· διακοπή ρεύματος· όχι πεπιεσμένος αέρας για καθαρισμό· όχι τροφοδοσία ανοιχτή σε πλακέτα CNC

Διάγραμμα λίπανσης

Ερώτηση: Τι είναι το διάγραμμα λίπανσης;

Απάντηση:

• §10.2. «Η λίπανση εκτελείται με βάση τις οδηγίες που υπάρχουν στο διάγραμμα λίπανσης ή στην πινακίδα λίπανσης της εργαλειομηχανής. Το διάγραμμα λίπανσης δίδεται από τον κατασκευαστή ή σχεδιάζεται με βάση τις οδηγίες του εγχειριδίου... φαίνονται τα μέρη της εργαλειομηχανής, που πρέπει να λιπανθούν, η χωρητικότητα των δοχείων και το είδος των λιπαντικών, καθώς επίσης και το σύστημα λίπανσης.»

Σύνοψη: Το διάγραμμα λίπανσης είναι το σχέδιο/έγγραφο με βάση το οποίο εκτελείται η λίπανση της εργαλειομηχανής· δίδεται από τον κατασκευαστή ή σχεδιάζεται με βάση τις οδηγίες του εγχειριδίου, και σε αυτό φαίνονται τα μέρη της εργαλειομηχανής που πρέπει να λιπανθούν, η χωρητικότητα των δοχείων λιπαντικού, το είδος των λιπαντικών, καθώς και το σύστημα λίπανσης που χρησιμοποιείται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σχέδιο του κατασκευαστή που δείχνει σημεία λίπανσης, χωρητικότητα δοχείων, είδος λιπαντικού, σύστημα λίπανσης

Δελτίο προληπτικής συντήρησης και ανάγκη καταγραφής επισκευών

Ερώτηση: Τι είναι το δελτίο προληπτικής σύντηρησης και γιατί πρέπει να γίνεται καταγραφή των επισκευών σε μια εργαλειομηχανή;

Απάντηση:

• §10.1. «Συνήθως, η τριμηνιαία ή η εξαμηνιαία προληπτική συντήρηση γίνεται από ειδικό τεχνίτη και συντάσσεται το δελτίο συντήρησης, στο οποίο φαίνεται η κατάσταση της εργαλειομηχανής. Με βάση αυτό το δελτίο, το αρμόδιο... τμήμα του μηχανουργείου (τμήμα συντήρησης και επισκευών) προγραμματίζει τυχόν επισκευή της εργαλειομηχανής.» §10.3. «Η συστηματική καταγραφή όλων των επισκευών είναι αναγκαία για τη βελτίωση της προληπτικής συντήρησης σε επιμέρους θέματα και για την πιθανή αντικατάσταση της εργαλειομηχανής, όταν γίνει ασύμφορη η λειτουργία και συντήρησή της.»

Σύνοψη: Το δελτίο προληπτικής συντήρησης είναι το έντυπο που συντάσσει ο ειδικός τεχνίτης, συνήθως μετά την τριμηνιαία ή εξαμηνιαία προληπτική συντήρηση, και στο οποίο καταγράφεται η κατάσταση της εργαλειομηχανής· με βάση αυτό το τμήμα συντήρησης και επισκευών του μηχανουργείου προγραμματίζει τυχόν επισκευή της. Η συστηματική καταγραφή όλων των επισκευών είναι αναγκαία διότι βοηθά στη βελτίωση της προληπτικής συντήρησης σε επιμέρους θέματα και επιτρέπει την έγκαιρη εκτίμηση για πιθανή αντικατάσταση της εργαλειομηχανής, όταν η λειτουργία και η συντήρησή της γίνουν ασύμφορες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δελτίο = καταγραφή κατάστασης εργαλειομηχανής για προγραμματισμό επισκευής· καταγραφή επισκευών → βελτίωση συντήρησης + απόφαση αντικατάστασης