Λύσεις — Κεφάλαιο 8: Ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις (σελ. 163-164) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Β΄ ΜΕΡΟΣ Β΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 8: Ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις
Πλήρεις απαντήσεις στις 17 ερωτήσεις (σελ. 163) και αναλυτικές λύσεις στις 3 ασκήσεις (σελ. 164) του κεφαλαίου Β΄ του Δεύτερου Μέρους.
Ερώτηση 1 — Η έννοια των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων
Ερώτηση: Ποια είναι η έννοια των «ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων»;
Απάντηση:
-
Το πλαίσιο
«στον τομέα της εργασίας ΚΥΡΙΑΡΧΕΙ ΠΛΕΟΝ ΤΟ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ, Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΙΔΙΩΞΗ ΚΑΙ Η ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΗ των μισθωτών. Οι εργαζόμενοι μέσω των συνδικαλιστικών τους οργανώσεων ΔΙΕΚΔΙΚΟΥΝ τα δικαιώματά τους και ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΟΝΤΑΙ με τους εργοδότες τους όρους και τις συνθήκες ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΟΙΒΗΣ τους.»
ΓΙΑΤΙ «ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ»
«Οι διαπραγματεύσεις αποτελούν ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ και είναι ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ, αφού ΔΙΕΝΕΡΓΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΧΝΑ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ και έχουν σκοπό ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΦΥΛΑΞΗ ΤΩΝ ΣΥΛΛΟΓΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ.»
| Στοιχείο | Τι σημαίνει |
|---|---|
| ποιοι διαπραγματεύονται | ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ, όχι μεμονωμένα άτομα |
| τι επιδιώκουν | ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ συμφέροντα, όχι ατομικά |
ΓΙΑΤΙ «ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ»
«Χαρακτηρίζονται επίσης ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ, γιατί ΔΙΕΞΑΓΟΝΤΑΙ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ (εργοδοσίας-εργαζομένων) ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΑΝΑΜΕΙΞΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ.»
⚠️ Πρόσεξε: «ελεύθερες» ΔΕΝ σημαίνει «χωρίς κανόνες». Σημαίνει ΧΩΡΙΣ ΚΡΑΤΙΚΗ ΑΝΑΜΕΙΞΗ — τα μέρη καθορίζουν μόνα τους τους όρους.
💡 Το κράτος εμφανίζεται ΜΟΝΟ όταν οι διαπραγματεύσεις ΑΠΟΤΥΧΟΥΝ — και τότε ως συμφιλιωτής, μεσολαβητής ή διαιτητής, δηλαδή επικουρικά.
Η ΝΟΜΙΚΗ ΤΟΥΣ ΦΥΣΗ
«Οι ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις είναι ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ, ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΜΕΝΟ και ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΗΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Με αυτόν τον τρόπο οι όροι που προβλέπονται στη συλλογική σύμβαση εργασίας είναι ΠΡΟΪΟΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ των εργαζομένων και των εργοδοτών.»
| Χαρακτηριστικό | Σημασία |
|---|---|
| ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ | ανήκει στα δικαιώματα που προστατεύουν τον εργαζόμενο ως κοινωνικό ον |
| ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΜΕΝΟ | δεν μπορεί να καταργηθεί με απλό νόμο |
| ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ | δεν μπορεί να συναφθεί ΣΣΕ χωρίς να έχουν προηγηθεί διαπραγματεύσεις |
| ΚΟΙΝΗ ΒΟΥΛΗΣΗ | η ΣΣΕ δεν επιβάλλεται από καμία πλευρά — συμφωνείται |
💡 Γιατί έχει σημασία το «υποχρεωτικό στάδιο»: εξασφαλίζει ότι η ΣΣΕ δεν θα είναι μονομερής επιβολή του εργοδότη (όπως ήταν παλαιότερα ο κανονισμός εργασίας, που «γινόταν από τον εργοδότη χωρίς τη συμμετοχή του προσωπικού»).
📌 Και ο σκοπός τους (ερώτηση 2): οι εργαζόμενοι επιδιώκουν βελτίωση των όρων αμοιβής και εργασίας, «την ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΦΥΛΑΞΗ ΤΩΝ ΣΥΛΛΟΓΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ».
Σύνοψη: Οι ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις είναι οι διαπραγματεύσεις που διεξάγονται ανάμεσα στους εκπροσώπους των εργαζομένων και στους εργοδότες για τον καθορισμό των όρων αμοιβής και εργασίας, και «αποτελούν ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ».
Είναι «ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ», «αφού διενεργούνται από τα ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ των εργαζομένων και συχνά και των εργοδοτών και έχουν σκοπό την προαγωγή και διαφύλαξη των ΣΥΛΛΟΓΙΚΩΝ τους συμφερόντων».
Είναι «ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ», «γιατί διεξάγονται μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών (εργοδοσίας-εργαζομένων) ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΑΝΑΜΕΙΞΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ».
💡 «Ελεύθερες» δεν σημαίνει χωρίς κανόνες — σημαίνει χωρίς κρατική ανάμειξη. Το κράτος εμφανίζεται μόνο αν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν, ως συμφιλιωτής, μεσολαβητής ή διαιτητής.
Η νομική τους φύση: «είναι ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ, ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΜΕΝΟ και αποτελούν ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΠΡΙΝ από την κατάρτιση της συλλογικής σύμβασης εργασίας. Με αυτόν τον τρόπο οι όροι που προβλέπονται στη συλλογική σύμβαση εργασίας είναι ΠΡΟΪΟΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ των εργαζομένων και των εργοδοτών.»
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο λέξεις, δύο εξηγήσεις: ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ (αντιπροσωπευτικά όργανα, συλλογικά συμφέροντα) και ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ (χωρίς την ανάμειξη του κράτους). Και κλείσε με τη νομική φύση: κοινωνικό δικαίωμα, συνταγματικά κατοχυρωμένο, υποχρεωτικό στάδιο.
Ερώτηση 2 — Τι επιδιώκουν οι εργαζόμενοι
Ερώτηση: Τι επιδιώκουν οι εργαζόμενοι με τις ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις;
Απάντηση:
-
Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ: οι διαπραγματεύσεις «έχουν σκοπό ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΦΥΛΑΞΗ ΤΩΝ ΣΥΛΛΟΓΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ».
Τι σημαίνουν οι δύο λέξεις
| Λέξη | Περιεχόμενο |
|---|---|
| ΠΡΟΑΓΩΓΗ | ΒΕΛΤΙΩΣΗ — να κερδίσουν περισσότερα από όσα έχουν |
| ΔΙΑΦΥΛΑΞΗ | ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ — να μην χάσουν όσα ήδη κατέκτησαν |
💡 Η διαπραγμάτευση δεν είναι μόνο επιθετική. Σε δύσκολες περιόδους ο στόχος γίνεται αμυντικός: να μην χειροτερεύσουν οι όροι.
ΤΙ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΔΙΕΚΔΙΚΟΥΝ
«Οι εργαζόμενοι μέσω των συνδικαλιστικών τους οργανώσεων ΔΙΕΚΔΙΚΟΥΝ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥΣ και διαπραγματεύονται με τους εργοδότες ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΟΙΒΗΣ ΤΟΥΣ.»
Και το αντικείμενο της ΣΣΕ δείχνει το εύρος: «τα ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ, ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ των μισθωτών.»
| Κατηγορία | Παραδείγματα |
|---|---|
| ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ | ωράριο, άδειες, συνθήκες εργασίας |
| ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ | μισθοί, ημερομίσθια, επιδόματα |
| ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ | θέματα κοινωνικής ασφάλισης |
| ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ | παροχές, επιμόρφωση, μέριμνα |
| ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΑ | άσκηση του συνδικαλιστικού δικαιώματος στην επιχείρηση |
ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ — ΟΡΟΙ ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
«Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ.»
Αυτός είναι, στην ουσία, ο σκοπός: ο νόμος θέτει ελάχιστα όρια· η συλλογική διαπραγμάτευση είναι το εργαλείο με το οποίο οι εργαζόμενοι ανεβαίνουν πάνω από αυτά.
Και υπάρχει και ένα ΘΕΣΜΙΚΟ ζητούμενο
💡 Με τη διαπραγμάτευση οι όροι της ΣΣΕ γίνονται «ΠΡΟΪΟΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ των εργαζομένων και των εργοδοτών». Οι εργαζόμενοι δηλαδή επιδιώκουν και το ίδιο το δικαίωμα να ΣΥΝΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ τους όρους εργασίας τους — όχι απλώς να τους δέχονται.
📌 Και το τελικό αποτέλεσμα (από τον σκοπό των ΣΣΕ): «η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΤΩΝ», η «ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΣΤΑΘΕΡΗ ΡΥΘΜΙΣΗ των εργασιακών σχέσεων», η «ΕΞΟΜΑΛΥΝΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ» και «η ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι εργαζόμενοι επιδιώκουν «την ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΦΥΛΑΞΗ ΤΩΝ ΣΥΛΛΟΓΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ» — δηλαδή και τη βελτίωση (προαγωγή) και τη διατήρηση (διαφύλαξη) των κατακτήσεών τους.
Συγκεκριμένα: «μέσω των συνδικαλιστικών τους οργανώσεων ΔΙΕΚΔΙΚΟΥΝ τα δικαιώματά τους και διαπραγματεύονται με τους εργοδότες τους ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΜΟΙΒΗΣ τους.»
Το εύρος φαίνεται από το αντικείμενο της ΣΣΕ: «τα ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ, ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΑ ζητήματα των μισθωτών» (μισθοί, ωράρια, άδειες, ασφάλιση, συνδικαλιστικά δικαιώματα).
Το τελικό ζητούμενο είναι όροι ευνοϊκότεροι από τον νόμο: «Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας συμπληρώνουν τις διατάξεις εργατικής νομοθεσίας ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΥΣ για τους εργαζόμενους.» Ο νόμος θέτει τα ελάχιστα όρια — η συλλογική διαπραγμάτευση είναι το εργαλείο για να ανέβουν πάνω από αυτά.
💡 Επιδιώκουν επίσης και κάτι θεσμικό: να είναι οι όροι εργασίας «προϊόν της ΚΟΙΝΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ» — δηλαδή να συνδιαμορφώνουν τις συνθήκες τους, όχι απλώς να τις δέχονται.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η φράση-κλειδί είναι «προαγωγή ΚΑΙ διαφύλαξη» — εξήγησε ότι είναι και επιθετικός και αμυντικός στόχος. Και σύνδεσέ το με το «όρους συνήθως ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΥΣ»: εκεί βρίσκεται το πραγματικό ζητούμενο.
Ερώτηση 3 — Τι είναι η συλλογική σύμβαση εργασίας
Ερώτηση: Τι είναι η «συλλογική σύμβαση εργασίας»;
Απάντηση:
-
Ο ΟΡΙΣΜΟΣ — ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΣΕ ΤΟΝ: «Συλλογική σύμβαση εργασίας είναι η ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ που συνάπτεται ανάμεσα σε ΜΙΑ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ και ΤΙΣ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ Ή ΑΤΟΜΙΚΑ ΤΟΝ ΕΡΓΟΔΟΤΗ και ΚΑΘΟΡΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ, ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΟΙ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, που καταρτίζονται από ΤΑ ΜΕΛΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ.»
Τα τέσσερα στοιχεία του ορισμού
| # | Στοιχείο | Σημασία |
|---|---|---|
| ① | ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ | ο τύπος είναι συστατικός — ⚠️ λύνει την Άσκηση 1 |
| ② | ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ (μία ή περισσότερες) | ποτέ μεμονωμένος εργαζόμενος |
| ③ | οργανώσεις ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ Ή ΑΤΟΜΙΚΑ Ο ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ | η εργοδοτική πλευρά μπορεί να είναι και ένα πρόσωπο (αν απασχολεί ≥50) |
| ④ | ΚΑΘΟΡΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ | εδώ βρίσκεται η ιδιαιτερότητά της |
Η ΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ
💡 Πρόσεξε τι κάνει η ΣΣΕ: ΔΕΝ ρυθμίζει τις σχέσεις των υπογραφόντων μεταξύ τους — καθορίζει τους όρους ΞΕΝΩΝ συμβάσεων: των ατομικών συμβάσεων που συνάπτουν τα μέλη των οργανώσεων.
| ΑΤΟΜΙΚΗ σύμβαση | ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ σύμβαση | |
|---|---|---|
| Ποιοι υπογράφουν | εργαζόμενος και εργοδότης | οργανώσεις (ή οργάνωση και εργοδότης) |
| Ποιους δεσμεύει | τους δύο συμβαλλομένους | «ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ που την έχουν υπογράψει» |
| Τι ρυθμίζει | τη συγκεκριμένη σχέση | τους ΟΡΟΥΣ ΟΛΩΝ των ατομικών συμβάσεων |
ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ
«Αντικείμενό της είναι τα ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ, ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΤΩΝ.»
Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΗΓΕΣ
«Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΥΣ για τους εργαζόμενους.»
| Επίπεδο | Πηγή |
|---|---|
| ① | ΣΥΝΤΑΓΜΑ |
| ② | ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ (ελάχιστα όρια) |
| ③ | ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ (συμπληρώνει προς το ευνοϊκότερο) |
| ④ | ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ |
| ⑤ | ΑΤΟΜΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ |
📌 Και μια σημαντική προϋπόθεση: «Οι ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις … αποτελούν ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΠΡΙΝ από την κατάρτιση της συλλογικής σύμβασης εργασίας.» Καμία ΣΣΕ χωρίς προηγούμενη διαπραγμάτευση.
Σύνοψη: «Συλλογική σύμβαση εργασίας είναι η ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ που συνάπτεται ανάμεσα σε ΜΙΑ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ και ΤΙΣ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ Ή ΑΤΟΜΙΚΑ ΤΟΝ ΕΡΓΟΔΟΤΗ και ΚΑΘΟΡΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ, ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΟΙ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, που καταρτίζονται από ΤΑ ΜΕΛΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ.»
Τα τέσσερα στοιχεία: ① είναι ΕΓΓΡΑΦΗ συμφωνία (ο τύπος είναι συστατικός)· ② η μία πλευρά είναι συνδικαλιστική οργάνωση εργαζομένων· ③ η άλλη είναι οργάνωση εργοδοτών ή ατομικά ο εργοδότης· ④ καθορίζει τους όρους των ΑΤΟΜΙΚΩΝ συμβάσεων.
💡 Η νομική της ιδιαιτερότητα βρίσκεται στο (④): η ΣΣΕ δεν ρυθμίζει τις σχέσεις των υπογραφόντων μεταξύ τους — καθορίζει το περιεχόμενο ΞΕΝΩΝ συμβάσεων, δηλαδή των ατομικών συμβάσεων που συνάπτουν τα μέλη των οργανώσεων.
Αντικείμενό της είναι «τα ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ, ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΑ ζητήματα των μισθωτών», και «συμπληρώνει τις διατάξεις εργατικής νομοθεσίας με όρους συνήθως ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΥΣ για τους εργαζόμενους».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Απομνημόνευσε τον ορισμό αυτούσιο — ιδίως τις λέξεις «ΕΓΓΡΑΦΗ συμφωνία» και «καθορίζει τους όρους των ΑΤΟΜΙΚΩΝ συμβάσεων». Και τα δύο σημεία εξετάζονται: το πρώτο στην Άσκηση 1, το δεύτερο στη νομική φύση της ΣΣΕ.
Ερώτηση 4 — Αντικείμενο, σκοπός και σημασία των ΣΣΕ
Ερώτηση: Ποιο είναι το αντικείμενο, ο σκοπός και η σημασία των συλλογικών συμβάσεων εργασίας;
Απάντηση:
-
ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ
«Αντικείμενό της είναι τα ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ, ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΤΩΝ.»
💡 Είναι η ίδια πεντάδα που το κεφ. 7 αποδίδει στις συνδικαλιστικές οργανώσεις: «διαφυλάσσουν και προάγουν τα εργασιακά, οικονομικά, ασφαλιστικά, κοινωνικά και συνδικαλιστικά συμφέροντα των εργαζομένων».
Ο ΣΚΟΠΟΣ — ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΚΕΛΗ
«Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας ΑΠΟΒΛΕΠΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΤΩΝ και στην ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΣΤΑΘΕΡΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Επιπλέον επιδιώκουν την ΕΞΟΜΑΛΥΝΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ εργαζομένων και εργοδοτών και την ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ.»
| # | Σκοπός | Τι σημαίνει |
|---|---|---|
| ① | ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΤΩΝ | ο βασικός — όροι ευνοϊκότεροι από τον νόμο |
| ② | ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΣΤΑΘΕΡΗ ΡΥΘΜΙΣΗ | ίδιοι όροι για όλους τους ομοίους — αποτρέπει τον αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ εργαζομένων |
| ③ | ΕΞΟΜΑΛΥΝΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ | λιγότερες τριβές, θεσμοθετημένο πλαίσιο επίλυσης |
| ④ | ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ | λιγότερες απεργίες και συγκρούσεις |
💡 Πρόσεξε ότι ο σκοπός δεν είναι μονόπλευρος: τα (③) και (④) ωφελούν και τον εργοδότη — μια επιχείρηση με σταθερούς και προβλέψιμους όρους εργασίας λειτουργεί καλύτερα.
Η ΣΗΜΑΣΙΑ — ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ
«Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας ΕΧΟΥΝ ΜΕΓΑΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ. Με τον ΚΑΘΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΑΜΟΙΒΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΙΔΡΟΥΝ ΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, γιατί ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΤΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ, ΤΗΝ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗ, ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ.»
| # | Οικονομικό μέγεθος | Πώς επηρεάζεται |
|---|---|---|
| ① | ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ | οι μισθοί είναι βασικό συστατικό του κόστους |
| ② | ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ | αύξηση κόστους → πίεση προς αύξηση τιμών (πληθωρισμός) |
| ③ | ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗ | υψηλότερα εισοδήματα → περισσότερη αποταμίευση |
| ④ | ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ | η αποταμίευση τροφοδοτεί τις επενδύσεις |
| ⑤ | ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ | υψηλότεροι μισθοί → μεγαλύτερη κατανάλωση και ζήτηση |
💡 Η αλυσίδα σε μία γραμμή: μισθοί → κόστος → τιμές (μία κατεύθυνση) και μισθοί → εισόδημα → κατανάλωση/αποταμίευση → επενδύσεις (η άλλη). Γι' αυτό οι εθνικές γενικές ΣΣΕ, που καθορίζουν «τα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων» για ολόκληρη τη χώρα, έχουν μακροοικονομική διάσταση.
Και μια νομική σημασία που δεν πρέπει να ξεχαστεί
Η ΣΣΕ γεμίζει τα κενά και ανεβάζει το επίπεδο του νόμου: «συμπληρώνουν τις διατάξεις εργατικής νομοθεσίας με όρους συνήθως ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΥΣ». ⚠️ Χωρίς αυτές, ο εργαζόμενος θα είχε μόνο τα ελάχιστα του νόμου.
📌 Και η ιεραρχική τους λειτουργία: η εθνική γενική ΣΣΕ λειτουργεί ως δάπεδο για όλες τις υπόλοιπες, οι οποίες «δεν επιτρέπεται να περιέχουν όρους δυσμενέστερους».
Σύνοψη: ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: «τα ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ, ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΑ ζητήματα των μισθωτών».
Ο ΣΚΟΠΟΣ: «Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας αποβλέπουν στην ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΤΩΝ και στην ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΣΤΑΘΕΡΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Επιπλέον επιδιώκουν την ΕΞΟΜΑΛΥΝΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ εργαζομένων και εργοδοτών και την ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ.»
💡 Ο σκοπός δεν είναι μονόπλευρος: η εξομάλυνση των σχέσεων και η κοινωνική ειρήνη ωφελούν και τον εργοδότη, αφού μια επιχείρηση με σταθερούς και προβλέψιμους όρους εργασίας λειτουργεί καλύτερα.
Η ΣΗΜΑΣΙΑ: «Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας έχουν ΜΕΓΑΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ. Με τον καθορισμό της αμοιβής της εργασίας ΕΠΙΔΡΟΥΝ ΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, γιατί επηρεάζουν ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΤΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ, ΤΗΝ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗ, ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ και ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ.»
💡 Οι μισθοί επιδρούν προς δύο κατευθύνσεις: κόστος → τιμές από τη μία, και εισόδημα → κατανάλωση, αποταμίευση, επενδύσεις από την άλλη. Γι' αυτό οι εθνικές γενικές ΣΣΕ, που καθορίζουν «τα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων» για ολόκληρη τη χώρα, έχουν μακροοικονομική διάσταση.
📌 Και νομικά, οι ΣΣΕ «συμπληρώνουν τις διατάξεις εργατικής νομοθεσίας με όρους συνήθως ευνοϊκότερους» — χωρίς αυτές ο εργαζόμενος θα είχε μόνο τα ελάχιστα του νόμου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρία σκέλη — απάντησε και στα τρία (αντικείμενο, σκοπός, σημασία). Στον σκοπό δώσε και τα τέσσερα στοιχεία, με τη λέξη «κοινωνική ειρήνη». Στη σημασία απαρίθμησε και τα πέντε οικονομικά μεγέθη: εκεί βαθμολογείται η πληρότητα.
Ερώτηση 5 — Η σχέση των ΣΣΕ με την εργατική νομοθεσία
Ερώτηση: Ποια είναι η σχέση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας με τις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας;
Απάντηση:
-
Η ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗ: «Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ.»
Δύο λέξεις-κλειδιά
| Λέξη | Τι σημαίνει |
|---|---|
| ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΥΝ | ⚠️ ΔΕΝ αντικαθιστούν και ΔΕΝ καταργούν — προστίθενται πάνω στον νόμο |
| ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΥΣ | η προσθήκη γίνεται ΜΟΝΟ ΠΡΟΣ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ για τον εργαζόμενο |
Η «ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΗΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ» ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
💡 Ο ίδιος κανόνας εμφανίζεται παντού:
| Κεφάλαιο | Η ίδια αρχή |
|---|---|
| κεφ. 3 | «το ΣΥΜΒΑΤΙΚΟ ωράριο … είναι ΠΑΝΤΟΤΕ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ» |
| κεφ. 4 | οι κανόνες του εργατικού δικαίου είναι δημόσιας τάξης και «δεν επιτρέπεται να παραβιάζονται, έστω κι αν συμφωνούν ο μισθωτός και ο εργοδότης» |
| κεφ. 7 | ο κανονισμός εργασίας «θα είναι σύμφωνος με τις γενικότερες διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας» |
| κεφ. 8 | οι ΣΣΕ συμπληρώνουν τον νόμο «με όρους συνήθως ευνοϊκότερους» |
Είναι ο ΙΔΙΟΣ κανόνας, διατυπωμένος τέσσερις φορές: Ο ΝΟΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΑΠΕΔΟ — ΠΟΤΕ ΤΟ ΤΑΒΑΝΙ.
ΚΑΙ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΙΔΙΩΝ ΤΩΝ ΣΣΕ
«Οι ΚΛΑΔΙΚΕΣ, οι ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ και οι ΕΘΝΙΚΕΣ Ή ΤΟΠΙΚΕΣ ΟΜΟΙΟΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ συλλογικές συμβάσεις ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ ΟΡΟΥΣ ΔΥΣΜΕΝΕΣΤΕΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ συλλογική σύμβαση εργασίας.»
Άρα υπάρχουν ΔΥΟ δάπεδα:
| Επίπεδο | Δάπεδο |
|---|---|
| ① | ο ΝΟΜΟΣ — για όλες τις ΣΣΕ |
| ② | η ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΣΕ — για όλες τις υπόλοιπες ΣΣΕ |
Η ΠΛΗΡΗΣ ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΠΗΓΩΝ
| # | Πηγή | Ρόλος |
|---|---|---|
| ① | ΣΥΝΤΑΓΜΑ | κατοχυρώνει τα δικαιώματα |
| ② | ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ | ελάχιστα όρια |
| ③ | ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΣΕ | κατώτατα όρια μισθών για όλη τη χώρα |
| ④ | λοιπές ΣΣΕ (κλαδικές, επιχειρησιακές, ομοιοεπαγγελματικές) | βελτιώνουν περαιτέρω |
| ⑤ | ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ | εσωτερική οργάνωση |
| ⑥ | ΑΤΟΜΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ | μπορεί να δώσει ακόμη περισσότερα |
💡 Κάθε επίπεδο μπορεί να δώσει ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ από το προηγούμενο — ποτέ ΛΙΓΟΤΕΡΑ.
📌 Η λέξη «ΣΥΝΗΘΩΣ» στη διάταξη («όρους συνήθως ευνοϊκότερους») αναγνωρίζει ότι μια ΣΣΕ μπορεί να ρυθμίζει και θέματα που ο νόμος δεν ρυθμίζει καθόλου — π.χ. «ζητήματα σχετικά με τις διαδικασίες και τους όρους της συλλογικής διαπραγμάτευσης, μεσολάβησης και διαιτησίας».
⚠️⚠️ ΣΗΜΕΡΑ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΕΧΕΙ ΜΕΤΑΒΛΗΘΕΙ. Ο Ν. 4046/2012 και οι σχετικές Πράξεις Υπουργικού Συμβουλίου έδωσαν ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΣΣΕ έναντι των κλαδικών — ⚠️ ακριβώς το αντίθετο από τον κανόνα του βιβλίου — και κατάργησαν την επέκταση. Με τους Ν. 4635/2019 και Ν. 4808/2021 επανήλθαν μερικώς η δυνατότητα επέκτασης και η αρχή της ευνοϊκότερης ρύθμισης, με προϋποθέσεις. Στις εξετάσεις γράψε τον κανόνα του βιβλίου.
Σύνοψη: «Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ.»
Δύο λέξεις-κλειδιά: ① «ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΥΝ» — η ΣΣΕ δεν αντικαθιστά και δεν καταργεί τον νόμο· προστίθεται πάνω σε αυτόν· ② «ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΥΣ» — η προσθήκη γίνεται μόνο προς το καλύτερο για τον εργαζόμενο.
💡 Είναι η ίδια αρχή που διατρέχει όλο το βιβλίο: στο κεφ. 3 «το συμβατικό ωράριο … είναι ΠΑΝΤΟΤΕ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ από το νόμιμο»· στο κεφ. 4 οι κανόνες του εργατικού δικαίου είναι δημόσιας τάξης και «δεν επιτρέπεται να παραβιάζονται, έστω κι αν συμφωνούν ο μισθωτός και ο εργοδότης»· στο κεφ. 7 ο κανονισμός εργασίας πρέπει να είναι «σύμφωνος με τις γενικότερες διατάξεις». Ο νόμος είναι το ΔΑΠΕΔΟ, ποτέ το ταβάνι.
Και υπάρχει δεύτερο δάπεδο μέσα στις ίδιες τις ΣΣΕ: «Οι κλαδικές, οι επιχειρησιακές και οι εθνικές ή τοπικές ομοιοεπαγγελματικές συλλογικές συμβάσεις ΔΕΝ επιτρέπεται να περιέχουν όρους ΔΥΣΜΕΝΕΣΤΕΡΟΥΣ από … την ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ συλλογική σύμβαση εργασίας.»
📌 Η λέξη «συνήθως» αναγνωρίζει ότι η ΣΣΕ μπορεί να ρυθμίζει και θέματα που ο νόμος δεν ρυθμίζει καθόλου (π.χ. τις διαδικασίες της συλλογικής διαπραγμάτευσης).
(Σήμερα η ιεραρχία έχει μεταβληθεί: ο Ν. 4046/2012 έδωσε προτεραιότητα στις επιχειρησιακές ΣΣΕ — το αντίθετο από τον κανόνα του βιβλίου — και οι Ν. 4635/2019, 4808/2021 την επανέφεραν μερικώς.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο λέξεις κρίνουν την απάντηση: «ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΥΝ» και «ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΥΣ». Πρόσθεσε και το δεύτερο δάπεδο (η εθνική γενική έναντι των υπολοίπων ΣΣΕ) και σύνδεσε με τον κανόνα του κεφ. 3 («το συμβατικό ωράριο είναι πάντοτε μικρότερο»): δείχνει ότι είδες την ενιαία αρχή.
Ερώτηση 6 — Τα ζητήματα που ρυθμίζουν οι ΣΣΕ
Ερώτηση: Ποια ζητήματα ρυθμίζουν οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας;
Απάντηση:
-
«Η συλλογική σύμβαση εργασίας ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΡΥΘΜΙΖΕΙ:»
| # | Ζήτημα | Το κείμενο |
|---|---|---|
| 1 | ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ | «Ζητήματα σχετικά με τη ΣΥΝΑΨΗ, τους ΟΡΟΥΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ και τη ΛΗΞΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» |
| 2 | ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ | «Ζητήματα που αφορούν την ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ» |
| 3 | ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ | «Ζητήματα ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ» |
| 4 | ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ | «Ζητήματα που αφορούν τη ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ και ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΜΕΣΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ» |
| 5 | ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ | «Ζητήματα σχετικά με τις ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΤΗΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ, ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ» |
| 6 | ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ | «Τα ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ» |
Πώς μπορείς να τα ομαδοποιήσεις
| Ομάδα | Ζητήματα |
|---|---|
| ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ | 1 (ατομικές συμβάσεις) · 4 (λειτουργία επιχείρησης) |
| ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ | 2 (συνδικαλιστικό δικαίωμα) · 6 (δικαιώματα των μερών) |
| ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ | 3 |
| ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΑ | 5 (διαπραγμάτευση, μεσολάβηση, διαιτησία) |
💡 Δύο σημεία που αξίζουν προσοχή:
Το (1) καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο της ατομικής σύμβασης: σύναψη → λειτουργία → λήξη. Δηλαδή η ΣΣΕ μπορεί να ρυθμίσει και τους όρους απόλυσης — π.χ. προβλέποντας μεγαλύτερη αποζημίωση από τη νόμιμη.
Το (5) είναι αυτοαναφορικό: η ΣΣΕ ρυθμίζει τη διαδικασία με την οποία θα καταρτιστεί η ΕΠΟΜΕΝΗ ΣΣΕ. Τα μέρη μπορούν δηλαδή να συμφωνήσουν τους κανόνες του παιχνιδιού για το μέλλον.
⚠️ Πρόσεξε τη διατύπωση του (4): δεν ρυθμίζεται κάθε θέμα λειτουργίας της επιχείρησης, αλλά μόνο όσα «ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΜΕΣΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ». Η επιχειρηματική απόφαση παραμένει στον εργοδότη — όπως και στο κεφ. 7, όπου το συμβούλιο εργαζομένων απλώς ενημερώνεται για επενδύσεις και νομικό καθεστώς.
📌 Και το γενικό πλαίσιο: «Αντικείμενό της είναι τα εργασιακά, οικονομικά, ασφαλιστικά, κοινωνικά και συνδικαλιστικά ζητήματα των μισθωτών» — και όλα ρυθμίζονται «με όρους συνήθως ευνοϊκότερους» από τον νόμο.
Σύνοψη: «Η συλλογική σύμβαση εργασίας μπορεί να ρυθμίζει:
1) «Ζητήματα σχετικά με τη ΣΥΝΑΨΗ, τους ΟΡΟΥΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ και τη ΛΗΞΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.» 2) «Ζητήματα που αφορούν την ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ στην επιχείρηση.» 3) «Ζητήματα ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ.» 4) «Ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία της επιχείρησης και ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΜΕΣΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ.» 5) «Ζητήματα σχετικά με τις ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΤΗΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ, ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ.» 6) «Τα ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ.»»
💡 Δύο σημεία ξεχωρίζουν:
Το (1) καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο της ατομικής σύμβασης — σύναψη, λειτουργία, λήξη — άρα η ΣΣΕ μπορεί να ρυθμίσει και τους όρους απόλυσης, π.χ. προβλέποντας μεγαλύτερη αποζημίωση από τη νόμιμη.
Το (5) είναι αυτοαναφορικό: η ΣΣΕ ρυθμίζει τη διαδικασία με την οποία θα καταρτιστεί η επόμενη — τα μέρη συμφωνούν εκ των προτέρων τους κανόνες της διαπραγμάτευσης.
⚠️ Πρόσεξε τον περιορισμό στο (4): ρυθμίζονται μόνο τα θέματα λειτουργίας που «επηρεάζουν ΑΜΕΣΑ τους εργαζομένους» — η καθαυτό επιχειρηματική απόφαση παραμένει στον εργοδότη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Έξι ζητήματα — γράψε τα όλα. Δώσε έμφαση στο (5) (διαδικασίες διαπραγμάτευσης, μεσολάβησης, διαιτησίας), που είναι το πιο ασυνήθιστο, και στον περιορισμό του (4) («επηρεάζουν άμεσα τους εργαζομένους»).
Ερώτηση 7 — Η ικανότητα σύναψης ΣΣΕ
Ερώτηση: Σε ποιους αναγνωρίζει ο νόμος την ικανότητα να συνάπτουν συλλογική σύμβαση εργασίας;
Απάντηση:
-
Η ΔΙΑΤΑΞΗ: «Ικανότητα για σύναψη συλλογικής σύμβασης εργασίας ΕΧΟΥΝ: α) Οι ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΒΑΘΜΙΔΩΝ. β) ΚΑΘΕ ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ ΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΕΙ ΠΕΝΗΝΤΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ.»
Η πρώτη κατηγορία — ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΒΑΘΜΙΔΩΝ
| Βαθμίδα | Παράδειγμα | Ποιες ΣΣΕ συνάπτει |
|---|---|---|
| ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΕΣ | σωματεία επιχείρησης ή επαγγέλματος | επιχειρησιακές · τοπικές/εθνικές ομοιοεπαγγελματικές · κλαδικές |
| ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΕΣ | ομοσπονδίες, εργατικά κέντρα | ομοιοεπαγγελματικές · κλαδικές |
| ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΕΣ | συνομοσπονδίες | ΕΘΝΙΚΕΣ ΓΕΝΙΚΕΣ |
Και ισχύει ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΥΟ ΠΛΕΥΡΕΣ — «οργανώσεις ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ».
💡 Το βιβλίο το επιβεβαιώνει στα είδη: οι εθνικές γενικές «συνάπτονται από τις ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΕΣ οργανώσεις»· οι εθνικές ομοιοεπαγγελματικές «από τις πρωτοβάθμιες ή δευτεροβάθμιες»· οι κλαδικές «από πρωτοβάθμιες ή δευτεροβάθμιες».
Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ — ΤΟ ΟΡΙΟ ΤΩΝ 50
Ο μεμονωμένος εργοδότης έχει ικανότητα μόνον αν απασχολεί ΠΕΝΗΝΤΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ εργαζομένους.
💡 Γιατί υπάρχει το όριο:
| Λόγος | Ανάλυση |
|---|---|
| ουσιαστική διαπραγμάτευση | σε πολύ μικρές επιχειρήσεις δεν υπάρχει πραγματικό συλλογικό αντίβαρο — η «διαπραγμάτευση» θα ήταν επιβολή |
| κίνδυνος καταστρατήγησης | χωρίς όριο, κάθε μικροεργοδότης θα μπορούσε να συνάψει δική του ΣΣΕ και να παρακάμψει τις κλαδικές |
| αντιστοιχία με το κεφ. 7 | και το συμβούλιο εργαζομένων απαιτεί ≥50 άτομα — το ίδιο κατώφλι συλλογικής υπόστασης |
⚠️⚠️ ΤΑ ΤΡΙΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — ΜΗΝ ΤΑ ΜΠΕΡΔΕΨΕΙΣ
| Θεσμός | Όριο | Χαρακτήρας |
|---|---|---|
| ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (κεφ. 7) | > 70 άτομα | ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟΣ |
| ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ (κεφ. 7) | ≥ 50 άτομα | ΔΙΚΑΙΩΜΑ |
| ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΣΥΝΑΨΗΣ ΣΣΕ (κεφ. 8) | ≥ 50 εργαζόμενοι | ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ του εργοδότη |
| ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΣΕΙΣ (κεφ. 6) | > 20 μισθωτοί | πεδίο εφαρμογής |
⚠️ Το όριο των 50 λύνει το δεύτερο σκέλος της Άσκησης 1, όπου ο εργοδότης απασχολεί σαράντα (40) άτομα.
📌 Και θυμήσου τι γίνεται με τις ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΣΣΕ: «Συνάπτονται από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ και από τον ΕΡΓΟΔΟΤΗ» — άρα η εργοδοτική πλευρά είναι ο ίδιος ο εργοδότης, και πρέπει να έχει ικανότητα.
Σύνοψη: «Ικανότητα για σύναψη συλλογικής σύμβασης εργασίας έχουν:
α) Οι ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΒΑΘΜΙΔΩΝ. β) ΚΑΘΕ ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ ΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΕΙ ΠΕΝΗΝΤΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ.»
💡 Η πρώτη κατηγορία καλύπτει και τις τρεις βαθμίδες και και τις δύο πλευρές: πρωτοβάθμιες (σωματεία), δευτεροβάθμιες (ομοσπονδίες, εργατικά κέντρα) και τριτοβάθμιες (συνομοσπονδίες), τόσο των εργαζομένων όσο και των εργοδοτών. Το επιβεβαιώνουν και τα είδη των ΣΣΕ: οι εθνικές γενικές «συνάπτονται από τις τριτοβάθμιες οργανώσεις», οι κλαδικές «από πρωτοβάθμιες ή δευτεροβάθμιες».
⚠️ Η δεύτερη κατηγορία έχει ΟΡΙΟ: ο μεμονωμένος εργοδότης έχει ικανότητα μόνον αν απασχολεί ≥ 50 εργαζομένους.
💡 Ο λόγος του ορίου: σε πολύ μικρές επιχειρήσεις δεν υπάρχει πραγματικό συλλογικό αντίβαρο και η «διαπραγμάτευση» θα κατέληγε σε επιβολή· επιπλέον, χωρίς όριο κάθε μικροεργοδότης θα μπορούσε να συνάψει δική του ΣΣΕ και να παρακάμψει τις κλαδικές.
⚠️ Μην μπερδέψεις τα όρια του βιβλίου: >70 για τον κανονισμό εργασίας, ≥50 για το συμβούλιο εργαζομένων και για την ικανότητα σύναψης ΣΣΕ, >20 για τις ομαδικές απολύσεις.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο κατηγορίες. Στην πρώτη τόνισε το «ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΒΑΘΜΙΔΩΝ» και ότι αφορά και εργαζομένους και εργοδότες. ⚠️ Στη δεύτερη το όριο των 50 είναι το πιο εξεταζόμενο νούμερο του κεφαλαίου — και λύνει την Άσκηση 1.
Ερώτηση 8 — Τα είδη των συλλογικών συμβάσεων
Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας;
Απάντηση:
-
«Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας διακρίνονται στις εξής κατηγορίες:»
α. ΕΘΝΙΚΕΣ ΓΕΝΙΚΕΣ
| Στοιχείο | Το κείμενο |
|---|---|
| Ποιους αφορούν | «τους εργαζομένους ΟΛΟΚΛΗΡΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» |
| Τι καθορίζουν | «κυρίως τα ΚΑΤΩΤΑΤΑ ΟΡΙΑ ΜΙΣΘΩΝ ΚΑΙ ΗΜΕΡΟΜΙΣΘΙΩΝ. Μπορούν όμως να ρυθμίζουν και πολλά άλλα θέματα» |
| Ποιοι τις συνάπτουν | «οι ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ των εργαζομένων και οι οργανώσεις των εργοδοτών με ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΗΣΗ Ή ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΚΤΑΣΗ» |
| Πόσο συχνά | «συνήθως ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ» |
β. ΕΘΝΙΚΕΣ ΟΜΟΙΟΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ
«Αφορούν τους εργαζομένους ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ.» Συνάπτονται «από τις πρωτοβάθμιες ή δευτεροβάθμιες συνδικαλιστικές οργανώσεις … πανελλήνιας έκτασης».
γ. ΤΟΠΙΚΕΣ ΟΜΟΙΟΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ
«Αφορούν τους εργαζομένους ορισμένου επαγγέλματος ή και των συναφών ειδικοτήτων ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗΣ ΠΟΛΗΣ Ή ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ.» Συνάπτονται από οργανώσεις τοπικού χαρακτήρα.
δ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ
«Αφορούν τους εργαζομένους ΜΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Ή ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ. Συνάπτονται από τις ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΡΓΟΔΟΤΗ.»
⚠️ Εδώ η εργοδοτική πλευρά είναι ΕΝΑ ΠΡΟΣΩΠΟ — άρα πρέπει να έχει ικανότητα σύναψης, δηλαδή να απασχολεί ≥50 εργαζομένους.
ε. ΚΛΑΔΙΚΕΣ
«Αφορούν τους εργαζομένους ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΩΝ ΟΜΟΕΙΔΩΝ Ή ΣΥΝΑΦΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΝ Ή ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ορισμένης πόλης ή περιφέρειας ή και ΟΛΟΚΛΗΡΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ.» Συνάπτονται από οργανώσεις «που καλύπτουν εργαζομένους ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΚΛΑΔΟΥ».
ΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΚΡΙΣΗΣ
| ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ έκταση | ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ έκταση | |
|---|---|---|
| εθνικές γενικές | όλη η χώρα | όλοι οι εργαζόμενοι |
| εθνικές ομοιοεπαγγελματικές | όλη η χώρα | ένα επάγγελμα |
| τοπικές ομοιοεπαγγελματικές | πόλη / περιφέρεια | ένα επάγγελμα |
| κλαδικές | πόλη, περιφέρεια ή όλη η χώρα | ένας κλάδος |
| επιχειρησιακές | μία επιχείρηση | το προσωπικό της |
💡 Η διαφορά ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ και ΚΛΑΔΟΥ: το επάγγελμα αφορά τι κάνει ο εργαζόμενος (λογιστής, οδηγός)· ο κλάδος αφορά τι παράγει η επιχείρηση (κλωστοϋφαντουργία, τουρισμός). Ένας λογιστής μπορεί να καλύπτεται και από ομοιοεπαγγελματική και από κλαδική ΣΣΕ.
Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΡΧΙΑΣ
«Οι ΚΛΑΔΙΚΕΣ, οι ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ και οι ΕΘΝΙΚΕΣ Ή ΤΟΠΙΚΕΣ ΟΜΟΙΟΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ συλλογικές συμβάσεις ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ ΟΡΟΥΣ ΔΥΣΜΕΝΕΣΤΕΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ συλλογική σύμβαση εργασίας.»
Η εθνική γενική είναι το ΔΑΠΕΔΟ για όλες τις υπόλοιπες — γι' αυτό και «καθορίζει κυρίως τα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων».
⚠️ ΣΗΜΕΡΑ: ο Ν. 4046/2012 έδωσε προτεραιότητα στις ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΣΣΕ έναντι των κλαδικών — ⚠️ το αντίθετο από τον κανόνα του βιβλίου — και κατάργησε την επέκταση. Με τους Ν. 4635/2019 και 4808/2021 επανήλθαν μερικώς. Στις εξετάσεις γράψε τον κανόνα του βιβλίου.
Σύνοψη: Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες:
α) ΕΘΝΙΚΕΣ ΓΕΝΙΚΕΣ — «Αφορούν τους εργαζομένους ολόκληρης της χώρας και καθορίζουν κυρίως τα ΚΑΤΩΤΑΤΑ ΟΡΙΑ ΜΙΣΘΩΝ ΚΑΙ ΗΜΕΡΟΜΙΣΘΙΩΝ.» Συνάπτονται «από τις ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΕΣ οργανώσεις των εργαζομένων και τις οργανώσεις των εργοδοτών με ευρύτερη εκπροσώπηση ή πανελλήνια έκταση, συνήθως μια φορά κάθε χρόνο».
β) ΕΘΝΙΚΕΣ ΟΜΟΙΟΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ — «τους εργαζομένους ορισμένου επαγγέλματος και των συναφών ειδικοτήτων ολόκληρης της χώρας»· από πρωτοβάθμιες ή δευτεροβάθμιες οργανώσεις πανελλήνιας έκτασης.
γ) ΤΟΠΙΚΕΣ ΟΜΟΙΟΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ — «ορισμένου επαγγέλματος … συγκεκριμένης πόλης ή περιφέρειας»· από οργανώσεις τοπικού χαρακτήρα.
δ) ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ — «τους εργαζομένους μιας επιχείρησης ή εκμετάλλευσης». «Συνάπτονται από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις της επιχείρησης και από τον ΕΡΓΟΔΟΤΗ.»
ε) ΚΛΑΔΙΚΕΣ — «τους εργαζομένους περισσότερων ομοειδών ή συναφών εκμεταλλεύσεων ή επιχειρήσεων ορισμένης πόλης ή περιφέρειας ή και ολόκληρης της χώρας»· από οργανώσεις «που καλύπτουν εργαζομένους του ίδιου κλάδου».
Ο κανόνας της ιεραρχίας: «Οι κλαδικές, οι επιχειρησιακές και οι εθνικές ή τοπικές ομοιοεπαγγελματικές … ΔΕΝ επιτρέπεται να περιέχουν όρους ΔΥΣΜΕΝΕΣΤΕΡΟΥΣ από τους όρους που προβλέπονται από την ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ συλλογική σύμβαση εργασίας.»
💡 Η διάκριση γίνεται με δύο κριτήρια: τη γεωγραφική έκταση (εθνική / τοπική / μία επιχείρηση) και την επαγγελματική (όλοι / επάγγελμα / κλάδος).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Πέντε είδη — ονόμασέ τα όλα και δώσε για το καθένα ποιους αφορά και ποιοι το συνάπτουν. Και κλείσε με τον κανόνα της ιεραρχίας: η εθνική γενική είναι το δάπεδο για όλες τις υπόλοιπες.
Ερώτηση 9 — Η διαδικασία σύναψης ΣΣΕ
Ερώτηση: Περιγράψτε τη διαδικασία σύναψης μιας συλλογικής σύμβασης εργασίας.
Απάντηση:
-
ΒΗΜΑ 1 — ΟΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ (υποχρεωτικό στάδιο)
«ΠΡΙΝ από την υπογραφή της συλλογικής σύμβασης εργασίας ΔΙΕΞΑΓΟΝΤΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ.»
Και είναι υποχρεωτικές: «αποτελούν ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΠΡΙΝ από την κατάρτιση της συλλογικής σύμβασης εργασίας».
ΒΗΜΑ 2 — Η ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΟΥ ΕΓΓΡΑΦΟΥ
«Εάν οι διαπραγματεύσεις ΚΑΤΑΛΗΞΟΥΝ ΣΕ ΣΥΜΦΩΝΙΑ, καταρτίζεται η συλλογική σύμβαση εργασίας ΕΓΓΡΑΦΩΣ ΣΕ ΤΡΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΑ, τα οποία ΥΠΟΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΥΣ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ.»
Ο τύπος: «απαιτείται ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ, το οποίο συντάσσεται σε ΤΡΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΑ και περιέχει τα εξής στοιχεία: α) «Τις ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΕΣ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥΣ ΤΟΥΣ.» β) «Τη ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ της σ.σ.ε.» γ) «Την ΕΚΤΑΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ της.»»
ΒΗΜΑ 3 — Η ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗ
«ΚΑΘΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΣ ΠΑΙΡΝΕΙ ΑΠΟ ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ, ενώ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΚΑΤΑΤΙΘΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ και ΚΑΤΑΧΩΡΕΙΤΑΙ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ.»
| Πρωτότυπο | Πού πάει |
|---|---|
| 1ο | στην εργατική πλευρά |
| 2ο | στην εργοδοτική πλευρά |
| 3ο | στην ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ → καταχώρηση σε ειδικό βιβλίο |
ΒΗΜΑ 4 — Η ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
«Η ΙΣΧΥΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑ.»
⚠️ ΟΧΙ από την υπογραφή — ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΘΕΣΗ. Η κατάθεση δεν είναι τυπικότητα: είναι η πράξη που γεννά την ισχύ. Γι' αυτό μια προφορική ΣΣΕ (Άσκηση 1) δεν μπορεί να ισχύσει — δεν υπάρχει τι να κατατεθεί.
Η ΔΙΑΡΚΕΙΑ
| Στοιχείο | Ο κανόνας |
|---|---|
| Ελάχιστη | «δεν μπορεί να είναι ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ ΑΠΟ ΕΝΑ ΕΤΟΣ» |
| Αν υπερβαίνει το έτος | «θεωρείται ότι η σ.σ.ε. έχει ΑΟΡΙΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ» |
ΒΗΜΑ 5 — ΠΟΙΟΥΣ ΔΕΣΜΕΥΕΙ
«Η συλλογική σύμβαση εργασίας ΔΕΣΜΕΥΕΙ ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΤΗΝ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟΓΡΑΨΕΙ. Μπορούν όμως να ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΟΥΝ ΑΡΓΟΤΕΡΑ συνδικαλιστικές οργανώσεις μαζί με τους εργοδότες σε συλλογική σύμβαση ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΤΟΥΣ.»
Η ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗ είναι σημαντική: η ΣΣΕ δεν είναι κλειστή — άλλες οργανώσεις μπορούν να ενταχθούν αργότερα, αρκεί η ΣΣΕ να αφορά την κατηγορία τους.
Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ
ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ (υποχρεωτικές) → ΣΥΜΦΩΝΙΑ → ΕΓΓΡΑΦΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ σε 3 πρωτότυπα → ΥΠΟΓΡΑΦΗ από τους αντιπροσώπους → ΚΑΤΑΘΕΣΗ του 3ου στο Υπουργείο Εργασίας → ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗ σε ειδικό βιβλίο → ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
⚠️ Και αν οι διαπραγματεύσεις ΑΠΟΤΥΧΟΥΝ; Τότε ανοίγει η άλλη οδός: ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ → ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ → ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ. Και το αποτέλεσμα εξομοιώνεται με ΣΣΕ.
Σύνοψη: ① ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ: «Πριν από την υπογραφή της συλλογικής σύμβασης εργασίας διεξάγονται διαπραγματεύσεις μεταξύ των εκπροσώπων των εργαζομένων και των εργοδοτών» — και είναι υποχρεωτικό στάδιο.
② ΕΓΓΡΑΦΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ: «Εάν οι διαπραγματεύσεις καταλήξουν σε συμφωνία, καταρτίζεται η συλλογική σύμβαση εργασίας ΕΓΓΡΑΦΩΣ ΣΕ ΤΡΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΑ, τα οποία υπογράφονται από τους αντιπροσώπους των μερών.» Απαιτείται ιδιωτικό έγγραφο που περιέχει: α) τις συμβαλλόμενες οργανώσεις και τους εκπροσώπους τους· β) τη χρονολογία κατάρτισης· γ) την έκταση εφαρμογής της.
③ ΚΑΤΑΘΕΣΗ: «Κάθε ενδιαφερόμενος παίρνει από ένα πρωτότυπο, ενώ το ΤΡΙΤΟ κατατίθεται στην αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ και καταχωρείται σε ειδικό βιβλίο.»
④ ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ: «Η ισχύς της σύμβασης αρχίζει ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ της στην αρμόδια υπηρεσία» — όχι από την υπογραφή. «Η διάρκεια ισχύος της δεν μπορεί να είναι μικρότερη από ΕΝΑ ΕΤΟΣ. Εάν υπερβαίνει το έτος, θεωρείται ότι … έχει ΑΟΡΙΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ.»
⑤ ΔΕΣΜΕΥΣΗ: «Η συλλογική σύμβαση εργασίας δεσμεύει ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ, οι οποίες την έχουν υπογράψει. Μπορούν όμως να ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΟΥΝ ΑΡΓΟΤΕΡΑ συνδικαλιστικές οργανώσεις μαζί με τους εργοδότες σε συλλογική σύμβαση που αφορά την κατηγορία τους.»
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Πέντε βήματα — ακολούθησε τη σειρά. Τα δύο σημεία που βαθμολογούνται περισσότερο: τα ΤΡΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΑ (πού πάει το καθένα) και ότι η ισχύς αρχίζει ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΘΕΣΗ, όχι από την υπογραφή.
Ερώτηση 10 — Οι τρόποι λήξης της ΣΣΕ
Ερώτηση: Με ποιους τρόπους μπορεί να λήξει η ισχύς της συλλογικής σύμβασης εργασίας;
Απάντηση:
-
«Η ΙΣΧΥΣ της συλλογικής σύμβασης εργασίας ΛΗΓΕΙ:»
| Τρόπος | Το κείμενο | |
|---|---|---|
| α | ΠΑΡΟΔΟΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ | «Με την ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΣΥΜΦΩΝΗΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ» |
| β | ΝΕΑ ΣΣΕ | «Με ΝΕΑ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ, η οποία ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΓΕΙ ΡΗΤΑ Ή ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ» |
| γ | ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ | «Με την ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ» |
α. Η ΠΑΡΟΔΟΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ
Ο φυσικός τρόπος λήξης. ⚠️ Θυμήσου τους κανόνες διάρκειας: «δεν μπορεί να είναι μικρότερη από ΕΝΑ ΕΤΟΣ» και «εάν ΥΠΕΡΒΑΙΝΕΙ ΤΟ ΕΤΟΣ, θεωρείται ότι … έχει ΑΟΡΙΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ».
💡 Πρόσεξε τη συνέπεια: αν η ΣΣΕ έχει αόριστη διάρκεια, δεν μπορεί να λήξει με «πάροδο του χρόνου» — άρα ο μόνος τρόπος λήξης της είναι η νέα ΣΣΕ ή η καταγγελία.
β. Η ΝΕΑ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ — ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗΣ
| Τρόπος | Τι σημαίνει |
|---|---|
| ΡΗΤΑ | η νέα ΣΣΕ δηλώνει ότι καταργεί την προηγούμενη |
| ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ | σιωπηρή κατάργηση: η νέα ρυθμίζει τα ίδια θέματα διαφορετικά, άρα η παλαιά δεν μπορεί να συνυπάρξει |
💡 Η δεύτερη περίπτωση είναι πρακτικά η συνηθέστερη — σπάνια μια ΣΣΕ γράφει ρητά «καταργείται η προηγούμενη».
γ. Η ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ
Ο ορισμός: «ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ της συλλογικής σύμβασης είναι η ΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΙΑΣ ΠΛΕΥΡΑΣ (ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ Ή ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΗΣ) ΝΑ ΛΥΘΕΙ Η ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΣΥΜΒΑΣΗ.»
Είναι ΜΟΝΟΜΕΡΗΣ πράξη — και μπορεί να προέλθει από ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ πλευρά («εργατικής ή εργοδοτικής»).
ΠΟΤΕ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ: α) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΤΗΣ» και β) «ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ, ΕΑΝ ΕΧΟΥΝ ΜΕΤΑΒΛΗΘΕΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΥΠΗΡΧΑΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΤΗΣ.»
💡 Η δεύτερη περίπτωση είναι η «ρήτρα απρόοπτης μεταβολής». Αν οι συνθήκες αλλάξουν ριζικά (π.χ. βαθιά οικονομική κρίση, ή αντίθετα εκτίναξη του πληθωρισμού), η δέσμευση στους παλιούς όρους γίνεται παράλογη για τη μια πλευρά.
⚠️ Πρόσεξε ότι λειτουργεί ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΥΟ πλευρές: ο εργοδότης μπορεί να την επικαλεστεί σε ύφεση· οι εργαζόμενοι σε πληθωρισμό που εκμηδενίζει τους συμφωνημένους μισθούς.
Τι ακολουθεί τη λήξη
💡 Μετά τη λήξη, τα μέρη ξαναρχίζουν διαπραγματεύσεις για νέα ΣΣΕ — και, αν αυτές αποτύχουν, ανοίγει η οδός ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ → ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ → ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ.
📌 Ένα χρήσιμο παράλληλο: η καταγγελία της ΣΣΕ μοιάζει με την καταγγελία της ατομικής σύμβασης (κεφ. 6) — και οι δύο είναι μονομερείς δηλώσεις βούλησης να λυθεί μια ισχύουσα σύμβαση. ⚠️ Η διαφορά: η καταγγελία της ατομικής απαιτεί αποζημίωση· η καταγγελία της ΣΣΕ απλώς ανοίγει τον δρόμο για νέα διαπραγμάτευση.
Σύνοψη: «Η ισχύς της συλλογικής σύμβασης εργασίας λήγει:
α) «Με την ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΣΥΜΦΩΝΗΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ.» β) «Με ΝΕΑ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ μεταξύ των μερών, η οποία την καταργεί ΡΗΤΑ ή ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ.» γ) «Με την ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ της από ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη.»»
Για την (α) θυμήσου ότι «η διάρκεια ισχύος δεν μπορεί να είναι μικρότερη από ΕΝΑ ΕΤΟΣ» και ότι, «εάν υπερβαίνει το έτος, θεωρείται ότι … έχει ΑΟΡΙΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ» — οπότε δεν λήγει με πάροδο χρόνου και απομένουν μόνο η νέα ΣΣΕ ή η καταγγελία.
Στην (β) η κατάργηση μπορεί να είναι ρητή ή σιωπηρή («με το περιεχόμενό της», δηλαδή όταν η νέα ρυθμίζει τα ίδια θέματα διαφορετικά).
Η (γ) — η ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ — «είναι η δήλωση της βούλησης της μιας πλευράς (εργατικής ή εργοδοτικής) να λυθεί η ισχύουσα σύμβαση» και μπορεί να γίνει: ① «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΜΕΤΑ την ημερομηνία έναρξης της ισχύος της» και ② «ΠΡΙΝ την πάροδο του χρόνου, ΕΑΝ έχουν ΜΕΤΑΒΛΗΘΕΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ που υπήρχαν κατά την υπογραφή της».
💡 Η δεύτερη περίπτωση λειτουργεί και για τις δύο πλευρές: ο εργοδότης μπορεί να την επικαλεστεί σε ύφεση, οι εργαζόμενοι σε πληθωρισμό που εκμηδενίζει τους συμφωνημένους μισθούς.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρεις τρόποι — γράψε και τους τρεις. Στην καταγγελία δώσε τον ορισμό και και τις δύο χρονικές περιπτώσεις: 1 χρόνος μετά την έναρξη, ή νωρίτερα αν μεταβλήθηκαν σημαντικά οι συνθήκες.
Ερώτηση 11 — Η καταγγελία της συλλογικής σύμβασης
Ερώτηση: Ποια είναι η έννοια της καταγγελίας της συλλογικής σύμβασης εργασίας και πότε μπορεί να γίνει;
Απάντηση:
-
Η ΕΝΝΟΙΑ
«ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΤΗΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΙΝΑΙ Η ΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΙΑΣ ΠΛΕΥΡΑΣ (ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ Ή ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΗΣ) ΝΑ ΛΥΘΕΙ Η ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΣΥΜΒΑΣΗ.»
Τα τρία στοιχεία του ορισμού
| # | Στοιχείο | Σημασία |
|---|---|---|
| ① | ΔΗΛΩΣΗ ΒΟΥΛΗΣΗΣ | είναι δικαιοπραξία — απαιτεί σαφή εκδήλωση |
| ② | ΤΗΣ ΜΙΑΣ ΠΛΕΥΡΑΣ | ΜΟΝΟΜΕΡΗΣ πράξη — δεν απαιτείται συναίνεση της άλλης |
| ③ | «εργατικής Ή εργοδοτικής» | ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ πλευρές έχουν το δικαίωμα — είναι αμφίπλευρο |
💡 Πρόσεξε τη συμμετρία: σε αντίθεση με την καταγγελία της ατομικής σύμβασης, όπου εργοδότης και μισθωτός έχουν πολύ διαφορετικά δικαιώματα (αποζημίωση, προθεσμίες), εδώ οι δύο πλευρές είναι ΙΣΟΤΙΜΕΣ.
ΠΟΤΕ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ
«Η καταγγελία της σύμβασης μπορεί να γίνει: α) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΤΗΣ» και β) «ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ, ΕΑΝ ΕΧΟΥΝ ΜΕΤΑΒΛΗΘΕΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΥΠΗΡΧΑΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΤΗΣ.»»
| Περίπτωση | Προϋπόθεση | Λογική |
|---|---|---|
| α. ΤΑΚΤΙΚΗ | 1 ΧΡΟΝΟΣ από την έναρξη ισχύος | καμία άλλη προϋπόθεση — αρκεί ο χρόνος |
| β. ΕΚΤΑΚΤΗ | ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ | επιτρέπεται ΚΑΙ ΠΡΙΝ συμπληρωθεί ο χρόνος |
Γιατί το όριο του ΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΥ
💡 Ταιριάζει ακριβώς με τον κανόνα της διάρκειας: «η διάρκεια ισχύος της δεν μπορεί να είναι μικρότερη από ΕΝΑ ΕΤΟΣ».
Άρα κατά τον πρώτο χρόνο η ΣΣΕ είναι ΑΚΑΤΑΓΓΕΛΤΗ (εκτός της περίπτωσης β) — εξασφαλίζεται έτσι η «ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΣΤΑΘΕΡΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ» που αποτελεί σκοπό των ΣΣΕ.
Η ΕΚΤΑΚΤΗ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ — Η «ΡΗΤΡΑ ΑΠΡΟΟΠΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ»
⚠️ Απαιτείται μεταβολή ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ — όχι οποιαδήποτε. Και των συνθηκών που υπήρχαν ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΠΟΓΡΑΦΗ: το κρίσιμο είναι η σύγκριση ανάμεσα στο τότε και στο τώρα.
| Παράδειγμα | Ποιος επικαλείται |
|---|---|
| βαθιά οικονομική ύφεση, κατάρρευση του κλάδου | η ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΗ πλευρά |
| εκτίναξη του πληθωρισμού που εκμηδενίζει τους μισθούς | η ΕΡΓΑΤΙΚΗ πλευρά |
| ριζική τεχνολογική μεταβολή του κλάδου | οποιαδήποτε |
💡 Η ρύθμιση είναι δίκαιη ακριβώς επειδή είναι ΑΜΦΙΠΛΕΥΡΗ. Δεν λειτουργεί ως εργαλείο μόνο του εργοδότη για να «ξεφύγει» από δεσμεύσεις — προστατεύει και τους εργαζομένους όταν η συμφωνία απαξιωθεί από τα γεγονότα.
Τι ακολουθεί την καταγγελία
Η ΣΣΕ λήγει — αλλά αυτό δεν αφήνει κενό: τα μέρη ξαναρχίζουν διαπραγματεύσεις. Και αν αυτές αποτύχουν, ανοίγει η οδός ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ → ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ → ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ, όπου η πρόταση του μεσολαβητή ή η απόφαση του διαιτητή «εξομοιώνεται με συλλογική σύμβαση εργασίας».
📌 Και θυμήσου ότι η ΣΣΕ λήγει και με τους άλλους δύο τρόπους: την πάροδο του συμφωνημένου χρόνου και τη νέα ΣΣΕ «η οποία την καταργεί ρητά ή με το περιεχόμενό της».
Σύνοψη: Η ΕΝΝΟΙΑ: «Καταγγελία της συλλογικής σύμβασης είναι η ΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΙΑΣ ΠΛΕΥΡΑΣ (εργατικής ή εργοδοτικής) ΝΑ ΛΥΘΕΙ Η ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΣΥΜΒΑΣΗ.»
Είναι δηλαδή ΜΟΝΟΜΕΡΗΣ δήλωση βούλησης, και το δικαίωμα ανήκει και στις δύο πλευρές — εργατική ή εργοδοτική.
ΠΟΤΕ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ: α) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΜΕΤΑ την ημερομηνία ΕΝΑΡΞΗΣ ΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ της» και β) «ΠΡΙΝ την πάροδο του χρόνου, ΕΑΝ έχουν ΜΕΤΑΒΛΗΘΕΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ που υπήρχαν κατά την υπογραφή της».
💡 Η πρώτη είναι η ΤΑΚΤΙΚΗ καταγγελία (αρκεί να περάσει ο χρόνος)· η δεύτερη η ΕΚΤΑΚΤΗ (απαιτεί σημαντική μεταβολή των συνθηκών).
Το όριο του ενός χρόνου ταιριάζει με τον κανόνα ότι «η διάρκεια ισχύος … δεν μπορεί να είναι μικρότερη από ΕΝΑ ΕΤΟΣ»: κατά τον πρώτο χρόνο η ΣΣΕ είναι, κατ' αρχήν, ακαταγγέλτη, ώστε να εξασφαλίζεται η «ομοιόμορφη και σταθερή ρύθμιση των εργασιακών σχέσεων».
Η έκτακτη καταγγελία λειτουργεί αμφίπλευρα: ο εργοδότης μπορεί να την επικαλεστεί σε βαθιά ύφεση, οι εργαζόμενοι σε πληθωρισμό που εκμηδενίζει τους συμφωνημένους μισθούς.
📌 Μετά την καταγγελία τα μέρη ξαναρχίζουν διαπραγματεύσεις· αν αυτές αποτύχουν, ακολουθούν συμφιλίωση, μεσολάβηση, διαιτησία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο σκέλη: ορισμός (μονομερής δήλωση, και από τις δύο πλευρές) και πότε (1 χρόνος ή σημαντική μεταβολή των συνθηκών). Το σημείο που ξεχωρίζει: εξήγησε ότι η έκτακτη καταγγελία προστατεύει και τις δύο πλευρές — όχι μόνο τον εργοδότη.
Ερώτηση 12 — Τι γίνεται αν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις
Ερώτηση: Τι μπορούν να κάνουν οι ενδιαφερόμενες πλευρές (εργοδότες - εργαζόμενοι), εάν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις, που διεξάγονται πριν από την υπογραφή της συλλογικής σύμβασης εργασίας;
Απάντηση:
-
Η ΔΙΑΤΑΞΗ: «Η υπογραφή της συλλογικής σύμβασης εργασίας ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ … ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΩΝ. ΕΑΝ ΟΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ ΑΠΟΤΥΧΟΥΝ, ΟΙ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΙ (εργοδότες-εργαζόμενοι) ΜΠΟΡΟΥΝ ΕΙΤΕ ΝΑ ΖΗΤΗΣΟΥΝ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ, ΕΙΤΕ ΝΑ ΠΡΟΣΦΥΓΟΥΝ ΣΤΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ. ΠΡΙΝ ΟΜΩΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΗΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ, Ο ΝΟΜΟΣ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΚΑΙ ΤΟΝ ΘΕΣΜΟ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ.»
ΤΡΕΙΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ
| # | Θεσμός | Ποιος παρεμβαίνει | Πού απευθύνονται | Δεσμευτικότητα |
|---|---|---|---|---|
| ① | ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ | υπάλληλος του Υπουργείου Εργασίας | — | ⚠️ καμία — απλή βοήθεια |
| ② | ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ | μεσολαβητής από ειδικό κατάλογο | ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ | ⚠️ πρόταση — μπορεί να απορριφθεί |
| ③ | ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ | διαιτητής από ειδικό κατάλογο | ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ | ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΗ — «εξομοιώνεται με ΣΣΕ» |
① ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ
«Η συνδικαλιστική οργάνωση ή ο εργοδότης μπορούν να ζητήσουν την παρέμβαση ΣΥΜΦΙΛΙΩΤΗ, ο οποίος θα τους ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΝΑ ΕΠΙΛΥΣΟΥΝ ΤΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ που προέκυψαν για ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΘΕΜΑ σχετικό με τη σχέση εργασίας.» «Εάν οι προσπάθειες … επιτύχουν, ΥΠΟΓΡΑΦΕΤΑΙ Η ΣΧΕΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ.»
② ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ
«Τις υπηρεσίες του μεσολαβητή μπορεί να ζητήσει ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ από τα ενδιαφερόμενα μέρη, με αίτησή του προς την αρμόδια ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.» «Αν τα μέρη δεν καταλήξουν σε συμφωνία … μέσα σε ΕΙΚΟΣΙ ΗΜΕΡΕΣ, ο μεσολαβητής υποβάλλει ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΣΗ. Αν η πρόταση γίνει δεκτή, υπογράφεται και ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
Πρόσεξε: αρκεί ΕΝΑ μέρος να ζητήσει μεσολάβηση — δεν απαιτείται συμφωνία.
③ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ
«Προσφυγή στη διαιτησία μπορεί να γίνει ΕΙΤΕ ΜΕ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ, ΣΕ ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΣΤΑΔΙΟ ΤΩΝ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΩΝ, ΕΙΤΕ ΜΟΝΟΜΕΡΩΣ, ΕΦΟΣΟΝ ΤΟ ΑΛΛΟ ΜΕΡΟΣ ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ.»
| Τρόπος προσφυγής | Προϋπόθεση |
|---|---|
| ΜΕ ΣΥΜΦΩΝΙΑ | οποιοδήποτε στάδιο — ακόμη και χωρίς μεσολάβηση |
| ΜΟΝΟΜΕΡΩΣ | μόνο αν το άλλο μέρος απέρριψε την πρόταση του μεσολαβητή |
Η απόφαση «ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» — δηλαδή δεσμεύει τα μέρη.
Η ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ — ΚΑΙ Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ
ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ → ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ → ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ (20 ημέρες → πρόταση) → ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ (10 ή 30 ημέρες → δεσμευτική απόφαση)
💡 Η ένταση της παρέμβασης ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ σταδιακά:
| Στάδιο | Ρόλος του τρίτου |
|---|---|
| διαπραγματεύσεις | κανένας — «χωρίς την ανάμειξη του κράτους» |
| συμφιλίωση | βοηθά τα μέρη να συνεννοηθούν |
| μεσολάβηση | ερευνά και ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ — αλλά η πρόταση μπορεί να απορριφθεί |
| διαιτησία | ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ — και η απόφαση δεσμεύει |
Μόνο στο τελευταίο στάδιο η λύση ΕΠΙΒΑΛΛΕΤΑΙ. Το σύστημα σέβεται όσο το δυνατόν περισσότερο την ελευθερία των μερών και επεμβαίνει μόνο ως έσχατη λύση — για να μην μείνουν οι εργασιακές σχέσεις αρρύθμιστες.
Σύνοψη: «Εάν οι διαπραγματεύσεις ΑΠΟΤΥΧΟΥΝ, οι ενδιαφερόμενοι (εργοδότες-εργαζόμενοι) μπορούν είτε να ζητήσουν τις υπηρεσίες ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ, είτε να προσφύγουν στη ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ. ΠΡΙΝ όμως από το στάδιο της μεσολάβησης, ο νόμος προβλέπει και τον θεσμό της ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ.»
Έχουν δηλαδή στη διάθεσή τους τρεις θεσμούς:
① ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ — «Η συνδικαλιστική οργάνωση ή ο εργοδότης μπορούν να ζητήσουν την παρέμβαση ΣΥΜΦΙΛΙΩΤΗ, ο οποίος θα τους βοηθήσει να επιλύσουν τις διαφορές … για οποιοδήποτε θέμα σχετικό με τη σχέση εργασίας.» Χρέη συμφιλιωτή εκτελεί υπάλληλος του Υπουργείου Εργασίας· αν οι προσπάθειες πετύχουν, «υπογράφεται η σχετική συλλογική σύμβαση».
② ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ — αίτηση «προς την αρμόδια ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ». Ο μεσολαβητής καλεί τα μέρη σε συζητήσεις, κάνει έρευνες, εξετάζει πρόσωπα, χρησιμοποιεί πραγματογνώμονες· αν δεν επιτευχθεί συμφωνία μέσα σε 20 ημέρες, υποβάλλει τη δική του πρόταση, η οποία — αν γίνει δεκτή — «εξομοιώνεται με συλλογική σύμβαση εργασίας».
③ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ — «είτε με συμφωνία των μερών, σε οποιοδήποτε στάδιο των διαπραγματεύσεων, είτε μονομερώς, εφόσον το άλλο μέρος απορρίπτει την πρόταση του μεσολαβητή». Η αίτηση υποβάλλεται στο Υπουργείο Εργασίας και «η απόφαση του διαιτητή ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ με συλλογική σύμβαση εργασίας».
💡 Η ένταση της παρέμβασης κλιμακώνεται: ο συμφιλιωτής βοηθά, ο μεσολαβητής προτείνει (και η πρόταση μπορεί να απορριφθεί), ο διαιτητής αποφασίζει — και η απόφασή του δεσμεύει.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρεις θεσμοί, με αυτή τη σειρά: συμφιλίωση → μεσολάβηση → διαιτησία. Το σημείο που ξεχωρίζει είναι η κλιμάκωση: βοηθά → προτείνει → αποφασίζει. Και μην ξεχάσεις ότι μόνο η διαιτησία καταλήγει σε δεσμευτική λύση.
Ερώτηση 13 — Ο θεσμός της συμφιλίωσης
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το θεσμό της συμφιλίωσης;
Απάντηση:
-
Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΟΥ: «ΠΡΙΝ … από το στάδιο της ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ, ο νόμος προβλέπει και τον ΘΕΣΜΟ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ.»
Είναι το ΠΡΩΤΟ στάδιο παρέμβασης τρίτου, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων.
Ποιος τη ζητά και γιατί
«Η ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Ή Ο ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ μπορούν να ΖΗΤΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΥΜΦΙΛΙΩΤΗ, ο οποίος ΘΑ ΤΟΥΣ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΝΑ ΕΠΙΛΥΣΟΥΝ ΤΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΑΝ ΓΙΑ ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΘΕΜΑ ΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
| Στοιχείο | Ο κανόνας |
|---|---|
| Ποιος ζητά | η συνδικαλιστική οργάνωση Ή ο εργοδότης — οποιαδήποτε πλευρά |
| Πεδίο | «ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΘΕΜΑ σχετικό με τη σχέση εργασίας» — πολύ ευρύ |
| Ρόλος | «ΘΑ ΤΟΥΣ ΒΟΗΘΗΣΕΙ να επιλύσουν» — βοηθητικός, όχι αποφασιστικός |
⚠️ Πρόσεξε το εύρος: η συμφιλίωση δεν περιορίζεται στη σύναψη ΣΣΕ — καλύπτει οποιαδήποτε διαφορά της εργασιακής σχέσης.
Ποιος είναι ο συμφιλιωτής
«Χρέη συμφιλιωτή εκτελεί ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ ΤΗΣ ΑΡΜΟΔΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, που ΟΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ή από ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΜΕΝΟ ΥΠΑΛΛΗΛΟ.»
⚠️ Η διαφορά από τον μεσολαβητή και τον διαιτητή είναι ουσιώδης:
| ΣΥΜΦΙΛΙΩΤΗΣ | ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗΣ / ΔΙΑΙΤΗΤΗΣ | |
|---|---|---|
| Ποιος είναι | ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ του Υπουργείου Εργασίας | πρόσωπο από ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΤΑΛΟΓΟ |
| Πώς ορίζεται | ΑΠΟ ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ (ή εξουσιοδοτημένο υπάλληλο) | επιλογή από τα μέρη, και σε ασυμφωνία ΜΕ ΚΛΗΡΩΣΗ |
| Εξουσίες | ⚠️ δεν ορίζονται ειδικά — απλώς βοηθά | έρευνες, εξέταση προσώπων, πραγματογνώμονες |
| Αποτέλεσμα | αν πετύχει, υπογράφεται η ΣΣΕ | πρόταση ή δεσμευτική απόφαση |
Ο συμφιλιωτής επιλέγεται από τη ΔΙΟΙΚΗΣΗ, όχι από τα μέρη — γι' αυτό και ο ρόλος του είναι ο ηπιότερος.
Το αποτέλεσμα
«Εάν οι προσπάθειες του συμφιλιωτή ΕΠΙΤΥΧΟΥΝ, ΥΠΟΓΡΑΦΕΤΑΙ Η ΣΧΕΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
💡 Πρόσεξε τη διατύπωση: η ΣΣΕ υπογράφεται από τα ίδια τα μέρη — ⚠️ ο συμφιλιωτής δεν επιβάλλει τίποτε και δεν διατυπώνει δική του πρόταση. Απλώς ξεκλειδώνει τη συνεννόηση.
Η αξία του θεσμού
| Πλεονέκτημα | Ανάλυση |
|---|---|
| σέβεται τη βούληση των μερών | η λύση παραμένει δική τους — δεν επιβάλλεται |
| γρήγορος και ανέξοδος | δεν προβλέπονται προθεσμίες, έρευνες, πραγματογνώμονες |
| ευρύτατο πεδίο | «οποιοδήποτε θέμα σχετικό με τη σχέση εργασίας» |
| αποσυμφορεί τα επόμενα στάδια | αν πετύχει, δεν χρειάζεται ούτε μεσολάβηση ούτε διαιτησία |
📌 Αν αποτύχει, τα μέρη προχωρούν στη ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ (αίτηση στην Επιθεώρηση Εργασίας, πρόταση σε 20 ημέρες) και, ενδεχομένως, στη ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ (αίτηση στο Υπουργείο Εργασίας, δεσμευτική απόφαση).
Σύνοψη: Η συμφιλίωση είναι το πρώτο στάδιο παρέμβασης τρίτου μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων: «Πριν … από το στάδιο της μεσολάβησης, ο νόμος προβλέπει και τον θεσμό της ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ.»
Ποιος τη ζητά: «Η συνδικαλιστική οργάνωση ή ο εργοδότης μπορούν να ζητήσουν την παρέμβαση ΣΥΜΦΙΛΙΩΤΗ, ο οποίος θα τους ΒΟΗΘΗΣΕΙ να επιλύσουν τις διαφορές που προέκυψαν για ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΘΕΜΑ σχετικό με τη σχέση εργασίας.»
⚠️ Το πεδίο είναι πολύ ευρύ: δεν περιορίζεται στη σύναψη ΣΣΕ, αλλά καλύπτει οποιαδήποτε διαφορά της εργασιακής σχέσης.
Ποιος είναι ο συμφιλιωτής: «Χρέη συμφιλιωτή εκτελεί ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ ΤΗΣ ΑΡΜΟΔΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, που ορίζεται ΑΠΟ ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ή από εξουσιοδοτημένο υπάλληλο.»
⚠️ Ουσιώδης διαφορά από τον μεσολαβητή και τον διαιτητή: εκείνοι επιλέγονται από τα μέρη από ειδικό κατάλογο (και σε ασυμφωνία με κλήρωση), ενώ ο συμφιλιωτής ορίζεται από τη ΔΙΟΙΚΗΣΗ. Γι' αυτό και ο ρόλος του είναι ο ηπιότερος: απλώς βοηθά, δεν διατυπώνει δική του πρόταση ούτε αποφασίζει.
Το αποτέλεσμα: «Εάν οι προσπάθειες του συμφιλιωτή επιτύχουν, υπογράφεται η σχετική ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» — από τα ίδια τα μέρη.
📌 Αν αποτύχει, ακολουθούν η μεσολάβηση και, ενδεχομένως, η διαιτησία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρία σημεία: ποιος τη ζητά, ποιος είναι ο συμφιλιωτής (υπάλληλος του Υπουργείου Εργασίας, οριζόμενος από τον Υπουργό) και τι γίνεται αν πετύχει. Και τόνισε το ευρύτατο πεδίο: «οποιοδήποτε θέμα σχετικό με τη σχέση εργασίας».
Ερώτηση 14 — Ο ρόλος του μεσολαβητή
Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος του μεσολαβητή;
Απάντηση:
-
ΠΩΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΕΙΤΑΙ
«Τις υπηρεσίες του μεσολαβητή μπορεί να ζητήσει ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΑΠΟ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΜΕ ΑΙΤΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ: η αίτηση ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ πάει στην ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ · η αίτηση ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ στο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Εξετάζεται συχνά.
Και αρκεί ΕΝΑ μέρος («οποιοδήποτε») — δεν απαιτείται συμφωνία και των δύο.
ΠΩΣ ΕΠΙΛΕΓΕΤΑΙ
«Ο μεσολαβητής ΕΠΙΛΕΓΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΥΣ ΑΠΟ ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΤΑΛΟΓΟ και σε περίπτωση ΑΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΚΛΗΡΩΣΗ.»
| Περίπτωση | Τρόπος |
|---|---|
| συμφωνία | επιλογή από ειδικό κατάλογο |
| ασυμφωνία | ΚΛΗΡΩΣΗ |
💡 Η κλήρωση είναι έξυπνη λύση: εξασφαλίζει αμεροληψία και δεν επιτρέπει σε καμία πλευρά να μπλοκάρει τη διαδικασία αρνούμενη κάθε πρόταση.
ΤΙ ΚΑΝΕΙ — ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΞΟΥΣΙΕΣ
«Ο μεσολαβητής ΚΑΛΕΙ ΤΑ ΜΕΡΗ ΣΕ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ, ΚΑΝΕΙ ΕΡΕΥΝΕΣ, ΕΞΕΤΑΖΕΙ ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΝΕΣ, ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ή ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ.»
| # | Εξουσία | Σκοπός |
|---|---|---|
| ① | ΚΑΛΕΙ ΤΑ ΜΕΡΗ ΣΕ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ | να ξαναφέρει τα μέρη στο τραπέζι |
| ② | ΚΑΝΕΙ ΕΡΕΥΝΕΣ | να αποκτήσει δικά του στοιχεία |
| ③ | ΕΞΕΤΑΖΕΙ ΠΡΟΣΩΠΑ | μαρτυρίες |
| ④ | ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΝΕΣ | ειδικές γνώσεις (π.χ. λογιστικός έλεγχος) |
Ο σκοπός όλων: «για να ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ή ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ.»
💡 Γιατί έχει σημασία η «οικονομική κατάσταση»: συχνά η διαφωνία αφορά αν η επιχείρηση ΜΠΟΡΕΙ να δώσει όσα ζητούνται. Ο μεσολαβητής μπορεί να ελέγξει τον ισχυρισμό — και έτσι η συζήτηση περνά από τα επιχειρήματα στα γεγονότα.
Η ΠΡΟΤΑΣΗ — ΜΕΤΑ ΑΠΟ 20 ΗΜΕΡΕΣ
«Αν τα μέρη ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΗΞΟΥΝ ΣΕ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ ΜΕΣΑ ΣΕ ΕΙΚΟΣΙ ΗΜΕΡΕΣ, Ο ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗΣ ΥΠΟΒΑΛΛΕΙ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΣΗ. ΑΝ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΝΕΙ ΔΕΚΤΗ, ΥΠΟΓΡΑΦΕΤΑΙ ΚΑΙ ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
Ο ρόλος του σε δύο φάσεις
| Φάση | Ρόλος |
|---|---|
| ① πρώτες 20 ημέρες | ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΤΗΣ — βοηθά τα μέρη να συμφωνήσουν μόνα τους |
| ② μετά τις 20 ημέρες | ΠΡΟΤΕΙΝΩΝ — καταθέτει δική του λύση |
⚠️ Η πρόταση ΔΕΝ είναι δεσμευτική — «αν η πρόταση γίνει δεκτή». Μπορεί να απορριφθεί.
Η ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ — ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΚΡΙΣΙΜΗ
«Προσφυγή στη διαιτησία μπορεί να γίνει … ΜΟΝΟΜΕΡΩΣ, ΕΦΟΣΟΝ ΤΟ ΑΛΛΟ ΜΕΡΟΣ ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ.»
Η απόρριψη έχει τίμημα: ανοίγει στο άλλο μέρος τον δρόμο για ΜΟΝΟΜΕΡΗ προσφυγή στη διαιτησία, όπου η απόφαση θα είναι ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΗ.
💡 Η πρόταση του μεσολαβητή λειτουργεί έτσι ως ΙΣΧΥΡΗ ΠΙΕΣΗ: όποιος την απορρίπτει ρισκάρει μια επιβαλλόμενη λύση που μπορεί να είναι χειρότερη γι' αυτόν.
📌 Και ο διαιτητής έχει «τα ίδια δικαιώματα»: «Τα δικαιώματά του είναι γενικά τα ίδια με του μεσολαβητή» — δηλαδή συζητήσεις, έρευνες, εξέταση προσώπων, πραγματογνώμονες.
Σύνοψη: Ενεργοποίηση: «Τις υπηρεσίες του μεσολαβητή μπορεί να ζητήσει οποιοδήποτε από τα ενδιαφερόμενα μέρη, με αίτησή του προς την αρμόδια ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.» ⚠️ (Προσοχή: η αίτηση διαιτησίας πάει στο Υπουργείο Εργασίας.)
Επιλογή: «Ο μεσολαβητής επιλέγεται από τους ενδιαφερομένους από ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΤΑΛΟΓΟ και σε περίπτωση ασυμφωνίας ορίζεται ΜΕ ΚΛΗΡΩΣΗ.»
Ο ρόλος του: «Ο μεσολαβητής ΚΑΛΕΙ ΤΑ ΜΕΡΗ ΣΕ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ, ΚΑΝΕΙ ΕΡΕΥΝΕΣ, ΕΞΕΤΑΖΕΙ ΠΡΟΣΩΠΑ και ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΝΕΣ, για να ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ή ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ.»
Η πρόταση: «Αν τα μέρη δεν καταλήξουν σε συμφωνία με τη βοήθειά του μέσα σε ΕΙΚΟΣΙ ΗΜΕΡΕΣ, ο μεσολαβητής υποβάλλει ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΣΗ. Αν η πρόταση γίνει δεκτή, υπογράφεται και ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
💡 Ο ρόλος του έχει δύο φάσεις: τις πρώτες 20 ημέρες είναι διευκολυντής (βοηθά τα μέρη να συμφωνήσουν μόνα τους)· μετά γίνεται προτείνων (καταθέτει δική του λύση).
⚠️ Η πρόταση δεν είναι δεσμευτική — μπορεί να απορριφθεί. Η απόρριψη όμως έχει τίμημα: «Προσφυγή στη διαιτησία μπορεί να γίνει … μονομερώς, εφόσον το άλλο μέρος ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ» — και η απόφαση του διαιτητή είναι δεσμευτική.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τέσσερα σημεία: πού υποβάλλεται η αίτηση (ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ), πώς επιλέγεται (κατάλογος / κλήρωση), τι κάνει (συζητήσεις, έρευνες, πρόσωπα, πραγματογνώμονες) και η πρόταση στις 20 ημέρες. Κλείσε με τη συνέπεια της απόρριψης: ανοίγει τον δρόμο για μονομερή διαιτησία.
Ερώτηση 15 — Το στάδιο της διαιτησίας
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το στάδιο της διαιτησίας;
Απάντηση:
-
ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΠΡΟΣΦΥΓΗ — ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΙ
«Προσφυγή στη διαιτησία μπορεί να γίνει ΕΙΤΕ ΜΕ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ, ΣΕ ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΣΤΑΔΙΟ ΤΩΝ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΩΝ, ΕΙΤΕ ΜΟΝΟΜΕΡΩΣ, ΕΦΟΣΟΝ ΤΟ ΑΛΛΟ ΜΕΡΟΣ ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ.»
| Τρόπος | Προϋπόθεση | Πότε |
|---|---|---|
| ΜΕ ΣΥΜΦΩΝΙΑ | συναίνεση και των δύο | «σε ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΣΤΑΔΙΟ» — ⚠️ ακόμη και χωρίς προηγούμενη μεσολάβηση |
| ΜΟΝΟΜΕΡΩΣ | απόρριψη της πρότασης του μεσολαβητή από το άλλο μέρος | μόνο μετά τη μεσολάβηση |
💡 Η μονομερής προσφυγή είναι ισχυρό εργαλείο: εμποδίζει τη μια πλευρά να μπλοκάρει τη λύση αρνούμενη τα πάντα.
ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ
«Η αίτηση (προσφυγή) για διαιτησία ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
⚠️ Διαφορετική υπηρεσία από τη μεσολάβηση: μεσολάβηση → ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ · διαιτησία → ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.
ΠΩΣ ΕΠΙΛΕΓΕΤΑΙ Ο ΔΙΑΙΤΗΤΗΣ
«Ο διαιτητής ΕΠΙΛΕΓΕΤΑΙ ΜΕ ΚΟΙΝΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΑΠΟ ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΔΙΑΙΤΗΤΩΝ και σε περίπτωση ΑΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΚΛΗΡΩΣΗ.»
Ίδιος μηχανισμός με τον μεσολαβητή: ειδικός κατάλογος → και σε ασυμφωνία → κλήρωση.
ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ
«Έργο του είναι η ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΗΚΑΝ ΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΩΝ Ή ΤΗΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ. ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΤΑ ΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ.»
Δηλαδή έχει και αυτός: κλήση των μερών σε συζητήσεις · έρευνες · εξέταση προσώπων · πραγματογνώμονες — «για να διαπιστώσει τους όρους εργασίας ή την οικονομική κατάσταση της επιχείρησης».
Η ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ — ΤΟ ΠΙΟ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΣΗΜΕΙΟ
«Η απόφαση του διαιτητή ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΜΕΣΑ ΣΕ ΔΕΚΑ ΗΜΕΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ ΤΟΥ, ΑΝ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ, ΚΑΙ ΣΕ ΤΡΙΑΝΤΑ ΗΜΕΡΕΣ, ΑΝ ΔΕΝ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ.»
| Περίπτωση | Προθεσμία | Γιατί |
|---|---|---|
| ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ μεσολάβηση | ΔΕΚΑ (10) ΗΜΕΡΕΣ | ο φάκελος είναι έτοιμος — υπάρχουν ήδη «στοιχεία και πορίσματα» |
| ΔΕΝ προηγήθηκε | ΤΡΙΑΝΤΑ (30) ΗΜΕΡΕΣ | ο διαιτητής ξεκινά από το μηδέν |
⚠️ Η αφετηρία είναι «η ΑΝΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ ΤΟΥ» — όχι η υποβολή της αίτησης.
ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ
«Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΙΤΗΤΗ ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
Είναι το κρίσιμο: η απόφαση ΔΕΣΜΕΥΕΙ τα μέρη όπως ακριβώς μια ΣΣΕ — δηλαδή καθορίζει τους όρους των ατομικών συμβάσεων και δεσμεύει τα μέλη των οργανώσεων.
Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
| Στάδιο | Ρόλος τρίτου | Δεσμευτικότητα |
|---|---|---|
| διαπραγματεύσεις | ⚠️ κανένας | — |
| συμφιλίωση | βοηθά | καμία |
| μεσολάβηση | προτείνει | ⚠️ μπορεί να απορριφθεί |
| ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ | ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ | ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΗ |
Είναι το ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ στάδιο και το μόνο που καταλήγει σε ΕΠΙΒΑΛΛΟΜΕΝΗ λύση — γι' αυτό και το σύστημα το επιφυλάσσει για το τέλος, σεβόμενο ως εκεί την ελευθερία των μερών.
⚠️ ΣΗΜΕΡΑ: ο φορέας είναι ο Ο.ΜΕ.Δ. (Ν. 1876/1990), τον οποίο το βιβλίο δεν ονομάζει, και η μονομερής προσφυγή στη διαιτησία περιορίστηκε δραστικά και επαναρυθμίστηκε επανειλημμένα (Ν. 4303/2014, ΣτΕ 2307/2014, Ν. 4635/2019, Ν. 4808/2021). Στις εξετάσεις γράψε τα στοιχεία του βιβλίου.
Σύνοψη: Προσφυγή: «Προσφυγή στη διαιτησία μπορεί να γίνει είτε ΜΕ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ, σε ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΣΤΑΔΙΟ των διαπραγματεύσεων, είτε ΜΟΝΟΜΕΡΩΣ, εφόσον το άλλο μέρος ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ.»
Πού: «Η αίτηση (προσφυγή) για διαιτησία υποβάλλεται στην αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.» (⚠️ Η αίτηση μεσολάβησης πάει στην Επιθεώρηση Εργασίας.)
Επιλογή: «Ο διαιτητής επιλέγεται με ΚΟΙΝΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ των μερών από ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΔΙΑΙΤΗΤΩΝ και σε περίπτωση ασυμφωνίας ΜΕ ΚΛΗΡΩΣΗ.»
Έργο: «η ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ που συγκεντρώθηκαν στο διάστημα των διαπραγματεύσεων ή της μεσολάβησης»· «τα δικαιώματά του είναι γενικά τα ίδια με του μεσολαβητή» (συζητήσεις, έρευνες, εξέταση προσώπων, πραγματογνώμονες).
Προθεσμία: «Η απόφαση του διαιτητή εκδίδεται μέσα σε ΔΕΚΑ ΗΜΕΡΕΣ από την ανάληψη των καθηκόντων του, ΑΝ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ, και σε ΤΡΙΑΝΤΑ ΗΜΕΡΕΣ, ΑΝ ΔΕΝ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ μεσολάβηση.»
💡 Η διαφορά εξηγείται: αν προηγήθηκε μεσολάβηση, υπάρχουν ήδη στοιχεία και πορίσματα — αν όχι, ο διαιτητής ξεκινά από το μηδέν.
Το αποτέλεσμα: «Η απόφαση του διαιτητή ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» — δηλαδή δεσμεύει τα μέρη. Η διαιτησία είναι το τελευταίο στάδιο και το μόνο που καταλήγει σε επιβαλλόμενη λύση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Πέντε σημεία: πώς γίνεται η προσφυγή (συμφωνία ή μονομερώς), πού (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ), πώς επιλέγεται, τι κάνει, προθεσμία. ⚠️ Η προθεσμία είναι η παγίδα: 10 ημέρες αν ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ μεσολάβηση, 30 αν ΔΕΝ προηγήθηκε. Και κλείσε με το «εξομοιώνεται με ΣΣΕ».
Ερώτηση 16 — Η σημασία των τριών θεσμών
Ερώτηση: Ποια είναι η σημασία του θεσμού της συμφιλίωσης και των σταδίων της μεσολάβησης και της διαιτησίας στον τομέα των εργασιακών σχέσεων;
Απάντηση:
-
ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΠΟΥ ΛΥΝΟΥΝ
«Η υπογραφή της συλλογικής σύμβασης εργασίας ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ … ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΩΝ.»
⚠️ Και αν αποτύχουν; Χωρίς τους τρεις θεσμούς οι εργασιακές σχέσεις θα έμεναν ΑΡΡΥΘΜΙΣΤΕΣ — και η μόνη διέξοδος θα ήταν η σύγκρουση (απεργία, ανταπεργία).
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ — ΠΕΝΤΕ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ
① ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΟΥΝ ΟΤΙ ΘΑ ΥΠΑΡΞΕΙ ΛΥΣΗ
Η διαιτησία εγγυάται ότι η διαφορά θα κριθεί — «η απόφαση του διαιτητή ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ». ⚠️ Καμία πλευρά δεν μπορεί να μπλοκάρει επ' αόριστον τη ρύθμιση.
② ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΙΡΗΝΗ
Είναι ο δηλωμένος σκοπός των ίδιων των ΣΣΕ: «επιδιώκουν την ΕΞΟΜΑΛΥΝΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ εργαζομένων και εργοδοτών και ΤΗΝ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ».
💡 Οι τρεις θεσμοί προσφέρουν ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ. Χωρίς αυτούς, κάθε αδιέξοδο θα οδηγούσε κατευθείαν σε απεργία — με κόστος και για τις δύο πλευρές και για την κοινωνία.
③ ΣΕΒΟΝΤΑΙ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ — ΚΛΙΜΑΚΩΤΑ
| Στάδιο | Ρόλος του τρίτου | Ελευθερία των μερών |
|---|---|---|
| διαπραγματεύσεις | ⚠️ κανένας | πλήρης |
| ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ | ΒΟΗΘΑ | πλήρης — η λύση παραμένει δική τους |
| ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ | ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ | μπορούν να απορρίψουν |
| ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ | ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ | ⚠️ δεσμεύονται |
Η παρέμβαση ΚΛΙΜΑΚΩΝΕΤΑΙ — δεν επιβάλλεται εξαρχής. Το σύστημα σέβεται ότι οι διαπραγματεύσεις είναι «ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ … χωρίς την ανάμειξη του κράτους» και επεμβαίνει μόνο ως έσχατη λύση.
④ ΦΕΡΝΟΥΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Ο μεσολαβητής «ΚΑΝΕΙ ΕΡΕΥΝΕΣ, ΕΞΕΤΑΖΕΙ ΠΡΟΣΩΠΑ και ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΝΕΣ, ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ή ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ» — και ο διαιτητής έχει «τα ίδια δικαιώματα».
💡 Είναι σημαντικότατο: συχνά η διαφωνία αφορά αν η επιχείρηση ΜΠΟΡΕΙ να δώσει όσα ζητούνται. Ο τρίτος ελέγχει τον ισχυρισμό — και η συζήτηση περνά από τα επιχειρήματα στα γεγονότα.
⑤ ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΟΥΝ ΑΜΕΡΟΛΗΨΙΑ ΚΑΙ ΤΑΧΥΤΗΤΑ
| Εγγύηση | Πώς |
|---|---|
| ΑΜΕΡΟΛΗΨΙΑ | επιλογή από ειδικό κατάλογο και, σε ασυμφωνία, ΜΕ ΚΛΗΡΩΣΗ — καμία πλευρά δεν «διορίζει» τον κριτή |
| ΤΑΧΥΤΗΤΑ | σύντομες και ρητές προθεσμίες: 20 ημέρες ο μεσολαβητής · 10 ή 30 ο διαιτητής |
💡 Σύγκρινέ το με τα δικαστήρια: η δικαστική οδός θα ήταν πολύ πιο αργή και δαπανηρή — και οι εργασιακές σχέσεις δεν αντέχουν πολυετείς εκκρεμότητες.
Η ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ
Οι τρεις θεσμοί μετατρέπουν μια πιθανή ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ σε ΘΕΣΜΟΘΕΤΗΜΕΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ — με αμερόληπτο τρίτο, αντικειμενικά στοιχεία, σύντομες προθεσμίες και εγγυημένο αποτέλεσμα, χωρίς όμως να θυσιάζουν την ελευθερία των μερών περισσότερο απ' όσο χρειάζεται.
📌 Και το πρακτικό αποτέλεσμα: και η πρόταση του μεσολαβητή (αν γίνει δεκτή) και η απόφαση του διαιτητή «εξομοιώνονται με συλλογική σύμβαση εργασίας» — δηλαδή παράγουν το ίδιο αποτέλεσμα που θα παρήγαγε μια επιτυχής διαπραγμάτευση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το πρόβλημα που λύνουν: «Η υπογραφή της συλλογικής σύμβασης εργασίας εξαρτάται … από την ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΩΝ.» Χωρίς τους τρεις θεσμούς, η αποτυχία τους θα άφηνε τις εργασιακές σχέσεις αρρύθμιστες και η μόνη διέξοδος θα ήταν η σύγκρουση.
Η σημασία τους:
① Εξασφαλίζουν ότι θα υπάρξει λύση: η απόφαση του διαιτητή «εξομοιώνεται με συλλογική σύμβαση εργασίας» — καμία πλευρά δεν μπορεί να μπλοκάρει επ' αόριστον τη ρύθμιση.
② Υπηρετούν την ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΙΡΗΝΗ, που είναι δηλωμένος σκοπός των ΣΣΕ: «επιδιώκουν την εξομάλυνση των σχέσεων εργαζομένων και εργοδοτών και την εξασφάλιση της κοινωνικής ειρήνης». Προσφέρουν εναλλακτική στη σύγκρουση.
③ Σέβονται την ελευθερία των μερών, κλιμακωτά: ο συμφιλιωτής βοηθά, ο μεσολαβητής προτείνει (και η πρόταση μπορεί να απορριφθεί), ο διαιτητής αποφασίζει. Η παρέμβαση εντείνεται σταδιακά και η λύση επιβάλλεται μόνο στο τελευταίο στάδιο — αφού οι διαπραγματεύσεις είναι εξ ορισμού «ελεύθερες … χωρίς την ανάμειξη του κράτους».
④ Φέρνουν αντικειμενικά στοιχεία: ο μεσολαβητής (και ο διαιτητής, με «τα ίδια δικαιώματα») «κάνει έρευνες, εξετάζει πρόσωπα και χρησιμοποιεί πραγματογνώμονες, για να διαπιστώσει τους όρους εργασίας ή την ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ της επιχείρησης» — η συζήτηση περνά από τα επιχειρήματα στα γεγονότα.
⑤ Εγγυώνται αμεροληψία και ταχύτητα: η επιλογή γίνεται από ειδικό κατάλογο και σε ασυμφωνία με κλήρωση, ενώ οι προθεσμίες είναι σύντομες και ρητές (20 ημέρες ο μεσολαβητής, 10 ή 30 ο διαιτητής) — πολύ ταχύτερα από τη δικαστική οδό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ερώτηση αξιολογικού χαρακτήρα — απάντησε με δομημένα επιχειρήματα, όχι με απαρίθμηση κανόνων. Τα δύο δυνατότερα: η κοινωνική ειρήνη (δηλωμένος σκοπός των ΣΣΕ) και η κλιμάκωση (βοηθά → προτείνει → αποφασίζει), που δείχνει ότι το σύστημα σέβεται την ελευθερία των μερών.
Ερώτηση 17 — Με τι εξομοιώνονται η πρόταση και η απόφαση
Ερώτηση: Με τι εξομοιώνονται η πρόταση του μεσολαβητή ή η απόφαση του διαιτητή μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων;
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΛΕΞΗ — ΚΑΙ ΤΗ ΛΕΕΙ ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ:
Για τον ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ: «ο μεσολαβητής υποβάλλει τη δική του πρόταση. Αν η πρόταση ΓΙΝΕΙ ΔΕΚΤΗ, ΥΠΟΓΡΑΦΕΤΑΙ ΚΑΙ ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
Για τον ΔΙΑΙΤΗΤΗ: «Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΙΤΗΤΗ ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΕΞΟΜΟΙΩΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.
ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ Η «ΕΞΟΜΟΙΩΣΗ»
Παράγουν ακριβώς τα ίδια έννομα αποτελέσματα με μια ΣΣΕ:
| Αποτέλεσμα | Το κείμενο για τη ΣΣΕ |
|---|---|
| ① Καθορίζει τους όρους των ατομικών συμβάσεων | «καθορίζει τους όρους, τους οποίους πρέπει να περιλαμβάνουν οι ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ εργασίας» |
| ② Δεσμεύει τα μέλη | «ΔΕΣΜΕΥΕΙ ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ, οι οποίες την έχουν υπογράψει» |
| ③ Ελάχιστη διάρκεια | «δεν μπορεί να είναι μικρότερη από ΕΝΑ ΕΤΟΣ» |
| ④ Καταγγέλλεται | ένα χρόνο μετά ή νωρίτερα αν μεταβλήθηκαν σημαντικά οι συνθήκες |
| ⑤ Δεν επιτρέπονται δυσμενέστεροι όροι | από την εθνική γενική ΣΣΕ |
⚠️⚠️ Η ΚΡΙΣΙΜΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΔΥΟ
| ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ | ΑΠΟΦΑΣΗ ΔΙΑΙΤΗΤΗ | |
|---|---|---|
| Προϋπόθεση εξομοίωσης | «ΑΝ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΝΕΙ ΔΕΚΤΗ» | ⚠️ καμία — εξομοιώνεται αυτοδικαίως |
| Χρειάζεται υπογραφή; | ΝΑΙ — «υπογράφεται και εξομοιώνεται» | ⚠️ ΟΧΙ |
| Δεσμευτικότητα | ⚠️ μπορεί να ΑΠΟΡΡΙΦΘΕΙ | ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΗ |
| Φύση | ΠΡΟΤΑΣΗ — χρειάζεται αποδοχή | ΑΠΟΦΑΣΗ — επιβάλλεται |
💡 Η διαφορά είναι θεμελιώδης: η πρόταση του μεσολαβητή γίνεται ΣΣΕ μόνο αν τα μέρη τη δεχθούν — δηλαδή μέσω της βούλησής τους. Η απόφαση του διαιτητή γίνεται ΣΣΕ ανεξάρτητα από τη βούλησή τους.
ΚΑΙ Η ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΕΧΕΙ ΣΥΝΕΠΕΙΑ
«Προσφυγή στη διαιτησία μπορεί να γίνει … ΜΟΝΟΜΕΡΩΣ, ΕΦΟΣΟΝ ΤΟ ΑΛΛΟ ΜΕΡΟΣ ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ.»
Όποιος απορρίπτει την πρόταση, ανοίγει στο άλλο μέρος τον δρόμο για ΜΟΝΟΜΕΡΗ διαιτησία — όπου η απόφαση θα είναι δεσμευτική και ίσως χειρότερη γι' αυτόν.
ΓΙΑΤΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΕΠΕΛΕΞΕ ΤΗΝ ΕΞΟΜΟΙΩΣΗ
| Λόγος | Ανάλυση |
|---|---|
| ταυτότητα σκοπού | και τα δύο ρυθμίζουν τα ίδια θέματα που θα ρύθμιζε μια ΣΣΕ |
| νομοτεχνική οικονομία | δεν χρειάζεται νέο πλέγμα κανόνων — εφαρμόζονται αυτούσιοι οι κανόνες των ΣΣΕ (δέσμευση, διάρκεια, καταγγελία, ιεραρχία) |
| ισοδυναμία αποτελέσματος | ο εργαζόμενος προστατεύεται το ίδιο, είτε η ρύθμιση προήλθε από συμφωνία είτε από διαιτησία |
💡 Το τελικό συμπέρασμα: ΟΛΕΣ οι οδοί καταλήγουν στο ίδιο σημείο — σε μια ρύθμιση με ισχύ συλλογικής σύμβασης εργασίας. Αλλάζει μόνο ο δρόμος: συμφωνία (διαπραγματεύσεις ή συμφιλίωση), αποδοχή πρότασης (μεσολάβηση) ή επιβολή (διαιτησία).
Σύνοψη: Και η πρόταση του μεσολαβητή και η απόφαση του διαιτητή ΕΞΟΜΟΙΩΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.
Για τον ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ: «ο μεσολαβητής υποβάλλει τη δική του πρόταση. Αν η πρόταση ΓΙΝΕΙ ΔΕΚΤΗ, ΥΠΟΓΡΑΦΕΤΑΙ ΚΑΙ ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
Για τον ΔΙΑΙΤΗΤΗ: «Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΙΤΗΤΗ ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
Η «εξομοίωση» σημαίνει ότι παράγουν τα ΙΔΙΑ έννομα αποτελέσματα με μια ΣΣΕ: καθορίζουν τους όρους των ατομικών συμβάσεων, δεσμεύουν τα μέλη των οργανώσεων, ισχύουν τουλάχιστον ένα έτος, καταγγέλλονται με τους ίδιους κανόνες και δεν επιτρέπεται να περιέχουν όρους δυσμενέστερους από την εθνική γενική ΣΣΕ.
⚠️⚠️ Υπάρχει όμως κρίσιμη διαφορά:
| ΠΡΟΤΑΣΗ μεσολαβητή | ΑΠΟΦΑΣΗ διαιτητή | |
|---|---|---|
| Προϋπόθεση | «αν η πρόταση ΓΙΝΕΙ ΔΕΚΤΗ» και υπογραφεί | ⚠️ καμία — εξομοιώνεται αυτοδικαίως |
| Δεσμευτικότητα | μπορεί να απορριφθεί | ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΗ |
💡 Η πρόταση γίνεται ΣΣΕ μέσω της βούλησης των μερών· η απόφαση του διαιτητή ανεξάρτητα από αυτήν.
Και η απόρριψη έχει τίμημα: «Προσφυγή στη διαιτησία μπορεί να γίνει … μονομερώς, εφόσον το άλλο μέρος ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ.»
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η απάντηση είναι μία φράση — «εξομοιώνονται με ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ». Για να ξεχωρίσεις, εξήγησε τι σημαίνει (ίδια έννομα αποτελέσματα) και τόνισε τη διαφορά: η πρόταση εξομοιώνεται μόνο αν γίνει δεκτή· η απόφαση του διαιτητή αυτοδικαίως.
Άσκηση 1 — Η προφορική συλλογική σύμβαση
Ερώτηση: Το σωματείο του προσωπικού της βιοτεχνίας παιδικών ενδυμάτων Α, που εκπροσωπεί και τους σαράντα (40) εργαζόμενους που απασχολούνται σ' αυτήν, καλεί τον εργοδότη να συνάψουν συλλογική σύμβαση εργασίας για τους όρους αμοιβής και εργασίας του προσωπικού.
Με συλλογικές διαπραγματεύσεις συμφωνούνται ΠΡΟΦΟΡΙΚΑ οι όροι της συλλογικής σύμβασης και οι δύο πλευρές αποχωρούν απόλυτα ικανοποιημένες, μετά την προφορική κατάρτιση της συλλογικής σύμβασης εργασίας.
α) Είναι έγκυρη η συλλογική σύμβαση εργασίας; β) Αιτιολογήστε την απάντησή σας.
Απάντηση:
-
(α) ΟΧΙ — ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΓΚΥΡΗ
💡 Και μάλιστα υπάρχουν ΔΥΟ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΛΟΓΟΙ ακυρότητας — ο καθένας από μόνος του αρκεί.
(β) Η ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ
ΛΟΓΟΣ 1 — Η ΣΣΕ ΕΙΝΑΙ ΕΞ ΟΡΙΣΜΟΥ ΕΓΓΡΑΦΗ
Ο ίδιος ο ορισμός: «Συλλογική σύμβαση εργασίας είναι η ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ που συνάπτεται ανάμεσα σε μία ή περισσότερες συνδικαλιστικές οργανώσεις εργαζομένων και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις εργοδοτών ή ατομικά τον εργοδότη…»
Και ο τύπος είναι αυστηρός: «Για τη σύναψη της συλλογικής σύμβασης εργασίας ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ, το οποίο ΣΥΝΤΑΣΣΕΤΑΙ ΣΕ ΤΡΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΑ και περιέχει τα εξής στοιχεία: α) τις συμβαλλόμενες συνδικαλιστικές οργανώσεις και τους εκπροσώπους τους· β) τη χρονολογία κατάρτισης· γ) την έκταση εφαρμογής της.»
Και η διαδικασία: «καταρτίζεται η συλλογική σύμβαση εργασίας ΕΓΓΡΑΦΩΣ ΣΕ ΤΡΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΑ, τα οποία ΥΠΟΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΥΣ των μερών. Κάθε ενδιαφερόμενος παίρνει από ένα πρωτότυπο, ενώ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΚΑΤΑΤΙΘΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ και ΚΑΤΑΧΩΡΕΙΤΑΙ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ.»
ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ
«Η ΙΣΧΥΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΑΡΧΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑ.»
Χωρίς ΕΓΓΡΑΦΟ δεν υπάρχει τι να ΚΑΤΑΤΕΘΕΙ — άρα η σύμβαση ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΠΟΤΕ ΝΑ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙ ΙΣΧΥ.
| Βήμα της διαδικασίας | Στην περίπτωσή μας |
|---|---|
| διαπραγματεύσεις | ✅ έγιναν |
| συμφωνία | ✅ επιτεύχθηκε |
| ⚠️ έγγραφη κατάρτιση σε 3 πρωτότυπα | ❌ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ |
| ⚠️ υπογραφή | ❌ αδύνατη |
| ⚠️ κατάθεση στο Υπουργείο | ❌ αδύνατη |
| ⚠️ έναρξη ισχύος | ❌ δεν επέρχεται |
💡 Πρόσεξε ότι το «απόλυτα ικανοποιημένες» είναι ΝΟΜΙΚΑ ΑΔΙΑΦΟΡΟ. Η σύμπτωση των βουλήσεων υπάρχει — αλλά ο νόμος απαιτεί ΤΥΠΟ, και ο τύπος εδώ είναι ΣΥΣΤΑΤΙΚΟΣ: ⚠️ χωρίς αυτόν δεν υπάρχει σύμβαση.
ΛΟΓΟΣ 2 — Ο ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΣΥΝΑΨΗΣ
⚠️ Ο αριθμός «σαράντα (40)» στην εκφώνηση ΔΕΝ είναι τυχαίος.
«Ικανότητα για σύναψη συλλογικής σύμβασης εργασίας ΕΧΟΥΝ: α) Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις εργαζομένων και εργοδοτών όλων των βαθμίδων. β) ΚΑΘΕ ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ ΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΕΙ ΠΕΝΗΝΤΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ.»
Ο έλεγχος των δύο πλευρών
| Πλευρά | Ποιος είναι | Έχει ικανότητα; |
|---|---|---|
| ΕΡΓΑΤΙΚΗ | σωματείο (πρωτοβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση) | ✅ ΝΑΙ — υπάγεται στο (α) |
| ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΗ | ο εργοδότης ΑΤΟΜΙΚΑ, με 40 εργαζομένους | ⚠️❌ ΟΧΙ — 40 < 50 |
Πρόκειται για ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΣΕ: «Αφορούν τους εργαζομένους μιας επιχείρησης … Συνάπτονται από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις της επιχείρησης και ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΡΓΟΔΟΤΗ.» ⚠️ Άρα η εργοδοτική πλευρά είναι ένα πρόσωπο — και πρέπει να έχει ικανότητα.
Ο εργοδότης, απασχολώντας ΜΟΛΙΣ 40 άτομα, ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΣΥΝΑΨΗΣ.
💡 Γιατί ο νόμος θέτει το όριο: σε μικρές επιχειρήσεις δεν υπάρχει πραγματικό συλλογικό αντίβαρο — η «διαπραγμάτευση» θα κατέληγε σε επιβολή. ⚠️ Και χωρίς όριο, κάθε μικροεργοδότης θα συνήπτε δική του ΣΣΕ παρακάμπτοντας τις κλαδικές.
ΣΥΝΟΨΗ
| # | Λόγος ακυρότητας | Διάταξη |
|---|---|---|
| ① | ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ κατάρτιση | η ΣΣΕ είναι εξ ορισμού «ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ»· απαιτείται ιδιωτικό έγγραφο σε 3 πρωτότυπα και κατάθεση, από την οποία αρχίζει η ισχύς |
| ② | ο εργοδότης απασχολεί 40 < 50 | «ικανότητα … έχει … κάθε εργοδότης που απασχολεί ΠΕΝΗΝΤΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ εργαζόμενους» |
Τι μπορούν να κάνουν
| Λύση | Πώς |
|---|---|
| ① Κλαδική ή ομοιοεπαγγελματική ΣΣΕ | αν ο εργοδότης ανήκει σε εργοδοτική οργάνωση, η οποία έχει ικανότητα («όλων των βαθμίδων») |
| ② Προσχώρηση | «Μπορούν … να ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΟΥΝ ΑΡΓΟΤΕΡΑ συνδικαλιστικές οργανώσεις μαζί με τους εργοδότες σε συλλογική σύμβαση που αφορά την κατηγορία τους» |
| ③ Ατομικές συμβάσεις | ο εργοδότης μπορεί πάντοτε να βελτιώσει οικειοθελώς τους όρους με ατομικές συμβάσεις — αλλά αυτό δεν είναι ΣΣΕ |
Σύνοψη: α) ΟΧΙ — η συλλογική σύμβαση ΔΕΝ είναι έγκυρη.
β) Η αιτιολόγηση — υπάρχουν ΔΥΟ αυτοτελείς λόγοι:
ΛΟΓΟΣ 1 — Η ΣΣΕ είναι ΕΞ ΟΡΙΣΜΟΥ ΕΓΓΡΑΦΗ. Ο ορισμός το λέει: «Συλλογική σύμβαση εργασίας είναι η ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ που συνάπτεται…». Και ο τύπος είναι αυστηρός: «απαιτείται ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ, το οποίο συντάσσεται ΣΕ ΤΡΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΑ» — ένα σε κάθε μέρος και «το τρίτο κατατίθεται στην αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ και καταχωρείται σε ειδικό βιβλίο».
Το αποφασιστικό: «Η ισχύς της σύμβασης αρχίζει ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ της στην αρμόδια υπηρεσία.» Χωρίς έγγραφο δεν υπάρχει τι να κατατεθεί — άρα η σύμβαση δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει ισχύ.
💡 Το ότι «οι δύο πλευρές αποχωρούν απόλυτα ικανοποιημένες» είναι νομικά αδιάφορο: η σύμπτωση των βουλήσεων υπάρχει, αλλά ο τύπος είναι συστατικός.
ΛΟΓΟΣ 2 — Ο εργοδότης ΔΕΝ έχει ικανότητα σύναψης. «Ικανότητα για σύναψη συλλογικής σύμβασης εργασίας έχουν: α) οι συνδικαλιστικές οργανώσεις … όλων των βαθμίδων· β) κάθε εργοδότης που απασχολεί ΠΕΝΗΝΤΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ εργαζόμενους.»
Το σωματείο έχει ικανότητα (περίπτωση α). ⚠️ Ο εργοδότης όμως απασχολεί σαράντα (40) άτομα — λιγότερα από 50 — άρα δεν έχει ικανότητα. Και εδώ πρόκειται για επιχειρησιακή ΣΣΕ, που «συνάπτεται από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις της επιχείρησης και από τον ΕΡΓΟΔΟΤΗ».
💡 Ο αριθμός «40» της εκφώνησης δεν είναι τυχαίος — ελέγχει ακριβώς αυτό το όριο.
📌 Τι μπορούν να κάνουν: να καλυφθούν από κλαδική ή ομοιοεπαγγελματική ΣΣΕ (αν ο εργοδότης ανήκει σε εργοδοτική οργάνωση, που έχει ικανότητα «όλων των βαθμίδων»), ή να προσχωρήσουν σε υπάρχουσα ΣΣΕ «που αφορά την κατηγορία τους».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️⚠️ Μη σταματήσεις στον πρώτο λόγο. Ο προφορικός τύπος είναι προφανής — αλλά το ερώτημα (β) ζητά αιτιολόγηση, και ο αριθμός «σαράντα (40)» υπάρχει για να ελέγξει το όριο των 50 της ικανότητας σύναψης. Γράψε και τους δύο λόγους.
Άσκηση 2 — Ο μη συνδικαλισμένος και η ίση μεταχείριση
Ερώτηση: Με ειδική συλλογική σύμβαση εργασίας για το προσωπικό της επιχείρησης Κ ορίστηκαν οι αποδοχές των εργαζομένων.
Ο Α, ο οποίος ΔΕΝ ήταν μέλος της συνδικαλιστικής οργάνωσης που υπέγραψε τη συλλογική σύμβαση, ζήτησε από τον εργοδότη του να του αυξήσει τον μισθό, για να παίρνει όσα και οι συνάδελφοί του που έκαναν την ίδια δουλειά, επικαλούμενος την αρχή της ίσης μισθολογικής μεταχείρισης.
Είναι βάσιμο το αίτημα του Α;
Απάντηση:
-
ΟΧΙ — ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΑΣΙΜΟ (με βάση τη ΣΣΕ)
Η ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ
«Η ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΣΜΕΥΕΙ ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΤΗΝ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟΓΡΑΨΕΙ.»
Η υπαγωγή είναι απλή:
| Ερώτημα | Απάντηση |
|---|---|
| Υπάρχει ΣΣΕ; | ✅ ΝΑΙ — «ειδική συλλογική σύμβαση εργασίας για το προσωπικό της επιχείρησης Κ» |
| Είναι ο Α μέλος της οργάνωσης που την υπέγραψε; | ⚠️❌ ΟΧΙ — το λέει ρητά η εκφώνηση |
| Τον δεσμεύει / τον καλύπτει; | ⚠️ ΟΧΙ |
💡 Και ο ίδιος ο ορισμός της ΣΣΕ το επιβεβαιώνει: «καθορίζει τους όρους, τους οποίους πρέπει να περιλαμβάνουν οι ατομικές συμβάσεις εργασίας, που καταρτίζονται ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΛΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ».
Δηλαδή η ΣΣΕ καθορίζει τους όρους ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ — όχι όλων των εργαζομένων.
ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΠΑΡΑΒΙΑΖΕΤΑΙ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
⚠️ Δήλωση: το βιβλίο δεν ρυθμίζει ρητά τη σχέση της δέσμευσης με την ίση μεταχείριση. Η απάντηση στηρίζεται στη ρητή διάταξη περί δέσμευσης, και το υπόλοιπο συνάγεται.
Το επιχείρημα
| # | Σκέψη |
|---|---|
| ① | Η αρχή της ίσης μεταχείρισης (κεφ. 7) απαγορεύει την ΑΥΘΑΙΡΕΤΗ διαφοροποίηση — όχι κάθε διαφοροποίηση |
| ② | Εδώ η διαφοροποίηση στηρίζεται σε ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΠΟΥ ΘΕΤΕΙ Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΝΟΜΟΣ: τη συμμετοχή στην οργάνωση που υπέγραψε |
| ③ | Ο εργοδότης δεν διαλέγει ποιον θα ευνοήσει — εφαρμόζει τη ΣΣΕ σε όσους αυτή δεσμεύει |
| ④ | Αν η ΣΣΕ κάλυπτε αυτομάτως και τους μη μέλη, θα αναιρούνταν το ίδιο το νόημα της συνδικαλιστικής οργάνωσης — κανείς δεν θα είχε λόγο να γραφτεί, ενώ θα καρπωνόταν τα οφέλη |
💡 Το τελευταίο επιχείρημα είναι το ισχυρότερο: η συλλογική διαπραγμάτευση στηρίζεται στη συλλογική οργάνωση και δύναμη των μισθωτών. ⚠️ Αν τα οφέλη ήταν αυτόματα για όλους, η συμμετοχή θα ήταν ανορθολογική — και ο θεσμός θα κατέρρεε.
ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ Ο Α — ΤΡΕΙΣ ΔΡΟΜΟΙ
| # | Λύση | Βάση |
|---|---|---|
| ① | ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΕΙ ΩΣ ΜΕΛΟΣ στη συνδικαλιστική οργάνωση | τότε η ΣΣΕ θα τον δεσμεύει — «δεσμεύει όλα τα μέλη» |
| ② | ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗ | «Μπορούν … να ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΟΥΝ ΑΡΓΟΤΕΡΑ συνδικαλιστικές οργανώσεις μαζί με τους εργοδότες σε συλλογική σύμβαση που αφορά την κατηγορία τους» |
| ③ | ΑΤΟΜΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ με τον εργοδότη | ο εργοδότης μπορεί (δεν υποχρεούται) να του δώσει οικειοθελώς τους ίδιους όρους |
💡 Ο πρώτος δρόμος είναι ο απλούστερος και ο πιο άμεσος.
Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ
Δείχνει ότι η ΣΣΕ δεν είναι νόμος — είναι ΣΥΜΒΑΣΗ, έστω συλλογική. Και όπως κάθε σύμβαση, δεσμεύει όσους μετέχουν σε αυτήν (εδώ: τα μέλη των υπογραφουσών οργανώσεων).
⚠️ Αντίθετα, ο ΝΟΜΟΣ δεσμεύει ΟΛΟΥΣ. Γι' αυτό ο Α εξακολουθεί να προστατεύεται από τα ελάχιστα όρια της εργατικής νομοθεσίας και της εθνικής γενικής ΣΣΕ (που καθορίζει «τα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων» για «τους εργαζομένους ολόκληρης της χώρας»).
⚠️ ΣΗΜΕΡΑ: ο νόμος προβλέπει μηχανισμό ΕΠΕΚΤΑΣΗΣ (κήρυξης ως γενικώς υποχρεωτικών) ορισμένων ΣΣΕ, ώστε να καλύπτουν και μη μέλη. ⚠️ Η επέκταση καταργήθηκε με τον Ν. 4046/2012 και επανήλθε μερικώς με τους Ν. 4635/2019 και 4808/2021, με προϋποθέσεις. Το βιβλίο δεν αναφέρει τον θεσμό — στις εξετάσεις απάντησε με τον κανόνα της δέσμευσης των μελών.
Σύνοψη: (ενδεικτική) ΟΧΙ — το αίτημα του Α ΔΕΝ είναι βάσιμο, με βάση τη συλλογική σύμβαση.
Η αποφασιστική διάταξη: «Η συλλογική σύμβαση εργασίας ΔΕΣΜΕΥΕΙ ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΤΗΝ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟΓΡΑΨΕΙ.»
Ο Α δεν ήταν μέλος της συνδικαλιστικής οργάνωσης που υπέγραψε τη ΣΣΕ — άρα δεν καλύπτεται από αυτήν. Το επιβεβαιώνει και ο ορισμός: η ΣΣΕ «καθορίζει τους όρους … που πρέπει να περιλαμβάνουν οι ατομικές συμβάσεις εργασίας, που καταρτίζονται ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΛΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ».
Γιατί δεν παραβιάζεται η ίση μεταχείριση (σημείο που το βιβλίο δεν ρυθμίζει ρητά — συνάγεται από τη διάταξη περί δέσμευσης): η αρχή απαγορεύει την ΑΥΘΑΙΡΕΤΗ διαφοροποίηση, ενώ εδώ η διαφορά στηρίζεται σε αντικειμενικό κριτήριο που θέτει ο ίδιος ο νόμος — τη συμμετοχή στην υπογράφουσα οργάνωση. Ο εργοδότης δεν επιλέγει ποιον θα ευνοήσει· εφαρμόζει τη ΣΣΕ σε όσους αυτή δεσμεύει.
💡 Και υπάρχει και θεσμικός λόγος: αν η ΣΣΕ κάλυπτε αυτομάτως και τους μη μέλη, θα αναιρούνταν το νόημα της συνδικαλιστικής οργάνωσης — κανείς δεν θα είχε λόγο να εγγραφεί, καρπούμενος ούτως ή άλλως τα οφέλη.
Τι μπορεί να κάνει ο Α: ① να εγγραφεί ως μέλος στη συνδικαλιστική οργάνωση, οπότε η ΣΣΕ θα τον δεσμεύει· ② να επιδιώξει προσχώρηση — «μπορούν … να προσχωρήσουν αργότερα συνδικαλιστικές οργανώσεις μαζί με τους εργοδότες σε συλλογική σύμβαση που αφορά την κατηγορία τους»· ③ να ζητήσει ατομική συμφωνία με τον εργοδότη, ο οποίος μπορεί — αλλά δεν υποχρεούται — να του δώσει τους ίδιους όρους.
⚠️ Ο Α πάντως εξακολουθεί να προστατεύεται από τα ελάχιστα όρια της εργατικής νομοθεσίας και από την εθνική γενική ΣΣΕ, που καθορίζει «τα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων» για όλους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η φράση που λύνει την άσκηση είναι μία: «δεσμεύει ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ που την έχουν υπογράψει». ⚠️ Μην παρασυρθείς από την επίκληση της ίσης μεταχείρισης — εξήγησε ότι η διαφοροποίηση στηρίζεται σε αντικειμενικό κριτήριο του νόμου. Και δώσε τη λύση: εγγραφή στο σωματείο ή προσχώρηση.
Άσκηση 3 — Η προσφυγή στη διαιτησία
Ερώτηση: Το σωματείο των εργαζομένων της επιχείρησης Ε καλεί τον εργοδότη σε διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συλλογικής σύμβασης εργασίας. Οι διαπραγματεύσεις όμως αποτυγχάνουν, γιατί ο εργοδότης αρνείται να δεχτεί τα αιτήματα των εργαζομένων, που τα θεωρεί εξωφρενικά. Συμφωνούν λοιπόν και οι δύο πλευρές να προσφύγουν στη ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ.
α) Πού θα υποβληθεί η προσφυγή για διαιτησία; β) Πώς θα επιλεγεί ο διαιτητής; γ) Ποιο θα είναι το έργο του διαιτητή; δ) Σε πόσες μέρες πρέπει να εκδοθεί η απόφαση του διαιτητή; ε) Θα είναι δεσμευτική για τις δύο πλευρές η απόφαση;
Απάντηση:
-
ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ — ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ Η ΠΡΟΣΦΥΓΗ;
«Προσφυγή στη διαιτησία μπορεί να γίνει ΕΙΤΕ ΜΕ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ, ΣΕ ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΣΤΑΔΙΟ ΤΩΝ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΩΝ, είτε μονομερώς, εφόσον το άλλο μέρος απορρίπτει την πρόταση του μεσολαβητή.»
Εδώ «συμφωνούν ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ πλευρές» → πρόκειται για την ΠΡΩΤΗ περίπτωση. ✅ Η προσφυγή είναι επιτρεπτή, και μάλιστα «σε οποιοδήποτε στάδιο» — ⚠️ χωρίς να χρειάζεται να έχει προηγηθεί ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ.
💡 Κράτησε το: το γεγονός ότι δεν προηγήθηκε μεσολάβηση είναι που κρίνει το ερώτημα (δ).
(α) ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ Η ΠΡΟΣΦΥΓΗ
«Η ΑΙΤΗΣΗ (ΠΡΟΣΦΥΓΗ) ΓΙΑ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗ ΣΥΓΧΥΣΗ — ΕΞΕΤΑΖΕΤΑΙ ΣΥΝΕΧΩΣ:
| Θεσμός | Πού |
|---|---|
| ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ | ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ |
| ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ | ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ |
| ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ | ο συμφιλιωτής είναι υπάλληλος του Υπουργείου Εργασίας |
(β) ΠΩΣ ΕΠΙΛΕΓΕΤΑΙ Ο ΔΙΑΙΤΗΤΗΣ
«Ο διαιτητής ΕΠΙΛΕΓΕΤΑΙ ΜΕ ΚΟΙΝΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΑΠΟ ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΔΙΑΙΤΗΤΩΝ και σε περίπτωση ΑΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΚΛΗΡΩΣΗ.»
| Περίπτωση | Τρόπος |
|---|---|
| συμφωνούν | κοινή επιλογή από ειδικό κατάλογο διαιτητών |
| δεν συμφωνούν | ΚΛΗΡΩΣΗ |
💡 Η κλήρωση εξασφαλίζει δύο πράγματα: αμεροληψία (κανείς δεν «διορίζει» τον κριτή) και αδυναμία μπλοκαρίσματος (η μια πλευρά δεν μπορεί να παρελκύσει απορρίπτοντας κάθε πρόταση).
(γ) ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΔΙΑΙΤΗΤΗ
«Έργο του είναι η ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΗΚΑΝ ΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΩΝ Ή ΤΗΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ. ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΤΑ ΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ.»
Και τα δικαιώματα του μεσολαβητή είναι τέσσερα:
| # | Εξουσία |
|---|---|
| ① | ΚΑΛΕΙ ΤΑ ΜΕΡΗ ΣΕ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ |
| ② | ΚΑΝΕΙ ΕΡΕΥΝΕΣ |
| ③ | ΕΞΕΤΑΖΕΙ ΠΡΟΣΩΠΑ |
| ④ | ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΝΕΣ |
Ο σκοπός: «για να ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ή ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ.»
💡 Είναι ιδιαίτερα κρίσιμο εδώ: ο εργοδότης θεωρεί τα αιτήματα «εξωφρενικά». Ο διαιτητής μπορεί να ελέγξει την ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ της επιχείρησης — και έτσι να κριθεί αντικειμενικά αν τα αιτήματα είναι όντως υπέρμετρα ή αν η επιχείρηση μπορεί να τα καλύψει.
⚠️ Πρόσεξε ότι εδώ ΔΕΝ υπάρχουν πορίσματα μεσολάβησης — άρα ο διαιτητής θα βασιστεί στα στοιχεία των διαπραγματεύσεων και θα συγκεντρώσει δικά του.
(δ) Η ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ — ΕΔΩ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΓΙΔΑ
«Η απόφαση του διαιτητή ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΜΕΣΑ ΣΕ ΔΕΚΑ ΗΜΕΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ ΤΟΥ, ΑΝ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ, ΚΑΙ ΣΕ ΤΡΙΑΝΤΑ ΗΜΕΡΕΣ, ΑΝ ΔΕΝ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ.»
Ο έλεγχος
| Ερώτημα | Απάντηση |
|---|---|
| Προηγήθηκαν διαπραγματεύσεις; | ✅ ΝΑΙ — και απέτυχαν |
| Προηγήθηκε ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ; | ⚠️❌ ΟΧΙ — τα μέρη συμφώνησαν να προσφύγουν ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ στη διαιτησία |
| Άρα η προθεσμία είναι | ΤΡΙΑΝΤΑ (30) ΗΜΕΡΕΣ |
⚠️⚠️ ΤΟ ΛΑΘΟΣ ΠΟΥ ΚΑΡΑΔΟΚΕΙ: να απαντήσεις «10 ημέρες». Οι 10 ισχύουν μόνο όταν έχει προηγηθεί μεσολάβηση.
💡 Και η λογική είναι διαφανής: αν είχε προηγηθεί μεσολάβηση, θα υπήρχαν ήδη «στοιχεία και πορίσματα» — ο φάκελος θα ήταν έτοιμος και θα αρκούσαν 10 ημέρες. ⚠️ Εδώ ο διαιτητής ξεκινά από το μηδέν: πρέπει να καλέσει τα μέρη, να ερευνήσει, να εξετάσει πρόσωπα, ίσως και να διορίσει πραγματογνώμονες — γι' αυτό χρειάζεται 30.
⚠️ Και η αφετηρία: «από την ΑΝΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ ΤΟΥ» — όχι από την υποβολή της αίτησης.
(ε) ΕΙΝΑΙ ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΗ;
ΝΑΙ: «Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΙΤΗΤΗ ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.»
Η «εξομοίωση» σημαίνει ότι η απόφαση παράγει τα ΙΔΙΑ αποτελέσματα με μια ΣΣΕ:
| Αποτέλεσμα | Ο κανόνας για τη ΣΣΕ |
|---|---|
| καθορίζει τους όρους των ατομικών συμβάσεων | «καθορίζει τους όρους … που πρέπει να περιλαμβάνουν οι ατομικές συμβάσεις» |
| δεσμεύει | «δεσμεύει ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ» |
| ισχύει τουλάχιστον ένα έτος | «η διάρκεια … δεν μπορεί να είναι μικρότερη από ΕΝΑ ΕΤΟΣ» |
| καταγγέλλεται | 1 χρόνο μετά ή νωρίτερα σε σημαντική μεταβολή συνθηκών |
⚠️ Ο εργοδότης ΔΕΝ μπορεί πλέον να αρνηθεί — παρόλο που θεωρεί τα αιτήματα «εξωφρενικά». Με τη συμφωνία του να προσφύγει στη διαιτησία, ΑΠΟΔΕΧΘΗΚΕ ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΤΗ ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ της απόφασης.
ΣΥΝΟΨΗ
| Ερώτημα | Απάντηση |
|---|---|
| (α) πού | στην αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ |
| (β) επιλογή | κοινή συμφωνία από ειδικό κατάλογο διαιτητών· σε ασυμφωνία ΜΕ ΚΛΗΡΩΣΗ |
| (γ) έργο | μελέτη στοιχείων και πορισμάτων· δικαιώματα ίδια με του μεσολαβητή (συζητήσεις, έρευνες, εξέταση προσώπων, πραγματογνώμονες) |
| (δ) προθεσμία | ΤΡΙΑΝΤΑ (30) ΗΜΕΡΕΣ — δεν προηγήθηκε μεσολάβηση |
| (ε) δεσμευτικότητα | ΝΑΙ — «εξομοιώνεται με συλλογική σύμβαση εργασίας» |
Σύνοψη: Προκαταρκτικά: η προσφυγή είναι επιτρεπτή, γιατί «προσφυγή στη διαιτησία μπορεί να γίνει είτε ΜΕ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ, σε ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΣΤΑΔΙΟ των διαπραγματεύσεων…» — εδώ συμφωνούν και οι δύο πλευρές, χωρίς να χρειάζεται να έχει προηγηθεί μεσολάβηση.
α) Πού: «Η αίτηση (προσφυγή) για διαιτησία υποβάλλεται στην ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.» (⚠️ Η αίτηση μεσολάβησης, αντίθετα, υποβάλλεται στην Επιθεώρηση Εργασίας.)
β) Επιλογή: «Ο διαιτητής επιλέγεται με ΚΟΙΝΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ των μερών από ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΔΙΑΙΤΗΤΩΝ και σε περίπτωση ασυμφωνίας ΜΕ ΚΛΗΡΩΣΗ.»
γ) Έργο: «η ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ που συγκεντρώθηκαν στο διάστημα των διαπραγματεύσεων ή της μεσολάβησης»· και «τα δικαιώματά του είναι γενικά τα ίδια με του μεσολαβητή» — δηλαδή καλεί τα μέρη σε συζητήσεις, κάνει έρευνες, εξετάζει πρόσωπα και χρησιμοποιεί πραγματογνώμονες, «για να διαπιστώσει τους όρους εργασίας ή την ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ της επιχείρησης».
💡 Το τελευταίο είναι κρίσιμο εδώ: ο εργοδότης θεωρεί τα αιτήματα «εξωφρενικά» — ο διαιτητής μπορεί να ελέγξει αντικειμενικά αν η επιχείρηση μπορεί να τα καλύψει.
δ) Προθεσμία: ΤΡΙΑΝΤΑ (30) ΗΜΕΡΕΣ. «Η απόφαση του διαιτητή εκδίδεται μέσα σε δέκα ημέρες από την ανάληψη των καθηκόντων του, ΑΝ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ, και σε ΤΡΙΑΝΤΑ ΗΜΕΡΕΣ, ΑΝ ΔΕΝ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ μεσολάβηση.» ⚠️ Εδώ τα μέρη προσέφυγαν απευθείας στη διαιτησία — δεν προηγήθηκε μεσολάβηση.
ε) Δεσμευτικότητα: ΝΑΙ. «Η απόφαση του διαιτητή ΕΞΟΜΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» — παράγει δηλαδή τα ίδια αποτελέσματα: καθορίζει τους όρους των ατομικών συμβάσεων, δεσμεύει τα μέλη των οργανώσεων και ισχύει τουλάχιστον ένα έτος. Ο εργοδότης δεν μπορεί πλέον να αρνηθεί: με τη συμφωνία του να προσφύγει στη διαιτησία αποδέχθηκε εκ των προτέρων τη δεσμευτικότητα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️⚠️ Το (δ) είναι η παγίδη: 30 ημέρες, όχι 10 — γιατί τα μέρη προσέφυγαν απευθείας στη διαιτησία, χωρίς μεσολάβηση. Και στο (α) μη συγχέεις το Υπουργείο Εργασίας (διαιτησία) με την Επιθεώρηση Εργασίας (μεσολάβηση). Στο (ε) η φράση-κλειδί είναι «εξομοιώνεται με ΣΣΕ».
