Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Λείανση – Λειαντική Μηχανή (σελ. 298) – ΜΗΧΑΝΟΥΡΓΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Λείανση - Λειαντική Μηχανή

Λύσεις στις 16 ερωτήσεις του κεφαλαίου 6: ιδιαιτερότητες της λείανσης, δομή, σκληρότητα και κωδική ονομασία του λειαντικού τροχού, η διαδικασία 'αυτοανανέωσης' και 'ανανέωσης' (ανοίγματος) του τροχού, ηχητικός έλεγχος και ζυγοστάθμιση, ρόλος του ψυκτικού υγρού, τα είδη λείανσης (κυλινδρικών και επιπέδων επιφανειών) και προβλήματα/αντιμετώπισή τους, οι τύποι λειαντικών μηχανών (γενικής χρήσης Universal), το τρόχισμα των κοπτικών εργαλείων και οι κανόνες του, και τα μέτρα ασφαλείας κατά τη λείανση.

Ιδιαιτερότητες της λείανσης

Ερώτηση: Ποιες είναι οι ιδιαιτερότητες της λείανσης σε σχέση με τις υπόλοιπες κατεργασίες κοπής;

Απάντηση:

• §6 (εισαγωγή). «Οι κόκκοι του λειαντικού τροχού, δεν έχουν καθορισμένη γεωμετρία και κατανέμονται τυχαία... Η ταχύτητα κοπής του λειαντικού τροχού (20-35 m/sec, φθάνει και 80 m/sec) είναι πολλαπλάσια μεγαλύτερη... Οι κύριες κινήσεις στη λείανση είναι η περιστροφή του λειαντικού τροχού, η περιστροφή του τεμαχίου και η μετατόπιση του τροχού ή του τεμαχίου... Η λείανση αποτελεί τη μοναδική σχεδόν κατεργασία κοπής για πολύ σκληρά υλικά που έχουν υποστεί βαφή.»

Σύνοψη: Οι ιδιαιτερότητες της λείανσης έναντι των άλλων κατεργασιών κοπής είναι τέσσερις: (1) τα άπειρα στοιχειώδη κοπτικά εργαλεία, δηλ. οι κόκκοι του τροχού, δεν έχουν καθορισμένη γεωμετρία και κατανέμονται τυχαία στην ενεργό επιφάνεια· (2) η ταχύτητα κοπής του τροχού (20-35 m/sec, φθάνει και 80 m/sec) είναι πολλαπλάσια μεγαλύτερη από τις άλλες κατεργασίες (0,5-4 m/sec), ενώ το βάθος κοπής είναι πολύ μικρότερο (0,005-0,08 mm έναντι 0,05-12 mm)· (3) οι κύριες κινήσεις είναι η περιστροφή του τροχού, η περιστροφή του τεμαχίου και η μετατόπιση τροχού/τεμαχίου, ενώ στις άλλες κατεργασίες είναι μόνο η περιστροφή του εργαλείου/τεμαχίου και η μετατόπιση του τεμαχίου/εργαλείου· (4) η λείανση είναι η μοναδική σχεδόν κατεργασία κοπής για πολύ σκληρά (βαμμένα) υλικά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ταχύτητα κοπής τροχού 20-35 m/sec (έως 80), βάθος κοπής 0,005-0,08 mm — πολλαπλάσια/ελάχιστο έναντι άλλων κατεργασιών

Αυτοανανέωση του λειαντικού τροχού

Ερώτηση: Περιγράψτε τη διαδικασία ''αυτοανανέωσης'' του λειαντικού τροχού.

