Ανοιχτές ερωτήσεις κατανόησης για τις κατηγορίες γαλβανισμένων χαλυβδοσωλήνων, τα εργαλεία κοπής και σπειροτόμησης, την κάμψη (κουρμπάρισμα) και τον υπολογισμό του απαιτούμενου μήκους, καθώς και τη σύνδεση σιδηροσωλήνων με εξαρτήματα (μούφες, μαστοί, γωνίες, καννάβι/μίνιο).
Ερώτηση: Αναφέρετε τις κατηγορίες των γαλβανισμένων χαλυβδοσωλήνων που χρησιμοποιούνται στις υδραυλικές εγκαταστάσεις.
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι γαλβανισμένοι χαλυβδοσωλήνες διακρίνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες ανάλογα με τον τρόπο κατασκευής τους: στους σωλήνες με ραφή (συγκολλητούς) και στους σωλήνες χωρίς ραφή υψηλής πίεσης (τούμπα). Επιπλέον, ανάλογα με το πάχος τοιχώματός τους, διακρίνονται σε βαριού τύπου (που μπορεί να είναι είτε με ραφή είτε χωρίς ραφή) και σε ελαφρού τύπου Ι ή ΙΙ (κατασκευάζονται μόνο με ραφή). Όλοι οι παραπάνω τύποι κυκλοφορούν συνήθως στο εμπόριο σε μήκος 6 m, με σπείρωμα ή χωρίς σπείρωμα στα άκρα τους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά των χαλυβδοσωλήνων βαριού τύπου και ποια εκείνων ελαφρού τύπου;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι χαλυβδοσωλήνες βαριού τύπου μπορεί να είναι είτε με ραφή είτε χωρίς ραφή, έχουν μεγαλύτερο πάχος τοιχώματος και επομένως μεγαλύτερο βάρος ανά μέτρο μήκους σε σχέση με σωλήνες της ίδιας ονομαστικής διαμέτρου· αυτό τους προσδίδει μεγαλύτερη μηχανική αντοχή και αντοχή σε πίεση, γι' αυτό χρησιμοποιούνται σε εγκαταστάσεις με μεγαλύτερες απαιτήσεις. Οι χαλυβδοσωλήνες ελαφρού τύπου Ι ή ΙΙ κατασκευάζονται μόνο με ραφή, έχουν μικρότερο πάχος τοιχώματος και μικρότερο βάρος, με αποτέλεσμα μικρότερο κόστος και ευκολότερη κατεργασία (κοπή, κάμψη), και χρησιμοποιούνται σε λιγότερο απαιτητικές εφαρμογές όπου δεν χρειάζεται η ίδια μηχανική αντοχή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια εργαλεία χρειάζεστε, για να κόψετε ένα κομμάτι χαλυβδοσωλήνα συγκεκριμένου μήκους;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για να κοπεί ένα κομμάτι χαλυβδοσωλήνα σε συγκεκριμένο μήκος χρειάζονται: μέτρο ή μετροταινία, για τη μέτρηση του επιθυμητού μήκους· παχύμετρο, για τη μέτρηση της εξωτερικής και εσωτερικής διαμέτρου του σωλήνα· σωληνομέγκενη, για τη σταθερή συγκράτηση του σωλήνα κατά την κοπή· σιδηροπρίονο με λάμα 24 δοντιών ανά ίντσα ή, εναλλακτικά, σωληνοκόφτης· και ξύστρα γρεζιών (γλύφανο), για τον καθαρισμό του άκρου μετά την κοπή. Χρήσιμα είναι επίσης χαρτί και μολύβι, για τη σημείωση των μετρήσεων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το παχύμετρο;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το παχύμετρο χρησιμοποιείται όταν χρειάζεται να μετρηθεί με ακρίβεια η εξωτερική και η εσωτερική διάμετρος ενός χαλυβδοσωλήνα. Η μέτρηση αυτή είναι απαραίτητη ώστε, με τη βοήθεια πίνακα τεχνικών χαρακτηριστικών χαλυβδοσωλήνων, να εντοπιστεί η ονομαστική διάμετρος του συγκεκριμένου σωλήνα, πληροφορία που χρειάζεται στη συνέχεια για την επιλογή κατάλληλων εξαρτημάτων, κεφαλών βιδολόγου ή καλουπιών κουρμπαδόρου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια είναι η διαφορά μεταξύ κοινής μέγκενης και σωληνομέγκενης;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κοινή μέγκενη έχει επίπεδες σιαγόνες, κατάλληλες για τη συγκράτηση επίπεδων ή πρισματικών τεμαχίων υλικού. Η σωληνομέγκενη, αντίθετα, διαθέτει ειδικά διαμορφωμένη υποδοχή/σιαγόνες, προσαρμοσμένες στην κυλινδρική επιφάνεια του σωλήνα, ώστε αυτός να συγκρατείται σταθερά σε όλη την περιφέρειά του χωρίς να παραμορφώνεται ή να καταστρέφεται το γαλβάνισμά του, επιτρέποντας ασφαλή κοπή, σπειροτόμηση ή σύσφιξη εξαρτημάτων πάνω στο σωλήνα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιο είδος λάμας σιδηροπρίονου είναι το καταλληλότερο για την κοπή χαλυβδοσωλήνων;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το καταλληλότερο είδος λάμας σιδηροπρίονου για την κοπή χαλυβδοσωλήνων είναι η λάμα με 24 δόντια ανά ίντσα. Πρόκειται για μια σχετικά λεπτόδοντη λάμα, κατάλληλη για την κοπή σκληρών μετάλλων όπως ο γαλβανισμένος χάλυβας, ώστε η κοπή να γίνεται με ακρίβεια και χωρίς να σπάει η λάμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι πρέπει να προσέχετε πριν χρησιμοποιήσετε ένα ηλεκτροκίνητο εργαλείο (ηλεκτρικό τρυπάνι, ηλεκτρικό πριόνι);
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πριν από τη χρήση ενός ηλεκτροκίνητου εργαλείου πρέπει να εξετάζεται η καλή κατάσταση του ίδιου του εργαλείου και του καλωδίου τροφοδότησής του, ελέγχοντας ιδιαίτερα την καλή γείωση και την τυχόν φθορά του καλωδίου, ώστε να αποφευχθεί κίνδυνος ηλεκτροπληξίας. Επιπλέον, πρέπει να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα ατομικά προφυλακτικά μέτρα (γυαλιά, γάντια κ.λπ.) πριν την έναρξη της εργασίας, και να βεβαιώνεται κανείς ότι γνωρίζει καλά τη λειτουργία και τις δυνατότητες κοπής του εργαλείου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Γιατί πρέπει να καθαρίζονται από τα γρέζια τα κομμάτια των χαλυβδοσωλήνων που κόβονται με σιδηροπρίονο;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κομμάτια χαλυβδοσωλήνων που κόβονται με σιδηροπρίονο πρέπει να καθαρίζονται από τα γρέζια για δύο βασικούς λόγους: πρώτον, για λόγους ασφαλείας, γιατί τα γρέζια είναι κοφτερά και μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμό αν ο χειρισμός γίνει με γυμνό χέρι· και δεύτερον, γιατί ο καθαρισμός είναι απαραίτητος για τη σωστή συνέχιση της εργασίας, ώστε το άκρο του σωλήνα να εφαρμόζει σωστά στη σωληνομέγκενη ή στο βιδολόγο κατά τη σπειροτόμηση, και ώστε στη συνέχεια η σύνδεση με το εξάρτημα να γίνει στεγανή και χωρίς εμπόδια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι είναι ο σπειροτόμος (βιδολόγος) και ποια είδη χρησιμοποιούνται περισσότερο από τους υδραυλικούς;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο σπειροτόμος ή βιδολόγος είναι το ειδικό εργαλείο με το οποίο κόβονται τα εξωτερικά σπειρώματα στο άκρο ενός σωλήνα, ώστε αυτό να μπορεί να βιδωθεί στο εσωτερικό σπείρωμα ενός εξαρτήματος σύνδεσης (μούφα, ταυ, γωνιά κ.λπ.). Οι βιδολόγοι μπορεί να είναι χειροκίνητοι ή ηλεκτροκίνητοι. Οι υδραυλικοί χρησιμοποιούν περισσότερο τους χειροκίνητους βιδολόγους, επειδή μεταφέρονται εύκολα στο χώρο εργασίας, δεν χρειάζονται ηλεκτρικό ρεύμα και είναι σχετικά φθηνοί· οι ηλεκτροκίνητοι βιδολόγοι προτιμούνται μόνο όταν πρόκειται να κατασκευαστούν σπειρώματα σε μεγάλες ποσότητες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Αναφέρατε τα κύρια εξαρτήματα ενός κοινού χειροκίνητου βιδολόγου.
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κύρια εξαρτήματα ενός κοινού χειροκίνητου βιδολόγου (τύπου καστάνιας, ο πιο συνηθισμένος τύπος) είναι: η χειρολαβή, με την οποία ο χρήστης ασκεί την κίνηση κοπής· η καστάνια, ο μηχανισμός αναστολέα που επιτρέπει την περιστροφική κίνηση προς μία κατεύθυνση· και οι κεφαλές ή μαχαίρια (κουκουνάρες), οι εναλλάξιμες κεφαλές κοπής που τοποθετούνται στο εργαλείο ανάλογα με την ονομαστική διάμετρο του σωλήνα στον οποίο θα γίνει το σπείρωμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Γιατί πρέπει να λαδώνονται τα μαχαίρια του βιδολόγου κατά τη διάρκεια κοπής σπειρωμάτων;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα μαχαίρια του βιδολόγου πρέπει να λαδώνονται κατά διαστήματα κατά τη διάρκεια κοπής σπειρωμάτων, γιατί το λάδωμα διατηρεί σε καλή κατάσταση το μαχαίρι (μειώνοντας την τριβή και τη φθορά της κοπτικής ακμής) και κάνει όλη την εργασία της σπειροτόμησης πιο άνετη και πιο γρήγορη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται οι κουρμπαδόροι και γιατί;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κουρμπαδόροι χρησιμοποιούνται όταν η αλλαγή κατεύθυνσης μιας σωλήνωσης δεν μπορεί να καλυφθεί ικανοποιητικά από τις τυποποιημένες γωνίες ή καμπύλες που διατίθενται στο εμπόριο, δηλαδή όταν η κατεύθυνση που χρειάζεται η συγκεκριμένη εργασία δεν ταιριάζει με αυτή που δίνουν τα έτοιμα εξαρτήματα. Χρησιμοποιούνται γιατί η κατασκευή σωλήνωσης με κάμψη είναι πιο οικονομική σε σχέση με τη χρήση βιδωτών ή κολλητών εξαρτημάτων (ιδίως σε σωλήνες μεγάλων διαμέτρων) και επειδή εξασφαλίζεται πάντα απόλυτη στεγανότητα στο σημείο της κάμψης, κάτι που δεν συμβαίνει πάντα με τη χρήση εξαρτημάτων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια είναι η ελάχιστη ακτίνα κάμψης σε χαλυβδοσωλήνες (R);
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ελάχιστη ακτίνα κάμψης (R) σε χαλυβδοσωλήνες, για κάμψεις 90°, πρέπει να είναι τουλάχιστον τριπλάσια της ονομαστικής διαμέτρου (D) του σωλήνα, δηλαδή R = 3D. Στην καθημερινή πρακτική, όμως, χρησιμοποιείται συνήθως μεγαλύτερη ακτίνα καμπυλότητας, τετραπλάσια της ονομαστικής διαμέτρου (R = 4D), ώστε η κάμψη να γίνεται ομαλά χωρίς κίνδυνο να τσακίσει ή να παραμορφωθεί ο σωλήνας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιο είναι το απαιτούμενο μήκος ( ) χαλυβδοσωλήνα διαμέτρου 3/4΄΄ για κάμψη 90°;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για κάμψη 90° σε σωλήνα διαμέτρου D = 3/4΄΄ (18 mm), η ακτίνα κάμψης, σύμφωνα με τον κανόνα R = 4D, είναι R = 4×18 = 72 mm. Το απαιτούμενο μήκος σωλήνα υπολογίζεται από τη σχέση λ = 1,57·R = 1,57×72 ≈ 113 mm, δηλαδή περίπου 11,3 cm.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι είναι οι μούφες, ποια είδη γνωρίζετε και πότε χρησιμοποιείται κάθε είδος;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι μούφες είναι εξαρτήματα σύνδεσης δύο τεμαχίων σωλήνα, που φέρουν εσωτερικό σπείρωμα στο οποίο βιδώνουν τα σπειροτομημένα άκρα των σωλήνων. Τα κύρια είδη είναι: οι κοινές μούφες, που συνδέουν δύο τεμάχια σωλήνων ίδιας διαμέτρου με δεξιόστροφο σπείρωμα και στα δύο άκρα· οι συστολικές μούφες, που χρησιμοποιούνται όταν συνδέονται σωλήνες διαφορετικής διαμέτρου· οι μούφες με σπείρωμα δεξιό-αριστερό (αριστερές μούφες), που έχουν στο ένα άκρο δεξιό σπείρωμα και στο άλλο αριστερό, ώστε περιστρέφοντας τη μούφα να βιδώνουν ταυτόχρονα και τα δύο άκρα των σωλήνων· και οι θηλυκές-αρσενικές μούφες (μέσα-έξω βόλτα), που φέρουν στο ένα άκρο εσωτερικό σπείρωμα και στο άλλο εξωτερικό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι είναι οι μαστοί και σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι μαστοί είναι εξαρτήματα σύνδεσης σωλήνων που φέρουν εξωτερικό σπείρωμα, το οποίο ταιριάζει με το θηλυκό (εσωτερικό) σπείρωμα των σιδηροσωλήνων αντίστοιχης διαμέτρου. Χρησιμοποιούνται αντί μούφας στις περιπτώσεις όπου μπορεί να περιστραφεί ελεύθερα ο ένας από τους δύο σωλήνες που πρόκειται να συνδεθούν.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια είδη γωνιών γνωρίζετε και πότε χρησιμοποιείται κάθε είδος;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι γωνίες (ή καμπύλες) κυκλοφορούν σε δύο βασικά είδη: τις κοινές γωνίες, με θηλυκό σπείρωμα και στα δύο άκρα, και τις θηλυκές-αρσενικές γωνίες (μέσα-έξω βόλτα), με εσωτερικό σπείρωμα στο ένα άκρο και εξωτερικό στο άλλο, όπως ακριβώς και στις αντίστοιχες μούφες. Χρησιμοποιούνται στις περιπτώσεις όπου η απαιτούμενη αλλαγή κατεύθυνσης ενός γαλβανισμένου σωλήνα είναι πολύ κλειστή για να πραγματοποιηθεί με κάμψη· σε γαλβανισμένους σωλήνες δεν επιτρέπεται κάμψη με κουρμπαδόρο σε τέτοιες περιπτώσεις, γιατί αποφλοιώνεται το γαλβάνισμα, ούτε θέρμανση για διευκόλυνση της κάμψης, γιατί καταστρέφεται το γαλβάνισμα και ο σωλήνας οξειδώνεται.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Γιατί στα σπειρώματα σύνδεσης σωλήνων με τα βιδωτά εξαρτήματα (μούφες, ταυ, κλπ.) τοποθετείται καννάβι και αντισκωριακό υλικό (μίνιο);
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα σπειρώματα σύνδεσης σωλήνων με βιδωτά εξαρτήματα (μούφες, ταυ κ.λπ.) τοποθετείται καννάβι, τυλιγμένο κατά τη φορά περιστροφής του εξαρτήματος, ώστε να γεμίζουν τα μικροκενά ανάμεσα στα σπειρώματα του σωλήνα και του εξαρτήματος και να εξασφαλίζεται πλήρως στεγανή σύνδεση, χωρίς διαρροές. Στη συνέχεια, το καννάβι επαλείφεται με μίνιο (αντισκωριακό υλικό), για να προστατευθεί το σπείρωμα από οξείδωση (σκουριά), ιδιαίτερα σε σημεία που η στεγανοποιητική ταινία δεν καλύπτει πλήρως.
Κριτήρια αξιολόγησης: