Η Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε. παρουσίασε την Ετήσια Έκθεση για το 2025, την οποία κατέθεσε στον Πρόεδρο της Βουλής και στο Υπουργείο Παιδείας.
Η φετινή έκθεση επικεντρώνεται στην ανάπτυξη και διάθεση υποστηρικτικού εκπαιδευτικού υλικού για τον σχολικό εγγραμματισμό, με στόχο την ενίσχυση των γλωσσικών δεξιοτήτων των μαθητών και την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης σε όλες τις βαθμίδες της υποχρεωτικής εκπαίδευσης.
Το υλικό αυτό φέρει τον τίτλο:
«Υποστηρικτικό Εκπαιδευτικό Υλικό για τον Σχολικό Εγγραμματισμό: Μαθαίνω τη Γλώσσα, Μαθαίνω με τη Γλώσσα, Σκέφτομαι με τη Γλώσσα» και φιλοδοξεί να αποτελέσει εργαλείο για μαθητές και εκπαιδευτικούς.
📘 Γιατί δημιουργήθηκε το νέο εκπαιδευτικό υλικό
Η πρωτοβουλία αυτή βασίστηκε σε δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί τα τελευταία χρόνια σχετικά με τις επιδόσεις των μαθητών.
Συγκεκριμένα, αξιοποιήθηκαν:
-
στοιχεία από προηγούμενες εκθέσεις της Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε.
-
αποτελέσματα από διαγνωστικές εξετάσεις μαθητών της ΣΤ΄ Δημοτικού και της Γ΄ Γυμνασίου
-
ευρήματα από τη συμμετοχή της Ελλάδας στον διεθνή διαγωνισμό PISA
Η ανάλυση αυτών των δεδομένων έδειξε ότι ένα σημαντικό ποσοστό μαθητών εμφανίζει ελλείψεις στον λειτουργικό εγγραμματισμό, δηλαδή δυσκολίες στην κατανόηση, επεξεργασία και αξιοποίηση πληροφοριών που προκύπτουν από γραπτά κείμενα.
🧩 Πώς οργανώνεται το υποστηρικτικό υλικό
Το υλικό που προτείνει η Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε. καλύπτει όλες τις βαθμίδες της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, με διαφορετική στόχευση ανά ηλικιακή ομάδα.
1️⃣ Προσχολική εκπαίδευση
Στο Νηπιαγωγείο δίνεται έμφαση στην ανάπτυξη βασικών γλωσσικών δεξιοτήτων.
Παράλληλα καλλιεργούνται:
-
γνωστικές δεξιότητες
-
κοινωνικές και συναισθηματικές ικανότητες
-
στοιχεία σχολικής ετοιμότητας
2️⃣ Πρώτες τάξεις του Δημοτικού
Στις τάξεις Α΄ και Β΄ Δημοτικού το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στην φωνολογική επίγνωση, η οποία αποτελεί θεμέλιο για την κατάκτηση της ανάγνωσης και της γραφής.
Στόχος είναι οι μαθητές να μπορούν να διαβάζουν με ευχέρεια και κατανόηση, αλλά και να παράγουν απλά γραπτά κείμενα.
3️⃣ Μεσαίες τάξεις του Δημοτικού
Στην Γ΄ και Δ΄ Δημοτικού οι μαθητές εισάγονται πιο συστηματικά στην κατανόηση και παραγωγή αφηγηματικών κειμένων.
Η προσέγγιση είναι κειμενοκεντρική και βοηθά τους μαθητές να κατανοήσουν:
-
τη δομή της αφήγησης
-
τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται ένα κείμενο
-
τις λεξιλογικές και γραμματικές επιλογές που χρησιμοποιούνται.
4️⃣ Μεγάλες τάξεις του Δημοτικού
Στις τάξεις Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού το ενδιαφέρον μετατοπίζεται στην κατανόηση πιο σύνθετων κειμενικών ειδών, κυρίως μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια της Ιστορίας.
Παράλληλα εισάγονται δραστηριότητες που ενισχύουν:
-
την ανάλυση ιστορικών πηγών
-
την ερμηνεία πληροφοριών
-
την ανάπτυξη κριτικής σκέψης.
5️⃣ Εκπαίδευση στο Γυμνάσιο
Στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου η επεξεργασία των κειμένων γίνεται ακόμη πιο σύνθετη.
Οι μαθητές καλούνται να κατανοήσουν και να αναλύσουν διαφορετικά είδη κειμένων, αφηγηματικών και μη, ενώ παράλληλα εξασκούνται στην ερμηνεία πρωτογενών ιστορικών πηγών.
Η διαδικασία αυτή συμβάλλει στην ανάπτυξη τόσο της ιστορικής σκέψης όσο και της κριτικής ικανότητας των μαθητών.
🎯 Στόχος: η πρόληψη του λειτουργικού αναλφαβητισμού
Κεντρικός στόχος των προτάσεων της Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε. είναι η πρόληψη του λειτουργικού αναλφαβητισμού και η ενίσχυση του σχολικού εγγραμματισμού από τις πρώτες κιόλας σχολικές ηλικίες.
Για τον λόγο αυτό, το εκπαιδευτικό υλικό έχει σχεδιαστεί ώστε:
-
να ακολουθεί επιστημονικά τεκμηριωμένες παιδαγωγικές πρακτικές
-
να ανταποκρίνεται στις ανάγκες κάθε ηλικιακής βαθμίδας
-
να συνδέεται με τα προγράμματα σπουδών και τα σχολικά εγχειρίδια.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην ανάπτυξη του κριτικού εγγραμματισμού, δηλαδή στην ικανότητα των μαθητών να προσεγγίζουν με κριτική σκέψη τις πληροφορίες, τα επιχειρήματα και τις απόψεις που συναντούν στον σχολικό λόγο.
🧠 Η σημασία της κριτικής σκέψης στο σύγχρονο σχολείο
Η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης θεωρείται πλέον βασικό ζητούμενο της εκπαίδευσης.
Οι μαθητές χρειάζεται να μπορούν:
-
να κατανοούν πληροφορίες σε βάθος
-
να αξιολογούν πηγές
-
να αναλύουν δεδομένα και επιχειρήματα
-
να διαμορφώνουν τεκμηριωμένη άποψη.
Η Ετήσια Έκθεση της Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε. για το 2025 υπογραμμίζει ότι η καλλιέργεια αυτών των δεξιοτήτων ξεκινά από τη γλωσσική ανάπτυξη και συνεχίζεται μέσα από τη συστηματική επεξεργασία κειμένων σε διάφορα γνωστικά αντικείμενα, όπως η Ιστορία.