Απάντηση:

• §6.1. «Στην αρχή ο κόκκος είναι αιχμηρός και αφαιρεί απόβλιττο μεταβαλλόμενου πάχους. Κατά τη διάρκεια της λείανσης, ο κόκκος αρχίζει να φθείρεται... προκαλούν τη θραύση του (και την ενεργοποίηση νέων κόψεων του κόκκου) ή την απόσπασή του από το συνδετικό υλικό... με την εμφάνιση νέων γειτονικών κόκκων κοπής.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην αρχή ο κόκκος του τροχού είναι αιχμηρός και αφαιρεί απόβλιττο μεταβαλλόμενου πάχους. Καθώς η λείανση προχωρά, ο κόκκος φθείρεται και δέχεται μεγαλύτερες δυνάμεις, οι οποίες προκαλούν είτε τη θραύση του (με ενεργοποίηση νέων κοφτερών ακμών στον ίδιο κόκκο) είτε την πλήρη απόσπασή του από το συνδετικό υλικό και την απομάκρυνσή του από την ενεργό επιφάνεια, με ανάδειξη νέων γειτονικών αιχμηρών κόκκων. Έτσι ο τροχός ανανεώνεται συνεχώς μόνος του κατά τη λειτουργία του, χωρίς εξωτερική παρέμβαση, και η ικανότητα αυτή χαρακτηρίζει την κοπτική του απόδοση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Φθαρμένος κόκκος → θραύεται (νέα κόψη) ή αποσπάται (νέος γειτονικός κόκκος) → συνεχής αυτο-ανανέωση

Δομή του λειαντικού τροχού

Ερώτηση: Ποια η δομή του λειαντικού τροχού; Ποια η λειτουργία κάθε στοιχείου της δομής του λειαντικού τροχού;

Απάντηση:

• §6.1/§6.1.1. «Ο λειαντικός τροχός αποτελείται από σκληρούς και αιχμηρούς λειαντικούς κόκκους, οι οποίοι συγκρατούνται με κάποιο συνδετικό υλικό. Οι πόροι διευκολύνουν την απομάκρυνση των γρεζιών.» και «Το συνδετικό υλικό συγκρατεί τους κόκκους του τροχού μεταξύ τους μέχρι το σημείο εκείνο, που λόγω φθοράς τους πρέπει να αποσπασθούν και να γίνει η ανανέωση.»

Σύνοψη: Η δομή του λειαντικού τροχού αποτελείται από τρία στοιχεία: τους κόκκους (στοιχειώδη κοπτικά εργαλεία, σκληροί και αιχμηροί, που κόβουν τους κόκκους του τεμαχίου), το συνδετικό υλικό (συγκρατεί τους κόκκους μεταξύ τους μέχρι, λόγω φθοράς, να πρέπει να αποσπασθούν και να γίνει η ανανέωση του τροχού) και τους πόρους (διευκολύνουν την απομάκρυνση των γρεζιών από την ενεργό επιφάνεια κατά τη λείανση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κόκκος: κόβει· Συνδετικό υλικό: συγκρατεί τους κόκκους· Πόρος: απομακρύνει τα γρέζια

Συνδετικά υλικά και υλικά κόκκων λειαντικών τροχών

Ερώτηση: Αναφέρατε τα συνηθέστερα συνδετικά υλικά λειαντικών τροχών και τα υλικά των κόκκων που χρησιμοποιούνται συνήθως.

Απάντηση:

• §6.1.1. «Οι κόκκοι είναι συνήθως από φυσικό ή τεχνητό κορούνδιο... και συμβολίζονται με Α, ενώ χρησιμοποιούνται και κόκκοι από καρβίδιο του πυριτίου... και συμβολίζονται με C ή SC» και «Τα συνηθέστερα συνδετικά υλικά που χρησιμοποιούνται στους λειαντικούς τροχούς είναι κεραμικά υλικά (συμβολίζονται με V), και συνθετικές ρητίνες (συμβολίζονται με Β), ενώ υπάρχουν και συνδετικά υλικά από ελαστικό, πυρίτιο και μέταλλα.»

Σύνοψη: Τα συνηθέστερα συνδετικά υλικά των λειαντικών τροχών είναι τα κεραμικά υλικά (σύμβολο V) και οι συνθετικές ρητίνες (σύμβολο Β), ενώ υπάρχουν και συνδετικά από ελαστικό, πυρίτιο και μέταλλα. Οι κόκκοι είναι συνήθως από φυσικό ή τεχνητό κορούνδιο, δηλαδή οξείδιο του αλουμινίου (σύμβολο Α), ενώ χρησιμοποιούνται και κόκκοι από καρβίδιο του πυριτίου/ανθρακοπυρίτιο (σύμβολο C ή SC).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Συνδετικά: κεραμικά (V), ρητίνες (Β)· Κόκκοι: κορούνδιο (Α), καρβίδιο πυριτίου (C/SC)

Τι χαρακτηρίζει σκληρό έναν λειαντικό τροχό

Ερώτηση: Τι χαρακτηρίζει σκληρό ένα λειαντικό τροχό;

Απάντηση:

• §6.1.2. «Η προδιαγραφή του τροχού ως σκληρού ή μαλακού δεν αναφέρεται στη σκληρότητα των κόκκων αλλά στο είδος του συνδετικού υλικού. Οι σκληροί τροχοί εμφανίζουν ισχυρότερο συνδετικό υλικό (μεγαλύτερη αντίσταση απόσπασης των κόκκων) από ό,τι οι μαλακοί.»

Σύνοψη: Η σκληρότητα ενός λειαντικού τροχού δεν αναφέρεται στη σκληρότητα των ίδιων των κόκκων, αλλά στο είδος του συνδετικού υλικού: ένας σκληρός τροχός έχει ισχυρότερο συνδετικό υλικό, δηλαδή μεγαλύτερη αντίσταση στην απόσπαση των κόκκων, σε σχέση με έναν μαλακό τροχό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σκληρότητα τροχού = ισχύς συνδετικού υλικού (αντίσταση απόσπασης κόκκων), ΟΧΙ σκληρότητα κόκκων

Αποκωδικοποίηση χαρακτηριστικών λειαντικού τροχού

Ερώτηση: Δώστε τα χαρακτηριστικά του παρακάτω λειαντικού τροχού 1 - 350 × 80 × 100 Α 60 L - 8 V 35

Απάντηση:

• §6.1.3. «Ο παραπάνω λειαντικός τροχός έχει τα εξής χαρακτηριστικά: Είναι επίπεδος δισκοειδής λειαντικός τροχός (τύπος 1) με εξωτερική διάμετρο 400 mm, πάχος 100 mm και διάμετρο οπής 127 mm. Είναι από κορούνδιο, με μέγεθος κόκκων 60, μέτριας σκληρότητας (L), ανοικτής δομής (7), με κεραμικό συνδετικό υλικό (V) και μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα 30m/sec.» (κωδικοποίηση κατά σχήμα 6.6, εφαρμοσμένη εδώ στον κωδικό 1 - 350 × 80 × 100 Α 60 L - 8 V 35)

Σύνοψη: Σύμφωνα με την κωδική ονομασία των λειαντικών τροχών (σχήμα 6.6), ο τροχός 1 - 350 × 80 × 100 Α 60 L - 8 V 35 είναι: επίπεδος δισκοειδής λειαντικός τροχός (μορφή/τύπος 1), με εξωτερική διάμετρο 350 mm, πάχος 80 mm και διάμετρο οπής 100 mm. Είναι από κορούνδιο (Α), με μέγεθος κόκκων 60, μέτριας σκληρότητας (L), ανοικτής δομής (νούμερο 8), με κεραμικό συνδετικό υλικό (V) και μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα 35 m/sec.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Επίπεδος δισκοειδής, Ø350×80×Ø100, κορούνδιο, κόκκος 60, σκληρότητα L, δομή 8, συνδετικό V, 35 m/sec

Ανανέωση ('άνοιγμα') του λειαντικού τροχού

Ερώτηση: Περιγράψτε τη διαδικασία ''ανανέωσης'' (ανοίγματος) του λειαντικού τροχού.

Απάντηση:

• §6.1.4. «Οι φθαρμένοι (αδρανείς) κόκκοι... μειώνουν την κοπτική ικανότητα του τροχού, προκαλώντας ταυτόχρονα υπερβολική αύξηση της τριβής και αύξηση της θερμότητας. Ο λειαντικός τροχός είναι ''στομωμένος''... πρέπει να ανανεωθεί (''ανοιχθεί'') με την απομάκρυνση υλικού του... Τα εργαλεία ανανέωσης από χάλυβα είναι κατάλληλα για χονδρούς λειαντικούς τροχούς... ενώ τα εργαλεία από διαμάντια είναι κατάλληλα για μεγάλης ακρίβειας ανανέωση.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν οι φθαρμένοι (αδρανείς) κόκκοι του τροχού δε θραύονται ή δεν αποσπώνται, διεισδύουν στο συνδετικό υλικό μαζί με τα γρέζια και μειώνουν την κοπτική ικανότητα του τροχού, προκαλώντας υπερβολική τριβή και θερμότητα — ο τροχός γίνεται 'στομωμένος' (στιλβώδης όψη). Πρέπει τότε να ανανεωθεί ('ανοιχθεί') με αφαίρεση υλικού (φθαρμένοι κόκκοι και συνδετικό υλικό) και να αποκατασταθεί η γεωμετρία του (ομοκεντρικότητα ή παραλληλότητα). Η ανανέωση γίνεται με διάφορα εργαλεία, ενώ η αποκατάσταση της γεωμετρίας γίνεται μόνο με εργαλεία από διαμάντι. Τα εργαλεία από χάλυβα είναι κατάλληλα για χονδρούς τροχούς εκχόνδρισης και η ανανέωση γίνεται συνήθως με το χέρι· τα εργαλεία από διαμάντι είναι κατάλληλα για μεγάλης ακρίβειας ανανέωση/αποκατάσταση τροχών αποπεράτωσης και η ανανέωση γίνεται σε ειδικές μηχανές, με ταυτόχρονη αποκατάσταση της γεωμετρίας μέσω εγκάρσιας μετατόπισης του διαμαντιού, με παροχή ψυκτικού υγρού (αποφυγή υπερθέρμανσης του διαμαντιού) και με σωστή κλίση του εργαλείου ως προς τον άξονα του τροχού. Η λειτουργία γίνεται πάντα με τοποθετημένο το προστατευτικό κάλυμμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Στόμωση τροχού → ανανέωση: χάλυβας (χονδροί τροχοί, με το χέρι) ή διαμάντι (ακρίβεια, σε μηχανή, με ψυκτικό)

Ηχητικός έλεγχος και ζυγοστάθμιση πριν τη λειτουργία

Ερώτηση: Γιατί γίνεται ηχητικός έλεγχος και ζυγοστάθμιση πριν από τη λειτουργία ενός λειαντικού τροχού;

Απάντηση:

• §6.1.5. «Πριν την πρόσδεση του λειαντικού τροχού στην άτρακτο, γίνεται ηχητικός έλεγχος ρωγμών ή θραύσεων. Ο ήχος πρέπει να είναι οξύς (καθαρός) και μακράς διάρκειας. Σε αντίθετη περίπτωση... ο τροχός έχει ''σπάσει'' και είναι ακατάλληλος» και «η ζυγοστάθμιση γίνεται... για την αποφυγή κραδασμών και ταλαντώσεων κατά τη λειτουργία του.»

