Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 1 (σελ. 22, 24) – Ο Η_Υ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 1

Αναλυτικές απαντήσεις στα 11 ερωτήματα-ασκήσεις του κεφαλαίου 1 (Από το μολύβι στον Η/Υ).

Άσκηση 1 — Διανυσματικά και χαρτογραφικά αρχεία

Ερώτηση: ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στα διανυσματικά και χαρτογραφικά αρχεία

Απάντηση:

• Ο διαχωρισμός (σελ. 16): Τα σχεδιαστικά προγράμματα χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, ανάλογα με τον τρόπο που χειρίζονται τα στοιχειώδη αντικείμενα σχεδιασμού.

  ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΑ (vector) (σελ. 16): Σχεδιάζουμε γεωμετρικά σχήματα, τα οποία προσδιορίζονται από τα βασικά τους χαρακτηριστικά, π.χ. σε ένα ευθύγραμμο τμήμα, τις συντεταγμένες αρχής και τέλους του. Για αυτό το λόγο μπορούμε εύκολα να τους αλλάζουμε το μέγεθος, δίχως συνέπειες στην ποιότητα του σχεδίου. ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΑ (bitmap) (σελ. 16-17): Η γραμμή αποτελείται από πολλούς κόκκους. Για κάθε κόκκο πρέπει να υπάρχουν τα χαρακτηριστικά του (συντεταγμένες, χρώμα κτλ.). Σε περίπτωση μεγέθυνσης του αρχείου, δεν υπάρχουν τα απαραίτητα στοιχεία για τα ενδιάμεσα σημεία, οπότε το σχέδιο γίνεται λιγότερο ευκρινές. Ένα ευθύγραμμο τμήμα π.χ. δημιουργείται βάζοντας πολλούς κόκκους, τον ένα δίπλα στον άλλο. Όταν αυτή η γραμμή μεγεθυνθεί, η απόσταση των κόκκων μεγαλώνει και η γραμμή ξεχωρίζει στα επιμέρους συστατικά της.

     ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟ                    ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΟ
  
     A(0,0) ──────────── B(10,5)     ●●●●●●●●●●●●
     «γραμμή από το Α στο Β»          «12 κόκκοι στις θέσεις…»
  
     ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ x4:                   ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ x4:
     A(0,0) ──────────── B(40,20)    ●   ●   ●   ●   ●
     ΤΕΛΕΙΑ γραμμή                    «σκαλοπάτια», ΘΟΛΩΜΑ

  Γιατί το τεχνικό σχέδιο είναι διανυσματικό (σελ. 17): Τα προγράμματα τεχνικού σχεδίου είναι διανυσματικά. Καταλαμβάνουν έτσι λιγότερο χώρο στο σκληρό δίσκο και οι διαστάσεις τους και οι κλίμακες μπορεί να αλλάξουν πιο εύκολα και χωρίς συνέπειες. Πού χρησιμοποιούνται τα χαρτογραφικά (σελ. 17): Επειδή δεν μπορούμε εύκολα να αποδώσουμε τις φωτογραφίες με γραμμές και κύκλους, τις επεξεργαζόμαστε με χαρτογραφικά προγράμματα. Εκεί για την ευκρίνεια παίζουν πιο πολύ ρόλο η ανάλυση (πόσοι κόκκοι υπάρχουν) και το πλήθος των χρωμάτων. Η πρακτική συνέπεια για τον σχεδιαστή: επειδή το διανυσματικό αρχείο κρατά τις πραγματικές διαστάσεις, το ίδιο σχέδιο μπορεί να εκτυπωθεί σε οποιαδήποτε κλίμακα (1:50, 1:100, 1:200) χωρίς καμία απώλεια — και το πρόγραμμα μπορεί να μετρήσει μήκη και εμβαδά πάνω του (πρβλ. τον υπολογισμό εμβαδού οικοπέδου, κεφ. 2).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα σχεδιαστικά προγράμματα χωρίζονται σε δύο κατηγορίες ανάλογα με τον τρόπο που χειρίζονται τα στοιχειώδη αντικείμενα. Στα διανυσματικά σχεδιάζουμε γεωμετρικά σχήματα, τα οποία προσδιορίζονται από τα βασικά τους χαρακτηριστικά, όπως οι συντεταγμένες αρχής και τέλους ενός ευθύγραμμου τμήματος· γι' αυτό μπορούμε εύκολα να αλλάζουμε το μέγεθός τους χωρίς συνέπειες στην ποιότητα του σχεδίου. Στα χαρτογραφικά η γραμμή αποτελείται από πολλούς κόκκους, για καθέναν από τους οποίους πρέπει να υπάρχουν συντεταγμένες και χρώμα· σε μεγέθυνση δεν υπάρχουν στοιχεία για τα ενδιάμεσα σημεία, οπότε το σχέδιο γίνεται λιγότερο ευκρινές και η γραμμή ξεχωρίζει στα επιμέρους συστατικά της. Τα προγράμματα τεχνικού σχεδίου είναι διανυσματικά, γιατί καταλαμβάνουν λιγότερο χώρο στον δίσκο και επιτρέπουν εύκολες αλλαγές διαστάσεων και κλιμάκων, ενώ οι φωτογραφίες επεξεργάζονται με χαρτογραφικά προγράμματα, όπου κρίσιμα είναι η ανάλυση και το πλήθος των χρωμάτων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 2 — Οι χάρακες και η εμφάνισή τους

Ερώτηση: ποιοι είναι οι χάρακες και πώς εμφανίζονται

Απάντηση:

• Τι είναι (σελ. 18): Στην πάνω και στην αριστερή πλευρά της περιοχής σχεδίασης υπάρχουν χάρακες (rulers).

     ┌──┬─────────────────────────────────────┐
     │  │ 0    1    2    3    4    5   ← ΠΑΝΩ │
     ├──┼─────────────────────────────────────┤
     │ 3│                                     │
     │ 2│        ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ            │
     │ 1│                                     │
     │ 0│                                     │
     └──┴─────────────────────────────────────┘
      ΑΡΙΣΤΕΡΑ

  Από τι εξαρτώνται οι ενδείξεις τους (σελ. 18): Οι ενδείξεις επάνω τους εξαρτώνται από το σημείο που αρχίζουν τη μέτρηση (η αρχική ρύθμιση είναι η αριστερή κάτω γωνία του φύλλου εργασίας) και την κλίμακα που έχουμε ορίσει. Πώς αλλάζουμε το σημείο αρχής (σελ. 18): Μπορούμε να αλλάξουμε το σημείο, από το οποίο αρχίζουν τη μέτρηση (drawing plane origin), από το μενού format > coordinates. Πώς τους εμφανίζουμε (σελ. 18): Για να εμφανίσουμε τους χάρακες και τον κάνναβο, αρκεί να τα ενεργοποιήσουμε από το μενού view.

