Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Υδραυλικές Εργασίες με Χαλκοσωλήνες (σελ. 119-120) – ΥΔΡΑΥΛΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Υδραυλικές Εργασίες με Χαλκοσωλήνες
Ανοιχτές ερωτήσεις κατανόησης για το χαλκό και τους χαλκοσωλήνες, το ξετύλιγμα, κόψιμο, κάμψη, εκχείλωση και εκτόνωση, καθώς και τις μαλακές και σκληρές συγκολλήσεις χαλκοσωλήνων (τριχοειδές φαινόμενο, συνθέσεις κολλήσεων, συσκευή οξυγόνου-ασετυλίνης).
Χαλκός και ορείχαλκος
Ερώτηση: Ποια η διαφορά μεταξύ χαλκού και ορείχαλκου;
Απάντηση:
- §3.1. «Από το 18ο αιώνα και μετά ... άρχισε η χρήση του χαλκού σε διάφορους επαγγελματικούς τομείς, όχι μόνον ως καθαρός χαλκός, αλλά και ως κράματα χαλκού, όπως ο ορείχαλκος (χαλκός - ψευδάργυρος).»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο χαλκός είναι καθαρό μέταλλο (99,9% Cu), ένα από τα πρώτα που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος, με πρώτες χρήσεις γύρω στο 7000 π.Χ. Ο ορείχαλκος, αντίθετα, δεν είναι καθαρό μέταλλο αλλά κράμα χαλκού - ψευδαργύρου, δηλαδή προϊόν ανάμειξης του χαλκού με ψευδάργυρο. Η χρήση κραμάτων όπως ο ορείχαλκος, παράλληλα με τον καθαρό χαλκό, γενικεύτηκε από τον 18ο αιώνα και μετά, με τη βιομηχανική επανάσταση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Χαλκός = καθαρό μέταλλο (Cu 99,9%)· ορείχαλκος = κράμα χαλκού-ψευδαργύρου
Τομείς εφαρμογής χαλκοσωλήνων
Ερώτηση: Σε ποιους τομείς κατασκευών μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι χαλκοσωλήνες;
Απάντηση:
- §3.1. «Μερικοί από τους τομείς εφαρμογής των χαλκοσωλήνων είναι: Η ύδρευση και η θέρμανση. Η ψύξη και ο κλιματισμός. Οι εγκαταστάσεις φυσικού αερίου. Οι εγκαταστάσεις ιατρικών αερίων. Οι εγκαταστάσεις πυρασφάλειας.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι χαλκοσωλήνες μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην ύδρευση και τη θέρμανση, στην ψύξη και τον κλιματισμό, στις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου, στις εγκαταστάσεις ιατρικών αερίων και στις εγκαταστάσεις πυρασφάλειας. Οι ασκήσεις του κεφαλαίου αναφέρονται κυρίως σε εγκαταστάσεις ύδρευσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν εφαρμόζονται και στους υπόλοιπους τομείς, εφόσον τηρούνται οι ειδικοί κανονισμοί κάθε εφαρμογής.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ύδρευση/θέρμανση, ψύξη/κλιματισμός, φυσικό αέριο, ιατρικά αέρια, πυρασφάλεια
Πλεονεκτήματα χαλκοσωλήνων
Ερώτηση: Ποια πλεονεκτήματα παρουσιάζουν οι χαλκοσωλήνες έναντι των σιδηροσωλήνων;
Απάντηση:
- §3.1. «Παρουσιάζει μεγάλη αντοχή στις διαβρώσεις. Δεν επηρεάζεται από σχεδόν κανένα οικοδομικό υλικό ... Αντέχει σε μεγάλες πιέσεις. Δουλεύεται εύκολα ... Παρουσιάζει πολύ μικρές απώλειες πίεσης λόγω τριβών ... Δεν πιάνει άλατα στην εσωτερική του επιφάνεια.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι χαλκοσωλήνες παρουσιάζουν μεγάλη αντοχή στις διαβρώσεις, δεν επηρεάζονται από σχεδόν κανένα οικοδομικό υλικό (ασβέστη, γύψο κ.λπ.) ή μεταφερόμενο ρευστό, εκτός από την αμμωνία, και αντέχουν σε μεγάλες πιέσεις. Δουλεύονται εύκολα, χωρίς πολύπλοκα και ακριβά εργαλεία, παρουσιάζουν πολύ μικρές απώλειες πίεσης λόγω τριβών (οπότε για συγκεκριμένη ροή αρκεί μικρότερη διάμετρος απ' ό,τι σε χαλυβδοσωλήνες) και δεν πιάνουν άλατα στην εσωτερική τους επιφάνεια, οπότε η εσωτερική διάμετρος παραμένει σταθερή για πολλά χρόνια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Αντοχή στη διάβρωση, αντοχή σε πιέσεις, εύκολη κατεργασία, μικρές απώλειες πίεσης, χωρίς άλατα
Μορφές χαλκοσωλήνων στο εμπόριο
Ερώτηση: Σε ποιους τύπους (μορφές) διατίθενται στο εμπόριο οι χαλκοσωλήνες;
Απάντηση:
- §3.1. «Οι υδραυλικοί χρησιμοποιούν το χαλκοσωλήνα σε δύο μορφές: Σε ευθύγραμμα τμήματα (σκληρός χαλκοσωλήνας). Σε κουλούρες (μαλακός χαλκοσωλήνας).»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι χαλκοσωλήνες διατίθενται στο εμπόριο σε δύο μορφές: σε ευθύγραμμα τμήματα-ράβδους (σκληρός χαλκοσωλήνας), μήκους 3m ή 4m, κατασκευασμένα από ανοξείδωτο καθαρό χαλκό (99,9% Cu), γυμνά ή με επένδυση πλαστικού μανδύα PVC· και σε κουλούρες των 50 Kg (μαλακός χαλκοσωλήνας), πάντα ανοπτημένος, σε τυποποιημένες διαμέτρους Ø12, Ø15, Ø16, Ø18 και Ø22, με ή χωρίς επένδυση PVC.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Σκληρός σε ευθύγραμμα τμήματα (ράβδοι 3-4m)· μαλακός σε κουλούρες των 50 Kg
Προσοχή στο ξετύλιγμα μαλακού χαλκοσωλήνα
Ερώτηση: Τι πρέπει να προσέχετε κατά το ξετύλιγμα του μαλακού χαλκοσωλήνα;
Απάντηση:
- §3.2. «Ποτέ μην τραβάτε το χαλκοσωλήνα έξω από την κουλούρα και μάλιστα απότομα και βιαστικά. Μπορεί να τσακίσετε το σωλήνα και να αχρηστέψετε ένα μεγάλο μέρος του.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το ξετύλιγμα του μαλακού χαλκοσωλήνα πρέπει να εκτιμήσουμε πρώτα το μήκος που θέλουμε να ξετυλίξουμε, να τοποθετήσουμε την κουλούρα πάνω σε πάγκο ή δάπεδο και, κρατώντας σταθερά με το ένα χέρι το άκρο του σωλήνα, να κυλήσουμε την κουλούρα ώστε να ξετυλιχθεί το επιθυμητό μήκος. Δεν πρέπει ποτέ να τραβάμε το χαλκοσωλήνα έξω από την κουλούρα απότομα και βιαστικά, γιατί υπάρχει κίνδυνος να τσακίσει ο σωλήνας και να αχρηστευτεί μεγάλο μέρος του.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Να μην τραβάμε απότομα/βιαστικά τον σωλήνα έξω από την κουλούρα — κίνδυνος τσακίσματος
Καμπτικά εργαλεία χαλκοσωλήνων
Ερώτηση: Ποια είδη καμπτικών εργαλείων χαλκοσωλήνων γνωρίζετε;
Απάντηση:
- §3.4. «Τέτοια εργαλεία, που χρησιμοποιούνται από τους υδραυλικούς, είναι τα ελατήρια κάμψης και τα ειδικά καμπτικά εργαλεία (κουρμπαδόροι) χαλκοσωλήνων.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα καμπτικά εργαλεία χαλκοσωλήνων είναι δύο ειδών: τα ελατήρια κάμψης, που κυκλοφορούν σε σειρές (ένα ελατήριο ανά τυποποιημένη διάμετρο) και συναντώνται ως εξωτερικά (ο σωλήνας μπαίνει μέσα στο ελατήριο) ή εσωτερικά (το ελατήριο μπαίνει μέσα στο σωλήνα), χωρίς όμως να συνιστώνται για εργασίες ακρίβειας· και οι κουρμπαδόροι, που διακρίνονται σε κουρμπαδόρους χειρός και κουρμπαδόρους πάγκου (χειροκίνητους ή ηλεκτροκίνητους), με τους οποίους οι κάμψεις γίνονται με μεγάλη ακρίβεια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ελατήρια κάμψης (εξωτερικά/εσωτερικά) και κουρμπαδόροι (χειρός/πάγκου, χειροκίνητοι/ηλεκτροκίνητοι)
Υπολογισμός μήκους κάμψης
Ερώτηση: Πώς υπολογίζεται το απαιτούμενο μήκος κάμψης των χαλκοσωλήνων;
Απάντηση:
- §3.4. «Η σχέση που μας δίνει το μήκος κάμψης (l) είναι: l = RK · Φ (3-3.2α). Όπου: l: Το απαιτούμενο μήκος κάμψης σε mm. RK: Η ακτίνα κάμψης σε mm. Φ: Η γωνία κάμψης σε rad (ακτίνια).»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το απαιτούμενο μήκος κάμψης (l) υπολογίζεται από τη σχέση l = RK · Φ, όπου RK είναι η ακτίνα κάμψης σε mm και Φ η γωνία κάμψης εκφρασμένη σε ακτίνια (rad). Ενδεικτικά, γωνία 45° αντιστοιχεί σε π/4 ακτίνια (0,785), γωνία 90° σε π/2 ακτίνια (1,57) και γωνία 180° σε π ακτίνια (3,14). Π.χ. για κάμψη 180° σε χαλκοσωλήνα Ø15 με ακτίνα κάμψης RK = 5D = 75mm, το μήκος κάμψης είναι l = 75 × 3,14 = 235,5mm.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- l = RK · Φ (ακτίνα κάμψης επί γωνία κάμψης σε ακτίνια)
Ελάχιστη ακτίνα κάμψης
Ερώτηση: Ποια είναι η ελάχιστη ακτίνα κάμψης των χαλκοσωλήνων;
Απάντηση:
- §3.4. «Η ακτίνα κάμψης των χαλκοσωλήνων δεν πρέπει να είναι μικρότερη από πέντε διαμέτρους (5D) του σωλήνα που κάμπτουμε, για χαλκοσωλήνες μέχρι Ø18 και μικρότερη από δέκα διαμέτρους (10D), για σωλήνες μεγαλύτερης διαμέτρου.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ελάχιστη ακτίνα κάμψης των χαλκοσωλήνων είναι πέντε διάμετροι (5D) του σωλήνα, για χαλκοσωλήνες μέχρι διάμετρο Ø18mm, και δέκα διάμετροι (10D) για σωλήνες μεγαλύτερης διαμέτρου. Η τήρηση αυτού του ορίου είναι απαραίτητη ώστε ο σωλήνας να μην τσακίζει κατά την κάμψη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- 5D για διάμετρο μέχρι Ø18mm, 10D για μεγαλύτερες διαμέτρους
Εκχειλωτικά και εκτονωτικά εργαλεία
Ερώτηση: Τι είναι τα εκχειλωτικά και τι τα εκτονωτικά εργαλεία (Πού τα χρησιμοποιούμε);
Απάντηση:
- §3.5-3.6. «Οι εκχειλώσεις των χαλκοσωλήνων γίνονται με ειδικά εργαλεία, που λέγονται εκχειλωτικά εργαλεία ... Όταν λέμε “εκτόνωση”, εννοούμε τη διεύρυνση της διαμέτρου του άκρου ενός χαλκοσωλήνα, προκειμένου να το συγκολλήσουμε με άλλο κομμάτι ίδιας διαμέτρου.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα εκχειλωτικά εργαλεία διαμορφώνουν (εκχειλώνουν) το άκρο ενός χαλκοσωλήνα, ώστε αυτό να συνδεθεί με βιδωτά εξαρτήματα, π.χ. μαστό ή ρακόρ, ή με συσκευές που καταλήγουν σε βιδωτά εξαρτήματα υποδοχής (θερμαντήρες νερού, αντλίες, υδραυλικούς υποδοχείς κ.τ.λ.). Αποτελούνται από την πλάκα συγκράτησης του σωλήνα και τον εκχειλωτικό κώνο. Τα εκτονωτικά εργαλεία, αντίθετα, διευρύνουν τη διάμετρο του άκρου ενός χαλκοσωλήνα, ώστε αυτό να χωρέσει και να συγκολληθεί απευθείας με άλλο τεμάχιο χαλκοσωλήνα ίδιας διαμέτρου, χωρίς ενδιάμεσο εξάρτημα — μία οικονομική μέθοδο σύνδεσης, με μικρότερο χρόνο κατασκευής.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Εκχειλωτικά: διαμορφώνουν άκρο για βιδωτή σύνδεση· εκτονωτικά: διευρύνουν άκρο για απευθείας συγκόλληση με άλλο τεμάχιο ίδιας διαμέτρου
Τρόποι εκτόνωσης χαλκοσωλήνων
Ερώτηση: Με ποιους τρόπους μπορεί να πραγματοποιηθεί εκτόνωση στα άκρα των χαλκοσωλήνων;
Απάντηση:
- §3.6. «Τα εκτονωτικά εργαλεία, που κυκλοφορούν στο εμπόριο, είναι τριών ειδών: Τα εκτονωτικά εργαλεία τύπου ζουμπά. Τα εκτονωτικά εργαλεία τύπου καβαλέτου (με πλάκα και σφικτήρα). Τα αυτόματα εργαλεία ή συσκευές πάγκου.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η εκτόνωση στα άκρα των χαλκοσωλήνων μπορεί να πραγματοποιηθεί με τρεις τρόπους/εργαλεία: με εκτονωτικό εργαλείο τύπου ζουμπά (η διεύρυνση γίνεται χτυπώντας τον ζουμπά με σφυρί ενώ το άκρο του σωλήνα είναι στερεωμένο σε πλάκα συγκράτησης), με εκτονωτικό εργαλείο τύπου καβαλέτου (με πλάκα και σφικτήρα, όπου ο εκτονωτικός πείρος μπαίνει προοδευτικά στο σωλήνα σφίγγοντας το καβαλέτο — ακριβότερο αλλά ευκολότερο στη χρήση, με πάντα καλή ποιότητα εκτόνωσης), και με αυτόματα εργαλεία ή συσκευές πάγκου, που χρησιμοποιούνται σε βιομηχανικές εφαρμογές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Με ζουμπά και σφυρί, με πλάκα και καβαλέτο/σφικτήρα, ή με αυτόματα εργαλεία/συσκευές πάγκου
Τριχοειδές φαινόμενο
Ερώτηση: Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η καλή ανάπτυξη του τριχοειδούς φαινομένου;
Απάντηση:
- §3.7. «Το τριχοειδές φαινόμενο, που δημιουργείται κατά τη συγκόλληση, είναι τόσο καλύτερο, όσο ο δακτυλιοειδής χώρος, που υπάρχει ανάμεσα στο σωλήνα και στο εξάρτημα, είναι ομοιόμορφος και πιο μικρός.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η καλή ανάπτυξη του τριχοειδούς φαινομένου εξαρτάται κυρίως από το πόσο ομοιόμορφος και μικρός είναι ο δακτυλιοειδής χώρος (διάκενο) ανάμεσα στο σωλήνα και στο εξάρτημα — όσο πιο ομοιόμορφο και μικρό είναι το διάκενο, τόσο καλύτερο είναι το φαινόμενο. Γι' αυτό, κατά την κοπή του χαλκοσωλήνα πρέπει να προσέχουμε ώστε να μη δημιουργείται παραμόρφωση των άκρων που θα συγκολληθούν (σωλήνας πολύ μικρός ή εξάρτημα πολύ μεγάλο, ή σωλήνας παραμορφωμένος, είναι ελαττώματα που πρέπει να αποφεύγονται). Επιπλέον απαιτούνται σχολαστικά καθαρές επιφάνειες, χρήση κατάλληλου αντιοξειδωτικού υλικού και ομοιόμορφη θέρμανση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Από το πόσο ομοιόμορφο και μικρό είναι το διάκενο σωλήνα-εξαρτήματος, την καθαρότητα των επιφανειών και την ομοιόμορφη θέρμανση
Μαλακές και σκληρές συγκολλήσεις
Ερώτηση: Τι είναι οι μαλακές και τι οι σκληρές συγκολλήσεις χαλκοσωλήνων;
Απάντηση:
- §3.7-3.8. «Οι μαλακές κολλήσεις ή κασσιτεροκολλήσεις χρησιμοποιούνται για τη σύνδεση χαλκοσωλήνων σε εγκαταστάσεις ύδρευσης, θέρμανσης ... όπου η μέγιστη θερμοκρασία δεν ξεπερνά τους 110°C ... οι σκληρές κολλήσεις τήκονται σε θερμοκρασίες άνω των 450°C ... παρουσιάζουν μεγαλύτερη μηχανική αντοχή από τις μαλακές.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι μαλακές συγκολλήσεις (κασσιτεροκολλήσεις) τήκονται σε θερμοκρασίες κάτω από 450°C και χρησιμοποιούνται για τη σύνδεση χαλκοσωλήνων σε εγκαταστάσεις ύδρευσης, θέρμανσης και γενικά όπου η μέγιστη θερμοκρασία δεν ξεπερνά τους 110°C· είναι κράματα κασσίτερου (Sn) με άργυρο, χαλκό ή μόλυβδο. Οι σκληρές συγκολλήσεις (χαλκοκολλήσεις ή ασημοκολλήσεις) τήκονται σε θερμοκρασίες άνω των 450°C, παρουσιάζουν μεγαλύτερη μηχανική αντοχή από τις μαλακές και αντέχουν σε μεγαλύτερες θερμοκρασίες λειτουργίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Μαλακές (κασσιτεροκολλήσεις) <450°C, για ύδρευση/θέρμανση έως 110°C· σκληρές (ασημο-/χαλκοκολλήσεις) >450°C, μεγαλύτερη αντοχή
Συνθέσεις κασσιτεροκόλλησης και αποξειδωτική πάστα
Ερώτηση: Ποιες οι πιο συνηθισμένες συνθέσεις κασσιτεροκόλλησης; Ποιος ο σκοπός της αποξειδωτικής πάστας (ή πάστας καθαρισμού);
Απάντηση:
- §3.7. «Οι πιο συνηθισμένες μαλακές κολλήσεις για δίκτυα ύδρευσης που κυκλοφορούν στο εμπόριο, είναι η L-SnAg5 ... και η L-SnCu3.» «Να χρησιμοποιούνται αντιοξειδωτικά υλικά (πάστα καθαρισμού ή συλλίπασμα) άριστης ποιότητας.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι πιο συνηθισμένες συνθέσεις κασσιτεροκόλλησης για δίκτυα ύδρευσης είναι η L-SnAg5 (5% άργυρος - Ag, 95% κασσίτερος - Sn) και η L-SnCu3 (3% χαλκός - Cu, 97% κασσίτερος - Sn). Ο σκοπός της αποξειδωτικής πάστας (πάστας καθαρισμού) είναι να καθαρίσει τις προς συγκόλληση επιφάνειες από τα οξείδια, ώστε να εξασφαλιστεί η καλή διείσδυση της κόλλησης (τριχοειδές φαινόμενο) και να επιτευχθεί μία στεγανή και ισχυρή συγκόλληση· πρέπει να είναι κατάλληλου τύπου για το είδος της κόλλησης που χρησιμοποιείται και να απομακρύνεται σχολαστικά μετά τη συγκόλληση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- L-SnAg5 (5% Ag, 95% Sn) και L-SnCu3 (3% Cu, 97% Sn)· η πάστα καθαρίζει τις επιφάνειες από οξείδια για καλή διείσδυση της κόλλησης
Γερμανικοί κανονισμοί DIN 1707
Ερώτηση: Ποιο είδος κόλλησης δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιείται σε εγκαταστάσεις ύδρευσης, σύμφωνα με τους γερμανικούς κανονισμούς;
Απάντηση:
- §3.7. «Σύμφωνα με σχετική τροποποίηση των Γερμανικών κανονισμών του 1986 (DIN 1707), δεν επιτρέπεται η χρήση κολλήσεων που περιέχουν μόλυβδο (Pb) και αντιμόνιο (Sb) σε εγκαταστάσεις ύδρευσης.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύμφωνα με τη σχετική τροποποίηση των γερμανικών κανονισμών του 1986 (DIN 1707), δεν επιτρέπεται σε εγκαταστάσεις ύδρευσης η χρήση κολλήσεων που περιέχουν μόλυβδο (Pb) και αντιμόνιο (Sb). Για τις εγκαταστάσεις αυτές πρέπει να χρησιμοποιούνται κολλήσεις χωρίς αυτά τα στοιχεία, όπως η L-SnAg5 ή η L-SnCu3.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κολλήσεις με μόλυβδο (Pb) και αντιμόνιο (Sb)
Ένδειξη 50/50 και 95/5
Ερώτηση: Τι σημαίνει η ένδειξη 50/50 και 95/5 στις μαλακές κολλήσεις;
Απάντηση:
- §3.7. «Για περιπτώσεις δικτύων θέρμανσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν και κολλήσεις που περιλαμβάνουν στη σύνθεσή τους μόλυβδο, όπως η 50/50 (50% μόλυβδος και 50% κασσίτερος) και η 95/5 (5% αντιμόνιο και 95% κασσίτερος).»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ένδειξη 50/50 σημαίνει ότι η μαλακή κόλληση περιέχει 50% μόλυβδο (Pb) και 50% κασσίτερο (Sn), ενώ η ένδειξη 95/5 σημαίνει ότι περιέχει 95% κασσίτερο (Sn) και 5% αντιμόνιο (Sb). Και οι δύο αυτές κολλήσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε δίκτυα θέρμανσης (όχι ύδρευσης, λόγω των γερμανικών κανονισμών που απαγορεύουν μόλυβδο/αντιμόνιο στην ύδρευση).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- 50/50 = 50% μόλυβδος + 50% κασσίτερος· 95/5 = 95% κασσίτερος + 5% αντιμόνιο — χρήση σε θέρμανση
Αλλαγή φιάλης προπανίου
Ερώτηση: Ποιες ενέργειες πρέπει να κάνετε, όταν αλλάζετε φιάλη προπανίου σε συσκευή μαλακών συγκολλήσεων;
Απάντηση:
- §3.7. «Πιέστε ελαφρά την αυτόματη βαλβίδα της φιάλης, ώστε να εξέλθει μικρή ποσότητα υγραερίου ... Μετά τη σύνδεση της φιάλης προπανίου ... ελέγξτε σχολαστικά όλα τα εξαρτήματα της συσκευής για τυχόν διαρροές. Ποτέ μη χρησιμοποιείτε συσκευή συγκόλλησης στην οποία υπάρχει ένδειξη διαρροής.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν αλλάζετε φιάλη προπανίου σε συσκευή μαλακών συγκολλήσεων πρέπει: να πιέσετε ελαφρά την αυτόματη βαλβίδα της φιάλης, ώστε να εξέλθει μικρή ποσότητα υγραερίου και να καθαρίσει η έξοδος της βαλβίδας από σκόνη και άλλες ακαθαρσίες· μετά τη σύνδεση της φιάλης με τα εξαρτήματα της συσκευής, να ελέγξετε σχολαστικά όλα τα εξαρτήματα για τυχόν διαρροές· και ποτέ να μη χρησιμοποιήσετε τη συσκευή αν υπάρχει ένδειξη διαρροής.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Καθαρισμός βαλβίδας με ελαφρύ πάτημα, έλεγχος όλων των εξαρτημάτων για διαρροές, ποτέ χρήση με ένδειξη διαρροής
Απομάκρυνση φλόγας στη μαλακή συγκόλληση
Ερώτηση: Πότε ακριβώς πρέπει να απομακρύνεται η φλόγα από τα συγκολλώμενα εξαρτήματα χαλκοσωλήνων;
Απάντηση:
- §3.7. «Όταν η θερμοκρασία των τεμαχίων που θα συγκολληθούν φθάσει στη θερμοκρασία που πρέπει, η κόλληση θα ρευστοποιηθεί και θα εισχωρήσει πολύ γρήγορα στο χώρο ανάμεσα στα δύο τεμάχια ... Σταματήστε αμέσως τη θέρμανση, απομακρύνοντας τη φλόγα.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η φλόγα πρέπει να απομακρύνεται αμέσως μόλις η κόλληση, που τοποθετείται δοκιμαστικά στο σημείο συγκόλλησης, ρευστοποιηθεί και εισχωρήσει γρήγορα στο χώρο ανάμεσα στα δύο τεμάχια χαλκοσωλήνα, με τη βοήθεια του τριχοειδούς φαινομένου. Μόλις συμβεί αυτό, σταματάμε αμέσως τη θέρμανση, απομακρύνουμε τη φλόγα και κρατάμε τα δύο τεμάχια ακίνητα για μερικά δευτερόλεπτα, ώστε να στερεοποιηθεί η κόλληση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Μόλις η κόλληση ρευστοποιηθεί και εισχωρήσει στο διάκενο (τριχοειδές φαινόμενο) — τότε σταματάμε αμέσως τη θέρμανση
Πότε επιβάλλονται σκληρές συγκολλήσεις
Ερώτηση: Σε ποιες περιπτώσεις επιβάλλεται η χρήση σκληρών συγκολλήσεων;
Απάντηση:
- §3.8. «Σκληρές συγκολλήσεις επιβάλλεται να γίνονται όταν: Οι συνδέσεις των δικτύων αντιμετωπίζουν μεγάλα μηχανικά φορτία ... Η θερμοκρασία λειτουργίας ξεπερνά τους 130°C. Η εγκατάσταση προορίζεται για αέρια καύσιμα. Η εγκατάσταση προορίζεται για υγρά καύσιμα (π.χ. πετρέλαιο).»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η χρήση σκληρών συγκολλήσεων επιβάλλεται όταν: οι συνδέσεις των δικτύων αντιμετωπίζουν μεγάλα μηχανικά φορτία (μηχανική καταπόνηση, πιέσεις κ.λπ.)· η θερμοκρασία λειτουργίας ξεπερνά τους 130°C· η εγκατάσταση προορίζεται για αέρια καύσιμα· ή η εγκατάσταση προορίζεται για υγρά καύσιμα (π.χ. πετρέλαιο).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Μεγάλα μηχανικά φορτία, θερμοκρασία λειτουργίας >130°C, εγκαταστάσεις αερίων ή υγρών καυσίμων
Είδη σκληρών συγκολλήσεων
Ερώτηση: Ποια είδη συγκολλήσεων χρησιμοποιούνται συνήθως στις σκληρές συγκολλήσεις;
Απάντηση:
- §3.8. «Οι συνήθεις σκληρές κολλήσεις διατίθενται στο εμπόριο σε βέργες ... και διακρίνονται σε: Ασημοκολλήσεις. Χαλκοκολλήσεις.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στις σκληρές συγκολλήσεις χρησιμοποιούνται συνήθως δύο είδη κολλήσεων, που διατίθενται στο εμπόριο σε βέργες (στρογγυλές ή τετράγωνες): οι ασημοκολλήσεις, που περιλαμβάνουν μεγάλο ποσοστό αργύρου (43-46%), συμπληρωμένο με χαλκό και κασσίτερο (όσο μεγαλύτερη η περιεκτικότητα σε άργυρο, τόσο καλύτερη αλλά και ακριβότερη η κόλληση)· και οι χαλκοκολλήσεις, που περιλαμβάνουν μεγάλο ποσοστό χαλκού (90-94%), με τα υπόλοιπα στοιχεία να είναι άργυρος και φώσφορος, ή μόνο φώσφορος σε ποσοστό 5-6,5%.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ασημοκολλήσεις (43-46% Ag) και χαλκοκολλήσεις (90-94% Cu, με Ag/P ή μόνο P)
Εξαρτήματα συσκευής οξυγόνου-ασετυλίνης
Ερώτηση: Αναφέρετε τα κύρια εξαρτήματα της συσκευής οξυγόνου-ασετυλίνης, καθώς και το σκοπό κάθε εξαρτήματος;
Απάντηση:
- §3.8. «Κάθε συσκευή (Ο - Α) αποτελείται από: Τη φιάλη οξυγόνου. Τη φιάλη ασετυλίνης. Τα κλείστρα της φιάλης ... Τους μανομετρικούς εκτονωτές ... Τις ασφαλιστικές βαλβίδες έναντι φλογοεπιστροφής. Τους λαστιχένιους σωλήνες παροχής ... Τον καυστήρα (σαλιμό). Το ακροφύσιο (μπεκ).»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κάθε συσκευή οξυγόνου-ασετυλίνης (Ο-Α) αποτελείται από: τη φιάλη οξυγόνου και τη φιάλη ασετυλίνης (αποθηκεύουν τα δύο αέρια)· τα κλείστρα των φιαλών (ανοιγοκλείνουν την παροχή αερίου)· τους μανομετρικούς εκτονωτές οξυγόνου και ασετυλίνης (μειώνουν την πίεση της φιάλης, ώστε το αέριο να οδηγείται στον καυστήρα σε χαμηλή και σταθερή πίεση, με δύο μανόμετρα ο καθένας — ένα για την πίεση της φιάλης και ένα για την πίεση προς τον καυστήρα)· τις ασφαλιστικές βαλβίδες έναντι φλογοεπιστροφής (προστατεύουν τις φιάλες από επιστροφή της φλόγας)· τους λαστιχένιους σωλήνες παροχής οξυγόνου και ασετυλίνης (μεταφέρουν τα αέρια από τους εκτονωτές στον καυστήρα)· τον καυστήρα/σαλιμό (αναμιγνύει τα δύο αέρια στην επιθυμητή αναλογία, ρυθμιζόμενη από τους ρυθμιστές στη λαβή του)· και το ακροφύσιο/μπεκ (από όπου εξέρχεται και καίγεται το μείγμα, σχηματίζοντας τη φλόγα).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Φιάλες Ο2/Ασ., κλείστρα, μανομετρικοί εκτονωτές (ρύθμιση πίεσης), ασφαλιστικές βαλβίδες, λαστιχένιοι σωλήνες, καυστήρας (ανάμιξη), ακροφύσιο/μπεκ (φλόγα)
Διάκριση φιαλών οξυγόνου-ασετυλίνης
Ερώτηση: Πώς ξεχωρίζουμε τις φιάλες οξυγόνου από εκείνες τις ασετυλίνης;
Απάντηση:
- §3.8. «Η φιάλη οξυγόνου έχει χαρακτηριστικό χρώμα το μπλε ... Η φιάλη ασετυλίνης έχει χαρακτηριστικό χρώμα το κίτρινο και αποθηκεύεται σε φιάλες των 40 l υπό πίεση 15 ατμοσφαιρών.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η φιάλη οξυγόνου ξεχωρίζει από το χαρακτηριστικό μπλε χρώμα της και είναι συνήθως μικρότερης διαμέτρου και μεγαλύτερου ύψους από τη φιάλη ασετυλίνης· στις επαγγελματικές συσκευές αποθηκεύεται σε φιάλες των 40 l υπό πίεση 150 ατμοσφαιρών. Η φιάλη ασετυλίνης ξεχωρίζει από το χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα της και αποθηκεύεται σε φιάλες των 40 l, αλλά υπό πολύ μικρότερη πίεση (15 ατμόσφαιρες), γιατί σε μεγαλύτερες πιέσεις υπάρχει κίνδυνος έκρηξης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Οξυγόνο = μπλε χρώμα, 150atm· ασετυλίνη = κίτρινο χρώμα, 15atm
Προσοχή πριν την εργασία με συσκευή (Ο-Α)
Ερώτηση: Τι πρέπει να προσέχετε πριν αρχίσετε οποιαδήποτε εργασία με συσκευή (Ο - Α);
Απάντηση:
- §3.8. «Πριν αρχίσετε οποιαδήποτε εργασία με συσκευή (Ο - Α), πρέπει να βεβαιωθείτε ότι: Δεν υπάρχουν λάδια ή γράσα ... Δεν υπάρχουν γύρω εύφλεκτα υλικά. Οι εκτονωτές λειτουργούν κανονικά. Οι λαστιχένιοι σωλήνες βρίσκονται σε άριστη κατάσταση ... Ο έλεγχος των διαρροών γίνεται πάντα με σαπουνάδα και ποτέ με σπίρτο ή αναπτήρα. Τα κλειδιά των κλείστρων ... βρίσκονται στα κλείστρα των φιαλών.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πριν αρχίσουμε οποιαδήποτε εργασία με συσκευή (Ο-Α) πρέπει να βεβαιωθούμε ότι: δεν υπάρχουν λάδια ή γράσα στη συσκευή ή στα προς συγκόλληση εξαρτήματα· δεν υπάρχουν γύρω εύφλεκτα υλικά· οι εκτονωτές λειτουργούν κανονικά· οι λαστιχένιοι σωλήνες βρίσκονται σε άριστη κατάσταση και δεν υπάρχουν διαρροές (ο έλεγχος διαρροών γίνεται πάντα με σαπουνάδα, ποτέ με σπίρτο ή αναπτήρα)· τα κλειδιά των κλείστρων της συσκευής βρίσκονται στα κλείστρα των φιαλών· και γνωρίζουμε άριστα τη χρήση της συσκευής και τις ενέργειες που πρέπει να κάνουμε σε περίπτωση κινδύνου (διαρροή, αναρρόφηση κ.λπ.).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Χωρίς λάδια/εύφλεκτα γύρω, λειτουργικοί εκτονωτές, σωλήνες χωρίς διαρροές (έλεγχος με σαπουνάδα), κλειδιά στα κλείστρα, γνώση χειρισμού κινδύνου
Ουδέτερη φλόγα
Ερώτηση: Τι σημαίνει “ουδέτερη φλόγα” στις συγκολλήσεις με συσκευή (Ο - A);
Απάντηση:
- §3.8. «Κατάλληλη αναλογία για τις σκληρές συγκολλήσεις χαλκοσωλήνα είναι ένα μέρος οξυγόνου και ένα ασετυλίνης (ουδέτερη φλόγα).»
Σύνοψη: (ενδεικτική) «Ουδέτερη φλόγα» σημαίνει την αναλογία 1:1 οξυγόνου-ασετυλίνης, δηλαδή ένα μέρος οξυγόνο και ένα μέρος ασετυλίνη στο μείγμα του καυστήρα. Αυτή η αναλογία είναι η κατάλληλη για την πραγματοποίηση των σκληρών συγκολλήσεων χαλκοσωλήνα, καθώς εξασφαλίζει την απαιτούμενη θερμοκρασία φλόγας χωρίς περίσσεια οξειδωτικού ή αναγωγικού αερίου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Αναλογία 1:1 οξυγόνου-ασετυλίνης στη φλόγα του καυστήρα
Αιτίες κακής διείσδυσης κόλλησης
Ερώτηση: Ποιες αιτίες μπορεί να εμποδίσουν τη διείσδυση της κόλλησης στο διάκενο των εξαρτημάτων χαλκοσωλήνων;
Απάντηση:
- §3.8. «Αν κατά τη διαδικασία της συγκόλλησης διαπιστώσετε ότι η κόλληση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα ... μπορεί να σημαίνει ότι: Δεν έχει τοποθετηθεί ομοιόμορφα ... αποξειδωτική πάστα. Δεν έχουν θερμανθεί ομοιόμορφα και επαρκώς οι προς συγκόλληση επιφάνειες. Έχει υπερθερμανθεί (καεί) το εξάρτημα ή το τμήμα του σωλήνα.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι αιτίες που μπορεί να εμποδίσουν τη διείσδυση της κόλλησης στο διάκενο των εξαρτημάτων χαλκοσωλήνων (ώστε η κόλληση να σχηματίζει σταγόνες αντί να διεισδύει ομοιόμορφα) είναι: μη ομοιόμορφη τοποθέτηση της αποξειδωτικής πάστας στις προς συγκόλληση επιφάνειες· ανεπαρκής ή ανομοιόμορφη θέρμανση των επιφανειών αυτών· ή υπερθέρμανση («κάψιμο») του εξαρτήματος ή του τμήματος του σωλήνα που συγκολλάται.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ανομοιόμορφη πάστα, ανεπαρκής/ανομοιόμορφη θέρμανση, υπερθέρμανση («κάψιμο») εξαρτήματος/σωλήνα
Τέλος εργασίας με συσκευή (Ο-Α)
Ερώτηση: Ποιες ενέργειες πρέπει να κάνετε, όταν τελειώνετε την εργασία σας με συσκευή (Ο - A);
Απάντηση:
- §3.8. «Όταν τελειώσετε την εργασία σας: Σβήστε τη φλόγα κλείνοντας πρώτα την ασετυλίνη και κατόπιν το οξυγόνο. Κλείστε τις βαλβίδες των φιαλών και κατόπιν τις βαλβίδες των σωλήνων οξυγόνου και ασετυλίνης. Φυλάξτε τα εργαλεία που μεταχειριστήκατε, έτοιμα για μια νέα χρήση.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν τελειώνουμε την εργασία μας με συσκευή (Ο-Α) πρέπει: να σβήσουμε τη φλόγα, κλείνοντας πρώτα την ασετυλίνη και κατόπιν το οξυγόνο· να κλείσουμε τις βαλβίδες των φιαλών και κατόπιν τις βαλβίδες των σωλήνων οξυγόνου και ασετυλίνης· και να φυλάξουμε τα εργαλεία που χρησιμοποιήσαμε, έτοιμα για μια νέα χρήση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Σβήσιμο φλόγας (πρώτα ασετυλίνη, μετά οξυγόνο), κλείσιμο βαλβίδων φιαλών και σωλήνων, φύλαξη εργαλείων