Σύνοψη: Ο ηχητικός έλεγχος γίνεται για να διαπιστωθεί αν ο τροχός έχει ρωγμές ή θραύσεις: ο ήχος πρέπει να είναι οξύς (καθαρός) και μακράς διάρκειας — ένας κούφιος ήχος σημαίνει ότι ο τροχός έχει 'σπάσει' και είναι ακατάλληλος για χρήση. Η ζυγοστάθμιση γίνεται για την αποφυγή κραδασμών και ταλαντώσεων κατά τη λειτουργία του τροχού (όπως στα λάστιχα των αυτοκινήτων) και πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε φορά που ο τροχός επανατοποθετείται στη λειαντική μηχανή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ηχητικός έλεγχος: εντοπισμός ρωγμών/θραύσεων· Ζυγοστάθμιση: αποφυγή κραδασμών/ταλαντώσεων

Χρησιμότητα του ψυκτικού υγρού στη λείανση

Ερώτηση: Ποια η χρησιμότητα του ψυκτικού υγρού κατά τη λείανση;

Απάντηση:

• §6.2. «Το ψυκτικό υγρό, που εκτός από την ψύξη του τεμαχίου ταυτόχρονα απομακρύνει και τα γρέζια του τεμαχίου και του τροχού διευκολύνοντας τη λείανση, πρέπει να πλημμυρίζει την περιοχή λείανσης με μία δυνατή δέσμη.»

Σύνοψη: Το ψυκτικό υγρό χρησιμεύει στην απαγωγή της θερμότητας που αναπτύσσεται από την τριβή τεμαχίου-τροχού (αποτρέποντας θραύση του τροχού, στρέβλωση του τεμαχίου ή απώλεια σκληρότητας σε σκληρυμένα τεμάχια) και ταυτόχρονα απομακρύνει τα γρέζια τόσο του τεμαχίου όσο και του τροχού, διευκολύνοντας έτσι τη λείανση. Πρέπει να πλημμυρίζει την περιοχή λείανσης με δυνατή δέσμη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ψυκτικό υγρό: (1) απαγωγή θερμότητας, (2) απομάκρυνση γρεζιών τεμαχίου/τροχού

Κυριότερα είδη λείανσης

Ερώτηση: Ποια είναι τα κυριότερα είδη λείανσης;

Απάντηση:

• §6.3. «Τα είδη λείανσης διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες... Λείανση κυλινδρικών επιφανειών — Εξωτερική, Εσωτερική... Λείανση επιπέδων επιφανειών — Περιφερειακή, Μετωπική» και «υπάρχουν και κάποια άλλα είδη λείανσης που δε συναντώνται συχνά, όπως η άκεντρη λείανση, η λείανση αντιγραφής και η λείανση μορφής.»

Σύνοψη: Τα κυριότερα είδη λείανσης είναι δύο μεγάλες κατηγορίες: η λείανση κυλινδρικών επιφανειών (εξωτερική και εσωτερική) και η λείανση επιπέδων επιφανειών (περιφερειακή και μετωπική). Λιγότερο συχνά συναντώνται η άκεντρη λείανση, η λείανση αντιγραφής και η λείανση μορφής, καθώς και οι ειδικές κατεργασίες υπερλείανσης χόνιγκ και λάπινγκ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κυλινδρικών επιφανειών (εξωτερική/εσωτερική) και επιπέδων επιφανειών (περιφερειακή/μετωπική)

Προβλήματα και αντιμετώπιση στη λείανση εξωτερικών κυλινδρικών επιφανειών

Ερώτηση: Ποια προβλήματα μπορεί να προκύψουν κατά τη λείανση εξωτερικών κυλινδρικών επιφανειών και πώς αντιμετωπίζονται;

Απάντηση:

• Πίνακας προβλημάτων §6.3. «Ρωγμές (ραβδώσεις) λείανσης στα εργαζόμενα τεμάχια προκύπτουν από τοπική υπερθέρμανση... Η έκλυση υπερβολικής ποσότητας θερμότητας μπορεί να αποφευχθεί με κατάλληλη ταχύτητα λείανσης, τροχισμένους λειαντικούς τροχούς και επαρκές ψυκτικό υγρό.» και «Σημάδια μπορεί να εμφανισθούν από δονήσεις... Ρύθμιση εδράνων, ζυγοστάθμιση λειαντικών τροχών, δοκιμή κέντρου και κεντρικής οπής.»

Σύνοψη: Δύο κύρια προβλήματα: (1) Ρωγμές (ραβδώσεις) λείανσης, που προκύπτουν από τοπική υπερθέρμανση λόγω διαφοράς θερμοκρασίας μεταξύ επιφάνειας και πυρήνα του τεμαχίου (τα τεμάχια με ρωγμές είναι ακατάλληλα γιατί θραύονται στη λειτουργία τους, ενώ υπερθερμασμένα σημεία δείχνουν συχνά χρώματα ανόπτησης, δηλαδή απώλεια σκληρότητας) — αντιμετωπίζεται με κατάλληλη ταχύτητα λείανσης, τροχισμένους λειαντικούς τροχούς και επαρκές ψυκτικό υγρό. (2) Σημάδια από δονήσεις, λόγω ακατάλληλης πρόσδεσης της ατράκτου, αζυγοστάθμητου τροχού ή ανεπαρκούς σύσφιξης — αντιμετωπίζεται με ρύθμιση εδράνων, ζυγοστάθμιση των λειαντικών τροχών και δοκιμή κέντρου και κεντρικής οπής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ρωγμές (υπερθέρμανση) → ταχύτητα/τροχισμένος τροχός/ψυκτικό· Σημάδια (δονήσεις) → έδρανα/ζυγοστάθμιση/δοκιμή κέντρου

Πιο συνηθισμένη λειαντική μηχανή κυλινδρικών επιφανειών

Ερώτηση: Ποια είναι η πιο συνηθισμένη λειαντική μηχανή κυλινδρικών επιφανειών και γιατί έχει ευρεία χρήση;

Απάντηση:

• §6.5.1. «Ο πλέον συνηθισμένος τύπος λειαντικής μηχανής για λείανση κυλινδρικών επιφανειών είναι η γενικής χρήσης (Universal) λειαντική μηχανή κυλινδρικών επιφανειών» και «Η γενικής χρήσης λειαντική μηχανή κυλινδρικών επιφανειών είναι ιδιαίτερα ευέλικτη και χρησιμοποιείται για όλα τα είδη εξωτερικής και εσωτερικής λείανσης, αφού τόσο η κεφαλή συγκράτησης-περιστροφής του τεμαχίου, όσο και η εργαλειοφόρα κεφαλή, μπορούν να περιστραφούν.»

Σύνοψη: Η πιο συνηθισμένη λειαντική μηχανή κυλινδρικών επιφανειών είναι η γενικής χρήσης (Universal) λειαντική μηχανή κυλινδρικών επιφανειών. Έχει ευρεία χρήση επειδή είναι ιδιαίτερα ευέλικτη: τόσο η κεφαλή συγκράτησης-περιστροφής του τεμαχίου όσο και η εργαλειοφόρα κεφαλή μπορούν να περιστραφούν ανάλογα με τις ανάγκες, οπότε η ίδια μηχανή χρησιμοποιείται για όλα τα είδη εξωτερικής και εσωτερικής λείανσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Universal λειαντική μηχανή κυλινδρικών επιφανειών — ευελιξία: κεφαλή τεμαχίου & εργαλειοφόρα κεφαλή περιστρέφονται

Λόγος τροχίσματος των κοπτικών εργαλείων

Ερώτηση: Ποιος είναι ο λόγος τροχίσματος των κοπτικών εργαλείων;

Απάντηση:

• §6.6. «Τα στομωμένα εργαλεία επιμηκύνουν το χρόνο λείανσης και προκαλούν προβλήματα ακρίβειας στην εργασία. Εάν μία ακμή εργαλείου εμφανίζει έντονη φθορά, αυτό προκαλεί την υποχρεωτική λείανση υπερβολικής ποσότητας υλικού... και προκύπτει και ο κίνδυνος να μαλακώσει η ακμή από την προκαλούμενη υπερθέρμανσή της... Γι' αυτό είναι προτιμότερο να διενεργείται συχνότερο επανατρόχισμα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το τρόχισμα (λείανση) των κοπτικών εργαλείων γίνεται γιατί τα στομωμένα (φθαρμένα) εργαλεία επιμηκύνουν το χρόνο λείανσης και δημιουργούν προβλήματα ακρίβειας στην εργασία. Όταν μια ακμή εμφανίζει έντονη φθορά, χρειάζεται αφαίρεση υπερβολικής ποσότητας υλικού για την αποκατάστασή της, γεγονός που σπαταλά ακριβό χάλυβα εργαλείων και δημιουργεί κίνδυνο η ακμή να μαλακώσει λόγω υπερθέρμανσης κατά τη λείανση, χάνοντας την κοπτική της ικανότητα. Γι' αυτό είναι προτιμότερο να διενεργείται συχνότερο, ελαφρύ επανατρόχισμα παρά σπάνιο και βαρύ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Στόμωση → χρόνος/ακρίβεια χειρότερα· καθυστέρηση τροχίσματος → σπατάλη υλικού + κίνδυνος υπερθέρμανσης/μαλάκωσης ακμής

Μηχανή τροχίσματος κοπτικών εργαλείων

Ερώτηση: Ποια είναι η μηχανή τροχίσματος κοπτικών εργαλείων που συναντάται συχνότερα στα μηχανουργεία και γιατί;

Απάντηση:

• §6.6.1. «Το πλέον όμως συνηθισμένο είδος μηχανής για τρόχισμα εργαλείων είναι η γενικής χρήσης (Universal) λειαντική μηχανή τροχίσματος κοπτικών εργαλείων... γιατί με αυτή ακονίζονται όλα τα είδη κοπτικών εργαλείων που χρησιμοποιούνται στις διάφορες μηχανές (τόρνοι, δράπανα, φρέζες, γραναζοκόπτες, κ.λπ.).»

Σύνοψη: Η μηχανή που συναντάται συχνότερα στα μηχανουργεία (ακόμη και σε μικρά) είναι η γενικής χρήσης (Universal) λειαντική μηχανή τροχίσματος κοπτικών εργαλείων, γιατί με αυτήν ακονίζονται όλα τα είδη κοπτικών εργαλείων που χρησιμοποιούνται σε διάφορες εργαλειομηχανές (τόρνοι, δράπανα, φρέζες, γραναζοκόπτες κ.λπ.). Επιπλέον, με προσαρμογή συσκευής κυλινδρικής λείανσης στην κεφαλή συγκράτησης του τεμαχίου, μπορεί να εκτελέσει και εξωτερική/εσωτερική κυλινδρική λείανση, αντικαθιστώντας έτσι τη λειαντική μηχανή κυλινδρικών επιφανειών, ειδικά σε μικρά μηχανουργεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Universal λειαντική μηχανή τροχίσματος — ακονίζει όλα τα κοπτικά εργαλεία (τόρνοι, δράπανα, φρέζες, γραναζοκόπτες)

Κανόνες τροχίσματος κοπτικών εργαλείων

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι κανόνες που πρέπει να ακολουθούνται κατά το τρόχισμα κοπτικών εργαλείων;

Απάντηση:

• §6.6.2. «Λείανση ενάντια στην ακμή προς αποφυγή δημιουργίας τραχύτητας. Διατήρηση χαμηλής πίεσης επαφής προς αποφυγή υπερθέρμανσης. Επαρκής παροχή ψυκτικού υγρού στην περίπτωση υγρής λείανσης... Κατά τη λείανση εργαλείων σε βάθρο (στήριγμα), το βάθρο πρέπει να απέχει μόνο 2-3 mm από τον λειαντικό τροχό... Πιστή παρακολούθηση των κανονισμών ασφαλείας.»

Σύνοψη: Οι κανόνες για το τρόχισμα των κοπτικών εργαλείων είναι: λείανση ενάντια στην ακμή, προς αποφυγή δημιουργίας τραχύτητας· διατήρηση χαμηλής πίεσης επαφής, προς αποφυγή υπερθέρμανσης· επαρκής παροχή ψυκτικού υγρού στην υγρή λείανση (ανεπαρκής ψύξη προκαλεί ρωγμές λόγω τάσεων· για παρατήρηση της εργασίας πρέπει να γίνεται συχνά ξηρή λείανση, χωρίς όμως να βυθίζονται σε νερό τα εργαλεία που υπερθερμαίνονται σημαντικά)· κατά τη λείανση σε βάθρο, το βάθρο πρέπει να απέχει μόνο 2-3 mm από τον τροχό, αλλιώς το εργαλείο θα μπει ανάμεσα και θα σπάσει τον τροχό· και πιστή παρακολούθηση των κανονισμών ασφαλείας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 5 κανόνες: λείανση ενάντια στην ακμή, χαμηλή πίεση, επαρκής ψύξη, απόσταση βάθρου 2-3 mm, τήρηση κανονισμών ασφαλείας

Μέτρα ασφαλείας κατά τη λείανση

Ερώτηση: Ποια είναι τα μέτρα ασφαλείας που πρέπει να λαμβάνονται για την αποφυγή ατυχημάτων κατά τη διαδικασία της λείανσης;

Απάντηση:

• §6.7. «1. Επιθεώρηση του τροχού για ρωγμές ή θραύσεις πριν την έδραση... 2. Δοκιμή του τροχού για ομοκεντρικότητα. 3. Πριν την πρώτη χρήση... δοκιμαστική λειτουργία (τουλάχιστον πέντε λεπτών)... 4. Αποφυγή υπέρβασης της μέγιστης επιτρεπόμενης περιφερειακής ταχύτητας... 5. Χρήση γυαλιών συνεχώς... 6. ...τα ρινίσματα θα πρέπει να απομακρύνονται με αναρρόφηση. 7. Καμία πίεση κατά την πρόσδεση... 8. Χρήση προστατευτικών καλυμμάτων... 9. Καμία επαφή με τον λειαντικό τροχό σε λειτουργία. 10. ...ο χειριστής δεν στέκεται στο πλάι. 11. Διακοπή της παροχής ψυκτικού υγρού, 1-2 λεπτά, πριν τη διακοπή λειτουργίας του τροχού...»

Σύνοψη: Τα μέτρα ασφαλείας κατά τη λείανση είναι έντεκα: (1) επιθεώρηση του τροχού για ρωγμές/θραύσεις πριν την έδραση (ηχητική δοκιμή)· (2) δοκιμή του τροχού για ομοκεντρικότητα· (3) πριν την πρώτη χρήση, δοκιμαστική λειτουργία τουλάχιστον 5 λεπτών με τις κανονικές στροφές· (4) αποφυγή υπέρβασης της μέγιστης επιτρεπόμενης περιφερειακής ταχύτητας του τροχού· (5) χρήση γυαλιών συνεχώς κατά τη λείανση· (6) στην ξηρή λείανση, απομάκρυνση ρινισμάτων με αναρρόφηση· (7) καμία πίεση κατά την πρόσδεση του τροχού στην άτρακτο (αν δεν ταιριάζει επιλέγεται άλλος τροχός)· (8) χρήση προστατευτικών καλυμμάτων που καλύπτουν τουλάχιστον το μισό του τροχού, χωρίς εκκίνηση χωρίς αυτά· (9) καμία επαφή με τον τροχό σε λειτουργία· (10) κατά τη λείανση με επίπεδο δισκοειδή τροχό, ο χειριστής δεν στέκεται στο πλάι· (11) διακοπή της παροχής ψυκτικού υγρού 1-2 λεπτά πριν τη διακοπή λειτουργίας του τροχού, για αποφυγή διαταραχής της ισορροπίας του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 11 μέτρα: έλεγχος ρωγμών, ομοκεντρικότητα, δοκιμαστική λειτουργία 5', όριο ταχύτητας, γυαλιά, αναρρόφηση, καλύμματα, όχι επαφή, διακοπή ψυκτικού πριν το σταμάτημα