     ΕΜΦΑΝΙΣΗ:        μενού VIEW
     ΣΗΜΕΙΟ ΑΡΧΗΣ:    μενού FORMAT > COORDINATES
     ΕΞΑΡΤΩΝΤΑΙ ΑΠΟ:  το σημείο αρχής + την ΚΛΙΜΑΚΑ

  Η επιβεβαίωση από το κεφάλαιο 1.8 (σελ. 23): από το μενού View μπορούμε να ελέγξουμε την εμφάνιση και άλλων βοηθητικών εργαλείων, όπως του χάρακα, του καννάβου και των γραμμών εργαλείων. Σε τι χρησιμεύουν: δίνουν άμεση οπτική εκτίμηση των αποστάσεων στο πραγματικό μέγεθος (όχι στο μέγεθος της οθόνης). Επειδή οι ενδείξεις τους ακολουθούν την κλίμακα, ο σχεδιαστής βλέπει μέτρα και όχι εικονοστοιχεία. Η διαφορά τους από τον κάνναβο: ο χάρακας δίνει μέτρηση στα άκρα της περιοχής σχεδίασης· ο κάνναβος (grid) είναι το πλέγμα βοηθητικών σημείων μέσα στην επιφάνεια του χαρτιού και ρυθμίζεται από Format > Grid. Το βιβλίο συνιστά (σελ. 20): Θα διευκολυνθούμε πολύ στο σχέδιο, αν τον ρυθμίσουμε σε ένα βασικό μέγεθος του σχεδίου — π.χ. ανά 50 cm στην κάτοψη του κεφαλαίου 4.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι χάρακες είναι οι υποδιαιρεμένες κλίμακες που υπάρχουν στην πάνω και στην αριστερή πλευρά της περιοχής σχεδίασης. Οι ενδείξεις τους εξαρτώνται από το σημείο στο οποίο αρχίζουν τη μέτρηση, με αρχική ρύθμιση την αριστερή κάτω γωνία του φύλλου εργασίας, και από την κλίμακα που έχουμε ορίσει. Το σημείο αρχής της μέτρησης αλλάζει από το μενού μορφοποίησης και την επιλογή των συντεταγμένων, ενώ η εμφάνιση των χαράκων, όπως και του καννάβου, ενεργοποιείται από το μενού προβολής. Χρησιμεύουν στην άμεση οπτική εκτίμηση των αποστάσεων στο πραγματικό μέγεθος και όχι στο μέγεθος της οθόνης, αφού οι ενδείξεις τους ακολουθούν την κλίμακα. Διαφέρουν από τον κάνναβο, ο οποίος είναι το πλέγμα βοηθητικών σημείων μέσα στην επιφάνεια του χαρτιού και ρυθμίζεται χωριστά, ενώ το βιβλίο συνιστά να ορίζεται σε κάποιο βασικό μέγεθος του σχεδίου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 3 — Πού βρίσκονται τα εργαλεία της αρχειοθέτησης

Ερώτηση: πού βρίσκονται τα εργαλεία της αρχειοθέτησης

Απάντηση:

• Η απάντηση: στο μενού File — και, ισοδύναμα, στη γραμμή εργαλείων. Το βιβλίο (σελ. 19): Όπως και με άλλες εντολές, μπορούμε να τις ενεργοποιήσουμε είτε από τη γραμμή εργαλείων είτε από τα μενού.

  Γιατί είναι σημαντική η αρχειοθέτηση (σελ. 18): Ίσως η βασική λειτουργία ενός προγράμματος είναι η δυνατότητά του να αποθηκεύει δεδομένα για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Ένα αποθηκευμένο σχέδιο μπορεί να το ξαναφορτώσει στην μνήμη του ώστε να το εκτυπώσουμε ή ακόμη και να το επεξεργαστούμε.

  Οι τρεις βασικές λειτουργίες (σελ. 18): Οι βασικές λειτουργίες της αρχειοθέτησης είναι τρεις:

     ● το άνοιγμα ή φόρτωμα        (open)
     ● η αποθήκευση                (save)
     ● η αποθήκευση με άλλο όνομα  (save as...)

  Οι επιπλέον εντολές (σελ. 19): Εκτός από αυτές τις λειτουργίες, υπάρχουν και εντολές

     ● για τη δημιουργία νέου σχεδίου  (new)
     ● για το κλείσιμο ενός σχεδίου    (close)

  Η λίστα των πρόσφατων αρχείων (σελ. 19): Στο ίδιο μενού εμφανίζεται μία λίστα των τελευταίων επεξεργασμένων αρχείων. Επιλέγοντας ένα από αυτά, φορτώνεται αμέσως στη μνήμη, χωρίς να χρειαστεί να το αναζητήσουμε στο σκληρό δίσκο. Τι άλλο βρίσκεται στο ίδιο μενού: το βιβλίο τοποθετεί στο File και τη ρύθμιση Page Setup (μέγεθος χαρτιού, σελ. 19), τις Options (συμπεριφορά εργαλείων, σελ. 24), τον Catalog (βιβλιοθήκες, σελ. 62) και την Print (εκτύπωση, σελ. 75). Το μενού File συγκεντρώνει δηλαδή ό,τι αφορά το αρχείο ως σύνολο — και όχι το περιεχόμενό του. Η σημασία του «save as»: είναι η εντολή που επιτρέπει να κρατήσουμε παραλλαγές του ίδιου σχεδίου. Το βιβλίο δείχνει τη σημασία της στο κεφάλαιο 4 (σελ. 54), όπου το πρότυπο σχέδιο (template) λύνει ακριβώς το πρόβλημα του να μη χαθεί το αρχικό: τη στιγμή που θα το αποθηκεύσουμε, θα πρέπει να του αλλάξουμε όνομα, διότι αλλιώς διαγράφει την προηγούμενη έκδοσή του.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα εργαλεία της αρχειοθέτησης βρίσκονται στο μενού File και, ισοδύναμα, στη γραμμή εργαλείων, αφού κατά το βιβλίο οι εντολές ενεργοποιούνται είτε από τη γραμμή εργαλείων είτε από τα μενού. Η αρχειοθέτηση είναι ίσως η βασική λειτουργία ενός προγράμματος, γιατί επιτρέπει την αποθήκευση δεδομένων για μεγάλα χρονικά διαστήματα και την επαναφόρτωσή τους για εκτύπωση ή επεξεργασία. Οι βασικές λειτουργίες είναι τρεις, το άνοιγμα ή φόρτωμα, η αποθήκευση και η αποθήκευση με άλλο όνομα, ενώ υπάρχουν επιπλέον εντολές για τη δημιουργία νέου σχεδίου και για το κλείσιμο ενός σχεδίου. Στο ίδιο μενού εμφανίζεται και λίστα των τελευταίων επεξεργασμένων αρχείων, ώστε να φορτώνονται αμέσως χωρίς αναζήτηση στον δίσκο. Στο μενού File βρίσκονται επίσης η ρύθμιση σελίδας, οι επιλογές του προγράμματος, οι κατάλογοι και η εκτύπωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 4 — Οι βασικές ρυθμίσεις και πού τις αλλάζουμε

Ερώτηση: ποιες είναι οι βασικές ρυθμίσεις και πού τις αλλάζουμε

Απάντηση:

• Οι τέσσερις βασικές ρυθμίσεις και οι θέσεις τους (σελ. 19-20):

     ΡΥΘΜΙΣΗ                    ΠΟΥ
     ─────────────────────────────────────────────────────
     ΜΕΓΕΘΟΣ ΧΑΡΤΙΟΥ            File > Page Setup
     (+ περιθώρια, προσανατολισμός)
     ΚΛΙΜΑΚΑ                    Format > Scale
     ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ            Format > Units
     ΚΑΝΝΑΒΟΣ (grid)            Format > Grid

  Το μέγεθος του χαρτιού (σελ. 19): Για να μπορούμε να παρακολουθούμε την πορεία του σχεδίου, το πρόγραμμα μας εμφανίζει μία περιοχή της οθόνης λευκή. Αυτή αντιστοιχεί στο χαρτί που θα εκτυπώσουμε και η εμφάνισή της αλλάζει ανάλογα με το μέγεθος του χαρτιού. Το μέγεθος του χαρτιού στο οποίο θα εκτυπώσουμε, το ορίζουμε από το μενού File > Page Setup. Εκεί υπάρχουν και ρυθμίσεις που αφορούν τα περιθώρια και τον προσανατολισμό του χαρτιού. Η κλίμακα (σελ. 19): Η ρύθμιση της κλίμακας γίνεται από το μενού Format > Scale. Στο παράθυρο που ανοίγει ορίζουμε την κλίμακα του σχεδίου μας. Οι μονάδες (σελ. 20): Η μονάδα μέτρησης του σχεδίου μας καθορίζεται στο μενού Format > Units. Εκεί υπάρχουν ξεχωριστές ρυθμίσεις για τη μονάδα μέτρησης των αντικειμένων που θα σχεδιάσουμε και για τα κείμενα και τα πάχη των γραμμών. Ο κάνναβος (σελ. 20): Μέσα στην επιφάνεια που αντιστοιχεί στο χαρτί μας, εμφανίζεται ένας κάνναβος (grid). Ο κάνναβος αυτός είναι χρήσιμος για να αντιλαμβανόμαστε τα μεγέθη των αντικειμένων που σχεδιάζουμε, αλλά και για να πετύχουμε ακρίβεια στο σχεδιασμό. Για να τον ενεργοποιήσουμε, θα βρούμε στο μενού Format > Grid επιλογές που αφορούν την εμφάνιση και το μέγεθός του. Το κοινό παράθυρο (σελ. 20): Οι παραπάνω ρυθμίσεις βρίσκονται στο ίδιο παράθυρο (Drafting Settings), αλλά σε διαφορετικές καρτέλες. Μπορούμε πολύ εύκολα να μεταβούμε από την μία στην άλλη, απλά επιλέγοντας με το ποντίκι την καρτέλα που μας ενδιαφέρει. Ο δεύτερος δρόμος (σελ. 21): Τις ίδιες ρυθμίσεις μπορούμε να κάνουμε και πατώντας το δεξί πλήκτρο του ποντικιού σε ένα κενό σημείο του σχεδίου μας. Στις επιλογές θα βρούμε όλες τις παραπάνω ρυθμίσεις. Ένα ολοκληρωμένο παράδειγμα ρυθμίσεων (κεφ. 4, σελ. 54) — για την κάτοψη του βιβλίου:

     Μέγεθος χαρτιού (page setup):   Α4
     Μονάδες (units): σχέδιο:        m (μέτρα)
                      πάχος γραμμών: mm (χιλιοστά του μέτρου)
     Κλίμακα (scale):                1:50
     Κάνναβος (grid):                ανά 50 cm

  Γιατί γίνονται από την αρχή (σελ. 54): Στον υπολογιστή έχουμε ανά πάσα στιγμή τη δυνατότητα να τροποποιούμε τα σχέδιά μας πολύ γρήγορα. Προσπαθούμε όμως να γλιτώσουμε χρόνο κάνοντας κάποιες ρυθμίσεις από την αρχή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι βασικές ρυθμίσεις είναι τέσσερις. Το μέγεθος του χαρτιού, μαζί με τα περιθώρια και τον προσανατολισμό, ορίζεται από το μενού File και τη ρύθμιση σελίδας, και καθορίζει τη λευκή περιοχή της οθόνης που αντιστοιχεί στο χαρτί εκτύπωσης. Η κλίμακα ορίζεται από το μενού Format και την επιλογή της κλίμακας. Η μονάδα μέτρησης ορίζεται από το μενού Format και την επιλογή των μονάδων, με ξεχωριστές ρυθμίσεις για τα αντικείμενα και για τα κείμενα και τα πάχη των γραμμών. Ο κάνναβος ενεργοποιείται και ρυθμίζεται από το μενού Format και την επιλογή του καννάβου, και είναι χρήσιμος τόσο για την αντίληψη των μεγεθών όσο και για την ακρίβεια. Όλες αυτές οι ρυθμίσεις βρίσκονται στο ίδιο παράθυρο, σε διαφορετικές καρτέλες, και μπορούν να γίνουν και με δεξί κλικ σε κενό σημείο του σχεδίου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 5 — Πού βρίσκονται οι ρυθμίσεις των έλξεων

Ερώτηση: πού βρίσκονται οι ρυθμίσεις των έλξεων

Απάντηση:

• Η απάντηση (σελ. 21): Οι έλξεις ενεργοποιούνται από το μενού Tools > AutoSnap. Εκεί ορίζουμε και την απόσταση γύρω από το δείκτη του ποντικιού που θα ελέγχεται για σημεία έλξης. Ο δεύτερος δρόμος — κατά τη σχεδίαση (σελ. 22): Τις έλξεις μπορούμε να τις επιλέγουμε ακόμα και με ενεργοποιημένο κάποιο εργαλείο, τη στιγμή που σχεδιάζουμε. Αυτή η επιλογή γίνεται μόνο από τη γραμμή εργαλείων AutoSnap — και Οι ενεργές έλξεις εμφανίζονται με διαφορετικό φόντο.

     ΡΥΘΜΙΣΗ (και απόσταση ελέγχου):  Tools > AutoSnap
     ΕΝΑΛΛΑΓΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ:       γραμμή εργαλείων AutoSnap

  Τι είναι οι έλξεις (σελ. 21): Ένα από τα πλεονεκτήματα του ηλεκτρονικού σχεδίου είναι η μεγάλη ακρίβεια που μπορούμε να πετύχουμε. Θα πρέπει όμως να δουλεύουμε με κάποιες συγκεκριμένες μεθόδους οι οποίες θα μας δώσουν τα σωστά αποτελέσματα. Χρησιμοποιώντας τις έλξεις (snaps), επιλέγουμε συγκεκριμένα σημεία ενός αντικειμένου.

  Ο πλήρης κατάλογος (σελ. 21):

     Endpoints      Τα άκρα         το ένα από τα δύο άκρα ενός
                                    αντικειμένου
     Centers        Τα κέντρα       το κέντρο κύκλου ή τόξου
     Intersections  Σημεία τομής    το σημείο τομής δύο αντικειμένων
     Midpoints      To μέσο         το μέσο ευθύγραμμου τμήματος
     Quadrants      Τεταρτημόρια    τεταρτημόριο κύκλου ή τόξου
     Tangent        Εφαπτόμενα      εφαπτόμενα από κύκλο ή τόξο
     Perpendicular  Κάθετα          κάθετα από ένα αντικείμενο
     Sockets        Υποδοχές        ειδική υποδοχή ενεργών σχημάτων
     Geometry       Γεωμετρία       κοντινότερο σημείο σε αντικείμενο
     Grid           Κάνναβος        διασταυρώσεις των βοηθητικών
                                    γραμμών του καννάβου

  Γιατί είναι το σημαντικότερο εργαλείο ακρίβειας: το βιβλίο το αποδεικνύει με το Παράδειγμα 1 του κεφαλαίου 2 (σελ. 28), όπου δύο φαινομενικά ίδια σχέδια αποδεικνύονται διαφορετικά μόλις κάνουμε ζουμ: Στην αριστερή εικόνα παρατηρούμε, ότι οι δύο γραμμές δεν τέμνονται, ενώ στη δεξιά τέμνονται. Προφανώς δεν έχουν χρησιμοποιηθεί στο αριστερό σχέδιο οι έλξεις. Το συμπέρασμα του βιβλίου (σελ. 28): Όταν σχεδιάζουμε, πρέπει να δουλεύουμε με συγκεκριμένες μεθόδους, ώστε να πετυχαίνουμε πάντα την απαραίτητη ακρίβεια. Η προσοχή στην «απόσταση ελέγχου»: αν οριστεί πολύ μεγάλη, το πρόγραμμα «αρπάζει» σημεία που δεν θέλουμε· αν πολύ μικρή, δυσκολευόμαστε να πετύχουμε το σημείο. Είναι ρύθμιση που προσαρμόζεται στο ζουμ και στην πυκνότητα του σχεδίου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι έλξεις ενεργοποιούνται και ρυθμίζονται από το μενού Tools και την επιλογή AutoSnap, όπου ορίζουμε και την απόσταση γύρω από τον δείκτη του ποντικιού που θα ελέγχεται για σημεία έλξης. Επιπλέον, μπορούμε να τις επιλέγουμε και ενώ είναι ενεργό κάποιο εργαλείο, τη στιγμή που σχεδιάζουμε, αλλά αυτό γίνεται μόνο από την αντίστοιχη γραμμή εργαλείων, ενώ οι ενεργές έλξεις εμφανίζονται με διαφορετικό φόντο. Με τις έλξεις επιλέγουμε συγκεκριμένα σημεία ενός αντικειμένου, όπως τα άκρα, τα κέντρα κύκλων και τόξων, τα σημεία τομής, το μέσο ενός τμήματος, τα τεταρτημόρια, τα εφαπτόμενα και τα κάθετα σημεία, τις υποδοχές των ενεργών σχημάτων, το κοντινότερο σημείο πάνω σε αντικείμενο και τις διασταυρώσεις του καννάβου. Είναι το σημαντικότερο εργαλείο ακρίβειας, όπως αποδεικνύει το παράδειγμα του βιβλίου, όπου χωρίς έλξεις δύο γραμμές δεν τέμνονται πραγματικά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 6 — Πώς αλλάζουμε την εμφάνιση του σχεδίου

Ερώτηση: πώς αλλάζουμε την εμφάνιση του σχεδίου

Απάντηση:

• Η βασική έννοια — το ζουμ (σελ. 22): Την οθόνη μας θα πρέπει να τη φανταστούμε σαν μία φωτογραφική μηχανή, η οποία εστιάζει στο σχέδιό μας και μας το δείχνει από πιο κοντά ή πιο μακριά. Ανάλογα με το ζουμ που κάνουμε, τα σχεδιασμένα αντικείμενα φαίνονται πιο μικρά όταν τα παρατηρούμε από μακριά και πιο μεγάλα όταν πάμε πιο κοντά. Σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις το μέγεθος των αντικειμένων στο σχέδιο δεν αλλάζει!

  Τα τέσσερα εργαλεία (σελ. 22):

     Pan           Μετακινούμε το σχέδιό μας (όλο το φύλλο εργασίας)
  
     Zoom In/Out   Κρατάμε το αριστερό πλήκτρο του ποντικιού
                   πατημένο και το μετακινούμε πάνω / κάτω. Όταν
                   το μετακινούμε προς τα πάνω, το σχέδιο έρχεται
                   πιο κοντά, ενώ όταν το μετακινούμε προς τα κάτω,
                   αυτό φεύγει πιο μακριά.
  
     Zoom Window   Καθορίζουμε μία περιοχή του σχεδίου μας, την
                   οποία θέλουμε να δούμε σε μεγέθυνση.
  
     Zoom Control  Από αυτή την λίστα επιλέγουμε το ποσοστό της
                   μεγέθυνσης που θέλουμε να κάνουμε ή την
                   προσαρμογή της οθόνης μας σε συγκεκριμένη
                   περιοχή του σχεδίου.

  Το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 22): Στο αριστερό παράδειγμα βλέπουμε την εμφάνιση του σχεδίου με ρύθμιση ζουμ στα 100%, ενώ στο δεξί η ρύθμιση είναι 400%.

  Η κρίσιμη διάκριση — ΖΟΥΜ ≠ ΚΛΙΜΑΚΑ:

     ΖΟΥΜ     →  αλλάζει μόνο ΠΩΣ ΒΛΕΠΟΥΜΕ το σχέδιο
                  (τίποτε δεν αλλάζει στο ίδιο το σχέδιο)
     ΚΛΙΜΑΚΑ  →  αλλάζει το πώς θα ΕΚΤΥΠΩΘΕΙ (Format > Scale)
     SCALE    →  εργαλείο ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ: αλλάζει πραγματικά
                  το ΜΕΓΕΘΟΣ των αντικειμένων (κεφ. 2)

  Τα τρία αυτά μπερδεύονται συχνά — και είναι εντελώς διαφορετικά. Οι υπόλοιπες ρυθμίσεις εμφάνισης (σελ. 23), από το μενού View: μπορούμε να ελέγξουμε την εμφάνιση και άλλων βοηθητικών εργαλείων, όπως του χάρακα, του καννάβου και των γραμμών εργαλείων. Γιατί το ζουμ είναι εργαλείο ΕΛΕΓΧΟΥ και όχι μόνο θέασης: το βιβλίο το χρησιμοποιεί ως αποδεικτικό εργαλείο (σελ. 28): για να φανεί αν δύο γραμμές πράγματι τέμνονται, Χρησιμοποιούμε το εργαλείο «ζουμ». Η μεγέθυνση αποκαλύπτει σφάλματα ακρίβειας που στο κανονικό μέγεθος είναι αόρατα. Η αντίστροφη προειδοποίηση (σελ. 59): Δεν πρέπει να ξεχνάμε βέβαια, ότι έχουμε κάνει μία πολύ μεγάλη μεγέθυνση στη συγκεκριμένη περίπτωση. Στην τελική εκτύπωση εξαρτάται πάντα από τα μεγέθη αν θα φαίνονται τέτοιες λεπτομέρειες ή όχι.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Την εμφάνιση του σχεδίου την αλλάζουμε με τα εργαλεία του ζουμ. Το βιβλίο παρομοιάζει την οθόνη με φωτογραφική μηχανή που εστιάζει στο σχέδιο και το δείχνει από πιο κοντά ή πιο μακριά, τονίζοντας ότι σε καμία περίπτωση δεν αλλάζει το πραγματικό μέγεθος των αντικειμένων. Τα εργαλεία είναι τέσσερα: το Pan, με το οποίο μετακινούμε ολόκληρο το φύλλο εργασίας, το Zoom In και Out, όπου με πατημένο το αριστερό πλήκτρο μετακινούμε το ποντίκι πάνω ή κάτω για να πλησιάσει ή να απομακρυνθεί το σχέδιο, το Zoom Window, με το οποίο καθορίζουμε περιοχή προς μεγέθυνση, και το Zoom Control, από το οποίο επιλέγουμε ποσοστό μεγέθυνσης ή προσαρμογή σε συγκεκριμένη περιοχή. Πρέπει να διακρίνουμε το ζουμ από την κλίμακα, που αφορά την εκτύπωση, και από το εργαλείο Scale, που αλλάζει πραγματικά το μέγεθος των αντικειμένων. Από το μενού προβολής ελέγχουμε επίσης την εμφάνιση χαράκων, καννάβου και γραμμών εργαλείων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 7 — Πώς ακυρώνουμε την τελευταία μας κίνηση

Ερώτηση: πώς ακυρώνουμε την τελευταία μας κίνηση

Απάντηση:

• Η απάντηση (σελ. 23): Πολύ χρήσιμη είναι η δυνατότητα του undo, δηλαδή η ακύρωση της τελευταίας μας κίνησης. Ενεργοποιείται από το μενού Edit ή με το εικονίδιο. Πώς λειτουργεί (σελ. 23): Μόλις κάνουμε μία λάθος κίνηση, επιλέγουμε την ακύρωσή της, επαναφέροντας έτσι γρήγορα το σχέδιο στην προηγούμενη κατάσταση.

     UNDO (ακύρωση τελευταίας κίνησης)
       ● από το μενού EDIT
       ● από το ΕΙΚΟΝΙΔΙΟ της γραμμής εργαλείων
  
     → επαναφέρει το σχέδιο στην ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ κατάσταση

  Γιατί είναι τόσο σημαντικό στο ηλεκτρονικό σχέδιο: στο παραδοσιακό σχέδιο, ένα λάθος σημαίνει σβήσιμο με γόμα ή ξυραφάκι — με φθορά του χαρτιού — ή, στη χειρότερη περίπτωση, ξανασχεδίαση ολόκληρου του φύλλου. Στον υπολογιστή η ακύρωση είναι στιγμιαία και χωρίς κόστος. Η πρακτική συνέπεια: επειδή το undo υπάρχει, ο σχεδιαστής μπορεί να δοκιμάζει ελεύθερα εναλλακτικές λύσεις. Το βιβλίο ενθαρρύνει ακριβώς αυτή τη στάση στην Άσκηση της σελ. 22: Άνοιξε ένα από τα σχέδια που συνοδεύουν το πρόγραμμα ως παραδείγματα. Δοκίμασε τα διάφορα εργαλεία ζουμ. Τι άλλο βρίσκεται στο μενού Edit (σελ. 23): και η εντολή διαγραφής — Όταν θέλουμε να σβήσουμε ένα σχεδιασμένο αντικείμενο, απλά το επιλέγουμε και πατάμε το πλήκτρο DEL (ή Delete). Αυτή τη λειτουργία θα τη βρούμε και στο μενού Edit. Η κατανομή των εντολών στα μενού — χρήσιμη γενίκευση:

     FILE    →  ό,τι αφορά το ΑΡΧΕΙΟ (open, save, print, page setup)
     EDIT    →  ό,τι αφορά ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ πάνω στο περιεχόμενο
                (undo, delete, αντιγραφή)
     VIEW    →  ό,τι αφορά την ΕΜΦΑΝΙΣΗ (χάρακες, κάνναβος,
                γραμμές εργαλείων, παράθυρο ιδιοτήτων)
     FORMAT  →  ό,τι αφορά ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ του σχεδίου
                (scale, units, grid, layers, coordinates)
     DRAW    →  τα εργαλεία ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ
     TOOLS   →  βοηθητικά (AutoSnap, ενεργά σχήματα)

  Η λογική αυτή είναι κοινή σε όλα τα σχεδιαστικά προγράμματα — και ακριβώς αυτό υποστηρίζει το τελευταίο σημείο της «Επισκόπησης» του κεφαλαίου (σελ. 24).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Την τελευταία μας κίνηση την ακυρώνουμε με την εντολή undo, η οποία ενεργοποιείται είτε από το μενού Edit είτε από το αντίστοιχο εικονίδιο της γραμμής εργαλείων. Μόλις κάνουμε μια λάθος κίνηση, επιλέγουμε την ακύρωσή της και το σχέδιο επανέρχεται γρήγορα στην προηγούμενη κατάσταση. Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική στο ηλεκτρονικό σχέδιο, γιατί στο παραδοσιακό σχέδιο ένα λάθος απαιτεί σβήσιμο με φθορά του χαρτιού ή και ξανασχεδίαση ολόκληρου του φύλλου, ενώ εδώ η ακύρωση είναι στιγμιαία και χωρίς κόστος· έτσι ο σχεδιαστής μπορεί να δοκιμάζει ελεύθερα εναλλακτικές λύσεις. Στο ίδιο μενού βρίσκεται και η διαγραφή αντικειμένου, η οποία γίνεται και με το πλήκτρο Delete αφού πρώτα επιλέξουμε το αντικείμενο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 8 — Πώς επιλέγουμε αντικείμενα

Ερώτηση: πώς επιλέγουμε αντικείμενα

Απάντηση:

• Η προϋπόθεση (σελ. 23): Για να επιλέξουμε κάποια αντικείμενα, πρέπει να ακυρώσουμε πρώτα τυχόν ενεργοποιημένο εργαλείο σχεδιασμού πατώντας το πλήκτρο ESC ή πατώντας το εικονίδιο επιλογών (select). Τα δύο βήματα (σελ. 23):

     1. μετακινούμε το δείκτη του ποντικιού επάνω στο αντικείμενο
     2. πατάμε το αριστερό πλήκτρο του ποντικιού

  Η επιλογή ΠΟΛΛΩΝ αντικειμένων (σελ. 23) — Αν θέλουμε να επιλέξουμε πολλά αντικείμενα, μπορούμε

     ● να κρατήσουμε πατημένο το πλήκτρο “Shift” και να
       επιλέξουμε ΔΙΑΔΟΧΙΚΑ όλα τα αντικείμενα, ή
     ● να επιλέξουμε την ΠΕΡΙΟΧΗ μέσα στην οποία βρίσκονται
       τα αντικείμενα

     ΔΙΑΔΟΧΙΚΑ (Shift)          ΜΕ ΠΕΡΙΟΧΗ
     ─────────────────────────────────────────────
     ● ← κλικ                   ┌───────────┐
     ● ← Shift+κλικ             │ ●  ●  ●   │ ← «παράθυρο»
     ● ← Shift+κλικ             │ ●  ●      │
     ○   (δεν επιλέχθηκε)       └───────────┘
     → ΑΚΡΙΒΗΣ επιλογή          → ΓΡΗΓΟΡΗ επιλογή πολλών

  Τι κάνουμε μετά την επιλογή: σχεδόν κάθε ενέργεια του προγράμματος προϋποθέτει πρώτα επιλογή:

     ΣΒΗΣΙΜΟ:        επιλογή → DEL
     ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ:      επιλογή → F9 → αλλαγή στο παράθυρο
     ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ:      επιλογή → Ctrl + σύρσιμο
     ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ:    επιλογή → εργαλείο (move, rotate, scale…)
     ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΡΩΣΗΣ: επιλογή → επιλογή στρώσης

  Ο θεμελιώδης κανόνας που προκύπτει (σελ. 27): θα πρέπει πρώτα να επιλέξουμε το αντικείμενο και μετά την ιδιότητα, που θέλουμε να του δώσουμε. Η σημαντική εξαίρεση (σελ. 55): Αν κάνουμε αλλαγές στις ιδιότητες ΧΩΡΙΣ να έχουμε επιλεγμένα αντικείμενα, θα ισχύουν για τα ΝΕΑ αντικείμενα. Σε περίπτωση που έχουμε επιλεγμένα αντικείμενα, αλλάζουν οι συγκεκριμένες ιδιότητές τους. Η απουσία επιλογής είναι δηλαδή και αυτή μια σημαντική κατάσταση: ρυθμίζει τις προεπιλογές για ό,τι σχεδιάσουμε στη συνέχεια. Γιατί χρειάζεται πρώτα το ESC: γιατί όσο ένα εργαλείο σχεδίασης είναι ενεργό, το κλικ δημιουργεί νέο αντικείμενο αντί να επιλέγει υπάρχον. Το βιβλίο το υπενθυμίζει και στο παράδειγμα των κύκλων (σελ. 29): Αν είναι ενεργό το εργαλείο των κύκλων, θα πρέπει να το απενεργοποιήσουμε πατώντας το πλήκτρο «ESC».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για να επιλέξουμε αντικείμενα πρέπει πρώτα να ακυρώσουμε τυχόν ενεργοποιημένο εργαλείο σχεδιασμού, πατώντας το πλήκτρο ESC ή το εικονίδιο επιλογών. Έπειτα μετακινούμε τον δείκτη του ποντικιού πάνω στο αντικείμενο και πατάμε το αριστερό πλήκτρο. Αν θέλουμε να επιλέξουμε πολλά αντικείμενα, μπορούμε είτε να κρατήσουμε πατημένο το πλήκτρο Shift και να τα επιλέξουμε διαδοχικά, είτε να επιλέξουμε την περιοχή μέσα στην οποία βρίσκονται. Η επιλογή είναι απαραίτητη προϋπόθεση για σχεδόν κάθε ενέργεια, δηλαδή για τη διαγραφή, την αλλαγή ιδιοτήτων, την αντιγραφή, τις τροποποιήσεις και τη μεταφορά σε άλλη στρώση, αφού ισχύει ο κανόνας ότι πρώτα επιλέγουμε το αντικείμενο και μετά την ιδιότητα. Σημαντική εξαίρεση είναι ότι, όταν αλλάζουμε ιδιότητες χωρίς επιλεγμένα αντικείμενα, αυτές ισχύουν για τα νέα αντικείμενα που θα σχεδιάσουμε.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 9 — Πώς ενεργοποιούμε το παράθυρο των ιδιοτήτων

Ερώτηση: πώς ενεργοποιούμε το παράθυρο των ιδιοτήτων

Απάντηση:

• Η απάντηση (σελ. 23): Με το πλήκτρο F9 ενεργοποιούμε το παράθυρο των ιδιοτήτων των αντικειμένων (Property Window). Και ο δεύτερος δρόμος: Αυτό το παράθυρο ενεργοποιείται και από το μενού view.

     ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ (Property Window)
       ● πλήκτρο F9
       ● μενού VIEW

  Τι κάνει (σελ. 23): Όταν επιλέξουμε ένα αντικείμενο, στο παράθυρο των ιδιοτήτων του μπορούμε να ελέγξουμε τα χαρακτηριστικά του.

  Τι δείχνει, ανά αντικείμενο: · για ευθύγραμμο τμήμα (σελ. 27): μας εμφανίζει τις συντεταγμένες αρχής και τέλους, αλλά και το μήκος και τη γωνία του· · για κύκλο (σελ. 29): την ακτίνα — Επιλέγουμε τον κύκλο και αλλάζουμε την ακτίνα του στο παράθυρο των ιδιοτήτων· · για κάθε αντικείμενο (σελ. 27): Χρώμα γραμμής (Line color) · Χρώμα γεμίσματος (Fill color) · Χρώμα διαγράμμισης (Pattern color) · Πάχος γραμμής (Line Weight) · Είδος γραμμής (Line Pattern) · Είδος διαγράμμισης (Fill Pattern)· · για κείμενα (σελ. 27): γραμματοσειρά, μέγεθος, μορφή κ.λπ.

  Η καθοριστική ιδιότητά του — δεν είναι μόνο για ΑΝΑΓΝΩΣΗ (σελ. 27): Αυτές οι συντεταγμένες αλλάζουν. Αρκεί να τοποθετήσουμε το δείκτη του ποντικιού μας στη συγκεκριμένη παράμετρο, να πατήσουμε το αριστερό πλήκτρο του και να πληκτρολογήσουμε την καινούρια τιμή.

     ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΚΡΙΒΕΣΤΕΡΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ:
  
     1. σχεδιάζω πρόχειρα με το ποντίκι
     2. επιλέγω το αντικείμενο
     3. πληκτρολογώ την ΑΚΡΙΒΗ τιμή στο παράθυρο ιδιοτήτων

  Αυτή είναι ακριβώς η μέθοδος που ακολουθεί το βιβλίο στο παράδειγμα των κύκλων (σελ. 29): σχεδιάζουμε έναν κύκλο με ΤΥΧΑΙΑ ακτίνα και μετά αλλάζουμε την ακτίνα του στο παράθυρο των ιδιοτήτων. Και για τις ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ (σελ. 31): Ορισμένα από αυτά επιτρέπουν την ρύθμισή τους και με το παράθυρο των ιδιοτήτων. Εκεί μπορούμε να ορίσουμε τις παραμέτρους της τροποποίησης — π.χ. στην περιστροφή (σελ. 35): η γωνία …, οι συντεταγμένες του κέντρου περιστροφής και ο αριθμός των αντιγράφων. Ο συνδυασμός με το δεξί πλήκτρο (σελ. 27): Πατώντας το δεξί πλήκτρο του ποντικιού τη στιγμή που ο δείκτης του βρίσκεται πάνω στο αντικείμενο, ανοίγει ένα παράθυρο … Αν π.χ. θέλουμε να αλλάξουμε το γέμισμα του αντικειμένου, απλά επιλέγουμε «fill». Αμέσως ανοίγει το παράθυρο ιδιοτήτων … και μάλιστα στις επιλογές που αφορούν το γέμισμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το παράθυρο των ιδιοτήτων ενεργοποιείται με το πλήκτρο F9 ή από το μενού προβολής. Όταν επιλέξουμε ένα αντικείμενο, στο παράθυρο αυτό μπορούμε να ελέγξουμε τα χαρακτηριστικά του: για ένα ευθύγραμμο τμήμα εμφανίζονται οι συντεταγμένες αρχής και τέλους, το μήκος και η γωνία, για έναν κύκλο η ακτίνα, ενώ για κάθε αντικείμενο εμφανίζονται το χρώμα γραμμής, το χρώμα γεμίσματος και διαγράμμισης, το πάχος και το είδος της γραμμής και το είδος της διαγράμμισης. Καθοριστικό είναι ότι οι τιμές αυτές δεν διαβάζονται μόνο αλλά και αλλάζουν, αφού αρκεί να πατήσουμε πάνω στην παράμετρο και να πληκτρολογήσουμε τη νέα τιμή. Έτσι ο ακριβέστερος τρόπος σχεδίασης είναι να σχεδιάζουμε πρόχειρα με το ποντίκι και μετά να πληκτρολογούμε τις ακριβείς τιμές στο παράθυρο ιδιοτήτων. Το ίδιο παράθυρο ρυθμίζει και παραμέτρους τροποποιήσεων, όπως η γωνία και το κέντρο περιστροφής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 10 — Οι παρεμφερείς εντολές στα διάφορα προγράμματα

Ερώτηση: στα διάφορα σχεδιαστικά προγράμματα υπάρχουν παρεμφερείς εντολές που επιτυγχάνουν τα ίδια αποτελέσματα

Απάντηση:

• Η διαπίστωση που κλείνει το κεφάλαιο: στα διάφορα σχεδιαστικά προγράμματα υπάρχουν παρεμφερείς εντολές που επιτυγχάνουν τα ίδια αποτελέσματα.

  Γιατί ισχύει: όλα τα σχεδιαστικά προγράμματα λύνουν το ίδιο πρόβλημα — να τοποθετήσουν και να τροποποιήσουν γεωμετρικά αντικείμενα με ακρίβεια. Άρα καταλήγουν αναγκαστικά στα ίδια εργαλεία, με παρόμοια (συνήθως αγγλικά) ονόματα.

     ΤΙ ΘΕΛΩ                 ΤΥΠΙΚΟ ΟΝΟΜΑ ΕΝΤΟΛΗΣ
     ─────────────────────────────────────────────────────
     γραμμή                  Line
     κύκλος                  Circle
     τόξο                    Arc
     παραλληλόγραμμο         Rectangle
     μετακίνηση              Move
     αντιγραφή               Copy (ή Ctrl + σύρσιμο)
     περιστροφή              Rotate
     μεγέθυνση               Scale
     καθρέφτισμα             Mirror
     κόψιμο στην τομή        Trim
     προέκταση               Extend
     παράλληλο αντίγραφο     Offset
     στρογγύλεμα γωνίας      Fillet
     ακύρωση                 Undo
     στρώσεις                Layers
     έλξεις                  Snaps

  Η επιβεβαίωση μέσα στο ίδιο το βιβλίο: το ΜΕΡΟΣ Β΄ διδάσκει εντελώς άλλο πρόγραμμα, και όμως τα μενού του είναι τα ίδια — Σχέδιο (Draw), Αλλαγές (Modify) — με τις ίδιες εντολές: Σβήσιμο (Erase), Αντιγραφή (Copy), Κλίμακα (Scale), Μεταφορά (Move), Περιστροφή (Rotate), Αποσύνδεση (Explode). Η πρακτική συνέπεια για τον μαθητή: ό,τι μαθαίνει σε ένα πρόγραμμα μεταφέρεται στα υπόλοιπα. Αλλάζουν τα εικονίδια και οι θέσεις των μενού — όχι η λογική. Αυτό δικαιολογεί και την επιλογή του βιβλίου να μην διδάξει ένα συγκεκριμένο εμπορικό πρόγραμμα ως αυτοσκοπό, αλλά τις έννοιες: έλξεις, στρώσεις, ιδιότητες, ενεργά σχήματα. Η επιφύλαξη (σελ. 59): οι διαφορές υπάρχουν στις λεπτομέρειες — Ορισμένα προγράμματα έχουν λειτουργίες για να βελτιώνουν τέτοιες λεπτομέρειες — και στον χρόνο που γίνονται ορισμένες ρυθμίσεις (σελ. 76): Ενώ εμείς έχουμε ρυθμίσει το μέγεθος του χαρτιού μας (Page Setup), την κλίμακα (Scale), τα πάχη των γραμμών (Lineweight) και τα χρώματα κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού, σε άλλα προγράμματα αυτές οι ρυθμίσεις γίνονται την τελευταία στιγμή. Το γενικό δίδαγμα: ο σχεδιαστής δεν μαθαίνει ένα πρόγραμμα — μαθαίνει να σχεδιάζει ηλεκτρονικά. Το πρόγραμμα είναι εργαλείο που αλλάζει· η μέθοδος μένει.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η διαπίστωση ότι στα διάφορα σχεδιαστικά προγράμματα υπάρχουν παρεμφερείς εντολές που επιτυγχάνουν τα ίδια αποτελέσματα ισχύει, γιατί όλα λύνουν το ίδιο πρόβλημα, δηλαδή την τοποθέτηση και τροποποίηση γεωμετρικών αντικειμένων με ακρίβεια, και έτσι καταλήγουν στα ίδια εργαλεία με παρόμοια, συνήθως αγγλικά, ονόματα: Line, Circle, Arc, Rectangle για τη σχεδίαση, Move, Copy, Rotate, Scale, Mirror, Trim, Extend, Offset και Fillet για τις τροποποιήσεις, καθώς και Undo, Layers και Snaps. Το ίδιο το βιβλίο το επιβεβαιώνει, αφού στο δεύτερο μέρος διδάσκει εντελώς άλλο πρόγραμμα με τα ίδια όμως μενού, Σχέδιο και Αλλαγές, και τις ίδιες εντολές. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι όσα μαθαίνει ο μαθητής σε ένα πρόγραμμα μεταφέρονται στα υπόλοιπα, αφού αλλάζουν τα εικονίδια και οι θέσεις των μενού αλλά όχι η λογική· διαφορές υπάρχουν μόνο σε λεπτομέρειες και στη χρονική στιγμή ορισμένων ρυθμίσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 11 — Άσκηση: δοκιμή των εργαλείων ζουμ

Ερώτηση: Άνοιξε ένα από τα σχέδια που συνοδεύουν το πρόγραμμα ως παραδείγματα. Δοκίμασε τα διάφορα εργαλεία ζουμ.

Απάντηση:

• Ενδεικτική εκτέλεση της άσκησης (πρακτική άσκηση στον υπολογιστή — παρατίθεται η διαδικασία και τα αναμενόμενα αποτελέσματα).

  Βήμα 1 — Άνοιγμα του σχεδίου (σελ. 18-19): από το μενού File > Open ή από τη λίστα των τελευταίων επεξεργασμένων αρχείων που εμφανίζεται στο ίδιο μενού. Τα σχέδια-παραδείγματα βρίσκονται συνήθως στον φάκελο εγκατάστασης του προγράμματος (samples / examples).

  Βήμα 2 — Δοκιμή των τεσσάρων εργαλείων (σελ. 22):

     ΕΡΓΑΛΕΙΟ       ΤΙ ΚΑΝΩ                    ΤΙ ΠΑΡΑΤΗΡΩ
     ─────────────────────────────────────────────────────────
     Pan            σύρω το φύλλο εργασίας     το σχέδιο ΜΕΤΑΚΙΝΕΙΤΑΙ,
                                               το ζουμ ΔΕΝ αλλάζει
  
     Zoom In/Out    κρατώ πατημένο το          ΠΑΝΩ  → πλησιάζει
                    αριστερό πλήκτρο και       ΚΑΤΩ  → απομακρύνεται
                    σύρω πάνω/κάτω
  
     Zoom Window    ορίζω ένα ορθογώνιο        η περιοχή γεμίζει
                    γύρω από μια λεπτομέρεια   ΟΛΗ την οθόνη
  
     Zoom Control   επιλέγω από τη λίστα       100 % → κανονικό
                    ποσοστό μεγέθυνσης         400 % → τετραπλάσιο

  Βήμα 3 — Η κρίσιμη παρατήρηση (σελ. 22): σε καμία από αυτές τις δοκιμές το μέγεθος των αντικειμένων στο σχέδιο δεν αλλάζει! Ο έλεγχος:

     1. επιλέγω ένα ευθύγραμμο τμήμα
     2. F9 → σημειώνω το ΜΗΚΟΣ του (π.χ. 3,45 m)
     3. κάνω ζουμ 400 %
     4. F9 ξανά → το μήκος είναι ΑΚΟΜΗ 3,45 m

  Βήμα 4 — Η χρήσιμη εφαρμογή του ζουμ: κάντε μεγάλη μεγέθυνση σε ένα σημείο όπου τέμνονται δύο γραμμές. Αν το σχέδιο έχει γίνει χωρίς έλξεις, θα δείτε ότι οι γραμμές δεν τέμνονται πραγματικά — ακριβώς όπως δείχνει το Παράδειγμα 1 του κεφαλαίου 2 (σελ. 28): Στην αριστερή εικόνα παρατηρούμε, ότι οι δύο γραμμές δεν τέμνονται, ενώ στη δεξιά τέμνονται. Προφανώς δεν έχουν χρησιμοποιηθεί στο αριστερό σχέδιο οι έλξεις.

  Τι πρέπει να καταλάβει ο μαθητής από την άσκηση: 1. Το ζουμ αλλάζει μόνο τη θέαση, ποτέ το σχέδιο. 2. Το Zoom Window είναι το ταχύτερο εργαλείο για να δει κανείς λεπτομέρεια — ένα κλικ-σύρσιμο αντί για διαδοχικές μεγεθύνσεις. 3. Το Pan και το ζουμ συνδυάζονται συνεχώς: μεγεθύνω → μετακινούμαι → μεγεθύνω ξανά. 4. Το Zoom Control με ακριβές ποσοστό είναι χρήσιμο όταν θέλουμε να συγκρίνουμε δύο σχέδια στην ίδια μεγέθυνση. Η προειδοποίηση (σελ. 59): σε πολύ μεγάλες μεγεθύνσεις εμφανίζονται μικροδιαφορές της τάξης των χιλιοστών που δεν έχουν πρακτική σημασία — Στο αρχιτεκτονικό σχέδιο δουλεύουμε ως συνήθως με ακρίβεια εκατοστών του μέτρου (cm).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόκειται για πρακτική άσκηση στον υπολογιστή. Ανοίγουμε ένα από τα σχέδια-παραδείγματα του προγράμματος, από το μενού File και την εντολή ανοίγματος ή από τη λίστα των τελευταίων αρχείων, και δοκιμάζουμε διαδοχικά τα τέσσερα εργαλεία. Με το Pan μετακινούμε ολόκληρο το φύλλο εργασίας χωρίς να αλλάζει η μεγέθυνση. Με το Zoom In και Out, κρατώντας πατημένο το αριστερό πλήκτρο και σύροντας προς τα πάνω, το σχέδιο πλησιάζει, ενώ προς τα κάτω απομακρύνεται. Με το Zoom Window ορίζουμε ορθογώνια περιοχή γύρω από μια λεπτομέρεια, η οποία γεμίζει την οθόνη. Με το Zoom Control επιλέγουμε ακριβές ποσοστό μεγέθυνσης. Η κρίσιμη παρατήρηση είναι ότι σε καμία περίπτωση δεν αλλάζει το μέγεθος των αντικειμένων στο σχέδιο, κάτι που επαληθεύεται αν σημειώσουμε το μήκος ενός τμήματος στο παράθυρο ιδιοτήτων πριν και μετά τη μεγέθυνση. Χρήσιμη εφαρμογή είναι ο έλεγχος αν δύο γραμμές τέμνονται πραγματικά, πράγμα που αποκαλύπτει αν χρησιμοποιήθηκαν έλξεις.

Κριτήρια αξιολόγησης: