Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Ερωτήσεις (σελ. 94-96) – ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ Β΄ ΕΠΑΛ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ Β΄ ΕΠΑΛ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ Β΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Ερωτήσεις (σελ. 94-96) – ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Ερωτήσεις (σελ. 94-96)

Πλήρεις απαντήσεις και στις 56 ερωτήσεις του μεγαλύτερου κεφαλαίου του βιβλίου.

Ερώτηση 1 — Η έννοια του εμπορίου σήμερα

Ερώτηση: Ποια η έννοια του εμπορίου σήμερα;

Απάντηση:

📌 Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: «Το εμπόριο ορίζεται ως ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ στην ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ των αγαθών και των υπηρεσιών.»
⚠️ Η ερώτηση λέει «ΣΗΜΕΡΑ» — άρα ζητά ρητά την ΑΝΤΙΔΙΑΣΤΟΛΗ με το παρελθόν.
| | ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ | ΣΗΜΕΡΑ |
|---|---|---|
| Ορισμός | «η μεσολάβηση μεταξύ παραγωγού και καταναλωτή για τη μεταπώληση, ΧΩΡΙΣ ουσιαστική μεταβολή στη μορφή τους, με σκοπό το κέρδος» | «ΚΑΘΕ μεταπώληση υλικών αγαθών Ή ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, ΜΕ Ή ΧΩΡΙΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ, με σταθερή και μόνιμη επιδίωξη το κέρδος» |
| Τι καλύπτει | μόνο τη μεσολάβηση σε υλικά αγαθά | και υπηρεσίες, και με επεξεργασία |
🎯 Η ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗΣ: «Σύμφωνα με τα παραπάνω, εμπόριο αποτελούν ΚΑΙ Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΙ Η ΒΙΟΤΕΧΝΙΑ και κάθε άλλη εργασία που συμβάλλει στη διεξαγωγή του.» Και έμμεσα το υποβοηθούν «οι τράπεζες, οι ασφαλιστές, οι συγκοινωνιακές επιχειρήσεις, οι εμπορικοί αντιπρόσωποι, οι μεσίτες».
Γιατί ο νόμος διευρύνει: «Ο εμπορικός νόμος δίνει ΕΥΡΥΤΕΡΗ έννοια στο εμπόριο, γιατί ακριβώς θέλει να ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΒΕΙ ΟΛΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ που συντελούν για να φτάσει ένα αγαθό από τον τόπο της παραγωγής στον τόπο της κατανάλωσης.»
Η αλυσίδα των εμπορικών πράξεων που το δικαιολογεί: συσκευασία → μεταφορά → αποθήκευση → συντήρηση → ασφάλιση → διάθεση. «Όλες αυτές οι ενέργειες ΔΕΝ είναι δυνατό να γίνουν από ΕΝΑ ΚΑΙ ΜΟΝΟ πρόσωπο» — «άλλος είναι ο παραγωγός, άλλος ο συσκευαστής, άλλος ο μεταφορέας, άλλος ο ασφαλιστής».
💡 Οι αιτίες δημιουργίας του: «η εξέλιξη της ανθρώπινης κοινωνίας και η συνεχιζόμενη απαίτηση για την ικανοποίηση των αναγκών».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το εμπόριο «ορίζεται ως κερδοσκοπική διαμεσολάβηση στην κυκλοφορία των αγαθών και των υπηρεσιών». Παλαιότερα εμπόριο θεωρούνταν «η μεσολάβηση μεταξύ παραγωγού και καταναλωτή για τη μεταπώληση των αγαθών, χωρίς ουσιαστική μεταβολή στη μορφή τους, με σκοπό το κέρδος». Σήμερα όμως «με το εμπόριο εννοούμε κάθε μεταπώληση υλικών αγαθών ή υπηρεσιών, με ή χωρίς επεξεργασία, με σταθερή και μόνιμη επιδίωξη το κέρδος». Η διεύρυνση αυτή έχει καθοριστική συνέπεια: «εμπόριο αποτελούν και η βιομηχανία και η βιοτεχνία και κάθε άλλη εργασία που συμβάλλει στη διεξαγωγή του», ενώ έμμεσα το υποβοηθούν οι τράπεζες, οι ασφαλιστές, οι συγκοινωνιακές επιχειρήσεις, οι εμπορικοί αντιπρόσωποι και οι μεσίτες. Ο εμπορικός νόμος δίνει ευρύτερη έννοια «γιατί θέλει να συμπεριλάβει όλα τα πρόσωπα που συντελούν για να φτάσει ένα αγαθό από τον τόπο της παραγωγής στον τόπο της κατανάλωσης» — αφού η αλυσίδα (συσκευασία, μεταφορά, αποθήκευση, συντήρηση, ασφάλιση, διάθεση) «δεν είναι δυνατό να γίνει από ένα και μόνο πρόσωπο».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός — κερδοσκοπική διαμεσολάβηση στην κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών.
Κριτήριο: η αντιδιαστολή παλαιότερα ↔ σήμερα, όπως ζητά η λέξη «σήμερα».
Θετικό: ότι εμπόριο αποτελούν και η βιομηχανία και η βιοτεχνία.
Θετικό: η αλυσίδα των εμπορικών πράξεων ως αιτιολόγηση.

Ερώτηση 2 — Το αντικείμενο του εμπορίου

Ερώτηση: Ποιες πράξεις αποτελούν αντικείμενο του εμπορίου;

Απάντηση:

📌 «Αντικείμενο του εμπορίου αποτελούν:»
α) ΟΙ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΕΣ ΑΓΑΘΩΝ
«Οι αγοραπωλησίες αυτές περιλαμβάνουν ΟΛΑ τα ΥΛΙΚΑ αγαθά (εμπορεύματα) ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ τα ΑΥΛΑ αγαθά (υπηρεσίες και δικαιώματα).»
β) ΟΙ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΕΣ ΚΙΝΗΤΩΝ ΑΞΙΩΝ
«Είναι το λεγόμενο ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ. Πρόκειται δηλαδή για εμπόριο ΧΡΕΟΓΡΑΦΩΝ που περιλαμβάνουν τις μετοχές, τα ομόλογα, τις ομολογίες, το συνάλλαγμα.»
γ) ΟΙ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΕΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ
⚠️ Με σαφή περιορισμό: «ακίνητα ΠΟΥ ΑΓΟΡΑΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗ ΜΕΤΑΠΩΛΗΣΗ τους. Π.χ. αγορά οικοπέδων, κατοικιών που γίνεται ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ με σκοπό τη μεταπώληση και στόχο το κέρδος.»
🎯 Το κριτήριο δεν είναι ΤΙ αγοράζεται αλλά ΓΙΑΤΙ. Η αγορά κατοικίας για ιδιοκατοίκηση δεν είναι εμπορική πράξη· η αγορά για μεταπώληση με κέρδος είναι. (Πρόσεξε τη σχέση με τον ορισμό του εμπορεύματος: «προορίζεται για μεταπώληση και ΟΧΙ για χρησιμοποίηση από τον ίδιο».)
Η επεξεργασία που επιτρέπεται: «Τα εμπορεύματα προσφέρονται κατά κανόνα ΑΥΤΟΥΣΙΑ. ΔΕΝ αποκλείεται όμως … να μεσολαβήσει κάποιας μορφής ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ, ΧΩΡΙΣ όμως να μεταβάλλουμε τη ΦΥΣΗ τους» — π.χ. «ο τεμαχισμός των κρεάτων, η ταξινόμηση σε κιβώτια, η ψύξη των ψαριών».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αντικείμενο του εμπορίου αποτελούν τρεις κατηγορίες πράξεων: (α) οι αγοραπωλησίες αγαθών, που «περιλαμβάνουν όλα τα υλικά αγαθά (εμπορεύματα) καθώς και τα άυλα αγαθά (υπηρεσίες και δικαιώματα)»· (β) οι αγοραπωλησίες κινητών αξιών — «είναι το λεγόμενο χρηματιστικό εμπόριο, δηλαδή εμπόριο χρεογράφων που περιλαμβάνουν τις μετοχές, τα ομόλογα, τις ομολογίες, το συνάλλαγμα»· (γ) οι αγοραπωλησίες ακινήτων, αλλά μόνο εκείνων «που αγοράζονται με σκοπό τη μεταπώλησή τους», δηλαδή όταν η αγορά γίνεται επαγγελματικά και με στόχο το κέρδος. Το κριτήριο δεν είναι τι αγοράζεται αλλά γιατί. Τα εμπορεύματα προσφέρονται «κατά κανόνα αυτούσια», δεν αποκλείεται όμως «να μεσολαβήσει κάποιας μορφής επεξεργασία, χωρίς όμως να μεταβάλλουμε τη φύση τους» — όπως ο τεμαχισμός των κρεάτων, η ταξινόμηση σε κιβώτια ή η ψύξη των ψαριών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι τρεις κατηγορίες πράξεων.
Κριτήριο: ο περιορισμός στα ακίνητα — μόνο όσα προορίζονται για μεταπώληση.
Θετικό: η υπενθύμιση ότι τα αγαθά είναι υλικά και άυλα.
Θετικό: η επιτρεπτή επεξεργασία χωρίς μεταβολή της φύσης.

Ερώτηση 3 — Οι διακρίσεις του εμπορίου

Ερώτηση: Ποιες οι διακρίσεις του εμπορίου;

Απάντηση:

📌 «Το εμπόριο με βάση ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ διακρίνεται στις παρακάτω κατηγορίες» — επτά κριτήρια.
① ΜΕ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΤΗΝ ΠΟΣΟΤΗΤΑ
| Είδος | Ορισμός |
|---|---|
| ΧΟΝΔΡΙΚΟ | «απαιτεί μεγάλα κεφάλαια και οι αγορές και πωλήσεις γίνονται σε μεγάλες ποσότητες»· ΚΒΣ: «από επιτηδευματία σε ΕΠΙΤΗΔΕΥΜΑΤΙΑ για την άσκηση του επαγγέλματός του» |
| ΛΙΑΝΙΚΟ | ΚΒΣ: «από επιτηδευματία σε ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ (καταναλωτή) για την ικανοποίηση ατομικών ή οικογενειακών αναγκών» |
| ΗΜΙΧΟΝΔΡΙΚΟ ή μικτό | «γίνεται από τον έμπορο χονδρικώς ΚΑΙ λιανικώς» |
② ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: μόνιμο («σταθερή εγκατάσταση του καταστήματος») · πλανόδιο ή πεζεμπόριο («χωρίς μόνιμη εγκατάσταση»· χαρακτηριστικό παράδειγμα οι εμποροπανηγύρεις).
③ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΚΤΑΣΗ
· ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ — «μέσα στα όρια του Κράτους»· αν περιορίζεται σε μία πόλη λέγεται ΕΠΙΤΟΠΙΟ.
· ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ — «μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κρατών»· ⚠️ «Αυτό είναι ΠΑΝΤΟΤΕ ΧΟΝΔΡΙΚΟ» και διακρίνεται σε εισαγωγικό (εισαγωγέας), εξαγωγικό (εξαγωγέας) και ΔΙΑΜΕΤΑΚΟΜΙΣΤΙΚΟ.
· ΔΙΕΘΝΕΣ ή παγκόσμιο — «μεταξύ όλων ή των περισσοτέρων χωρών του κόσμου (παγκοσμιοποίηση)».
ΤΟ ΔΙΑΜΕΤΑΚΟΜΙΣΤΙΚΟ αξίζει έμφαση: «εισαγωγή εμπορευμάτων σε μια χώρα ΟΧΙ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΘΟΥΝ σε αυτή αλλά για να ΠΡΟΩΘΗΘΟΥΝ σε άλλες χώρες» — η χώρα «χρησιμεύει σαν ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ». «Έχει μεγάλη σημασία … γιατί με αυτό ΕΙΣΕΡΧΕΤΑΙ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑ» και «το λιμάνι της Θεσσαλονίκης αποτελεί το κυριότερο κέντρο» του στη χώρα.
④ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ: κινητών πραγμάτων (λαδιού, σιταριού, σιδήρου, ξυλείας) · ακινήτων · κινητών αξιών ή χρηματιστικό (επιταγές, συναλλαγματικές, μετοχές, συνάλλαγμα) · μεταφορών.
⑤ ΦΟΡΕΑΣ: ιδιωτικό (ιδιώτες, άτομα ή εταιρείες) · κρατικό («άμεσα ή έμμεσα μέσω κρατικών οργανισμών»).
⑥ ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ: χερσαίο (αυτοκίνητα, σιδηρόδρομος) · θαλάσσιο (πλοία, ατμόπλοια, δεξαμενόπλοια) · αεροπορικό.
⑦ ΠΡΟΣΕΛΚΥΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ (marketing) — «αποτελούν τις ΜΟΝΤΕΡΝΕΣ ΜΟΡΦΕΣ εμπορίου» (βλ. ερώτηση 4).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το εμπόριο διακρίνεται με βάση επτά κριτήρια. (1) Ποσότητα: χονδρικό (μεγάλα κεφάλαια, από επιτηδευματία σε επιτηδευματία), λιανικό (σε φυσικό πρόσωπο για ατομικές ή οικογενειακές ανάγκες) και ημιχονδρικό ή μικτό. (2) Εγκατάσταση: μόνιμο και πλανόδιο ή πεζεμπόριο (π.χ. εμποροπανηγύρεις). (3) Γεωγραφική έκταση: εσωτερικό (και επιτόπιο), εξωτερικό — που «είναι πάντοτε χονδρικό» και διακρίνεται σε εισαγωγικό, εξαγωγικό και διαμετακομιστικό — και διεθνές ή παγκόσμιο. (4) Φύση του αντικειμένου: κινητών πραγμάτων, ακινήτων, κινητών αξιών (χρηματιστικό) και μεταφορών. (5) Φορέας: ιδιωτικό και κρατικό. (6) Μέσα μεταφοράς: χερσαίο, θαλάσσιο και αεροπορικό. (7) Προσέλκυση του κοινού (marketing): οι μοντέρνες μορφές εμπορίου. Ιδιαίτερη σημασία έχει το διαμετακομιστικό εμπόριο, που αφορά «εισαγωγή εμπορευμάτων σε μια χώρα όχι για να καταναλωθούν σε αυτή αλλά για να προωθηθούν σε άλλες χώρες» και έχει μεγάλη σημασία «γιατί με αυτό εισέρχεται συνάλλαγμα».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: τουλάχιστον πέντε κριτήρια διάκρισης με τις κατηγορίες τους.
Κριτήριο: η τριάδα χονδρικό/λιανικό/ημιχονδρικό.
Θετικό: ότι το εξωτερικό εμπόριο είναι πάντοτε χονδρικό.
Θετικό: η ανάλυση του διαμετακομιστικού και η σημασία του για το συνάλλαγμα.

Ερώτηση 4 — Οι μοντέρνες μορφές εμπορίου

Ερώτηση: Ποιες είναι οι μοντέρνες μορφές εμπορίου;

Απάντηση:

📌 Προκύπτουν από το κριτήριο «ΠΡΟΣΕΛΚΥΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ (marketing)» — δηλαδή η διάκριση γίνεται με βάση τον τρόπο που η επιχείρηση προσεγγίζει τον καταναλωτή. Είναι επτά:
| # | Μορφή | Η ιδέα της |
|---|---|---|
| ① | «Μεγάλα καταστήματα» | αγοράζουν «πολλά είδη σε μεγάλες ποσότητες και χαμηλές τιμές» και πουλούν «με ΜΙΚΡΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΚΕΡΔΟΥΣ, γιατί στηρίζονται στον ΜΕΓΑΛΟ ΟΓΚΟ ΠΩΛΗΣΕΩΝ (μεγάλο τζίρο)» |
| ② | «Εμπορικά κέντρα» | «σε ένα οικοδομικό συγκρότημα συγκεντρώνονται πολλά καταστήματα ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ειδών» |
| ③ | «Αλυσίδες Καταστημάτων» | «ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΟΜΟΕΙΔΩΝ καταστημάτων με ΔΙΠΛΟ ΣΚΟΠΟ: αφενός να αγοράζουν σε χαμηλές τιμές, αφετέρου να καθορίζουν ΚΟΙΝΕΣ ΤΙΜΕΣ πώλησης» |
| ④ | «Πολλαπλά καταστήματα» | μία βιομηχανία που «παράγει ποικιλία προϊόντων» ιδρύει δικά της καταστήματα «σε διάφορα σημεία μιας πόλης ή μιας χώρας … ΧΩΡΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΜΕΣΑΖΟΝΤΩΝ» |
| ⑤ | «Ενώσεις καταναλωτών» | καταναλωτικοί συνεταιρισμοί — «κάνουν μαζικές αγορές σε καλές τιμές και πουλούν ΣΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥΣ με μικρό περιθώριο κέρδους, ώστε να αντιμετωπίζουν τα λειτουργικά τους έξοδα» |
| ⑥ | «Υπεραγορές» (Super Markets) | «ο καταναλωτής εξυπηρετείται να κάνει ΟΛΕΣ τις αγορές του σ' ΕΝΑ κατάστημα σε ευνοϊκές τιμές» |
| ⑦ | Επιχειρήσεις «Αυτόματης Πώλησης» | αυτόματες μηχανές σε «σημεία που συχνάζουν πολλοί άνθρωποι» — βιομηχανίες, παιδικές χαρές, κέντρα αναψυχής |
💡 Πρόσεξε τα ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ είδη συγκέντρωσης: τα εμπορικά κέντρα συγκεντρώνουν διαφορετικά είδη σε έναν χώρο· οι αλυσίδες συγκεντρώνουν ομοειδή καταστήματα σε πολλούς χώρους (οριζόντια)· τα πολλαπλά ανήκουν σε μία βιομηχανία και παρακάμπτουν τους μεσάζοντες (κάθετη ολοκλήρωση).
Οι αυτόματοι πωλητές διαθέτουν «είδη ευρείας κατανάλωσης όπως σοκολάτες, αναψυκτικά, καφέδες, τσιγάρα, γάλα»· ο αγοραστής «ρίχνει το οριζόμενο ποσό (συνήθως κέρματα) σε ειδική θυρίδα».
⚠️ Και τα σοβαρά μειονεκτήματά τους: «βλάβες, μπλοκαρίσματα, κινδύνους ΚΛΟΠΩΝ και ΖΗΜΙΩΝ, προβλήματα ΕΦΟΔΙΑΣΜΟΥ και ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ ΤΙΜΩΝ.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι μοντέρνες μορφές εμπορίου προκύπτουν από το κριτήριο της προσέλκυσης του κοινού (marketing) και είναι επτά: (1) τα «μεγάλα καταστήματα», που αγοράζουν πολλά είδη σε μεγάλες ποσότητες και χαμηλές τιμές και πουλούν με μικρό περιθώριο κέρδους, στηριζόμενα στον μεγάλο όγκο πωλήσεων· (2) τα «εμπορικά κέντρα», όπου σε ένα οικοδομικό συγκρότημα συγκεντρώνονται πολλά καταστήματα διαφορετικών ειδών· (3) οι «αλυσίδες καταστημάτων», μια οριζόντια συγκέντρωση ομοειδών καταστημάτων με διπλό σκοπό — να αγοράζουν σε χαμηλές τιμές και να καθορίζουν κοινές τιμές πώλησης· (4) τα «πολλαπλά καταστήματα», που ιδρύει μια βιομηχανία σε διάφορα σημεία χωρίς παρέμβαση μεσαζόντων· (5) οι «ενώσεις καταναλωτών», δηλαδή καταναλωτικοί συνεταιρισμοί που κάνουν μαζικές αγορές και πουλούν στα μέλη τους με μικρό περιθώριο· (6) οι «υπεραγορές» (Super Markets), όπου ο καταναλωτής κάνει όλες τις αγορές του σε ένα κατάστημα με ευνοϊκές τιμές· (7) οι επιχειρήσεις «αυτόματης πώλησης», με μηχανές σε σημεία που συχνάζουν πολλοί άνθρωποι — οι οποίες όμως παρουσιάζουν σοβαρά μειονεκτήματα (βλάβες, μπλοκαρίσματα, κλοπές, προβλήματα εφοδιασμού και αναπροσαρμογής τιμών).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι επτά μορφές, ή τουλάχιστον πέντε με χαρακτηρισμό.
Κριτήριο: το κριτήριο από το οποίο προκύπτουν (προσέλκυση κοινού / marketing).
Θετικό: η διάκριση εμπορικών κέντρων ↔ αλυσίδων ↔ πολλαπλών.
Θετικό: τα μειονεκτήματα των αυτόματων πωλητών.

Ερώτηση 5 — Τα χαρακτηριστικά των υπεραγορών (Super Markets)

Ερώτηση: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των υπεραγορών (Super Markets);

Απάντηση:

📌 Η βασική ιδέα: «Στηρίζονται στο ότι ο καταναλωτής ΕΞΥΠΗΡΕΤΕΙΤΑΙ να κάνει ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΤΟΥ Σ' ΕΝΑ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑ σε ΕΥΝΟΪΚΕΣ ΤΙΜΕΣ.»
ΤΑ ΕΞΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ — αυτούσια από το βιβλίο:
| | Χαρακτηριστικό | Τι εξυπηρετεί |
|---|---|---|
| α) | Σύστημα ΑΥΤΟΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ (self-service) | μείωση προσωπικού → χαμηλότερες τιμές |
| β) | Μεγάλη έκταση χώρων | πλήθος ειδών σε έναν χώρο |
| γ) | Κατανομή των χώρων ΚΑΤΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ εμπορευμάτων | «ώστε ο καταναλωτής να ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΕΤΑΙ στις αγορές των ειδών που επιθυμεί» |
| δ) | Έκθεση των ειδών | «με τρόπο που να ΠΡΟΣΕΛΚΥΕΙ τον πελάτη και να τον ΠΡΟΔΙΑΘΕΤΕΙ ΓΙΑ ΑΓΟΡΕΣ» |
| ε) | Μεγάλος χώρος για parking | πρόσβαση με αυτοκίνητο → μεγάλες αγορές |
| στ) | Αποστολή και παράδοση στα σπίτια | άρση του περιορισμού μεταφοράς |
🎯 Πρόσεξε ότι τα χαρακτηριστικά ΔΕΝ είναι τυχαία — υπηρετούν όλα την ίδια ιδέα. Το (α) μειώνει το κόστος (→ ευνοϊκές τιμές)· τα (β), (γ), (ε), (στ) κάνουν εφικτό το «όλες οι αγορές σε ένα κατάστημα»· και το (δ) είναι καθαρά marketing — δεν εξυπηρετεί τον πελάτη, αυξάνει τις πωλήσεις.
💡 Η ένταξή τους: οι υπεραγορές είναι η έκτη από τις επτά μοντέρνες μορφές εμπορίου, που προκύπτουν από το κριτήριο της προσέλκυσης του κοινού (marketing).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι υπεραγορές «στηρίζονται στο ότι ο καταναλωτής εξυπηρετείται να κάνει όλες τις αγορές του σ' ένα κατάστημα σε ευνοϊκές τιμές». Τα χαρακτηριστικά τους είναι έξι: (α) σύστημα αυτοεξυπηρέτησης (self-service)· (β) μεγάλη έκταση χώρων· (γ) κατανομή των χώρων κατά κατηγορία εμπορευμάτων, «ώστε ο καταναλωτής να διευκολύνεται στις αγορές των ειδών που επιθυμεί»· (δ) έκθεση των διαφόρων ειδών «με τρόπο που να προσελκύει τον πελάτη και να τον προδιαθέτει για αγορές»· (ε) μεγάλος χώρος για parking των αυτοκινήτων· (στ) αποστολή και παράδοση στα σπίτια των πελατών των ειδών που αγοράζουν. Τα χαρακτηριστικά υπηρετούν όλα την ίδια ιδέα: η αυτοεξυπηρέτηση μειώνει το κόστος, η έκταση, η κατανομή, το parking και η παράδοση κάνουν εφικτό το «όλες οι αγορές σε ένα κατάστημα», ενώ η έκθεση των ειδών είναι καθαρά ενέργεια marketing.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και τα έξι χαρακτηριστικά.
Κριτήριο: η βασική ιδέα (όλες οι αγορές σε ένα κατάστημα, σε ευνοϊκές τιμές).
Θετικό: η επισήμανση ότι κάθε χαρακτηριστικό υπηρετεί αυτή την ιδέα.
Θετικό: η ένταξή τους στις μοντέρνες μορφές εμπορίου.

Ερώτηση 6 — Τι επιτυγχάνεται με την ανάπτυξη του εμπορίου

Ερώτηση: Τι επιτυγχάνεται με την ανάπτυξη του εμπορίου;

Απάντηση:

⚠️ Το βιβλίο ανοίγει με αντιδιαστολή: «Παλαιότερα επικρατούσε η αντίληψη ότι το εμπόριο αποτελεί μια «ΠΑΡΑΣΙΤΙΚΗ» δραστηριότητα …, ότι είναι αντικοινωνικό, ανελέητο. ΣΗΜΕΡΑ αναγνωρίζεται η ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΣΗΜΑΣΙΑ του για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της χώρας.»
① Η ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
«Μεσολαβεί μεταξύ παραγωγού και καταναλωτή … και τους ΑΠΑΛΛΑΣΣΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΤΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΕΠΑΦΗΣ, η οποία ΠΟΛΛΕΣ ΦΟΡΕΣ ΕΙΝΑΙ ΑΔΥΝΑΤΟ ΝΑ ΓΙΝΕΙ» — «διακινεί και διατηρεί τα αγαθά, τα αποθηκεύει και τα προσφέρει ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ κατά την οποία τα χρειάζεται».
💡 «Εάν δεν υπήρχε εμπόριο δεν θα υπήρχε καφές στην Ελλάδα, το λάδι δεν θα ήταν γνωστό στη Βόρεια Ευρώπη.»
② Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ όλων των κλάδων — οι παραγωγοί θέλουν να διαθέσουν, οι καταναλωτές να αγοράσουν: «Το εμπόριο ΣΥΝΔΕΕΙ τους πρώτους με τους δεύτερους.»
③ Η ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ — έξι επιμέρους:
· α) «νέοι δρόμοι μεταφοράς … σε εθνικό και διεθνές επίπεδο» · β) «ιδρύονται νέες τράπεζες» · γ) «δημιουργούνται ασφαλιστικές επιχειρήσεις» · δ) απασχόληση «σημαντικού αριθμού εργαζομένων» (αντιπρόσωποι, παραγγελιοδόχοι, μεσίτες, πράκτορες, διαφημιστές, πωλητές) · ε) «όπου αναπτύσσεται το εμπόριο, ΕΚΕΙ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙ ΕΥΗΜΕΡΙΑ» — και «το Κράτος ενισχύεται, γιατί οι φορολογούμενοι αποκτούν μεγαλύτερη ΦΟΡΟΔΟΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ» · στ) «με το εξαγωγικό και το διαμετακομιστικό εμπόριο επιτυγχάνεται εισαγωγή ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΟΣ».
④ Η ΕΞΙΣΩΣΗ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ — ο μηχανισμός αξίζει να δοθεί αναλυτικά
«Ο έμπορος ΕΛΑΤΤΩΝΕΙ την ποσότητα στον τόπο της ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ και συνεπώς ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ η τιμή τους, ενώ ΑΥΞΑΝΕΙ την ποσότητα στον τόπο της ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ και έτσι ΕΛΑΤΤΩΝΕΤΑΙ η τιμή. Με αυτόν τον τρόπο επέρχεται σχεδόν ΕΞΙΣΩΣΗ των τιμών …· τυχόν μικρή διαφορά οφείλεται στα έξοδα μεταφοράς και στο κέρδος που αναλογεί στον έμπορο.»
💡 «Χωρίς εμπόριο ο καφές στην Ελλάδα θα ήταν πανάκριβος, γιατί θα ήταν πολύ σπάνιος, ενώ θα ήταν πάμφθηνος στη Βραζιλία.»
⑤ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ — «πληροφορούνται νέες μεθόδους» · «δημιουργούνται σχέσεις ΦΙΛΙΑΣ και ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ανάμεσα στους λαούς» · «εξασφαλίζεται η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ των λαών».
⚠️ Και η αντίστροφη όψη — το βιβλίο δεν την αποκρύπτει: «Παρά ταύτα όμως τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλος οικονομικός ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ στους κόλπους των ομοειδών επιχειρήσεων, τόσο εντός της χώρας όσο και σε διεθνές επίπεδο, εξαιτίας της ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ, ΜΕ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ.» Μια πλήρης απάντηση αναφέρει και αυτό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενώ παλαιότερα επικρατούσε η αντίληψη ότι το εμπόριο είναι «παρασιτική», αντικοινωνική δραστηριότητα, σήμερα αναγνωρίζεται η τεράστια σημασία του. Με το εμπόριο επιτυγχάνεται: (1) Η ικανοποίηση των αναγκών του ανθρώπου — μεσολαβεί μεταξύ παραγωγού και καταναλωτή και «τους απαλλάσσει από την ανάγκη της άμεσης επαφής, η οποία πολλές φορές είναι αδύνατο να γίνει», ενώ διακινεί, διατηρεί και αποθηκεύει τα αγαθά. (2) Η αύξηση της παραγωγής όλων των παραγωγικών κλάδων: «το εμπόριο συνδέει τους πρώτους με τους δεύτερους». (3) Η ενίσχυση όλων των παραγωγικών κλάδων: νέοι δρόμοι μεταφοράς, νέες τράπεζες, ασφαλιστικές επιχειρήσεις, απασχόληση, ευημερία («όπου αναπτύσσεται το εμπόριο, εκεί επικρατεί ευημερία») και μεγαλύτερη φοροδοτική ικανότητα, ενώ με το εξαγωγικό και διαμετακομιστικό εμπόριο εισέρχεται συνάλλαγμα. (4) Η εξίσωση των τιμών: ο έμπορος ελαττώνει την ποσότητα στον τόπο παραγωγής (άρα αυξάνεται η τιμή) και την αυξάνει στον τόπο κατανάλωσης (άρα ελαττώνεται), οπότε «επέρχεται σχεδόν εξίσωση των τιμών», με τυχόν μικρή διαφορά να οφείλεται στα έξοδα μεταφοράς και στο κέρδος. (5) Η ανάπτυξη της τεχνολογίας και του πολιτισμού, με σχέσεις φιλίας και συνεργασίας ανάμεσα στους λαούς. Το βιβλίο σημειώνει ωστόσο και την αντίστροφη όψη: τον μεγάλο οικονομικό ανταγωνισμό «εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης της αγοράς, με απρόβλεπτες συνέπειες».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και τα πέντε επιτεύγματα.
Κριτήριο: ο μηχανισμός της εξίσωσης των τιμών, όχι απλή αναφορά.
Θετικό: η αντιδιαστολή με την παλαιότερη «παρασιτική» αντίληψη.
Θετικό: τα παραδείγματα του βιβλίου (καφές, λάδι).
Θετικό: η αναφορά και στην αρνητική όψη της παγκοσμιοποίησης.

Ερώτηση 7 — Οι περιορισμοί του εμπορίου

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι περιορισμοί του εμπορίου;

Απάντηση:

Το ιστορικό πλαίσιο — και είναι η σωστή αφετηρία:
«Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΤΗΡΓΗΣΕ ΤΗΝ ΤΑΞΗ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΩΝ ΩΣ ΚΛΕΙΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ και έδωσε ΑΠΟΛΥΤΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ σε όλους τους ανθρώπους να ασκούν το επάγγελμα του εμπόρου. Η αρχή αυτή ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ, με ορισμένες απαγορεύσεις, περιορισμούς και ασυμβίβαστα, για λόγους ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΟΣ.»
🎯 Δηλαδή ο κανόνας είναι η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ και οι περιορισμοί η ΕΞΑΙΡΕΣΗ — και κάθε εξαίρεση δικαιολογείται από το κοινωνικό συμφέρον.
📌 Η ΒΑΣΙΚΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ: «Οι περιορισμοί αυτοί είναι ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ (αφορούν ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ των απασχολουμένων στο εμπόριο) και ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ (αφορούν ΕΙΔΙΚΑ ορισμένα πρόσωπα).»
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ
├── ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ── αφορούν ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ
│ ├── γενικές ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ (ποινικά κολάσιμες πράξεις)
│ └── εμπόριο ΥΠΟ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ (απαιτείται ΑΔΕΙΑ)
└── ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ── αφορούν ΕΙΔΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
├── ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ για άσκηση εμπορίας
└── ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΑ επαγγέλματα
Α. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ — (αναλυτικά στην ερώτηση 8): γενικές απαγορεύσεις «γιατί οι πράξεις είναι ΠΟΙΝΙΚΑ ΚΟΛΑΣΙΜΕΣ (αδικήματα του ποινικού κώδικα)» και εμπορικές δραστηριότητες υπό προϋποθέσεις.
Β. ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ — «αφορούν: α) την ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ για την άσκηση εμπορίας (ερώτηση 9) και β) τα ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΑ με την εμπορική ιδιότητα (ερώτηση 10)».
⚠️ Η σημαντική επιφύλαξη με την οποία κλείνει το βιβλίο: «Σήμερα οι περιορισμοί αυτοί ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ με την ανάπτυξη του μάρκετινγκ πολλών επιπέδων (Multi Level Marketing). Σύμφωνα με το M.L.M., εταιρείες αναλαμβάνουν να διακινούν τα προϊόντα τους ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥΣ … Μέλος των εταιρειών αυτών μπορεί να γίνει ΟΠΟΙΟΣΔΗΠΟΤΕ, ΧΩΡΙΣ ΚΑΝΕΝΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ιστορικά, «η Γαλλική επανάσταση κατήργησε την τάξη των εμπόρων ως κλειστό επάγγελμα και έδωσε απόλυτη ελευθερία σε όλους να ασκούν το επάγγελμα του εμπόρου· η αρχή αυτή ισχύει και σήμερα με ορισμένες απαγορεύσεις, περιορισμούς και ασυμβίβαστα, για λόγους γενικότερα κοινωνικού συμφέροντος». Οι περιορισμοί διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥΣ, που «αφορούν το σύνολο των απασχολουμένων στο εμπόριο» και περιλαμβάνουν τις γενικές απαγορεύσεις (ποινικά κολάσιμες πράξεις) και τις δραστηριότητες που ασκούνται υπό προϋποθέσεις, με άδεια· και ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥΣ, που «αφορούν ειδικά ορισμένα πρόσωπα» και αφορούν αφενός την ικανότητα για την άσκηση της εμπορίας, αφετέρου τα επαγγέλματα που είναι ασυμβίβαστα με την εμπορική ιδιότητα. Το βιβλίο σημειώνει τέλος ότι «σήμερα οι περιορισμοί αυτοί δεν ισχύουν στην πράξη με την ανάπτυξη του μάρκετινγκ πολλών επιπέδων (Multi Level Marketing)», όπου μέλος μπορεί να γίνει οποιοσδήποτε χωρίς κανένα περιορισμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: η βασική διάκριση αντικειμενικοί ↔ υποκειμενικοί, με το κριτήριό της.
Κριτήριο: οι υποκατηγορίες και των δύο.
Θετικό: το ιστορικό πλαίσιο (Γαλλική επανάσταση, ελευθερία ως κανόνας).
Θετικό: η επιφύλαξη για το Multi Level Marketing.

Ερώτηση 8 — Οι αντικειμενικοί περιορισμοί του εμπορίου

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τους αντικειμενικούς περιορισμούς του εμπορίου;

Απάντηση:

📌 Τι είναι: οι περιορισμοί που «αφορούν ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ στο εμπόριο» — δηλαδή δεν στοχεύουν σε συγκεκριμένα πρόσωπα αλλά σε συγκεκριμένες δραστηριότητες.
«Αυτοί διακρίνονται στις ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ, γιατί οι πράξεις είναι ΠΟΙΝΙΚΑ ΚΟΛΑΣΙΜΕΣ (αδικήματα του ποινικού κώδικα), και σε ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΑΣΚΗΘΟΥΝ ΑΠΟ ΟΠΟΙΟΝΔΗΠΟΤΕ, αλλά ασκούνται υπό ορισμένες προϋποθέσεις.»
① ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ — απαγορεύεται εντελώς (δέκα):
δουλεμπόριο · σωματεμπορία · εμπορία ναρκωτικών ουσιών · λαθρεμπορία · εμπορία άσεμνων δημοσιευμάτων · εμπόριο νοθευμένων τροφίμων · εμπόριο εκρηκτικών υλών · εμπόριο προϊόντων εγκλήματος · εμπόριο δηλητηριωδών ουσιών · εμπόριο πραγμάτων αρχαιολογικής σημασίας
② ΕΜΠΟΡΙΟ ΠΟΥ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΥΠΟ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ — επιτρέπεται, αλλά με άδεια:
τραπεζική δραστηριότητα · ασφαλιστική επιχείρηση · χρηματιστηριακές επιχειρήσεις · φαρμακοποιός · εμπορικός αντιπρόσωπος · μεσίτης αστικών συμβάσεων · τουριστικά γραφεία / γραφεία εμπορικών πληροφοριών · εξαγωγέας · βιομηχανικές επιχειρήσεις
⚠️ «Για όλες τις παραπάνω δραστηριότητες ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΑΔΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ από τις αντίστοιχες υπηρεσίες.»
🎯 Η λογική πίσω από τις δύο ομάδες είναι διαφορετική — και αυτό αξίζει να επισημανθεί. Στην πρώτη ομάδα η ίδια η δραστηριότητα είναι βλαπτική (ναρκωτικά, δουλεμπόριο, νοθευμένα τρόφιμα) και γι' αυτό απαγορεύεται απολύτως — είναι ποινικά αδικήματα. Στη δεύτερη η δραστηριότητα είναι θεμιτή, αλλά επικίνδυνη αν ασκηθεί από ανίκανο (φάρμακα, χρήματα, ασφάλειες) — γι' αυτό ζητείται απόδειξη ικανότητας, δηλαδή άδεια.
💡 Σε αντιδιαστολή, οι ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ περιορισμοί δεν κοιτούν τι ασκείται αλλά ποιος το ασκεί: την ικανότητα του προσώπου (ερώτηση 9) και τα ασυμβίβαστα επαγγέλματά του (ερώτηση 10).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αντικειμενικοί είναι οι περιορισμοί που «αφορούν το σύνολο των απασχολουμένων στο εμπόριο». Διακρίνονται σε δύο ομάδες. (1) ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ, «γιατί οι πράξεις είναι ποινικά κολάσιμες (αδικήματα του ποινικού κώδικα)»: απαγορεύεται το δουλεμπόριο, η σωματεμπορία, η εμπορία ναρκωτικών ουσιών, η λαθρεμπορία, η εμπορία άσεμνων δημοσιευμάτων, το εμπόριο νοθευμένων τροφίμων, εκρηκτικών υλών, προϊόντων εγκλήματος, δηλητηριωδών ουσιών και πραγμάτων αρχαιολογικής σημασίας. (2) ΕΜΠΟΡΙΟ ΥΠΟ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ, δηλαδή δραστηριότητες που «δεν μπορούν να ασκηθούν από οποιονδήποτε»: τραπεζική δραστηριότητα, ασφαλιστικές και χρηματιστηριακές επιχειρήσεις, επάγγελμα φαρμακοποιού, εμπορικού αντιπροσώπου, μεσίτη αστικών συμβάσεων, τουριστικά γραφεία και γραφεία εμπορικών πληροφοριών, επάγγελμα εξαγωγέα και ίδρυση βιομηχανικών επιχειρήσεων — για όλες «απαιτείται άδεια λειτουργίας από τις αντίστοιχες υπηρεσίες». Η λογική διαφέρει: στην πρώτη ομάδα η ίδια η δραστηριότητα είναι βλαπτική και απαγορεύεται απολύτως· στη δεύτερη είναι θεμιτή αλλά επικίνδυνη αν ασκηθεί από ανίκανο, γι' αυτό απαιτείται άδεια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός — αφορούν το σύνολο των απασχολουμένων.
Κριτήριο: και οι δύο υποκατηγορίες, με παραδείγματα από κάθε μία.
Θετικό: ότι οι γενικές απαγορεύσεις είναι ποινικά αδικήματα.
Θετικό: ότι για τη δεύτερη ομάδα απαιτείται άδεια λειτουργίας.

Ερώτηση 9 — Ποια πρόσωπα είναι ικανά για άσκηση εμπορίας

Ερώτηση: Ποια πρόσωπα είναι ικανά για άσκηση εμπορίας;

Απάντηση:

📌 «Ο έμπορος πρέπει να έχει ΔΙΚΑΙΟΠΡΑΚΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ για την άσκηση της εμπορίας.» Πρόκειται για το πρώτο σκέλος των ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΩΝ περιορισμών.
Ειδικότερα, ο έμπορος πρέπει:
① ΝΑ ΕΧΕΙ ΝΟΜΙΜΗ ΗΛΙΚΙΑ
«Απόλυτα ικανός είναι αυτός που έχει συμπληρώσει το 18ο έτος.»
Και οι ενδιάμεσες βαθμίδες που δίνει το βιβλίο:
| Ηλικία | Τι μπορεί |
|---|---|
| 10-14 | «ο ανήλικος κάνει πράξεις εφόσον από αυτές ΑΠΟΚΤΑ ΟΦΕΛΗ» |
| από 14 | «μπορεί να διαθέτει ΕΛΕΥΘΕΡΑ ό,τι ΚΕΡΔΙΖΕΙ από την ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ή ό,τι του δόθηκε για να το χρησιμοποιεί ελεύθερα» |
| 18 | απόλυτα ικανός |
② ΝΑ ΜΗ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΕ ΝΟΜΙΜΗ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ — «μετά από ΚΑΤΑΔΙΚΗ ΣΕ ΒΑΘΜΟ ΚΑΚΟΥΡΓΗΜΑΤΟΣ».
③ ΝΑ ΜΗ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΕ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ — «λόγω σωματικής, πνευματικής ή διανοητικής ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ (εκ γενετής τυφλοί, κουφοί, παράφρονες, πάσχοντες από μανία, οι τοξικομανείς, οι αλκοολικοί)».
④ ΟΙ ΠΤΩΧΕΥΣΑΝΤΕΣ ΕΜΠΟΡΟΙ
«Οι έμποροι που έχουν κηρυχθεί σε κατάσταση ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ είναι ΑΝΙΚΑΝΟΙ να εμπορεύονται, διότι ΕΧΟΥΝ ΧΑΣΕΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΙΔΙΟΤΗΤΑ, την οποία μπορούν να ΑΠΟΚΤΗΣΟΥΝ ΞΑΝΑ ΑΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΘΟΥΝ.»
💡 Η τέταρτη περίπτωση διαφέρει από τις άλλες τρεις — και αυτό δείχνει κατανόηση. Οι πρώτες τρεις αφορούν ανικανότητα του προσώπου (ηλικία, ποινή, ασθένεια)· η πτώχευση είναι απώλεια ιδιότητας λόγω οικονομικής αποτυχίας — και είναι η μόνη ΑΝΑΣΤΡΕΨΙΜΗ με αποκατάσταση.
⚠️ Μην συγχέεις τα δύο σκέλη των υποκειμενικών περιορισμών: εδώ μιλάμε για ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ (ποιος μπορεί)· η ερώτηση 10 αφορά τα ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΑ (ποιος δεν επιτρέπεται, αν και ικανός).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόκειται για το πρώτο σκέλος των υποκειμενικών περιορισμών: «ο έμπορος πρέπει να έχει δικαιοπρακτική ικανότητα για την άσκηση της εμπορίας». Ειδικότερα πρέπει: (1) Να έχει νόμιμη ηλικία — «απόλυτα ικανός είναι αυτός που έχει συμπληρώσει το 18ο έτος»· στις ηλικίες 10-14 ο ανήλικος κάνει πράξεις «εφόσον από αυτές αποκτά οφέλη», ενώ από το 14ο έτος «μπορεί να διαθέτει ελεύθερα ό,τι κερδίζει από την προσωπική του εργασία». (2) Να μη βρίσκεται σε νόμιμη απαγόρευση, «μετά από καταδίκη σε βαθμό κακουργήματος». (3) Να μη βρίσκεται σε δικαστική απαγόρευση «λόγω σωματικής, πνευματικής ή διανοητικής ασθένειας». (4) Δεν είναι ικανοί οι πτωχεύσαντες έμποροι: «οι έμποροι που έχουν κηρυχθεί σε κατάσταση πτώχευσης είναι ανίκανοι να εμπορεύονται, διότι έχουν χάσει την εμπορική ιδιότητα, την οποία μπορούν να αποκτήσουν ξανά αν αποκατασταθούν». Η τελευταία περίπτωση διαφέρει από τις άλλες: δεν είναι ανικανότητα του προσώπου αλλά απώλεια ιδιότητας, και είναι η μόνη αναστρέψιμη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: η δικαιοπρακτική ικανότητα ως γενική απαίτηση.
Κριτήριο: και οι τέσσερις προϋποθέσεις.
Θετικό: οι ηλικιακές βαθμίδες (10-14, 14, 18).
Θετικό: ότι η πτώχευση είναι αναστρέψιμη με αποκατάσταση.

Ερώτηση 10 — Επαγγέλματα ασυμβίβαστα με το εμπορικό επάγγελμα

Ερώτηση: Ποια επαγγέλματα είναι ασυμβίβαστα με την άσκηση του εμπορικού επαγγέλματος;

Απάντηση:

📌 Το κριτήριο: «ΔΕΝ ΕΜΠΟΡΕΥΟΝΤΑΙ για λόγους ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΟΣ και σαν ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΜΕ ΤΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΜΑ ΤΟΥΣ τα πρόσωπα:»
| Επάγγελμα | Η νομική βάση |
|---|---|
| ΚΛΗΡΙΚΟΙ | «βάσει των εκκλησιαστικών κανόνων» |
| ΔΗΜΟΣΙΟΙ ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ και υπάλληλοι ΝΠΔΔ | «από τον δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα» |
| ΔΙΚΑΣΤΙΚΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΙ | «βάσει του οργανισμού των Δικαστηρίων» |
| ΜΟΝΙΜΟΙ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ, ΥΠΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ και ΟΠΛΙΤΕΣ των ενόπλων δυνάμεων, Σωμάτων Ασφαλείας και Λιμενικού Σώματος | «από τη σχετική νομοθεσία» |
| ΔΙΚΗΓΟΡΟΙ | «βάσει του κώδικα δικηγόρων» |
| ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΓΡΑΦΟΙ | «από τον νόμο» |
| ΟΡΚΩΤΟΙ ΛΟΓΙΣΤΕΣ | «από τον ιδρυτικό νόμο του Σώματος Ορκωτών Λογιστών» |
🎯 Γιατί ακριβώς αυτά τα επαγγέλματα; Παρατήρησε το κοινό τους στοιχείο: όλα είναι ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΜΑΤΑ που απαιτούν ΑΜΕΡΟΛΗΨΙΑ ή ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ. Ο δικαστής κρίνει, ο δημόσιος υπάλληλος εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, ο ορκωτός λογιστής ελέγχει επιχειρήσεις, ο συμβολαιογράφος πιστοποιεί. Το κερδοσκοπικό συμφέρον θα δημιουργούσε ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ με το λειτούργημα.
⚠️ Πρόσεξε τη διαφορά από την ερώτηση 9. Εκεί τα πρόσωπα είναι ΑΝΙΚΑΝΑ (ανήλικοι, ασθενείς, πτωχεύσαντες)· εδώ είναι απολύτως ΙΚΑΝΑ — απλώς ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ να εμπορεύονται λόγω της ιδιότητάς τους. Και το ασυμβίβαστο παύει αν παύσει η ιδιότητα (π.χ. με παραίτηση ή συνταξιοδότηση).
💡 Και η επιφύλαξη του βιβλίου: «Σήμερα οι περιορισμοί αυτοί ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ με την ανάπτυξη του μάρκετινγκ πολλών επιπέδων (Multi Level Marketing)» — όπου «μέλος … μπορεί να γίνει οποιοσδήποτε ΧΩΡΙΣ ΚΑΝΕΝΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ασυμβίβαστα με την εμπορική ιδιότητα είναι τα επαγγέλματα των προσώπων που «δεν εμπορεύονται για λόγους κοινωνικού συμφέροντος και σαν ασυμβίβαστο με το λειτούργημά τους»: οι κληρικοί (βάσει των εκκλησιαστικών κανόνων), οι δημόσιοι υπάλληλοι και οι υπάλληλοι ΝΠΔΔ (από τον δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα), οι δικαστικοί λειτουργοί (βάσει του οργανισμού των Δικαστηρίων), οι μόνιμοι αξιωματικοί, υπαξιωματικοί και οπλίτες των ενόπλων δυνάμεων, των Σωμάτων Ασφαλείας και του Λιμενικού Σώματος, οι δικηγόροι (βάσει του κώδικα δικηγόρων), οι συμβολαιογράφοι και οι ορκωτοί λογιστές. Το κοινό τους στοιχείο είναι ότι πρόκειται για λειτουργήματα που απαιτούν αμεροληψία ή εμπιστοσύνη, με τα οποία το κερδοσκοπικό συμφέρον θα δημιουργούσε σύγκρουση. Σε αντίθεση με την ικανότητα (ερώτηση 9), εδώ τα πρόσωπα είναι απολύτως ικανά, απλώς δεν τους επιτρέπεται λόγω της ιδιότητάς τους. Το βιβλίο σημειώνει ότι «σήμερα οι περιορισμοί αυτοί δεν ισχύουν στην πράξη» λόγω του Multi Level Marketing.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: τουλάχιστον πέντε-έξι από τα επαγγέλματα.
Κριτήριο: ο λόγος — κοινωνικό συμφέρον, ασυμβίβαστο με το λειτούργημα.
Θετικό: η νομική βάση ανά κατηγορία.
Θετικό: η διάκριση από την ανικανότητα της ερώτησης 9.

Ερώτηση 11 — Το εμπόρευμα και τα χαρακτηριστικά του

Ερώτηση: Τι καλείται εμπόρευμα και ποια τα χαρακτηριστικά του εμπορεύματος;

Απάντηση:

📌 Ο ΟΡΙΣΜΟΣ: «Εμπόρευμα καλείται κάθε ΚΙΝΗΤΟ ΠΡΑΓΜΑ, ΥΛΙΚΟ Ή ΑΥΛΟ, που προορίζεται για ΜΕΤΑΠΩΛΗΣΗ και ΟΧΙ για χρησιμοποίηση από τον ίδιο που το «κατέχει».»
🎯 Το κρίσιμο στοιχείο είναι ο ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ, όχι η φύση του πράγματος. Το ίδιο αντικείμενο είναι εμπόρευμα ή όχι ανάλογα με το γιατί το κατέχεις.
Τα εμπορεύματα «είναι ΚΙΝΗΤΑ πράγματα, με την έννοια ότι μπορούν ΕΥΚΟΛΑ Ή ΔΥΣΚΟΛΑ ΝΑ ΜΕΤΑΚΙΝΗΘΟΥΝ». ⚠️ «Σύμφωνα με τον ορισμό, εμπορεύματα ΔΕΝ μπορεί να είναι τα ΑΚΙΝΗΤΑ.»
ΟΙ ΔΥΟ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ για να χαρακτηρισθεί κάτι εμπόρευμα: ① «να είναι ΚΙΝΗΤΟ ΠΡΑΓΜΑ» · ② «να είναι ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΗΣ (αγοραπωλησίας)».
ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
| # | Χαρακτηριστικό |
|---|---|
| ① | «Να προορίζεται για ΠΩΛΗΣΗ» |
| ② | «Να είναι ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ για την ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ» |
| ③ | «Να είναι ΔΙΑΤΗΡΗΣΙΜΟ» |
| ④ | «Να ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ως προς τις ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ του» |
«Τα χαρακτηριστικά αυτά τα έχουν ΤΟΣΟ τα είδη για ΑΜΕΣΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ (τρόφιμα, ρούχα), ΟΣΟ ΚΑΙ είδη που ικανοποιούν ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ή ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ (π.χ. ένας πίνακας ζωγραφικής).»
Παραδείγματα του βιβλίου: «το σιτάρι, το κρασί, το λάδι και έπιπλα, τα ρούχα, η ΦΗΜΗ ΚΑΙ ΠΕΛΑΤΕΙΑ, η εκμετάλλευση ενός ΣΗΜΑΤΟΣ, η εκμετάλλευση ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΥΡΕΣΙΤΕΧΝΙΑΣ» — ⚠️ εφόσον «προορίζονται για μεταπώληση … και ΟΧΙ για την ικανοποίηση των προσωπικών του αναγκών ή της οικογένειάς του».
💡 Και η επέκταση: «Κατ' επέκταση εμπορεύματα είναι και τα ΑΞΙΟΓΡΑΦΑ (πιστωτικοί τίτλοι και χρεόγραφα) που σήμερα λέγονται περισσότερο ΚΙΝΗΤΕΣ ΑΞΙΕΣ — έντοκα γραμμάτια, ομόλογα, μετοχές. Οι αγοραπωλησίες με αντικείμενο τα έγγραφα αυτά είναι «συνηθισμένες και ασφαλώς εμπορικές».

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Εμπόρευμα καλείται κάθε κινητό πράγμα, υλικό ή άυλο, που προορίζεται για μεταπώληση και όχι για χρησιμοποίηση από τον ίδιο που το κατέχει.» Τα εμπορεύματα «είναι κινητά πράγματα με την έννοια ότι μπορούν εύκολα ή δύσκολα να μετακινηθούν», και «σύμφωνα με τον ορισμό εμπορεύματα δεν μπορεί να είναι τα ακίνητα». Για να χαρακτηρισθεί κάτι εμπόρευμα απαιτείται να είναι κινητό πράγμα και αντικείμενο εμπορικής συναλλαγής. Τα χαρακτηριστικά του είναι τέσσερα: (1) να προορίζεται για πώληση, (2) να είναι κατάλληλο για την ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών, (3) να είναι διατηρήσιμο, (4) να δημοσιοποιείται ως προς τις ιδιότητές του. Τα χαρακτηριστικά αυτά τα έχουν και τα είδη άμεσης κατανάλωσης και όσα ικανοποιούν κοινωνικές ή πολιτισμικές ανάγκες, όπως ένας πίνακας ζωγραφικής. Εμπορεύματα είναι και άυλα αγαθά, όπως η φήμη και πελατεία, η εκμετάλλευση σήματος ή διπλώματος ευρεσιτεχνίας, καθώς και — κατ' επέκταση — τα αξιόγραφα, δηλαδή οι κινητές αξίες. Κρίσιμο είναι ότι κριτήριο δεν είναι η φύση του πράγματος αλλά ο προορισμός του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός, με έμφαση στον προορισμό για μεταπώληση.
Κριτήριο: και τα τέσσερα χαρακτηριστικά.
Θετικό: ότι εμπορεύματα δεν μπορεί να είναι τα ακίνητα.
Θετικό: τα άυλα εμπορεύματα και τα αξιόγραφα.

Ερώτηση 12 — Τι καλείται αγοραπωλησία

Ερώτηση: Τι καλείται αγοραπωλησία;

Απάντηση:

📌 Ο ΟΡΙΣΜΟΣ: «Αγοραπωλησία καλείται η ΣΥΜΒΑΣΗ, στην οποία ο ένας συμβαλλόμενος (πωλητής) αναλαμβάνει την υποχρέωση να ΠΑΡΑΔΩΣΕΙ στον άλλο συμβαλλόμενο (αγοραστής) την ΚΥΡΙΟΤΗΤΑ ενός ΠΡΑΓΜΑΤΟΣ Ή ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ και να ΕΙΣΠΡΑΞΕΙ ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ με βάση τους ΣΥΜΦΩΝΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΟΥΣ.»
ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — δείχνει κάθε όρο στη θέση του:
«Ο Α συμφωνεί να αγοράσει από τον Β 20 κιλά λάδι προς 800 δρχ. το κιλό.»
| Στοιχείο | Στο παράδειγμα |
|---|---|
| αγοραστής | ο Α |
| πωλητής | ο Β |
| σύμβαση | η αγοραπωλησία |
| αντικείμενο | το λάδι |
| τίμημα | 16.000 δρχ. (20 × 800) |
ΤΑ ΤΡΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΟΡΙΣΜΟΥ («αναλύοντας τον ορισμό διακρίνουμε»):
① «Η αγοραπωλησία είναι ΔΙΜΕΡΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ, δηλαδή συμφωνία ανάμεσα σε ΔΥΟ ΠΡΟΣΩΠΑ.»
② «Το ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ … η από μέρους του πωλητή ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗ του πράγματος στον αγοραστή.»
③ «Η αγοραπωλησία ΔΙΕΠΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ που συμφωνήθηκαν» — και αφορούν είτε τον πωλητή (ποσότητα, ποιότητα), είτε τον αγοραστή (τόπος, χρόνος, τρόπος πληρωμής), είτε και τους δύο (τιμή, τίμημα).
⚠️ Πρόσεξε τι ακριβώς μεταβιβάζεται: η ΚΥΡΙΟΤΗΤΑ. Όχι απλώς η κατοχή. Γι' αυτό και στην πώληση με δόσεις μπορεί να συμφωνηθεί «να διατηρηθεί η ΚΥΡΙΟΤΗΤΑ από τον ΠΩΛΗΤΗ, μέχρις ότου εξοφληθεί και η τελευταία δόση» — παρότι το πράγμα έχει ήδη παραδοθεί.
💡 Οι όροι διακρίνονται σε: ΚΥΡΙΟΥΣ — «α) το ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ (υλικό ή άυλο) και β) το ΤΙΜΗΜΑ» — και ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥΣ: «η ποσότητα, η ποιότητα, η συσκευασία, ο χρόνος και ο τόπος παράδοσης και ο τρόπος πληρωμής».

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Αγοραπωλησία καλείται η σύμβαση, στην οποία ο ένας συμβαλλόμενος (πωλητής) αναλαμβάνει την υποχρέωση να παραδώσει στον άλλο συμβαλλόμενο (αγοραστή) την κυριότητα ενός πράγματος ή δικαιώματος και να εισπράξει το τίμημα με βάση τους συμφωνημένους όρους.» Αναλύοντας τον ορισμό διακρίνουμε τρία στοιχεία: (1) είναι διμερής σύμβαση, δηλαδή συμφωνία ανάμεσα σε δύο πρόσωπα, τον πωλητή και τον αγοραστή· (2) αντικείμενό της είναι η από μέρους του πωλητή μεταβίβαση και παράδοση του πράγματος στον αγοραστή· (3) διέπεται από τους όρους που συμφωνήθηκαν, οι οποίοι αφορούν είτε τον πωλητή (ποσότητα, ποιότητα), είτε τον αγοραστή (τόπος, χρόνος και τρόπος πληρωμής), είτε και τους δύο (τιμή και τίμημα). Κρίσιμο είναι ότι μεταβιβάζεται η κυριότητα και όχι απλώς η κατοχή. Οι όροι διακρίνονται σε κύριους — το αντικείμενο και το τίμημα — και συμπληρωματικούς: ποσότητα, ποιότητα, συσκευασία, χρόνος και τόπος παράδοσης, τρόπος πληρωμής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός, με τη μεταβίβαση της κυριότητας και το τίμημα.
Κριτήριο: τα τρία στοιχεία της ανάλυσης.
Θετικό: το παράδειγμα με αντιστοίχιση των όρων.
Θετικό: η διάκριση κύριων ↔ συμπληρωματικών όρων.

Ερώτηση 13 — Τι καλείται συναλλαγή

Ερώτηση: Τι καλείται συναλλαγή;

Απάντηση:

📌 Ο ΟΡΙΣΜΟΣ: «Συναλλαγή είναι ΚΑΘΕ ΠΡΑΞΗ ΣΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΜΕΡΟΣ ΤΟ ΧΡΗΜΑ.»
⚠️ Η ερώτηση 13 έρχεται ΑΜΕΣΩΣ ΜΕΤΑ την 12 (αγοραπωλησία) ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΛΟΓΟ: για να φανεί η ΣΧΕΣΗ των δύο εννοιών. Μια απάντηση που δίνει μόνο τον ορισμό είναι ελλιπής.
Η ΣΥΛΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ, βήμα βήμα:
«Επειδή συναλλαγή είναι κάθε πράξη στην οποία λαμβάνει μέρος το χρήμα, η ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΑΛΛΑΓΗ. ΑΛΛΑ συναλλαγή είναι ΚΑΙ ΤΟ ΔΑΝΕΙΟ και η ΜΙΣΘΩΣΗ ΕΝΟΣ ΕΡΓΟΥ και η ΜΙΣΘΩΣΗ ΕΝΟΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΣ.»
🎯 «ΣΥΝΕΠΩΣ ΚΑΘΕ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΣΥΝΑΛΛΑΓΗ· ΚΑΘΕ ΣΥΝΑΛΛΑΓΗ ΟΜΩΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑ.»
«Από αυτά προκύπτει ότι η ΣΥΝΑΛΛΑΓΗ είναι έννοια ΜΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΠΛΑΤΟΣ σε σχέση με την έννοια της αγοραπωλησίας, γιατί περιλαμβάνει ΕΚΤΟΣ από την αγοραπωλησία και το ΔΑΝΕΙΟ, τη ΜΙΣΘΩΣΗ ενός έργου, πράγματος κ.λπ.»
Το σχήμα 2 του βιβλίου:
ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ← ευρύτερη έννοια
┌──────────┬────────┬──────────────┐
ΑΓΟΡΑ- ΔΑΝΕΙΟ ΜΙΣΘΩΣΗ ΜΙΣΘΩΣΗ
ΠΩΛΗΣΙΑ ΕΡΓΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΣ
💡 Πρόσεξε τη σχέση με το κεφ. 1. Εκεί ο ορισμός ήταν διαφορετικός και ευρύτερος: «συναλλαγή είναι ο τρόπος με τον οποίο διενεργούνται οι διάφορες πράξεις για την απόκτηση αγαθών ή υπηρεσιών από δύο ή περισσότερα πρόσωπα στο εμπόριο». Εδώ το βιβλίο εστιάζει στο χρήμα ως κοινό στοιχείο — γιατί το ζητούμενο είναι ακριβώς η αντιδιαστολή με την αγοραπωλησία.
⚠️ Παράδειγμα για να το εμπεδώσεις: αν νοικιάσεις ένα διαμέρισμα, έκανες συναλλαγή (μεσολαβεί χρήμα) — αλλά ΟΧΙ αγοραπωλησία, γιατί δεν μεταβιβάστηκε ΚΥΡΙΟΤΗΤΑ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Συναλλαγή είναι κάθε πράξη στην οποία λαμβάνει μέρος το χρήμα.» Επομένως η αγοραπωλησία είναι συναλλαγή, «αλλά συναλλαγή είναι και το δάνειο και η μίσθωση ενός έργου και η μίσθωση ενός πράγματος». Συνεπώς «κάθε αγοραπωλησία είναι και συναλλαγή, κάθε συναλλαγή όμως δεν είναι και αγοραπωλησία». Όπως γράφει το βιβλίο, «η συναλλαγή είναι έννοια με μεγαλύτερο πλάτος σε σχέση με την έννοια της αγοραπωλησίας, γιατί περιλαμβάνει εκτός από την αγοραπωλησία και το δάνειο, τη μίσθωση ενός έργου, πράγματος κ.λπ.». Η διαφορά φαίνεται καθαρά σε παράδειγμα: η ενοικίαση ενός διαμερίσματος είναι συναλλαγή, αφού μεσολαβεί χρήμα, αλλά όχι αγοραπωλησία, γιατί δεν μεταβιβάζεται η κυριότητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός — κάθε πράξη στην οποία λαμβάνει μέρος το χρήμα.
Κριτήριο: η σχέση με την αγοραπωλησία («κάθε αγοραπωλησία είναι συναλλαγή, όχι το αντίστροφο»).
Θετικό: τα παραδείγματα άλλων συναλλαγών (δάνειο, μισθώσεις).
Θετικό: η επισήμανση ότι η συναλλαγή είναι έννοια μεγαλύτερου πλάτους.

Ερώτηση 14 — Τα απαραίτητα στοιχεία για την εγκυρότητα της αγοραπωλησίας

Ερώτηση: Ποια τα απαραίτητα στοιχεία για την εγκυρότητα της αγοραπωλησίας;

Απάντηση:

📌 Είναι ΔΥΟ — και το βιβλίο τα αριθμεί ρητά.
① Η ΔΙΚΑΙΟΠΡΑΚΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ
«Σύμφωνα με τον ΑΣΤΙΚΟ ΚΩΔΙΚΑ, ικανός για ΚΑΘΕ ΔΙΚΑΙΟΠΡΑΞΙΑ είναι ο ΕΝΗΛΙΚΟΣ, εκείνος δηλαδή που συμπλήρωσε το 18ο έτος της ηλικίας του.»
② Η ΣΥΜΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ
«Η ΣΥΜΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ των συμβαλλομένων για τη σύναψη της αγοραπωλησίας, ΕΙΔΙΚΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ.»
🎯 Πρόσεξε το «ΕΙΔΙΚΑ»: η σύμπτωση απαιτείται οπωσδήποτε στους ΚΥΡΙΟΥΣ όρους — αντικείμενο και τίμημα. Αν λείπει συμφωνία σε αυτά, δεν υπάρχει αγοραπωλησία. Οι συμπληρωματικοί όροι (ποσότητα, ποιότητα, συσκευασία, χρόνος/τόπος παράδοσης, τρόπος πληρωμής) συμπληρώνουν, δεν θεμελιώνουν, τη σύμβαση.
ΚΑΙ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ: Ο ΤΥΠΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ. «Η συμφωνία μπορεί να είναι ΕΓΓΡΑΦΗ Ή ΚΑΙ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ.» Δηλαδή η γραπτή μορφή ΔΕΝ αποτελεί στοιχείο εγκυρότητας — μια προφορική συμφωνία είναι εξίσου έγκυρη.
Η σύγχρονη πρακτική: «Σήμερα, με την ταχύτητα των συναλλαγών, οι συμφωνίες μεταξύ γνωστών συναλλασσομένων κλείνονται ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΑ και, αν ακόμη είναι άγνωστοι, με Η/Υ ή με FAX», όπου «σημειώνονται τα στοιχεία των τηλεφώνων …, η ημερομηνία και η ώρα διαβίβασης του κειμένου».
💡 Γιατί τότε συντάσσονται έγγραφα; Όχι για εγκυρότητα αλλά για ΑΠΟΔΕΙΞΗ. Όπως λέει η §2.4: τα εμπορικά έγγραφα «χρησιμεύουν σαν ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ των όρων της σύμβασης». Και η εμπορική επιστολή συνιστάται «γιατί τα γραπτά μένουν και διασφαλίζεται η συμφωνία από τους ΔΥΣΤΡΟΠΟΥΣ αγοραστές ή πωλητές».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα απαραίτητα στοιχεία είναι δύο. (1) Η δικαιοπρακτική ικανότητα των συμβαλλομένων: «σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα ικανός για κάθε δικαιοπραξία είναι ο ενήλικος, εκείνος δηλαδή που συμπλήρωσε το 18ο έτος της ηλικίας του». (2) Η σύμπτωση της δήλωσης βούλησης των συμβαλλομένων για τη σύναψη της αγοραπωλησίας, «ειδικά ως προς το αντικείμενο και το τίμημα» — δηλαδή ως προς τους κύριους όρους. Καθοριστικό είναι ότι ο τύπος είναι ελεύθερος: «η συμφωνία μπορεί να είναι έγγραφη ή και προφορική», άρα η γραπτή μορφή δεν αποτελεί στοιχείο εγκυρότητας. Σήμερα, «με την ταχύτητα των συναλλαγών, οι συμφωνίες μεταξύ γνωστών συναλλασσομένων κλείνονται τηλεφωνικά και, αν ακόμη είναι άγνωστοι, με Η/Υ ή με fax». Τα έγγραφα συντάσσονται όχι για εγκυρότητα αλλά για απόδειξη των όρων της σύμβασης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και τα δύο στοιχεία.
Κριτήριο: ότι η σύμπτωση αφορά ειδικά το αντικείμενο και το τίμημα.
Θετικό: ότι η συμφωνία μπορεί να είναι και προφορική.
Θετικό: η διάκριση εγκυρότητας ↔ απόδειξης.

Ερώτηση 15 — Οι υποχρεώσεις του πωλητή και του αγοραστή

Ερώτηση: Ποιες οι υποχρεώσεις του πωλητή και ποιες του αγοραστή;

Απάντηση:

Α. ΟΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΩΛΗΤΗ (πέντε)
① Να μεταβιβάσει την ΚΥΡΙΟΤΗΤΑ και να παραδώσει το πράγμα — «με τους όρους που συμφωνήθηκαν ως προς: I. την ΠΟΣΟΤΗΤΑ, II. την ΠΟΙΟΤΗΤΑ, III. τον ΧΡΟΝΟ, IV. τον ΤΟΠΟ».
② Να το μεταβιβάσει ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΑΠΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΡΙΤΩΝ — «που αποτελεί ΝΟΜΙΚΟ ΕΛΑΤΤΩΜΑ. Νομικό ελάττωμα υπάρχει όταν το πράγμα είναι ΚΑΤΑΣΧΕΜΕΝΟ ή ΕΝΕΧΥΡΟ».
③ Να φέρει τα ΕΞΟΔΑ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ — «όπως το ζύγισμα, η μέτρηση ή η αρίθμηση».
④ Ευθύνη για ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΑ — «αν, κατά τη χρονική στιγμή που ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΠΕΡΝΑ ΣΤΟΝ ΑΓΟΡΑΣΤΗ, το εμπόρευμα έχει πραγματικά ελαττώματα που αναιρούν ή μειώνουν την ΑΞΙΑ του ή τη ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ του». («όταν το πράγμα δεν έχει ορισμένη ιδιότητα π.χ. στιλπνότητα, περιέχει ξένες ουσίες, δεν είναι διατηρήσιμο»)
⑤ Ευθύνη για τις ΣΥΜΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ — «αν, κατά το χρονικό σημείο που πούλησε, το πράγμα δεν έχει τις συμφωνημένες ιδιότητες».
💡 Η διάκριση ΝΟΜΙΚΟΥ ↔ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ελαττώματος είναι το κλειδί εδώ. Νομικό = πρόβλημα στο δικαίωμα (κατασχεμένο, ενέχυρο)· πραγματικό = πρόβλημα στο ίδιο το πράγμα (ελλιπής ιδιότητα, ξένες ουσίες).
Β. ΟΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΓΟΡΑΣΤΗ (επτά)
① «Η ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΤΙΜΗΜΑΤΟΣ — μετρητοίς ή επί πιστώσει — με βάση τη συμφωνία.»
② «Η πληρωμή στον πωλητή των ΔΑΠΑΝΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ του πράγματος, από τον χρόνο ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ της συμφωνίας μέχρι τον χρόνο ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ της.»
③ «Εφόσον ΠΑΡΑΔΟΘΕΙ το πράγμα, τον ΚΙΝΔΥΝΟ για ΤΥΧΑΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ έχει ο ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ.»
④ Αν ο πωλητής, μετά από αίτηση του αγοραστή, στείλει το εμπόρευμα σε άλλο τόπο, «ο αγοραστής έχει τον κίνδυνο από τη στιγμή της παράδοσης και βαρύνεται με τα έξοδα αποστολής και παραλαβής».
⑤ «Αν δεν καταβληθεί το τίμημα, ο αγοραστής οφείλει γι' αυτό ΤΟΚΟΥΣ.»
⑥ Παρακράτηση κυριότητας — αν συμφωνηθεί ότι «ο πωλητής διατηρεί την κυριότητα έως ότου αποπληρωθεί το τίμημα», τότε «η μεταβίβαση της κυριότητας γίνεται ΜΕ ΤΗΝ ΕΞΟΦΛΗΣΗ»· σε μη εμπρόθεσμη πληρωμή ο πωλητής μπορεί «να απαιτήσει το τίμημα ή να ΥΠΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙ».
⑦ ⚠️ «Αν ο αγοραστής παρέλαβε το πράγμα ΧΩΡΙΣ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ και ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΕΛΑΤΤΩΜΑ, ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΟΤΙ ΤΟ ΑΠΟΔΕΧΘΗΚΕ.»
🎯 Η υποχρέωση ⑦ είναι πρακτικά η σημαντικότερη για τον αγοραστή: αν δει το ελάττωμα και δεν διατυπώσει επιφύλαξη κατά την παραλαβή, χάνει τα δικαιώματά του.

Σύνοψη: (ενδεικτική) ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΩΛΗΤΗ: (1) να μεταβιβάσει την κυριότητα του εμπορεύματος ή το δικαίωμα και να παραδώσει το πράγμα, με τους συμφωνημένους όρους ως προς την ποσότητα, την ποιότητα, τον χρόνο και τον τόπο· (2) να το μεταβιβάσει «απαλλαγμένο (ελεύθερο) από κάθε δικαίωμα τρίτων, που αποτελεί νομικό ελάττωμα» — υπάρχει «όταν το πράγμα είναι κατασχεμένο ή ενέχυρο»· (3) να φέρει το βάρος των εξόδων παράδοσης (ζύγισμα, μέτρηση, αρίθμηση)· (4) ευθύνεται για πραγματικά ελαττώματα «που αναιρούν ή μειώνουν την αξία του ή τη χρησιμότητά του»· (5) ευθύνεται αν το πράγμα δεν έχει τις συμφωνημένες ιδιότητες. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΓΟΡΑΣΤΗ: (1) η καταβολή του τιμήματος, μετρητοίς ή επί πιστώσει· (2) η πληρωμή των δαπανών διατήρησης του πράγματος από την κατάρτιση μέχρι την εκτέλεση της συμφωνίας· (3) «εφόσον παραδοθεί το πράγμα, τον κίνδυνο για τυχαία καταστροφή έχει ο αγοραστής»· (4) αν ζητήσει αποστολή σε άλλο τόπο, φέρει τον κίνδυνο και τα έξοδα αποστολής και παραλαβής· (5) αν δεν καταβληθεί το τίμημα, οφείλει τόκους· (6) σε παρακράτηση κυριότητας, η μεταβίβαση γίνεται με την εξόφληση· (7) «αν ο αγοραστής παρέλαβε το πράγμα χωρίς επιφύλαξη και γνωρίζοντας το ελάττωμα, θεωρείται ότι το αποδέχθηκε».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και τα δύο σκέλη, με τουλάχιστον τρεις-τέσσερις υποχρεώσεις καθένα.
Κριτήριο: η μεταβίβαση κυριότητας και η καταβολή τιμήματος ως κύριες.
Θετικό: η διάκριση νομικού ↔ πραγματικού ελαττώματος.
Θετικό: η μετάθεση του κινδύνου με την παράδοση.
Θετικό: η αποδοχή χωρίς επιφύλαξη και οι συνέπειές της.

Ερώτηση 16 — Τα δικαιώματα του πωλητή και του αγοραστή

Ερώτηση: Ποια τα δικαιώματα του πωλητή και ποια του αγοραστή;

Απάντηση:

Γ. ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΩΛΗΤΗ (δύο)
① «Η ΕΙΣΠΡΑΞΗ ΤΟΥ ΤΙΜΗΜΑΤΟΣ με βάση το ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ που εξέδωσε, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται και ο ΦΟΡΟΣ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ (Φ.Π.Α.).»
② Το δικαίωμα «ΕΞΩΝΗΣΗΣ» — «Αν γίνει συμφωνία «εξώνησης» βάσει του Αστικού Κώδικα, ο πωλητής έχει δικαίωμα μέσα σε ορισμένη ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ να ΠΑΡΕΙ ΠΙΣΩ το πράγμα αντί τιμήματος που έχει συμφωνηθεί και, αν δεν συμφωνήθηκε, υπολογίζεται το τίμημα της πώλησης. Η εξώνηση γίνεται με ΔΗΛΩΣΗ του πωλητή προς τον αγοραστή ότι ασκεί αυτό το δικαίωμα.»
Δ. ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΓΟΡΑΣΤΗ (έξι)
① «Τα δικαιώματα του αγοραστή ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΝ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΩΛΗΤΗ.» (Η γενική αρχή — αξίζει να δοθεί πρώτη.)
② Σε μη εκπλήρωση: «ο αγοραστής του δίνει ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ …, δηλώνοντας ότι μετά την πάροδό της ΔΕΝ ΔΕΧΕΤΑΙ την παροχή. Αν περάσει άπρακτη, ο αγοραστής έχει δικαίωμα ή να απαιτήσει ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ή να ΑΚΥΡΩΣΕΙ τη σύμβαση.»
③ Σε πραγματικό ελάττωμα: «δικαίωμα να απαιτήσει την ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ή τη ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΤΙΜΗΜΑΤΟΣ».
④ Αν λείπει συμφωνημένη ιδιότητα: «δικαίωμα … να απαιτήσει ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ για τη μη εκτέλεση της σύμβασης».
⑤ «Το ίδιο ισχύει αν ο πωλητής ΓΝΩΡΙΖΕ ή ΟΦΕΙΛΕ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ το ελάττωμα … Επίσης αν το ελάττωμα παρουσιαστεί από ΥΠΑΙΤΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΩΛΗΤΗ μετά την πώληση.»
⑥ Πώληση με δοκιμή: «ο αγοραστής είναι ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ να ΕΓΚΡΙΝΕΙ ή να ΑΡΝΗΘΕΙ το εμπόρευμα».
🎯 Η συμμετρία είναι το κλειδί για να θυμάσαι την απάντηση. Επειδή «τα δικαιώματα του αγοραστή αντιστοιχούν προς τις υποχρεώσεις του πωλητή», κάθε υποχρέωση του ενός γεννά δικαίωμα του άλλου: υποχρέωση παράδοσης → δικαίωμα απαίτησης· ευθύνη για ελάττωμα → δικαίωμα ανάκλησης ή μείωσης τιμήματος.
⚠️ Πρόσεξε όμως τον περιορισμό της ερώτησης 15: αν ο αγοραστής «παρέλαβε το πράγμα ΧΩΡΙΣ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ και γνωρίζοντας το ελάττωμα, θεωρείται ότι το αποδέχθηκε» — και χάνει τα δικαιώματα ③ και ④.

Σύνοψη: (ενδεικτική) ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΩΛΗΤΗ: (1) η είσπραξη του τιμήματος «με βάση το τιμολόγιο που εξέδωσε, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται και ο φόρος προστιθέμενης αξίας (Φ.Π.Α.)»· (2) το δικαίωμα «εξώνησης» βάσει του Αστικού Κώδικα — «ο πωλητής έχει δικαίωμα μέσα σε ορισμένη προθεσμία να πάρει πίσω το πράγμα αντί τιμήματος που έχει συμφωνηθεί», με δήλωσή του προς τον αγοραστή. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΓΟΡΑΣΤΗ: (1) γενικά, «τα δικαιώματα του αγοραστή αντιστοιχούν προς τις υποχρεώσεις του πωλητή»· (2) αν ο πωλητής δεν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του, ο αγοραστής του δίνει προθεσμία και, αν περάσει άπρακτη, «έχει δικαίωμα ή να απαιτήσει αποζημίωση ή να ακυρώσει τη σύμβαση»· (3) σε πραγματικό ελάττωμα, «να απαιτήσει την ανάκληση της πώλησης ή τη μείωση του τιμήματος»· (4) αν λείπει η συμφωνημένη ιδιότητα, να απαιτήσει αποζημίωση για τη μη εκτέλεση της σύμβασης· (5) το ίδιο αν ο πωλητής γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει το ελάττωμα, ή αν αυτό παρουσιαστεί από υπαιτιότητά του μετά την πώληση· (6) σε πώληση με δοκιμή, «ο αγοραστής είναι ελεύθερος να εγκρίνει ή να αρνηθεί το εμπόρευμα».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και τα δύο σκέλη.
Κριτήριο: η αρχή ότι τα δικαιώματα του αγοραστή αντιστοιχούν στις υποχρεώσεις του πωλητή.
Θετικό: το δικαίωμα εξώνησης του πωλητή.
Θετικό: η πώληση με δοκιμή και ο περιορισμός από την αποδοχή χωρίς επιφύλαξη.

Ερώτηση 17 — Ο προσδιορισμός της ποσότητας ενός εμπορεύματος

Ερώτηση: Πώς προσδιορίζεται η ποσότητα ενός εμπορεύματος;

Απάντηση:

Το πλαίσιο — γιατί χρειάζεται προσδιορισμός:
«Σε περίπτωση που η αγοραπωλησία γίνεται ΑΜΕΣΩΣ …, δεν προκύπτει κανένα πρόβλημα. Σε περιπτώσεις όμως που ΔΕΝ έχουμε άμεση παράδοση, ο αγοραστής πρέπει να ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΤΕΙ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ και ως προς την ΠΟΣΟΤΗΤΑ και ως προς την ΠΟΙΟΤΗΤΑ.»
📌 «Η ποσότητα του εμπορεύματος προσδιορίζεται ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΟΥ:»
| | Βάση | Μονάδες |
|---|---|---|
| α) | μονάδα ΜΗΚΟΥΣ | μέτρο, χιλιόμετρο, γιάρδα |
| β) | ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ μονάδα | τεμάχιο, κομμάτι, ζεύγος, δωδεκάδα |
| γ) | μονάδα ΟΓΚΟΥ | κυβικό μέτρο, κυβικός τόνος, κόρος |
| δ) | μονάδα ΒΑΡΟΥΣ | κιλό, τόνος, λίτρο |
⚠️ «Σε ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΕΣ περιπτώσεις η ποσότητα προσδιορίζεται ΚΑΤ' ΑΠΟΚΟΠΗ.» (δηλαδή για το σύνολο, χωρίς μέτρηση ανά μονάδα)
ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΒΑΡΟΥΣ
«Όταν ο προσδιορισμός γίνεται με βάση τη ΜΟΝΑΔΑ ΒΑΡΟΥΣ, προκύπτουν ορισμένα θέματα. Στη συμφωνία πρέπει να ορίζεται ΑΝ το εμπόρευμα θα υπολογιστεί σε ΚΑΘΑΡΟ Ή ΜΙΚΤΟ ΒΑΡΟΣ.»
| Όρος | Ορισμός |
|---|---|
| ΚΑΘΑΡΟ βάρος | «το βάρος ΧΩΡΙΣ συσκευασία (περικάλυμμα)» |
| ΜΙΚΤΟ βάρος | «το βάρος ΜΕ το περικάλυμμα» |
| ΑΠΟΒΑΡΟ | «το βάρος ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΑΛΥΜΜΑΤΟΣ» |
$$ \text{ΜΙΚΤΟ} = \text{ΚΑΘΑΡΟ} + \text{ΑΠΟΒΑΡΟ} $$
💡 Και η επαλήθευση κατά την παραλαβή: «γίνεται η ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗ ΤΟΥ ΒΑΡΟΥΣ με τη ΖΥΓΙΣΗ του και της ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ με τη ΜΕΤΡΗΣΗ του». (Και το βάρος τεκμηριώνεται με ΖΥΓΟΛΟΓΙΟ, ο αριθμός με ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΟ — βλ. ερώτηση 48.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το ζήτημα τίθεται όταν δεν υπάρχει άμεση παράδοση, οπότε «ο αγοραστής πρέπει να εξασφαλιστεί μέσω της σύμβασης και ως προς την ποσότητα και ως προς την ποιότητα». Η ποσότητα «προσδιορίζεται ανάλογα με το είδος του» εμπορεύματος: (α) με βάση τη μονάδα μήκους (μέτρο, χιλιόμετρο, γιάρδα)· (β) με βάση την αριθμητική μονάδα (τεμάχιο, κομμάτι, ζεύγος, δωδεκάδα)· (γ) με βάση τη μονάδα όγκου (κυβικό μέτρο, κυβικός τόνος, κόρος)· (δ) με βάση τη μονάδα βάρους (κιλό, τόνος, λίτρο). Σε εξαιρετικές περιπτώσεις προσδιορίζεται κατ' αποκοπή. Όταν χρησιμοποιείται η μονάδα βάρους προκύπτει ειδικό θέμα: «στη συμφωνία πρέπει να ορίζεται αν το εμπόρευμα θα υπολογιστεί σε καθαρό ή μικτό βάρος». Καθαρό είναι «το βάρος χωρίς συσκευασία (περικάλυμμα)», μικτό «το βάρος με το περικάλυμμα» και απόβαρο «το βάρος του περικαλύμματος». Κατά την παραλαβή γίνεται εξακρίβωση του βάρους με ζύγιση και της ποσότητας με μέτρηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι τέσσερις βάσεις προσδιορισμού, με μονάδες.
Θετικό: η κατ' αποκοπή εξαίρεση.
Θετικό: η τριάδα καθαρό / μικτό / απόβαρο στο βάρος.
Θετικό: η επαλήθευση με ζύγιση και μέτρηση.

Ερώτηση 18 — Το απόβαρο και τα είδη του

Ερώτηση: Τι καλείται απόβαρο και ποια τα είδη απόβαρου;

Απάντηση:

📌 ΟΡΙΣΜΟΣ: «Απόβαρο είναι το ΒΑΡΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΑΛΥΜΜΑΤΟΣ του εμπορεύματος.»
Το πλαίσιο των τριών εννοιών: ΚΑΘΑΡΟ βάρος = «χωρίς συσκευασία» · ΜΙΚΤΟ = «με το περικάλυμμα» · ΑΠΟΒΑΡΟ = «το βάρος του περικαλύμματος».
$$ \text{ΑΠΟΒΑΡΟ} = \text{ΜΙΚΤΟ} - \text{ΚΑΘΑΡΟ} $$
ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΕΙΔΗ («Στο εμπόριο διακρίνουμε τέσσερα είδη απόβαρου»):
| # | Είδος | Πώς προσδιορίζεται |
|---|---|---|
| ① | ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ | «βρίσκεται με τη ΖΥΓΙΣΗ του περικαλύμματος» |
| ② | ΝΟΜΙΜΟ ή ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟ | «χρησιμοποιείται κυρίως κατά την ΕΙΣΑΓΩΓΗ ή ΕΞΑΓΩΓΗ … για την καταβολή των ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΔΑΣΜΩΝ και την ΑΠΟΦΥΓΗ ΤΗΣ ΑΠΟΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ και την εκ νέου συσκευασία» |
| ③ | ΚΑΤΑ ΜΕΣΟ ΟΡΟ | «εφαρμόζεται όταν τα περικαλύμματα είναι ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΑ και έχουν ΤΟ ΙΔΙΟ ΒΑΡΟΣ» |
| ④ | ΣΥΜΒΑΤΙΚΟ | «προσδιορίζεται από τη ΣΥΜΒΑΣΗ ή από ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΝΗΘΕΙΑ» |
🎯 Πρόσεξε ότι τα τέσσερα είδη είναι, ουσιαστικά, τέσσερις ΤΡΟΠΟΙ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΕΙΣ ΤΗ ΖΥΓΙΣΗ — εκτός από το πρώτο, που είναι η ακριβής μέτρηση.
· Το νόμιμο/τελωνειακό το λέει ρητά το ίδιο το βιβλίο: υπάρχει «για την ΑΠΟΦΥΓΗ ΤΗΣ ΑΠΟΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ» — θα ήταν ανέφικτο να ανοίγει το τελωνείο κάθε δέμα.
· Το κατά μέσο όρο εκμεταλλεύεται την ομοιομορφία: ζυγίζεις ένα και το γενικεύεις.
· Το συμβατικό το λύνει με συμφωνία ή έθιμο, χωρίς καμία μέτρηση.
💡 Η πρακτική σημασία: το απόβαρο αφαιρείται από το μικτό για να προκύψει το καθαρό, δηλαδή αυτό που πραγματικά πληρώνει ο αγοραστής. Λάθος στο απόβαρο = λάθος στο τίμημα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Απόβαρο είναι το βάρος του περικαλύμματος του εμπορεύματος» — σε αντιδιαστολή με το καθαρό βάρος («χωρίς συσκευασία») και το μικτό («με το περικάλυμμα»). Στο εμπόριο διακρίνουμε τέσσερα είδη: (1) το πραγματικό απόβαρο, που «βρίσκεται με τη ζύγιση του περικαλύμματος»· (2) το νόμιμο ή τελωνειακό, «που χρησιμοποιείται κυρίως κατά την εισαγωγή ή εξαγωγή του εμπορεύματος για την καταβολή των τελωνειακών δασμών και την αποφυγή της αποσυσκευασίας και την εκ νέου συσκευασία»· (3) το απόβαρο κατά μέσο όρο, «που εφαρμόζεται όταν τα περικαλύμματα είναι ομοιόμορφα και έχουν το ίδιο βάρος»· (4) το συμβατικό, «που προσδιορίζεται από τη σύμβαση ή από εμπορική συνήθεια». Ουσιαστικά, τα τρία τελευταία είδη είναι τρόποι να αποφευχθεί η ζύγιση κάθε περικαλύμματος. Η πρακτική σημασία είναι ότι το απόβαρο αφαιρείται από το μικτό για να προκύψει το καθαρό βάρος, δηλαδή αυτό που πραγματικά πληρώνει ο αγοραστής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός και και τα τέσσερα είδη.
Κριτήριο: πώς προσδιορίζεται κάθε είδος.
Θετικό: η σχέση μικτό = καθαρό + απόβαρο.
Θετικό: ο λόγος ύπαρξης του τελωνειακού (αποφυγή αποσυσκευασίας).

Ερώτηση 19 — Η φύρα και το χρηματιστήριο εμπορευμάτων

Ερώτηση: Τι καλείται φύρα και τι προβλέπει το χρηματιστήριο εμπορευμάτων γι' αυτήν;

Απάντηση:

📌 ΟΡΙΣΜΟΣ: «Φύρα ή ΑΠΟΜΕΙΩΣΗ είναι κάποια ΠΟΣΟΤΗΤΑ η οποία ΧΑΝΕΤΑΙ από ορισμένα αγαθά ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΤΟΥΣ ή από την ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΑΛΛΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ (υγρασία, μικροοργανισμοί ή άλλες βιομηχανικές αιτίες).»
Τα παραδείγματα του βιβλίου:
| Αιτία | Αγαθά |
|---|---|
| ΥΓΡΑΣΙΑ | «το σαπούνι ή το αλάτι» |
| ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ | «το αλεύρι, τα δημητριακά ή τα όσπρια» |
🎯 Δύο πηγές, και η διάκριση έχει σημασία: (α) «λόγω της ΦΥΣΗΣ τους» — εγγενής ιδιότητα του αγαθού· (β) «από την επίδραση ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ παραγόντων» — περιβάλλον και συνθήκες φύλαξης.
ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΤΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ — το δεύτερο σκέλος της ερώτησης
«Το ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ έχει ΚΑΘΟΡΙΣΕΙ ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΟΣΟΣΤΑ ΦΥΡΑΣ ΕΠΙ ΤΟΙΣ % για τα ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΕΙΔΗ εμπορευμάτων, ΩΣΤΕ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΟΝΤΑΙ ΔΙΑΦΩΝΙΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΩΝ.»
💡 Γιατί χρειάζεται αυτή η πρόβλεψη — η λογική της. Χωρίς προκαθορισμένο ποσοστό, κάθε φορά που παραδίδεται λιγότερη ποσότητα από τη συμφωνημένη θα προέκυπτε διαφωνία: ο αγοραστής θα ισχυριζόταν ελλιπή παράδοση, ο πωλητής θα επικαλούνταν φυσική απομείωση. Το χρηματιστήριο, ορίζοντας αντικειμενικό ποσοστό ανά είδος, δίνει κοινό μέτρο — και έτσι η διαφωνία δεν γεννιέται καν.
⚠️ Πρόσεξε τη σύνδεση με το απόβαρο (ερώτηση 18). Και οι δύο έννοιες αφορούν το ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΛΑΜΒΑΝΕΙΣ ΔΙΑΦΕΡΕΙ ΑΠΟ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΠΛΗΡΩΝΕΙΣ — αλλά για διαφορετικό λόγο: το απόβαρο είναι το βάρος του περικαλύμματος (υπάρχει, αλλά δεν είναι εμπόρευμα)· η φύρα είναι ποσότητα εμπορεύματος που χάθηκε πραγματικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Φύρα ή απομείωση είναι κάποια ποσότητα η οποία χάνεται από ορισμένα αγαθά λόγω της φύσης τους ή από την επίδραση άλλων εξωτερικών παραγόντων (υγρασία, μικροοργανισμοί ή άλλες βιομηχανικές αιτίες)». Παραδείγματα του βιβλίου: «το σαπούνι ή το αλάτι λόγω υγρασίας, το αλεύρι, τα δημητριακά ή τα όσπρια επειδή επέδρασαν μικροοργανισμοί». Ως προς το δεύτερο σκέλος: «το χρηματιστήριο εμπορευμάτων έχει καθορίσει διάφορα ποσοστά φύρας επί τοις % για τα κυριότερα είδη εμπορευμάτων, ώστε να αποφεύγονται διαφωνίες μεταξύ των συναλλασσομένων». Η λογική είναι σαφής: χωρίς προκαθορισμένο ποσοστό, κάθε ελλιπής παράδοση θα γεννούσε διαφωνία — ο αγοραστής θα επικαλούνταν ελλιπή παράδοση και ο πωλητής φυσική απομείωση. Το αντικειμενικό ποσοστό ανά είδος δίνει κοινό μέτρο. Η φύρα διαφέρει από το απόβαρο: το απόβαρο είναι το βάρος του περικαλύμματος, ενώ η φύρα είναι ποσότητα εμπορεύματος που χάθηκε πραγματικά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός με και τις δύο πηγές (φύση του αγαθού / εξωτερικοί παράγοντες).
Κριτήριο: και το δεύτερο σκέλος — τα ποσοστά του χρηματιστηρίου εμπορευμάτων.
Κριτήριο: ο σκοπός — να αποφεύγονται διαφωνίες.
Θετικό: παραδείγματα αγαθών.
Θετικό: η διάκριση φύρας ↔ απόβαρου.

Ερώτηση 20 — Οι τρόποι προσδιορισμού της ποιότητας (απλή αναφορά)

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι κυριότεροι τρόποι προσδιορισμού της ποιότητας ενός εμπορεύματος (απλή αναφορά);

Απάντηση:

⚠️ Η εκφώνηση λέει ρητά «ΑΠΛΗ ΑΝΑΦΟΡΑ» — ζητά ΚΑΤΑΛΟΓΟ, όχι ανάλυση. (Οι επόμενες ερωτήσεις 21, 22 και 23 αναλύουν χωριστά το δείγμα, το σήμα και τη χημική ανάλυση.)
📌 «Η ποιότητα κάθε εμπορεύματος μπορεί να προσδιοριστεί με τους παρακάτω τρόπους:»
| | Τρόπος | Σε μία γραμμή |
|---|---|---|
| α) | Με βάση το ΔΕΙΓΜΑ | «πολύ μικρή ποσότητα … που αντιπροσωπεύει την ποιότητά του» |
| β) | Με βάση το ΣΗΜΑ | «το διακριτικό γνώρισμα … για να διακρίνονται από τα άλλα ομοειδή» |
| γ) | Με βάση τον ΤΥΠΟ | «η ονομασία η οποία προσδιορίζει τον ΤΟΠΟ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ» |
| δ) | Με βάση τη ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ | όταν δεν αρκούν «τα εξωτερικά χαρακτηριστικά» |
💡 Ο ΤΥΠΟΣ είναι εκείνος που ξεχνιέται συχνότερα. Παραδείγματα του βιβλίου: Κορινθιακή σταφίδα · λάδι Καλαμάτας · λουκούμια Σύρου · χαλβάς Φαρσάλων. «Με μόνη την ονομασία του τόπου προέλευσης (ΤΥΠΟΥ) … γίνεται απόλυτα σαφές και γνωρίζουμε επακριβώς ποια είναι η ποιότητα την οποία αγοράζουμε.»
⚠️ Και ο πέμπτος τρόπος, για το ΛΙΑΝΙΚΟ εμπόριο: «Στο λιανικό εμπόριο η διαπίστωση της ποιότητας γίνεται ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΞΕΤΑΣΗΣ Ή ΔΟΚΙΜΗΣ.» (Αυτό είναι δυνατό μόνο επειδή εκεί υπάρχει άμεση παράδοση — γι' αυτό «δεν προκύπτει κανένα πρόβλημα».)
🎯 Η λογική που ενοποιεί τους τέσσερις τρόπους: όλοι λύνουν το ίδιο πρόβλημα — πώς συμφωνείς για ποιότητα που ΔΕΝ μπορείς να δεις τη στιγμή της συμφωνίας. Το δείγμα δείχνει ένα κομμάτι του· το σήμα στηρίζεται στη φήμη του παραγωγού· ο τύπος στη φήμη του τόπου· η χημική ανάλυση σε αντικειμενική μέτρηση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ποιότητα κάθε εμπορεύματος μπορεί να προσδιοριστεί με τέσσερις κυρίως τρόπους: (α) με βάση το δείγμα, (β) με βάση το σήμα, (γ) με βάση τον τύπο, δηλαδή την ονομασία που προσδιορίζει τον τόπο προέλευσης (Κορινθιακή σταφίδα, λάδι Καλαμάτας, λουκούμια Σύρου, χαλβάς Φαρσάλων), και (δ) με βάση τη χημική ανάλυση, όταν ο προσδιορισμός «δεν είναι δυνατόν να γίνει μόνο από τα εξωτερικά του χαρακτηριστικά». Επιπλέον, στο λιανικό εμπόριο «η διαπίστωση της ποιότητας γίνεται κατόπιν εξέτασης ή δοκιμής». Και οι τέσσερις τρόποι λύνουν το ίδιο πρόβλημα — πώς συμφωνείται η ποιότητα όταν δεν υπάρχει άμεση παράδοση: το δείγμα δείχνει ένα κομμάτι του εμπορεύματος, το σήμα στηρίζεται στη φήμη του παραγωγού, ο τύπος στη φήμη του τόπου και η χημική ανάλυση σε αντικειμενική μέτρηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι τέσσερις τρόποι — η εκφώνηση ζητά απλή αναφορά, άρα πλήρη κατάλογο.
Παγίδα: παράλειψη του ΤΥΠΟΥ, που ξεχνιέται συχνότερα.
Θετικό: η δοκιμή/εξέταση στο λιανικό εμπόριο.
Θετικό: σύντομη επεξήγηση κάθε τρόπου, χωρίς να ξεφύγει σε ανάλυση.

Ερώτηση 21 — Τι καλείται δείγμα

Ερώτηση: Τι καλείται δείγμα;

Απάντηση:

📌 ΟΡΙΣΜΟΣ: «Δείγμα είναι ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ από ένα εμπόρευμα, που ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΕΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ή την ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ.»
Η ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ: «Η λήψη δείγματος καλείται ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ και γίνεται από ΕΙΔΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ και με ΕΙΔΙΚΟ ΟΡΓΑΝΟ για κάθε εμπόρευμα, ΩΣΤΕ ΤΟ ΔΕΙΓΜΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΟ του εμπορεύματος.»
🎯 Η αντιπροσωπευτικότητα είναι το ΠΑΝ. Αν το δείγμα δεν αντιπροσωπεύει το σύνολο, δεν αποδεικνύει τίποτε — γι' αυτό το βιβλίο απαιτεί ειδικό πρόσωπο και ειδικό όργανο, όχι πρόχειρη λήψη.
Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΦΥΛΑΞΗΣ — και εδώ φαίνεται η πρακτική λογική
«Το δείγμα ΣΦΡΑΓΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΟΥΣ και παραδίδεται ή στον ΑΓΟΡΑΣΤΗ ή στο ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ή σε ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ και ΦΥΛΑΣΣΕΤΑΙ ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΠΑΡΑΔΟΘΕΙ ΚΑΙ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΟΣΟΤΗΤΑ του εμπορεύματος.»
· Η σφράγιση εξασφαλίζει ότι το δείγμα δεν θα αλλοιωθεί ή αντικατασταθεί.
· Η φύλαξη σε τρίτο (επιμελητήριο) το κάνει ουδέτερο τεκμήριο για αμφότερους.
· Η διάρκεια «μέχρι την τελευταία ποσότητα» το καθιστά μέτρο σύγκρισης σε ΚΑΘΕ τμηματική παράδοση.
ΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «Για ορισμένα είδη (λ.χ. υφάσματα, δέρματα, χρώματα) κυκλοφορούν ΕΝΤΥΠΑ ΚΑΙ ΣΥΡΡΑΜΜΕΝΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ, τα οποία είναι ΤΑΞΙΘΕΤΗΜΕΝΑ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΗΜΕΝΑ κατάλληλα, ώστε ο αγοραστής να ΕΠΙΛΕΓΕΙ το δείγμα που θέλει και να δίνει την παραγγελία του ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΑΡΙΘΜΟ του δείγματος.»
💡 Το δειγματολόγιο λύνει ένα πρακτικό πρόβλημα: επιτρέπει παραγγελία εξ αποστάσεως με απόλυτη ακρίβεια — αντί να περιγράφεις το χρώμα ή την υφή, δίνεις έναν αριθμό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Δείγμα είναι πολύ μικρή ποσότητα από ένα εμπόρευμα, που αντιπροσωπεύει την ποιότητά του ή την κατάστασή του.» Η λήψη δείγματος «καλείται δειγματοληψία και γίνεται από ειδικό πρόσωπο και με ειδικό όργανο για κάθε εμπόρευμα, ώστε το δείγμα να είναι αντιπροσωπευτικό του εμπορεύματος» — η αντιπροσωπευτικότητα είναι καθοριστική, γιατί διαφορετικά το δείγμα δεν αποδεικνύει τίποτε. Ως προς τη διαδικασία: «το δείγμα σφραγίζεται από τους συμβαλλόμενους και παραδίδεται ή στον αγοραστή ή στο εμπορικό επιμελητήριο ή σε τρίτο πρόσωπο και φυλάσσεται μέχρι να παραδοθεί και η τελευταία ποσότητα του εμπορεύματος». Η σφράγιση αποτρέπει την αλλοίωση, η φύλαξη σε τρίτο το καθιστά ουδέτερο τεκμήριο και η διάρκεια το κάνει μέτρο σύγκρισης σε κάθε τμηματική παράδοση. Για ορισμένα είδη (υφάσματα, δέρματα, χρώματα) κυκλοφορούν έντυπα και συρραμμένα δειγματολόγια, ταξιθετημένα και αριθμημένα, «ώστε ο αγοραστής να επιλέγει το δείγμα που θέλει και να δίνει την παραγγελία του χρησιμοποιώντας τον ενδεικτικό αριθμό του δείγματος».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός, με έμφαση στην αντιπροσωπευτικότητα.
Κριτήριο: η δειγματοληψία (ειδικό πρόσωπο, ειδικό όργανο).
Θετικό: η διαδικασία σφράγισης και φύλαξης μέχρι την τελευταία ποσότητα.
Θετικό: τα δειγματολόγια και ο ρόλος του ενδεικτικού αριθμού.

Ερώτηση 22 — Τι καλείται σήμα

Ερώτηση: Τι καλείται σήμα;

Απάντηση:

📌 ΟΡΙΣΜΟΣ: «Εμπορικό και βιομηχανικό σήμα είναι το ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΟ ΓΝΩΡΙΣΜΑ, το οποίο φέρουν τα προϊόντα ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΑΚΡΙΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΑΛΛΑ ΟΜΟΕΙΔΗ:»
· «ως προς την ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ τους (βιομηχανική παραγωγή)» → βιομηχανικό σήμα
· «ως προς την ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ (εμπορική διανομή)» → εμπορικό σήμα
Τι μπορεί να είναι: «απεικονίσεις ΕΓΧΡΩΜΕΣ ή ΑΧΡΩΜΕΣ, ΛΕΞΕΙΣ, ΑΡΙΘΜΟΥΣ, ΓΡΑΜΜΑΤΑ, ανάλογα με την ικανότητα ή τη ΦΑΝΤΑΣΙΑ που διαθέτει ο επιχειρηματίας».
Τα παραδείγματα του βιβλίου: η λέξη «Παπαστράτος» πάνω στα τσιγάρα · οι κύκλοι της Ολυμπιακής Αεροπορίας · ο παπαγάλος στον καφέ Λουμίδη.
💡 Πρόσεξε ότι τα τρία παραδείγματα καλύπτουν και τις τρεις μορφές: λέξη, γεωμετρικό σχήμα, εικόνα.
Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΑΤΟΣ
«Τα σήματα προστατεύονται από τις ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ και από την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Για να προστατευθεί ένα σήμα πρέπει να ΚΑΤΑΧΩΡΗΘΕΙ στο ΤΜΗΜΑ ΣΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ.»
ΤΙ ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΔΕΚΤΟ: «τα ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΑ σήματα, τα ΑΣΑΦΗ, τα ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ, τα ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΑ ΗΔΗ από άλλες επιχειρήσεις, τα ΑΝΤΙΒΑΙΝΟΝΤΑ ΣΤΑ ΧΡΗΣΤΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΑΞΗ».
⚠️ Η κύρωση: «Όποιος χρησιμοποιεί ΠΑΡΑΝΟΜΑ ΞΕΝΟ ΣΗΜΑ ΤΙΜΩΡΕΙΤΑΙ και ΥΠΟΧΡΕΟΥΤΑΙ ΣΕ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ προς εκείνον στον οποίο ανήκει το σήμα.»
🎯 Γιατί το σήμα λειτουργεί ως ένδειξη ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Επειδή είναι αποκλειστικό και νομικά προστατευμένο, ο παραγωγός δεσμεύει τη φήμη του σε αυτό. Ο αγοραστής, βλέποντας το σήμα, γνωρίζει ποιον θα κατηγορήσει αν η ποιότητα δεν είναι η αναμενόμενη — και ακριβώς γι' αυτό ο παραγωγός έχει κίνητρο να τη διατηρεί σταθερή. (Θυμήσου ότι η «εκμετάλλευση ενός ΣΗΜΑΤΟΣ» αναφέρεται στη §2.2 και ως άυλο εμπόρευμα.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Εμπορικό και βιομηχανικό σήμα είναι το διακριτικό γνώρισμα, το οποίο φέρουν τα προϊόντα για να διακρίνονται από τα άλλα ομοειδή ως προς την προέλευσή τους (βιομηχανική παραγωγή) ή ως προς την κυκλοφορία (εμπορική διανομή).» Μπορεί να παριστάνει «απεικονίσεις έγχρωμες ή άχρωμες, λέξεις, αριθμούς, γράμματα, ανάλογα με την ικανότητα ή τη φαντασία που διαθέτει ο επιχειρηματίας» — π.χ. η λέξη «Παπαστράτος» στα τσιγάρα, οι κύκλοι της Ολυμπιακής Αεροπορίας, ο παπαγάλος στον καφέ Λουμίδη. Τα σήματα «προστατεύονται από τις διεθνείς συμβάσεις και από την ελληνική νομοθεσία», και για να προστατευθεί ένα σήμα «πρέπει να καταχωρηθεί στο τμήμα σημάτων του Υπουργείου Εμπορίου». Δεν γίνονται δεκτά τα παραπλανητικά, τα ασαφή, τα σύμβολα του κράτους, όσα χρησιμοποιούνται ήδη από άλλες επιχειρήσεις και όσα αντιβαίνουν στα χρηστά ήθη και τη δημόσια τάξη. «Όποιος χρησιμοποιεί παράνομα ξένο σήμα τιμωρείται και υποχρεούται σε αποζημίωση προς εκείνον στον οποίο ανήκει το σήμα.»

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός — διακριτικό γνώρισμα για διάκριση από τα ομοειδή.
Κριτήριο: τι μπορεί να είναι και παραδείγματα.
Θετικό: η προστασία και η καταχώρηση στο Υπουργείο Εμπορίου.
Θετικό: τι δεν γίνεται δεκτό και η κύρωση για παράνομη χρήση.

Ερώτηση 23 — Τι προσδιορίζεται στη σύμβαση όταν η ποιότητα καθορίζεται με χημική ανάλυση

Ερώτηση: Όταν η ποιότητα ενός εμπορεύματος καθορίζεται βάσει χημικής ανάλυσης τι πρέπει να προσδιοριστεί κατά τη σύμβαση;

Απάντηση:

Πότε χρησιμοποιείται η χημική ανάλυση:
«Πολλές φορές ο προσδιορισμός της ποιότητας ΔΕΝ είναι δυνατόν να γίνει ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, αλλά απαιτείται ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ, προκειμένου να διαπιστωθούν τα ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ του και επομένως η ΠΟΙΟΤΗΤΑ του.»
Παραδείγματα: «Για το λάδι καθορίζεται ο ΒΑΘΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ, για τα κράματα η ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ τους σε κάθε είδους μέταλλο.»
📌 «Στην περίπτωση αυτή κατά τη σύμβαση ΚΑΘΟΡΙΖΟΝΤΑΙ:» — ΤΡΙΑ πράγματα.
| # | Τι καθορίζεται | Η διατύπωση του βιβλίου |
|---|---|---|
| ① | Η ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ | «ΠΩΣ και ΠΟΥ θα γίνει η δειγματοληψία» |
| ② | ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΑΝΟΧΗΣ | «τα ΣΗΜΕΙΑ ΑΝΟΧΗΣ, δηλαδή τα λεγόμενα ΠΟΣΟΣΤΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗΣ. Το πολύ 5 % ή 7 % ΠΑΝΩ ΚΑΤΩ από την περιεκτικότητα που συμφωνήθηκε» |
| ③ | ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ | «το ΧΗΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ στο οποίο θα γίνει η ανάλυση (Χημείο ή Πανεπιστήμιο, Κρατικό ή ιδιωτικό)» |
🎯 Κάθε ένα από τα τρία κλείνει ΜΙΑ ΠΗΓΗ ΔΙΑΦΩΝΙΑΣ — και εκεί βρίσκεται η ουσία της απάντησης:
· ① Χωρίς συμφωνία για τη δειγματοληψία, ο καθένας θα έπαιρνε δείγμα από όπου τον συμφέρει — και τα αποτελέσματα θα διέφεραν.
· ② Καμία παραγωγή δεν είναι απολύτως ομοιόμορφη. Χωρίς ανοχή, κάθε ελάχιστη απόκλιση θα ήταν αθέτηση της σύμβασης. Το «5 % ή 7 % πάνω κάτω» ορίζει πότε η απόκλιση είναι ανεκτή.
· ③ Χωρίς συμφωνημένο εργαστήριο, ο καθένας θα προσκόμιζε δική του ανάλυση — και η διαφωνία θα μετατοπιζόταν στο ποια ανάλυση ισχύει.
💡 Δηλαδή η σύμβαση δεν καθορίζει μόνο ΤΙ ποιότητα, αλλά και ΠΩΣ ΘΑ ΑΠΟΔΕΙΧΘΕΙ. Είναι η ίδια λογική με τα ποσοστά φύρας του χρηματιστηρίου εμπορευμάτων (ερώτηση 19): προλαμβάνεις τη διαφωνία ορίζοντας εκ των προτέρων το κοινό μέτρο.
⚠️ Και θυμήσου τη σχετική υποχρέωση: «ο πωλητής είναι υποχρεωμένος να στείλει ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ για εμπορεύματα που η ποιότητά τους καθορίζεται με χημική ανάλυση (π.χ. ελαιόλαδο, λιπάσματα)».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η χημική ανάλυση χρησιμοποιείται όταν ο προσδιορισμός της ποιότητας «δεν είναι δυνατόν να γίνει μόνο από τα εξωτερικά του χαρακτηριστικά, αλλά απαιτείται χημική ανάλυση, προκειμένου να διαπιστωθούν τα συστατικά του» — π.χ. ο βαθμός οξύτητας για το λάδι ή η περιεκτικότητα σε μέταλλα για τα κράματα. Στην περίπτωση αυτή, κατά τη σύμβαση καθορίζονται τρία: (1) «πώς και πού θα γίνει η δειγματοληψία»· (2) «τα σημεία ανοχής, δηλαδή τα λεγόμενα ποσοστά υπέρβασης — το πολύ 5 % ή 7 % πάνω κάτω από την περιεκτικότητα που συμφωνήθηκε»· (3) «το χημικό εργαστήριο στο οποίο θα γίνει η ανάλυση (Χημείο ή Πανεπιστήμιο, Κρατικό ή ιδιωτικό)». Καθένα από τα τρία κλείνει μια πηγή διαφωνίας: χωρίς συμφωνία για τη δειγματοληψία τα αποτελέσματα θα διέφεραν, χωρίς σημεία ανοχής κάθε ελάχιστη απόκλιση θα ήταν αθέτηση της σύμβασης, και χωρίς συμφωνημένο εργαστήριο η διαφωνία θα μετατοπιζόταν στο ποια ανάλυση ισχύει. Σχετικά, ο πωλητής είναι υποχρεωμένος να στείλει πιστοποιητικό ποιότητας για τα εμπορεύματα αυτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και τα τρία στοιχεία.
Κριτήριο: τα ποσοστά ανοχής (5 % ή 7 % πάνω κάτω).
Θετικό: πότε χρησιμοποιείται η χημική ανάλυση, με παραδείγματα.
Θετικό: η εξήγηση ότι κάθε στοιχείο προλαμβάνει μια διαφωνία.
Θετικό: η σύνδεση με το πιστοποιητικό ποιότητας.

Ερώτηση 24 — Οι παράγοντες που επιδρούν στη διαμόρφωση της τιμής πώλησης

Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες επιδρούν στη διαμόρφωση της τιμής πώλησης ενός εμπορεύματος;

Απάντηση:

📌 ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ = «το χρηματικό ποσό που εισπράττει ο πωλητής και πληρώνει ο αγοραστής για ΚΑΘΕ ΜΟΝΑΔΑ ενός αγαθού».
⚠️ Η ερώτηση αφορά τους ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΔΟΜΙΚΟΥΣ παράγοντες που ΣΥΝΘΕΤΟΥΝ την τιμή — όχι τα εξωτερικά αίτια που τη μεταβάλλουν (αυτά είναι η ερώτηση 27).
«Για τον προσδιορισμό της τιμής πώλησης πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τους διάφορους παράγοντες που ΕΠΙΔΡΟΥΝ σ' αυτή. Αυτοί οι παράγοντες είναι:»
Η ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ — και είναι το κέντρο της απάντησης:
$$ \underbrace{\underbrace{\underbrace{\text{Α. τιμή αγοράς} + \text{Β. ειδικά έξοδα}}{\textbf{ΤΙΜΗ ΚΤΗΣΕΩΣ}} + \text{Γ. γενικά έξοδα}}{\textbf{ΤΙΜΗ ΚΟΣΤΟΥΣ}} + \text{Δ. κέρδος}}_{\textbf{ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ}} $$
| Βήμα | Πράξη | Αποτέλεσμα |
|---|---|---|
| Α → Β | τιμή αγοράς + ειδικά έξοδα | ΤΙΜΗ ΚΤΗΣΕΩΣ |
| Β → Γ | τιμή κτήσεως + αναλογία γενικών εξόδων | ΤΙΜΗ ΚΟΣΤΟΥΣ |
| Γ → Δ | τιμή κόστους + επιθυμητό κέρδος | ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ |
Οι ορισμοί, αυτούσιοι:
· ΤΙΜΗ ΑΓΟΡΑΣ — «το ποσό που καταβάλλεται στον πωλητή από τον αγοραστή για την απόκτηση του εμπορεύματος».
· ΕΙΔΙΚΑ ΕΞΟΔΑ — «καταβάλλονται ΕΙΔΙΚΑ για την ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕ εμπορεύματος» (έξοδα συσκευασίας, φόρτωσης, μεταφοράς, ναύλος, ασφάλιστρα).
· ΓΕΝΙΚΑ ΕΞΟΔΑ — «καταβάλλονται για τη ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ» (ενοίκια, μισθοί προσωπικού, φωτισμός, τηλεφωνικά, θέρμανση, καθαριότητα, γραφική ύλη).
🎯 Η ΚΡΙΣΙΜΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ↔ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΟΔΩΝ. Τα ειδικά μπορούν να αποδοθούν άμεσα σε ένα συγκεκριμένο εμπόρευμα (ξέρεις ακριβώς πόσο κόστισε η μεταφορά αυτού του φορτίου). Τα γενικά ΔΕΝ μπορούν — γι' αυτό το βιβλίο μιλά για «ΑΝΑΛΟΓΙΑ των γενικών εξόδων»: επιμερίζονται σε όλα τα εμπορεύματα.
💡 Και μια χρήσιμη σύνδεση: ο πολλαπλασιασμός των μονάδων επί την τιμή πώλησης δίνει το ΤΙΜΗΜΑ — δηλαδή η τιμή αφορά τη μονάδα, το τίμημα το σύνολο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τιμή πώλησης είναι «το χρηματικό ποσό που εισπράττει ο πωλητής και πληρώνει ο αγοραστής για κάθε μονάδα ενός αγαθού». Οι παράγοντες που επιδρούν σε αυτήν είναι τέσσερις και συντίθενται κλιμακωτά: (Α) η τιμή αγοράς, «το ποσό που καταβάλλεται στον πωλητή από τον αγοραστή για την απόκτηση του εμπορεύματος»· (Β) τα ειδικά έξοδα, «εκείνα που καταβάλλονται ειδικά για την απόκτηση και διάθεση του κάθε εμπορεύματος» (συσκευασία, φόρτωση, μεταφορά, ναύλος, ασφάλιστρα)· (Γ) τα γενικά έξοδα, «εκείνα που καταβάλλονται για τη λειτουργία γενικά της επιχείρησης» (ενοίκια, μισθοί, φωτισμός, τηλεφωνικά, θέρμανση, καθαριότητα, γραφική ύλη)· (Δ) το κέρδος. Η κλιμάκωση είναι: τιμή αγοράς + ειδικά έξοδα = τιμή κτήσεως· τιμή κτήσεως + αναλογία γενικών εξόδων = τιμή κόστους· τιμή κόστους + επιθυμητό κέρδος = τιμή πώλησης. Κρίσιμη είναι η διάκριση ειδικών και γενικών εξόδων: τα ειδικά αποδίδονται άμεσα σε συγκεκριμένο εμπόρευμα, ενώ τα γενικά επιμερίζονται — γι' αυτό το βιβλίο μιλά για «αναλογία» των γενικών εξόδων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι τέσσερις παράγοντες.
Κριτήριο: η κλιμάκωση τιμή κτήσεως → τιμή κόστους → τιμή πώλησης.
Θετικό: παραδείγματα ειδικών και γενικών εξόδων.
Θετικό: η διάκριση ότι τα γενικά έξοδα μπαίνουν κατά αναλογία.

Ερώτηση 25 — Η τιμή αγοράς και τα ειδικά έξοδα

Ερώτηση: Τι καλείται τιμή αγοράς και ποια έξοδα καλούνται ειδικά;

Απάντηση:

📌 ΤΙΜΗ ΑΓΟΡΑΣ: «είναι το ΠΟΣΟ ΠΟΥ ΚΑΤΑΒΑΛΛΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΩΛΗΤΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓΟΡΑΣΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΟΣ.»
📌 ΕΙΔΙΚΑ ΕΞΟΔΑ: «είναι εκείνα τα έξοδα που ΚΑΤΑΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΟΣ.»
Τα παραδείγματα του βιβλίου: «έξοδα ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ, ΦΟΡΤΩΣΗΣ, ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ, ΝΑΥΛΟΣ, ΑΣΦΑΛΙΣΤΡΑ».
ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ, που είναι το ζητούμενο της ερώτησης:
«Η τιμή αγοράς ΠΡΟΣΑΥΞΗΜΕΝΗ ΜΕ ΤΑ ΕΙΔΙΚΑ ΕΞΟΔΑ μας δίνουν την ΤΙΜΗ ΚΤΗΣΕΩΣ.»
$$ \text{τιμή αγοράς} + \text{ειδικά έξοδα} = \textbf{ΤΙΜΗ ΚΤΗΣΕΩΣ} $$
Και η συνέχεια της κλιμάκωσης: τιμή κτήσεως + αναλογία γενικών εξόδων = ΤΙΜΗ ΚΟΣΤΟΥΣ → + επιθυμητό κέρδος = ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ.
🎯 ΕΙΔΙΚΑ ↔ ΓΕΝΙΚΑ — η αντιδιαστολή που πρέπει οπωσδήποτε να δοθεί.
| | ΕΙΔΙΚΑ έξοδα | ΓΕΝΙΚΑ έξοδα |
|---|---|---|
| Αφορούν | «ΤΟ ΚΑΘΕ εμπόρευμα» χωριστά | «τη ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ» |
| Απόδοση | άμεση — ξέρεις ακριβώς σε ποιο φορτίο ανήκουν | επιμερισμός — μπαίνουν κατά αναλογία |
| Παραδείγματα | συσκευασία, φόρτωση, μεταφορά, ναύλος, ασφάλιστρα | ενοίκια, μισθοί, φωτισμός, τηλέφωνα, θέρμανση, καθαριότητα, γραφική ύλη |
| Αν σταματήσουν οι πωλήσεις | μηδενίζονται | συνεχίζουν να τρέχουν |
💡 Η τελευταία γραμμή είναι ο ευκολότερος τρόπος να τα ξεχωρίζεις: τα ειδικά υπάρχουν μόνο επειδή αγόρασες αυτό το συγκεκριμένο εμπόρευμα· τα γενικά θα υπήρχαν ούτως ή άλλως, όσα εμπορεύματα κι αν διακινούσες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Τιμή αγοράς είναι το ποσό που καταβάλλεται στον πωλητή από τον αγοραστή για την απόκτηση του εμπορεύματος.» «Ειδικά έξοδα είναι εκείνα τα έξοδα που καταβάλλονται ειδικά για την απόκτηση και διάθεση του κάθε εμπορεύματος (έξοδα συσκευασίας, φόρτωσης, μεταφοράς, ναύλος, ασφάλιστρα κ.λπ.).» Η σχέση τους είναι καθοριστική: «η τιμή αγοράς προσαυξημένη με τα ειδικά έξοδα μας δίνουν την τιμή κτήσεως». Στη συνέχεια, «η τιμή κτήσης προσαυξημένη με την αναλογία των γενικών εξόδων μάς δίνουν την τιμή κόστους» και «η τιμή κόστους προσαυξημένη με το επιθυμητό κέρδος μάς δίνει την τιμή πώλησης». Τα ειδικά έξοδα διαφέρουν από τα γενικά, «που καταβάλλονται για τη λειτουργία γενικά της επιχείρησης» (ενοίκια, μισθοί προσωπικού, φωτισμός, τηλεφωνικά, θέρμανση, καθαριότητα, γραφική ύλη): τα ειδικά αποδίδονται άμεσα στο κάθε εμπόρευμα, ενώ τα γενικά επιμερίζονται κατά αναλογία. Πρακτικός κανόνας διάκρισης: τα ειδικά υπάρχουν μόνο επειδή αγοράστηκε το συγκεκριμένο εμπόρευμα, ενώ τα γενικά θα υπήρχαν ούτως ή άλλως.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι δύο ορισμοί.
Κριτήριο: παραδείγματα ειδικών εξόδων.
Κριτήριο: ότι τιμή αγοράς + ειδικά έξοδα = τιμή κτήσεως.
Θετικό: η αντιδιαστολή με τα γενικά έξοδα.

Ερώτηση 26 — Πού αποβλέπει η επιχείρηση με τη χάραξη της πολιτικής τιμών

Ερώτηση: Πού αποβλέπει με τη χάραξη της πολιτικής της ως προς τις τιμές μια επιχείρηση;

Απάντηση:

📌 Το βιβλίο δίνει ΔΥΟ στόχους — και σε αντίθετες κατευθύνσεις:
«Η επιχείρηση αναγκάζεται στη διαδρομή του χρόνου να ΑΛΛΑΞΕΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ:
ΕΙΤΕ για να ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ,
ΕΙΤΕ για να ΕΞΟΝΤΩΣΕΙ ΤΟΥΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΗΣ και να ΜΕΙΩΣΕΙ ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ των εμπορευμάτων (ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΙΜΩΝ).»
| Στόχος | Σε ποιον απευθύνεται | Χαρακτήρας |
|---|---|---|
| ① Προσέγγιση των καταναλωτών | στη ΖΗΤΗΣΗ | αμυντικός / αναπτυξιακός — διεύρυνση πελατείας |
| ② «ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΙΜΩΝ» | στους ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ | επιθετικός — εξόντωση του ανταγωνισμού |
🎯 Πρόσεξε ότι και οι δύο στόχοι μπορεί να οδηγήσουν σε ΜΕΙΩΣΗ των τιμών — αλλά για ΕΝΤΕΛΩΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ λόγο. Στον πρώτο η μείωση είναι μέσο προσέλκυσης· στον δεύτερο είναι όπλο, γι' αυτό το βιβλίο χρησιμοποιεί τη λέξη «επίθεση».
Και η αντίστροφη κίνηση — η ΑΥΞΗΣΗ: το βιβλίο τη συνδέει με τη στάση των καταναλωτών: «Αν η επιχείρηση διαπιστώσει ύστερα από ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ότι οι καταναλωτές είναι ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ από το προϊόν της και ΔΕΝ ΘΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΟΥΝ σε τυχόν αύξηση, προχωρεί στην αύξηση αυτή. Αντίθετα, αν διαπιστωθεί ότι είναι δυσαρεστημένοι και ότι κατευθύνονται για αγορά ΟΜΟΕΙΔΩΝ προϊόντων, είναι ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΗ ΝΑ ΜΕΙΩΣΕΙ την τιμή.»
💡 Το συμπέρασμα που δείχνει κατανόηση: η πολιτική τιμών δεν είναι στατική — «η επιχείρηση αναγκάζεται στη διαδρομή του χρόνου να αλλάξει πολιτική». Και προϋποθέτει ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ: η επιχείρηση δεν μπορεί να αποφασίσει για τις τιμές της χωρίς να γνωρίζει τη στάση των καταναλωτών και τη θέση των ανταγωνιστών.
⚠️ Μην συγχέεις την ερώτηση 26 με την 27. Εδώ το ερώτημα είναι τι ΕΠΙΔΙΩΚΕΙ η επιχείρηση (οι σκοποί της)· στην 27 είναι από τι ΕΠΗΡΕΑΖΕΤΑΙ (οι εξωτερικές δυνάμεις).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τη χάραξη της πολιτικής της ως προς τις τιμές, η επιχείρηση αποβλέπει σε δύο κατευθύνσεις. Όπως γράφει το βιβλίο, «η επιχείρηση αναγκάζεται στη διαδρομή του χρόνου να αλλάξει πολιτική, είτε για να προσεγγίσει περισσότερο τους καταναλωτές, είτε για να εξοντώσει τους ανταγωνιστές της και να μειώσει τις τιμές των εμπορευμάτων (επίθεση τιμών)». Ο πρώτος στόχος απευθύνεται στη ζήτηση και έχει χαρακτήρα διεύρυνσης της πελατείας· ο δεύτερος απευθύνεται στους ανταγωνιστές και έχει επιθετικό χαρακτήρα — γι' αυτό και ο όρος «επίθεση τιμών». Και οι δύο μπορεί να οδηγήσουν σε μείωση των τιμών, αλλά για διαφορετικό λόγο: στην πρώτη περίπτωση η μείωση είναι μέσο προσέλκυσης, στη δεύτερη είναι όπλο. Αντίστροφα, η αύξηση της τιμής συνδέεται με τη στάση των καταναλωτών: αν, ύστερα από έρευνα αγοράς, διαπιστωθεί ότι είναι ικανοποιημένοι και δεν θα αντιδράσουν, η επιχείρηση προχωρεί σε αύξηση· αν είναι δυσαρεστημένοι και στρέφονται σε ομοειδή προϊόντα, «είναι υποχρεωμένη να μειώσει την τιμή». Η πολιτική τιμών, επομένως, δεν είναι στατική και προϋποθέτει έρευνα αγοράς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι δύο στόχοι, με τους όρους του βιβλίου.
Κριτήριο: ο όρος «επίθεση τιμών».
Θετικό: η επισήμανση ότι και οι δύο οδηγούν σε μείωση, για διαφορετικό λόγο.
Θετικό: η σύνδεση με τη στάση των καταναλωτών και την έρευνα αγοράς.

Ερώτηση 27 — Από πού επηρεάζεται η πολιτική τιμών μιας επιχείρησης

Ερώτηση: Από πού επηρεάζεται η πολιτική τιμών μιας επιχείρησης;

Απάντηση:

⚠️ Η ερώτηση αφορά τα ΑΙΤΙΑ που ΜΕΤΑΒΑΛΛΟΥΝ τις τιμές — όχι τα δομικά στοιχεία που τις συνθέτουν (αυτά είναι η ερώτηση 24).
«Όλοι οι παράγοντες που αναφέρθηκαν παραπάνω επιδρούν … Υπάρχουν όμως ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΑΙΤΙΑ τα οποία επηρεάζουν τις τιμές:»
ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΚΥΡΙΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
| # | Παράγοντας | Πώς δρα |
|---|---|---|
| ① | ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ | «αν … μεταβληθεί ΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ (π.χ. η τιμή των πρώτων υλών ή της εργασίας)» |
| ② | ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ | αν είναι ικανοποιημένοι → αύξηση· αν δυσαρεστημένοι και στρέφονται σε ομοειδή → «υποχρεωμένη να ΜΕΙΩΣΕΙ» |
| ③ | ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ | προσέγγιση καταναλωτών ή «ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΙΜΩΝ» |
| ④ | ΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΓΟΡΑΣ | προσφορά ↔ ζήτηση |
| ⑤ | ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ | «νέοι φόροι, αλλαγή στα ποσοστά του Φ.Π.Α., αλλαγή στο ποσοστό κέρδους, περιορισμοί ή ελευθερία στις συναλλαγές» |
Ο μηχανισμός προσφοράς-ζήτησης, όπως ακριβώς τον διατυπώνει το βιβλίο:
«Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ, όταν δεν αυξάνει η ζήτηση, έχει ως συνέπεια τη ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ· και η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΖΗΤΗΣΗΣ, όταν η προσφορά παραμένει σταθερή, έχει ως συνέπεια την ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ. Αντίθετα, η ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ έχει ως συνέπεια την ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ, όταν βέβαια η ζήτηση παραμένει σταθερή.»
⚠️ Πρόσεξε ότι κάθε διατύπωση περιέχει ρήτρα σταθερότητας («όταν δεν αυξάνει η ζήτηση», «όταν η προσφορά παραμένει σταθερή») — γιατί αν αλλάξουν και τα δύο, το αποτέλεσμα δεν είναι προβλέψιμο.
ΚΑΙ ΟΙ ΟΚΤΩ ΠΡΟΣΘΕΤΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ («Εκτός από τους παραπάνω»):
α) μεταβολή της συμπεριφοράς των ανταγωνιστών · β) ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ («προκαλεί αύξηση του κόστους παραγωγής») · γ) ΠΟΣΟΤΗΤΑ («μικρότερες τιμές για μεγάλες ποσότητες») · δ) ΧΡΟΝΟΣ και ΤΡΟΠΟΣ ΠΛΗΡΩΜΗΣ («χαμηλότερες τιμές σε τοις μετρητοίς και υψηλότερες με πίστωση») · ε) ΤΟΠΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ («στο εργοστάσιο ή στο κατάστημα») · στ) ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ («χαμηλές τιμές στο τέλος εποχής») · ζ) ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΑ ΑΓΑΘΑ «σε ευνοϊκότερες τιμές» · η) ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ των επιχειρήσεων για το μέλλον.
💡 Πρόσεξε ότι τα (γ), (δ), (ε) δεν είναι εξωτερικές δυνάμεις αλλά ΟΡΟΙ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ — δηλαδή οι συμπληρωματικοί όροι της §2.3 επηρεάζουν άμεσα την τιμή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πέρα από τους δομικούς παράγοντες που συνθέτουν την τιμή, το βιβλίο αναφέρει και άλλα αίτια που την επηρεάζουν. Οι πέντε κύριοι: (1) η αυξομείωση του κόστους παραγωγής, «αν δηλαδή για κάποιο λόγο μεταβληθεί ένα στοιχείο του κόστους (π.χ. η τιμή των πρώτων υλών ή της εργασίας)»· (2) η στάση των καταναλωτών απέναντι στο προϊόν, όπως προκύπτει από έρευνα αγοράς· (3) η πολιτική της επιχείρησης ως προς τις τιμές, με τη δυνατότητα «επίθεσης τιμών»· (4) η μεταβολή της μορφής και των συνθηκών αγοράς — «η αύξηση της προσφοράς, όταν δεν αυξάνει η ζήτηση, έχει ως συνέπεια τη μείωση της τιμής, και η αύξηση της ζήτησης, όταν η προσφορά παραμένει σταθερή, έχει ως συνέπεια την αύξηση της τιμής»· (5) οι παρεμβάσεις του κράτους (νέοι φόροι, αλλαγές στον ΦΠΑ ή στο ποσοστό κέρδους, περιορισμοί ή ελευθερία στις συναλλαγές). Επιπλέον, τις τιμές μπορεί να επηρεάσουν: η μεταβολή της συμπεριφοράς των ανταγωνιστών, ο πληθωρισμός, η αγοραζόμενη ποσότητα, ο χρόνος και τρόπος πληρωμής, ο τόπος παράδοσης, η εποχή του έτους, η εμφάνιση υποκατάστατων αγαθών σε ευνοϊκότερες τιμές και οι προβλέψεις και προσδοκίες των επιχειρήσεων για το μέλλον.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι πέντε κύριοι παράγοντες.
Κριτήριο: ο μηχανισμός προσφοράς-ζήτησης, με τη ρήτρα σταθερότητας.
Θετικό: τουλάχιστον τέσσερις από τους πρόσθετους παράγοντες.
Θετικό: ότι ποσότητα, τρόπος πληρωμής και τόπος παράδοσης είναι όροι της σύμβασης.

Ερώτηση 28 — Η διάκριση των πωλήσεων ως προς τον χρόνο πληρωμής

Ερώτηση: Σε τι διακρίνουμε τις πωλήσεις όσον αφορά τον χρόνο πληρωμής;

Απάντηση:

📌 «Κατά τη σύμβαση πρέπει να καθορίζεται και ο ΧΡΟΝΟΣ και ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΛΗΡΩΜΗΣ των εμπορευμάτων.»
«Ο ΧΡΟΝΟΣ πληρωμής είναι Ή ΑΜΕΣΟΣ Ή ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΟΣ.»
ΧΡΟΝΟΣ ΠΛΗΡΩΜΗΣ
├── ΑΜΕΣΟΣ ────────► πληρωμή ΤΟΙΣ ΜΕΤΡΗΤΟΙΣ
└── ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΟΣ ──► πληρωμή ΜΕ ΠΙΣΤΩΣΗ
└── ή ΜΕ ΔΟΣΕΙΣ
«Στην πρώτη περίπτωση έχουμε πληρωμή ΤΟΙΣ ΜΕΤΡΗΤΟΙΣ και στη δεύτερη πληρωμή ΜΕ ΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΕ ΔΟΣΕΙΣ, που είναι στην ουσία πληρωμή με πίστωση.»
🎯 Πρόσεξε τη διευκρίνιση: οι δόσεις ΔΕΝ αποτελούν τρίτη κατηγορία — είναι μορφή πίστωσης. Το βιβλίο το λέει ρητά και το επαναλαμβάνει: «Μια μορφή πώλησης με πίστωση αποτελεί η πώληση με δόσεις.»
Τι σημαίνει «τοις μετρητοίς» στην πράξη: ⚠️ «Η περίπτωση της πληρωμής με μετρητά περιλαμβάνει τους εξής τρόπους (μπορεί να γίνει μέσα σ' ένα ΟΚΤΑΗΜΕΡΟ)» — δηλαδή «τοις μετρητοίς» δεν σημαίνει αναγκαστικά την ίδια στιγμή, αλλά εντός σύντομης, τυποποιημένης προθεσμίας.
Τι σημαίνει «με πίστωση»: «με τη σημείωση ότι στη συμφωνία της αγοραπωλησίας ΕΧΕΙ ΡΗΤΑ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ Ο ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΩΜΗΣ».
💡 Και η οικονομική συνέπεια της διάκρισης (από τους παράγοντες της τιμής): «ο καθορισμός της τιμής ανάλογα με τον χρόνο και τον τρόπο πληρωμής — ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΕΣ τιμές σε πληρωμή ΤΟΙΣ ΜΕΤΡΗΤΟΙΣ και ΥΨΗΛΟΤΕΡΕΣ σε πληρωμή ΜΕ ΠΙΣΤΩΣΗ». Η πίστωση κοστίζει — γιατί ο πωλητής στερείται τα χρήματά του για το διάστημα αυτό και αναλαμβάνει κίνδυνο μη πληρωμής.
⚠️ Και η ασφάλεια που προβλέπεται στις δόσεις: «Σε περιπτώσεις που το πωλούμενο είδος είναι ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΞΙΑΣ, συμφωνείται να διατηρηθεί η ΚΥΡΙΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΩΛΗΤΗ, μέχρις ότου εξοφληθεί και η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΔΟΣΗ» — «πώληση ΥΠΟ ΑΝΑΒΛΗΤΙΚΗ ΑΙΡΕΣΗ».

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Ο χρόνος πληρωμής είναι ή άμεσος ή προθεσμιακός. Στην πρώτη περίπτωση έχουμε πληρωμή τοις μετρητοίς και στη δεύτερη πληρωμή με πίστωση ή με δόσεις, που είναι στην ουσία πληρωμή με πίστωση.» Δηλαδή οι πωλήσεις διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες — τοις μετρητοίς και με πίστωση — ενώ οι δόσεις δεν αποτελούν τρίτη κατηγορία αλλά μορφή πίστωσης. Η πληρωμή τοις μετρητοίς δεν σημαίνει αναγκαστικά την ίδια στιγμή: το βιβλίο σημειώνει ότι «μπορεί να γίνει μέσα σ' ένα οκταήμερο». Στην πίστωση «στη συμφωνία της αγοραπωλησίας έχει ρητά καθοριστεί ο μελλοντικός χρόνος της πληρωμής». Η διάκριση έχει και οικονομική συνέπεια: μεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν τις τιμές αναφέρεται «ο καθορισμός της τιμής ανάλογα με τον χρόνο και τον τρόπο πληρωμής (χαμηλότερες τιμές σε πληρωμή τοις μετρητοίς και υψηλότερες σε πληρωμή με πίστωση)». Στην πώληση με δόσεις, όταν το είδος είναι μεγάλης αξίας, συμφωνείται να διατηρηθεί η κυριότητα από τον πωλητή μέχρι την εξόφληση της τελευταίας δόσης — η λεγόμενη «πώληση υπό αναβλητική αίρεση».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: η βασική διάκριση άμεσος ↔ προθεσμιακός χρόνος πληρωμής.
Κριτήριο: η αντιστοίχιση τοις μετρητοίς ↔ με πίστωση.
Θετικό: ότι οι δόσεις είναι μορφή πίστωσης, όχι τρίτη κατηγορία.
Θετικό: το οκταήμερο και η επίδραση στην τιμή.

Ερώτηση 29 — Οι τρόποι πληρωμής τοις μετρητοίς

Ερώτηση: Ποιους τρόπους περιλαμβάνει η πληρωμή τοις μετρητοίς;

Απάντηση:

⚠️ Πρώτα η καθοριστική διευκρίνιση: «Η περίπτωση της πληρωμής με μετρητά περιλαμβάνει τους εξής τρόπους (ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΜΕΣΑ Σ' ΕΝΑ ΟΚΤΑΗΜΕΡΟ).» — Δηλαδή «τοις μετρητοίς» ΔΕΝ σημαίνει αναγκαστικά την ίδια στιγμή.
ΟΙ ΕΞΙ ΤΡΟΠΟΙ
| # | Τρόπος |
|---|---|
| ① | «Καταβολή των μετρητών από τον αγοραστή στα χέρια του πωλητή» |
| ② | «Κατάθεση της αξίας του τιμολογίου από τον αγοραστή στον λογαριασμό Τραπέζης του πωλητή, ώστε να μπορεί να εισπράξει ΑΜΕΣΑ το ποσό» |
| ③ | «Πληρωμή με ΕΜΒΑΣΜΑ μέσω τραπέζης» |
| ④ | «Πληρωμή με παράδοση στον αγοραστή των ΦΟΡΤΩΤΙΚΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ» |
| ⑤ | «Άνοιγμα ΠΙΣΤΩΣΗΣ από τον αγοραστή υπέρ του πωλητή σε μια τράπεζα, βάσει «ΠΡΟΤΙΜΟΛΟΓΙΟΥ»» |
| ⑥ | «Αποστολή στον πωλητή ΕΠΙΤΑΓΗΣ από τον αγοραστή, αξίας ίσης με την αξία των εμπορευμάτων» |
🎯 Το κοινό στοιχείο και των έξι: ο πωλητής εξασφαλίζει το ποσό ΑΜΕΣΑ ή σχεδόν άμεσα — δεν χορηγεί πίστωση. Ακόμη και στο (⑤), το άνοιγμα πίστωσης αφορά δέσμευση του ποσού στην τράπεζα υπέρ του πωλητή, όχι πίστωση προς τον αγοραστή.
⚠️ Ο τρόπος ⑤ αξίζει προσοχή, γιατί η λέξη «πίστωση» παραπλανά. Δεν πρόκειται για πώληση με πίστωση — αντιθέτως, είναι από τους ασφαλέστερους τρόπους για τον πωλητή: το ποσό δεσμεύεται εκ των προτέρων σε τράπεζα (συνήθως στις διεθνείς συναλλαγές). Το προτιμολόγιο είναι «το τιμολόγιο που εκδίδεται ΠΡΙΝ από την εκτέλεση της παραγγελίας … για να γνωρίζει ο αγοραστής την αξία των εμπορευμάτων».
💡 Και ο τρόπος ④ συνδέεται με το τράνζιτο και τους διεθνείς όρους παράδοσης: όποιος κατέχει τα φορτωτικά έγγραφα κατέχει το εμπόρευμα — γι' αυτό η παράδοσή τους ισοδυναμεί με πληρωμή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το βιβλίο σημειώνει ότι η πληρωμή τοις μετρητοίς «μπορεί να γίνει μέσα σ' ένα οκταήμερο» και περιλαμβάνει έξι τρόπους: (1) καταβολή των μετρητών από τον αγοραστή στα χέρια του πωλητή· (2) κατάθεση της αξίας του τιμολογίου από τον αγοραστή στον λογαριασμό τραπέζης του πωλητή, «ώστε να μπορεί να εισπράξει άμεσα το ποσό»· (3) πληρωμή με έμβασμα μέσω τραπέζης· (4) πληρωμή με παράδοση στον αγοραστή των φορτωτικών εγγράφων· (5) άνοιγμα πίστωσης από τον αγοραστή υπέρ του πωλητή σε μια τράπεζα, βάσει «προτιμολογίου»· (6) αποστολή στον πωλητή επιταγής από τον αγοραστή, αξίας ίσης με την αξία των εμπορευμάτων που αγόρασε. Κοινό στοιχείο και των έξι είναι ότι ο πωλητής εξασφαλίζει το ποσό άμεσα ή σχεδόν άμεσα, χωρίς να χορηγεί πίστωση. Προσοχή στον πέμπτο τρόπο: παρά τη λέξη «πίστωση», πρόκειται για δέσμευση του ποσού στην τράπεζα υπέρ του πωλητή και όχι για πώληση με πίστωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι έξι τρόποι.
Κριτήριο: η διευκρίνιση του οκταημέρου.
Θετικό: ότι το άνοιγμα πίστωσης δεν είναι πώληση με πίστωση.
Θετικό: η σύνδεση των φορτωτικών εγγράφων με την κατοχή του εμπορεύματος.

Ερώτηση 30 — Οι τρόποι πληρωμής με πίστωση

Ερώτηση: Ποιους τρόπους πληρωμής περιλαμβάνει η πώληση με πίστωση;

Απάντηση:

📌 Η προϋπόθεση, που πρέπει να αναφερθεί πρώτη: «με τη σημείωση ότι στη συμφωνία της αγοραπωλησίας ΕΧΕΙ ΡΗΤΑ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ Ο ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΩΜΗΣ».
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΤΡΟΠΟΙ
① ΜΕ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΓΝΩΡΙΜΙΑ
«Στους συναλλασσόμενους με ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ορίζεται ο χρόνος πληρωμής και τον χρόνο εκείνο ο αγοραστής πληρώνει με καταβολή μετρητών ή με κατάθεση στον λογαριασμό του πωλητή.» (Χωρίς κανένα τίτλο — μόνη εγγύηση η σχέση.)
② ΜΕ ΓΡΑΜΜΑΤΙΟ Ή ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΗ
«Με υπογραφή ΓΡΑΜΜΑΤΙΟΥ ή ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΛΗΞΗΣ στον χρόνο που συμφωνήθηκε για την πληρωμή.»
③ ΜΕ ΜΕΤΑΧΡΟΝΟΛΟΓΗΜΕΝΕΣ ΕΠΙΤΑΓΕΣ
«Με έκδοση ΜΕΤΑΧΡΟΝΟΛΟΓΗΜΕΝΩΝ ΕΠΙΤΑΓΩΝ που στις μέρες μας (νομιμοποιούμενη) ΕΧΕΙ ΓΕΝΙΚΕΥΘΕΙ.»
«Ο αγοραστής, με την παραλαβή του εμπορεύματος, παραδίδει στον πωλητή ΙΣΟΠΟΣΗ επιταγή, με ημερομηνία λήξης εκείνη η οποία συμφωνήθηκε. Ο πωλητής συνήθως ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΑΓΗ (ΤΖΙΡΑΡΕΙ) για εξυπηρέτησή του.»
💡 Το «τζιράρισμα» είναι το ουσιαστικό σημείο εδώ. Ο πωλητής δεν περιμένει τη λήξη — μεταβιβάζει την επιταγή σε δικό του προμηθευτή. Έτσι ο ίδιος τίτλος εξοφλεί αλυσίδα συναλλαγών, και η πίστωση κυκλοφορεί σαν χρήμα.
ΚΑΙ Η ΤΕΤΑΡΤΗ ΜΟΡΦΗ — Η ΠΩΛΗΣΗ ΜΕ ΔΟΣΕΙΣ
«Μια μορφή πώλησης με πίστωση αποτελεί η ΠΩΛΗΣΗ ΜΕ ΔΟΣΕΙΣ. Το τίμημα καταβάλλεται στο μέλλον ΤΜΗΜΑΤΙΚΑ και καθορίζεται ο χρόνος των δόσεων.»
Η ασφάλεια του πωλητή: «Σε περιπτώσεις που το πωλούμενο είδος είναι ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΞΙΑΣ, συμφωνείται να ΔΙΑΤΗΡΗΘΕΙ Η ΚΥΡΙΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΩΛΗΤΗ, μέχρις ότου εξοφληθεί και η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΔΟΣΗ.»
⚠️ «Σε περίπτωση καθυστέρησης ή άρνησης καταβολής μίας ή περισσοτέρων δόσεων, ο πωλητής μπορεί να ΠΑΡΑΚΡΑΤΗΣΕΙ Ή ΝΑ ΠΑΡΕΙ ΠΙΣΩ ΤΟ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑ. Η πώληση αυτή λέγεται ΠΩΛΗΣΗ ΥΠΟ ΑΝΑΒΛΗΤΙΚΗ ΑΙΡΕΣΗ.»
🎯 Παρατήρησε την κλιμάκωση ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ για τον πωλητή: ① καμία εγγύηση (μόνο εμπιστοσύνη) → ② τίτλος με ημερομηνία → ③ τίτλος που μπορεί να κυκλοφορήσει → ④ παρακράτηση της ίδιας της κυριότητας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προϋπόθεση είναι ότι «στη συμφωνία της αγοραπωλησίας έχει ρητά καθοριστεί ο μελλοντικός χρόνος της πληρωμής». Οι τρόποι είναι τρεις: (1) στους συναλλασσόμενους «με εμπιστοσύνη και γνωριμία ορίζεται ο χρόνος πληρωμής» και τότε ο αγοραστής πληρώνει με καταβολή μετρητών ή με κατάθεση στον λογαριασμό του πωλητή· (2) «με υπογραφή γραμματίου ή συναλλαγματικής λήξης στον χρόνο που συμφωνήθηκε»· (3) «με έκδοση μεταχρονολογημένων επιταγών, που στις μέρες μας έχει γενικευθεί» — ο αγοραστής παραδίδει με την παραλαβή ισόποση επιταγή με ημερομηνία λήξης τη συμφωνημένη, ενώ «ο πωλητής συνήθως κυκλοφορεί την επιταγή (τζιράρει) για εξυπηρέτησή του». Μια τέταρτη μορφή πώλησης με πίστωση είναι η πώληση με δόσεις, όπου «το τίμημα καταβάλλεται στο μέλλον τμηματικά». Όταν το είδος είναι μεγάλης αξίας, «συμφωνείται να διατηρηθεί η κυριότητα από τον πωλητή, μέχρις ότου εξοφληθεί και η τελευταία δόση», και σε καθυστέρηση ή άρνηση καταβολής «ο πωλητής μπορεί να παρακρατήσει ή να πάρει πίσω το εμπόρευμα» — «πώληση υπό αναβλητική αίρεση».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι τρεις τρόποι.
Κριτήριο: η προϋπόθεση του ρητά καθορισμένου μελλοντικού χρόνου.
Θετικό: το τζιράρισμα της επιταγής και η σημασία του.
Θετικό: η πώληση με δόσεις και η αναβλητική αίρεση.

Ερώτηση 31 — Η συσκευασία και τα είδη της

Ερώτηση: Τι καλείται συσκευασία και ποια τα είδη συσκευασίας;

Απάντηση:

📌 ΟΡΙΣΜΟΣ: «Λέγοντας συσκευασία εννοούμε τις ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΑΠΟΒΛΕΠΟΥΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΤΥΛΙΓΜΑ που σκοπό έχει την ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ του προϊόντος και την ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΤΗΤΑ του.»
⚠️ Η κρίσιμη διευκρίνιση: «Η συσκευασία ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, αλλά χρησιμοποιείται ΩΣ ΠΕΡΙΚΑΛΥΜΜΑ για να προστατεύεται ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ από τόπο σε τόπο ή ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ του στον καταναλωτή.» (Γι' αυτό και το βάρος της είναι το ΑΠΟΒΑΡΟ — δεν πληρώνεται ως εμπόρευμα.)
ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ («ανάλογα με το είδος και τη φύση του προϊόντος»): κατά μεγάλες ποσότητες (βαρέλια, σάκκοι, κιβώτια) ή κατά μικρή ποσότητα (πακέτα, σακκούλες, χαρτοκιβώτια) · σε ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΟΚΙΒΩΤΙΑ (containers) — «ενοποιημένα φορτία για μεταφορά με πλοία, αυτοκίνητα, σιδηρόδρομο» · κατά μονάδα (τεμάχιο) — «για ορισμένα είδη που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή (φάρμακα, καλλυντικά) ή για εξατομικευμένα είδη (σοκολάτες, τσιγάρα, σαπούνια)».
ΤΑ ΔΥΟ ΕΙΔΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ
| | Α) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ | Β) ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ |
|---|---|---|
| Στόχος | «την ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ του προϊόντος, την καλύτερη ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ, την προώθηση και την πώλησή του» | «αποτελεί τη ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ των προϊόντων» |
| Μέσα | «υλικά ΑΝΘΕΚΤΙΚΑ στις καιρικές συνθήκες και στην ΠΙΕΣΗ ΒΑΡΟΥΣ»· «ΧΗΜΙΚΑ ΟΥΔΕΤΕΡΗ, τόσο στη θερμότητα όσο και στην οξείδωση» | «μέσα από συνδυασμούς ΧΡΩΜΑΤΩΝ, ΣΧΗΜΑΤΟΣ, ΜΕΓΕΘΟΥΣ και ΕΙΚΟΝΩΝ» |
| Απαίτηση | τεχνική αντοχή | «προσαρμοσμένη στις ΑΤΟΜΙΚΕΣ και ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ανάγκες» και «να αποβλέπει στην ΤΟΝΩΣΗ ΤΗΣ ΖΗΤΗΣΗΣ (αύξηση των πωλήσεων)» |
🎯 Η διαφορά είναι ο ΑΠΟΔΕΚΤΗΣ. Η τεχνολογική απευθύνεται στη μεταφορά και την αποθήκη — προστατεύει. Η καταναλωτική απευθύνεται στο μάτι του αγοραστή στο ράφι — πουλά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Λέγοντας συσκευασία εννοούμε τις δραστηριότητες που αποβλέπουν στο περιτύλιγμα που σκοπό έχει την προστασία του προϊόντος και την ελκυστικότητά του.» Κρίσιμο: «η συσκευασία δεν αποτελεί μέρος του προϊόντος, αλλά χρησιμοποιείται ως περικάλυμμα για να προστατεύεται κατά τη μεταφορά από τόπο σε τόπο ή κατά τη διάθεσή του στον καταναλωτή». Οι τρόποι συσκευασίας ποικίλλουν: κατά μεγάλες ποσότητες (βαρέλια, σάκκοι, κιβώτια) ή μικρή ποσότητα (πακέτα, σακκούλες, χαρτοκιβώτια), σε εμπορευματοκιβώτια (containers), και κατά μονάδα (τεμάχιο) για είδη που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή ή είναι εξατομικευμένα. Τα είδη είναι δύο: (Α) η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ συσκευασία, «η οποία έχει ως στόχο την προστασία του προϊόντος, την καλύτερη αποθήκευση, την προώθηση και την πώλησή του» και «στηρίζεται σε υλικά ανθεκτικά στις καιρικές συνθήκες και στην πίεση βάρους», ενώ είναι «χημικά ουδέτερη τόσο στη θερμότητα όσο και στην οξείδωση»· (Β) η ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ συσκευασία, που «αποτελεί τη διαφήμιση των προϊόντων, μέσα από συνδυασμούς χρωμάτων, σχήματος, μεγέθους και εικόνων» και «πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις ατομικές και οικογενειακές ανάγκες και να αποβλέπει στην τόνωση της ζήτησης».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός, με τον διπλό σκοπό (προστασία και ελκυστικότητα).
Κριτήριο: και τα δύο είδη, με τα χαρακτηριστικά τους.
Θετικό: ότι η συσκευασία δεν αποτελεί μέρος του προϊόντος.
Θετικό: οι τρόποι συσκευασίας (ποσότητες, containers, κατά μονάδα).

Ερώτηση 32 — Τι επιδιώκεται μέσω της συσκευασίας

Ερώτηση: Τι επιδιώκεται μέσω της συσκευασίας;

Απάντηση:

📌 Το βιβλίο απαριθμεί ΟΚΤΩ λειτουργίες: «Με τη συσκευασία επιδιώκεται:»
| # | Λειτουργία | Τι σημαίνει |
|---|---|---|
| ① | Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ του προϊόντος | ο πρωταρχικός σκοπός — από φθορά, υγρασία, πίεση |
| ② | Η ΠΡΟΩΘΗΣΗ του προϊόντος | η συσκευασία πουλά — «αποτελεί τη διαφήμιση» |
| ③ | Η ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΛΑΤΗ | ευκολία μεταφοράς, φύλαξης, χρήσης |
| ④ | Η ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ του προϊόντος | διαφορετικές μορφές/μεγέθη για διαφορετικές ανάγκες |
| ⑤ | Η ΑΠΟΘΑΡΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΛΟΠΗΣ | ογκώδης ή ασφαλισμένη συσκευασία |
| ⑥ | Η ΕΠΙΔΕΙΞΗ του προϊόντος | ορατότητα στο ράφι |
| ⑦ | Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ | π.χ. φάρμακα, απορρυπαντικά — δυσπρόσιτα πώματα |
| ⑧ | Η ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ | ενοποιημένα φορτία, containers |
🎯 Οι οκτώ λειτουργίες ομαδοποιούνται σε τρεις οικογένειες — και αυτό δείχνει κατανόηση:
· ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΕΣ → ①, ⑤, ⑦ (προστασία του προϊόντος, από κλοπή, των παιδιών)
· ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ / marketing → ②, ⑥ (προώθηση, επίδειξη)
· ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ / οικονομικές → ③, ④, ⑧ (διευκόλυνση, τροποποίηση, μείωση κόστους)
💡 Πρόσεξε ότι η λειτουργία ⑦ είναι η μόνη ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ. Δεν εξυπηρετεί τον πωλητή ούτε τον αγοραστή, αλλά την ασφάλεια τρίτων — και συχνά επιβάλλεται από τη νομοθεσία, δεν επιλέγεται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τη συσκευασία επιδιώκεται: (1) η προστασία του προϊόντος, (2) η προώθηση του προϊόντος, (3) η διευκόλυνση του πελάτη, (4) η τροποποίηση του προϊόντος, (5) η αποθάρρυνση της κλοπής, (6) η επίδειξη του προϊόντος, (7) η προστασία των παιδιών και (8) η μείωση του κόστους διανομής. Οι οκτώ αυτές λειτουργίες ομαδοποιούνται σε τρεις οικογένειες: προστατευτικές (προστασία του προϊόντος, αποθάρρυνση κλοπής, προστασία των παιδιών), εμπορικές ή marketing (προώθηση και επίδειξη του προϊόντος) και λειτουργικές ή οικονομικές (διευκόλυνση του πελάτη, τροποποίηση, μείωση του κόστους διανομής). Η προστασία των παιδιών είναι η μόνη καθαρά κοινωνική λειτουργία, αφού δεν εξυπηρετεί ούτε τον πωλητή ούτε τον αγοραστή αλλά την ασφάλεια τρίτων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: τουλάχιστον έξι από τις οκτώ λειτουργίες.
Θετικό: και οι οκτώ.
Θετικό: η ομαδοποίηση σε προστατευτικές, εμπορικές και λειτουργικές.
Θετικό: η επισήμανση του κοινωνικού χαρακτήρα της προστασίας των παιδιών.

Ερώτηση 33 — Οι μορφές της καταναλωτικής συσκευασίας

Ερώτηση: Ποιες οι μορφές της καταναλωτικής συσκευασίας;

Απάντηση:

📌 Πρώτα τι είναι η καταναλωτική συσκευασία: «Αποτελεί τη ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, μέσα από συνδυασμούς χρωμάτων, σχήματος, μεγέθους και εικόνων. Πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ και να αποβλέπει στην ΤΟΝΩΣΗ ΤΗΣ ΖΗΤΗΣΗΣ (αύξηση των πωλήσεων).»
ΟΙ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ — με ΔΥΟ κριτήρια
① ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ
| Μορφή | |
|---|---|
| α. ΑΠΛΗΣ ΧΡΗΣΗΣ | χρησιμοποιείται μία φορά και απορρίπτεται |
| β. ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ | «για τον ΙΔΙΟ ή ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΣΚΟΠΟ» |
② ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ που περιλαμβάνονται
| Μορφή | |
|---|---|
| α. ΑΠΛΗ | «αφορά ΕΝΑ προϊόν» |
| β. ΠΟΛΛΑΠΛΗ | «επιδιώκει τη ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ και την ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΠΩΛΗΣΕΩΝ» |
| γ. ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ | μεγάλη ποσότητα για οικογενειακές ανάγκες |
🎯 Πρόσεξε ότι το βιβλίο δίνει ρητά τον σκοπό μόνο για την ΠΟΛΛΑΠΛΗ: «μείωση του κόστους και αύξηση των πωλήσεων». Δηλαδή η πολλαπλή συσκευασία είναι ταυτόχρονα οικονομική (λιγότερο υλικό ανά μονάδα) και εμπορική (ο πελάτης αγοράζει περισσότερα από όσα σκόπευε).
💡 Και η σύνδεση με τη ζήτηση: η ίδια η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ συσκευασία δείχνει την απαίτηση να είναι «προσαρμοσμένη στις ατομικές και οικογενειακές ανάγκες» — το ίδιο προϊόν συσκευάζεται διαφορετικά ανάλογα με το ποιος το αγοράζει.
⚠️ Μην συγχέεις τις ΜΟΡΦΕΣ με τα ΕΙΔΗ. Τα είδη συσκευασίας είναι δύο (τεχνολογική ↔ καταναλωτική)· οι μορφές εδώ αφορούν μόνο την καταναλωτική.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η καταναλωτική συσκευασία «αποτελεί τη διαφήμιση των προϊόντων, μέσα από συνδυασμούς χρωμάτων, σχήματος, μεγέθους και εικόνων» και «πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις ατομικές και οικογενειακές ανάγκες και να αποβλέπει στην τόνωση της ζήτησης (αύξηση των πωλήσεων)». Οι μορφές της διακρίνονται με δύο κριτήρια. (1) Ανάλογα με τη χρήση: α) συσκευασία απλής χρήσης, β) συσκευασία επαναχρησιμοποίησης «για τον ίδιο ή διαφορετικό σκοπό». (2) Ανάλογα με τον αριθμό των προϊόντων που περιλαμβάνονται: α) απλή συσκευασία, «που αφορά ένα προϊόν», β) πολλαπλή συσκευασία, «που επιδιώκει τη μείωση του κόστους και την αύξηση των πωλήσεων», γ) οικογενειακή συσκευασία. Η πολλαπλή συσκευασία είναι ταυτόχρονα οικονομική, αφού απαιτεί λιγότερο υλικό ανά μονάδα, και εμπορική, αφού ο πελάτης αγοράζει περισσότερα από όσα σκόπευε. Προσοχή στη διάκριση: τα είδη συσκευασίας είναι δύο (τεχνολογική και καταναλωτική), ενώ οι μορφές αυτές αφορούν μόνο την καταναλωτική.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και τα δύο κριτήρια διάκρισης με τις μορφές τους.
Θετικό: ο σκοπός της καταναλωτικής συσκευασίας (τόνωση της ζήτησης).
Θετικό: ο διπλός σκοπός της πολλαπλής συσκευασίας.
Παγίδα: σύγχυση μορφών με τα είδη συσκευασίας.

Ερώτηση 34 — Οι όροι χρόνου παράδοσης στις αγοραπωλησίες εσωτερικού

Ερώτηση: Όταν το εμπόρευμα πρόκειται να μεταφερθεί από τόπο σε τόπο, ποιοι είναι οι συνηθέστεροι όροι για τις αγοραπωλησίες εσωτερικού;

Απάντηση:

📌 «Από άποψη ΧΡΟΝΟΥ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ του εμπορεύματος, οι ΣΥΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ έχουν καθιερώσει μερικούς όρους, τόσο στις αγοραπωλησίες του εσωτερικού όσο και του εξωτερικού.»
ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΟΡΟΙ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ
| | Όρος | Σημασία |
|---|---|---|
| α) | ΑΜΕΣΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ | «εμπόρευμα έτοιμο προς παράδοση … σε μικρό διάστημα, ΤΟ ΠΟΛΥ ΕΝΤΟΣ ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ (15) ΗΜΕΡΩΝ από την ημέρα της σύναψης» |
| β) | ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ | «παραδίνεται … σε χρόνο ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΟ από την ημερομηνία που έγινε η συμφωνία» |
| γ) | ΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ | «ΔΕΝ παραδίνεται ΟΛΟ ΜΙΑ ΦΟΡΑ, αλλά σε διαφορετικά διαστήματα και τμηματικά (λίγο-λίγο)» |
| δ) | ΕΜΠΟΡΕΥΜΑ ΣΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΓΟΡΑΣΤΗ | «ο πωλητής έχει το εμπόρευμα στη διάθεση του αγοραστή, ο οποίος ΚΑΘΟΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΠΑΡΑΛΑΒΗΣ σύμφωνα με την ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΤΟΥ» |
⚠️ Ο όρος (α) είναι ο μόνος με ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ — και γι' αυτό ο πιο εξεταστέος: «άμεση παράδοση» σημαίνει ΤΟ ΠΟΛΥ 15 ΗΜΕΡΕΣ, όχι «αμέσως».
🎯 Πρόσεξε την κλιμάκωση ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΤΟΥ ΑΓΟΡΑΣΤΗ: στο (α) και (β) ο χρόνος είναι προκαθορισμένος· στο (γ) είναι κατανεμημένος· στο (δ) τον ορίζει ο ίδιος ο αγοραστής — μαζί με την ποσότητα. Ο όρος (δ) είναι, ουσιαστικά, ανοιχτή σύμβαση.
💡 Και για σύγκριση, οι όροι του ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (που αφορούν φόρτωση, όχι παράδοση): άμεση φόρτωση («μέσα σε λίγες μέρες») · σε καθορισμένη ημερομηνία · μέσα σε ορισμένη προθεσμία · ταχεία φόρτωση · φορτίο εν πλω («όταν το εμπόρευμα ταξιδεύει») · φορτίο για φόρτωση · φόρτωση στο πρώτο πλοίο · φόρτωση σε ορισμένο πλοίο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Από άποψη χρόνου παράδοσης του εμπορεύματος οι συναλλακτικές συνήθειες έχουν καθιερώσει μερικούς όρους.» Για τις αγοραπωλησίες εσωτερικού είναι τέσσερις: (α) Άμεση παράδοση του εμπορεύματος — «σημαίνει εμπόρευμα έτοιμο προς παράδοση στον αγοραστή σε μικρό διάστημα, το πολύ εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την ημέρα της σύναψης της αγοραπωλησίας». (β) Μελλοντική παράδοση, «δηλαδή το εμπόρευμα παραδίνεται στον αγοραστή σε χρόνο μεταγενέστερο από την ημερομηνία που έγινε η συμφωνία». (γ) Τμηματική παράδοση, «δηλαδή το εμπόρευμα δεν παραδίνεται όλο μια φορά στον αγοραστή, αλλά σε διαφορετικά διαστήματα και τμηματικά». (δ) Εμπόρευμα στη διάθεση του αγοραστή, «δηλαδή ο πωλητής έχει το εμπόρευμα στη διάθεση του αγοραστή, ο οποίος καθορίζει την ποσότητα και τον χρόνο παραλαβής σύμφωνα με την επιθυμία του». Προσοχή: «άμεση παράδοση» δεν σημαίνει αμέσως, αλλά το πολύ εντός 15 ημερών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι τέσσερις όροι, με εξήγηση.
Κριτήριο: το δεκαπενθήμερο στην άμεση παράδοση.
Θετικό: η κλιμάκωση ελευθερίας του αγοραστή ως προς τον χρόνο.
Θετικό: αναφορά και στους όρους εξωτερικού για σύγκριση.

Ερώτηση 35 — Γιατί έχει σημασία ο προσδιορισμός του τόπου παράδοσης

Ερώτηση: Γιατί έχει μεγάλη σημασία ο προσδιορισμός του τόπου παράδοσης του εμπορεύματος;

Απάντηση:

📌 Η απάντηση δίνεται αυτούσια από το βιβλίο:
«Ο τόπος παράδοσης των εμπορευμάτων αναφέρεται στη ΣΥΜΦΩΝΙΑ της αγοραπωλησίας. Ο προσδιορισμός του τόπου παράδοσης έχει ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΣΗΜΑΣΙΑ τόσο για τον ΑΓΟΡΑΣΤΗ όσο και για τον ΠΩΛΗΤΗ, ΓΙΑΤΙ ΑΠ' ΑΥΤΟΝ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ:
· ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΕΠΙΒΑΡΥΝΘΕΙ με τα ΕΞΟΔΑ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ,
· τα ΑΣΦΑΛΙΣΤΡΑ των εμπορευμάτων,
· και ΜΕΧΡΙ ΠΟΙΟ ΣΗΜΕΙΟ ΘΑ ΙΣΧΥΕΙ Η ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ του ενός ή του άλλου.»
🎯 Τρία πράγματα καθορίζει ταυτόχρονα ένας και μόνο όρος: ΠΟΙΟΣ πληρώνει · ΤΙ πληρώνει (μεταφορά, ασφάλιση) · ΜΕΧΡΙ ΠΟΥ ευθύνεται.
Και μια τέταρτη, έμμεση συνέπεια — Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ. Από τις υποχρεώσεις του αγοραστή (ερώτηση 15): «Εφόσον ΠΑΡΑΔΟΘΕΙ το πράγμα, τον ΚΙΝΔΥΝΟ για ΤΥΧΑΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ έχει ο ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ.» Άρα ο τόπος παράδοσης καθορίζει πότε ακριβώς μετατίθεται ο κίνδυνος — δηλαδή ποιος χάνει αν το εμπόρευμα καταστραφεί στη διαδρομή.
ΚΑΙ Η ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΙΜΗ. Μεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν τις τιμές, το βιβλίο αναφέρει ρητά: «ο καθορισμός της τιμής ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ του εμπορεύματος (στο εργοστάσιο ή στο κατάστημα)». Δηλαδή δύο προσφορές δεν συγκρίνονται αν δεν έχουν τον ίδιο όρο παράδοσης — η μία μπορεί να είναι φθηνότερη μόνο επειδή ο αγοραστής αναλαμβάνει τη μεταφορά.
💡 Το ακραίο παράδειγμα από τους ίδιους τους όρους: στο ex works «ΟΛΑ τα έξοδα (μεταφορικά, ασφάλιση) ΒΑΡΥΝΟΥΝ ΤΟΝ ΑΓΟΡΑΣΤΗ»· στην παράδοση στην αποθήκη του αγοραστή «τα έξοδα ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ αναλαμβάνει Ο ΠΩΛΗΤΗΣ». Ίδιο εμπόρευμα, ίδια διαδρομή — εντελώς διαφορετική οικονομική θέση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο τόπος παράδοσης αναφέρεται στη συμφωνία της αγοραπωλησίας, και «ο προσδιορισμός του έχει τεράστια σημασία τόσο για τον αγοραστή όσο και για τον πωλητή, γιατί απ' αυτόν εξαρτάται ποιος θα επιβαρυνθεί με τα έξοδα αποστολής, τα ασφάλιστρα των εμπορευμάτων και μέχρι ποιο σημείο θα ισχύει η επιβάρυνση του ενός ή του άλλου». Δηλαδή ένας και μόνο όρος καθορίζει ταυτόχρονα ποιος πληρώνει, τι πληρώνει και μέχρι πού ευθύνεται. Υπάρχει και τέταρτη, έμμεση συνέπεια: αφού «εφόσον παραδοθεί το πράγμα, τον κίνδυνο για τυχαία καταστροφή έχει ο αγοραστής», ο τόπος παράδοσης καθορίζει και πότε μετατίθεται ο κίνδυνος. Τέλος, ο όρος παράδοσης επηρεάζει και την ίδια την τιμή: μεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν τις τιμές το βιβλίο αναφέρει «τον καθορισμό της τιμής ανάλογα με τον τόπο παράδοσης του εμπορεύματος (στο εργοστάσιο ή στο κατάστημα)» — άρα δύο προσφορές δεν συγκρίνονται αν δεν έχουν τον ίδιο όρο παράδοσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και τα τρία στοιχεία που εξαρτώνται (ποιος, έξοδα/ασφάλιστρα, μέχρι πού).
Θετικό: η σύνδεση με τη μετάθεση του κινδύνου.
Θετικό: η επίδραση στην τιμή και η μη συγκρισιμότητα προσφορών.
Θετικό: αντιπαράδειγμα (ex works ↔ παράδοση στην αποθήκη του αγοραστή).

Ερώτηση 36 — Οι όροι τόπου παράδοσης στη θαλάσσια μεταφορά (απλή αναφορά)

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι συνηθέστεροι όροι, οι οποίοι αναφέρονται στον τόπο παράδοσης του εμπορεύματος κατά τη θαλάσσια μεταφορά; (απλή αναφορά)

Απάντηση:

⚠️ Η εκφώνηση ζητά «ΑΠΛΗ ΑΝΑΦΟΡΑ» — δηλαδή ΚΑΤΑΛΟΓΟ. (Οι ερωτήσεις 37, 38 και 39 αναλύουν χωριστά την προκυμαία, τα F.O.B./C.I.F. και το τράνζιτο.)
ΟΙ ΟΡΟΙ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ
| # | Όρος | Διεθνής κωδικός |
|---|---|---|
| ① | Εμπορεύματα παραδοτέα στην ΠΡΟΚΥΜΑΙΑ | na quai |
| ② | Εμπορεύματα ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΔΙΠΛΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ (Free Alongside Ship) | F.A.S. |
| ③ | Εμπορεύματα παραδοτέα ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ (Free on Board) | F.O.B. |
| ④ | Παραδοτέα στον τόπο προορισμού ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΑ (Cost, Insurance, Freight) | C.I.F. |
| ⑤ | Παραδοτέα στον τόπο προορισμού (Cost and Freight) | CFR |
| ⑥ | Παραδοτέα ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΥ (ex ship) | exs |
💡 Και οι όροι που ισχύουν ΚΑΙ στη χερσαία μεταφορά («Εκτός από τους πιο πάνω συνηθισμένους όρους, είναι δυνατόν οι συμβαλλόμενοι να καθορίσουν και άλλους … όχι μόνο στη θαλάσσια αλλά και στη χερσαία»): ΤΡΑΝΖΙΤΟ (Transit) · Εμπορεύματα παραδοτέα στα ΣΥΝΟΡΑ (Delivered at frontier — D.A.F.) · Εμπορεύματα παραδοτέα ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΣΤΟΝ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ (Free Carrier — FRC).
🎯 Η σειρά ΔΕΝ είναι τυχαία — είναι ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ ΠΩΛΗΤΗ:
προκυμαία → δίπλα στο πλοίο → πάνω στο πλοίο → προορισμός → προορισμός
(na quai) (F.A.S.) (F.O.B.) (CFR) + ασφάλεια
(C.I.F.)
◄──────── ελάχιστη ευθύνη πωλητή ── μέγιστη ────►
⚠️ Η μόνη διαφορά CFR ↔ C.I.F. είναι τα ΑΣΦΑΛΙΣΤΡΑ. Στο CFR ο πωλητής πληρώνει ναύλο αλλά ΟΧΙ ασφάλιστρα («τα οποία αναλαμβάνει ο εισαγωγέας αγοραστής»)· στο C.I.F. πληρώνει και τα δύο.
💡 Πρακτική σημείωση: και στο F.O.B. και στο C.I.F. «συνήθως προστίθεται και το ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΛΙΜΕΝΑ» — F.O.B. Πειραιά, CIF Βόλου — γιατί χωρίς αυτό ο όρος είναι ασαφής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι συνηθέστεροι όροι για τον τόπο παράδοσης κατά τη θαλάσσια μεταφορά είναι: (1) εμπορεύματα παραδοτέα στην προκυμαία (na quai)· (2) εμπορεύματα ελεύθερα δίπλα στο πλοίο (Free Alongside Ship), διεθνής κωδικός F.A.S.· (3) εμπορεύματα παραδοτέα πάνω στο πλοίο (Free on Board), κωδικός F.O.B.· (4) εμπορεύματα παραδοτέα στον τόπο προορισμού και ασφαλισμένα (Cost, Insurance, Freight), κωδικός C.I.F.· (5) εμπορεύματα παραδοτέα στον τόπο προορισμού (Cost and Freight), κωδικός CFR· (6) εμπορεύματα παραδοτέα πάνω στο πλοίο στο λιμάνι προορισμού (ex ship), κωδικός exs. Επιπλέον, οι συμβαλλόμενοι μπορούν να καθορίσουν και άλλους όρους που εφαρμόζονται και στη χερσαία μεταφορά: τράνζιτο (Transit), εμπορεύματα παραδοτέα στα σύνορα (D.A.F.) και εμπορεύματα παραδοτέα ελεύθερα στον μεταφορέα (FRC). Η σειρά αποτελεί κλιμάκωση της ευθύνης του πωλητή, από την ελάχιστη (προκυμαία) στη μέγιστη (C.I.F.), με μόνη διαφορά CFR και C.I.F. τα ασφάλιστρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: τουλάχιστον πέντε όροι με τους διεθνείς κωδικούς τους.
Θετικό: και οι έξι της θαλάσσιας, συν οι τρεις κοινοί με τη χερσαία.
Θετικό: η κλιμάκωση ευθύνης του πωλητή.
Θετικό: η διαφορά CFR ↔ C.I.F. (ασφάλιστρα).

Ερώτηση 37 — Ο όρος «εμπορεύματα παραδοτέα στην προκυμαία»

Ερώτηση: Τι σημαίνει ο όρος «εμπορεύματα παραδοτέα στην προκυμαία»;

Απάντηση:

📌 Διεθνής όρος: na quai. Ο όρος έχει ΔΥΟ ΕΚΔΟΧΕΣ, ανάλογα με ποια προκυμαία εννοείται — και αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο της ερώτησης.
ΕΚΔΟΧΗ Α — προκυμαία του λιμένα ΦΟΡΤΩΣΗΣ (η βασική)
«Ο πωλητής οφείλει να παραδώσει τα εμπορεύματα ΣΤΗΝ ΠΡΟΚΥΜΑΙΑ ΤΟΥ ΛΙΜΕΝΑ ΦΟΡΤΩΣΗΣ, οπότε ο ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ αναλαμβάνει:
· τα ΕΞΟΔΑ για τη ΦΟΡΤΩΣΗ στο πλοίο,
· την ΕΥΘΥΝΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ,
· καθώς και την ΕΥΘΥΝΗ ΕΚΦΟΡΤΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ των εμπορευμάτων.»
ΕΚΔΟΧΗ Β — προκυμαία του λιμένα ΕΚΦΟΡΤΩΣΗΣ
«ΕΑΝ ΟΜΩΣ ΣΥΜΦΩΝΗΘΕΙ ότι η παράδοση θα γίνει στην προκυμαία του λιμένα ΕΚΦΟΡΤΩΣΗΣ, ο ΠΩΛΗΤΗΣ αναλαμβάνει τα ΕΞΟΔΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΠΡΟΚΥΜΑΙΑ ΤΗΣ ΕΚΦΟΡΤΩΣΗΣ.»
| | ΠΡΟΚΥΜΑΙΑ ΦΟΡΤΩΣΗΣ | ΠΡΟΚΥΜΑΙΑ ΕΚΦΟΡΤΩΣΗΣ |
|---|---|---|
| Ο πωλητής φτάνει μέχρι | την αφετηρία | τον προορισμό |
| Φόρτωση | ο αγοραστής | ο πωλητής |
| Μεταφορά (έξοδα & κίνδυνοι) | ο αγοραστής | ο πωλητής |
| Εκφόρτωση & αποθήκευση | ο αγοραστής | ο αγοραστής |
🎯 Η ίδια λέξη — «προκυμαία» — δίνει σχεδόν ΑΝΤΙΘΕΤΑ αποτελέσματα. Γι' αυτό ο όρος πρέπει οπωσδήποτε να διευκρινίζει ΠΟΙΑ προκυμαία — αλλιώς είναι επικίνδυνα ασαφής. (Είναι η ίδια λογική με το «F.O.B. Πειραιά»: ο όρος χωρίς λιμάνι δεν λέει τίποτε.)
💡 Στην εκδοχή Α, η ευθύνη του πωλητή είναι η ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ όλων των θαλάσσιων όρων — σταματά πριν καν φορτωθεί το εμπόρευμα. Είναι ακόμη λιγότερη και από το F.A.S., όπου παραδίδει δίπλα στο πλοίο, έτοιμο προς φόρτωση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο όρος (διεθνώς na quai) έχει δύο εκδοχές. Στη βασική, «ο πωλητής οφείλει να παραδώσει τα εμπορεύματα στην προκυμαία του λιμένα φόρτωσης, οπότε ο αγοραστής αναλαμβάνει τα έξοδα για τη φόρτωση στο πλοίο και την ευθύνη μεταφοράς, καθώς και την ευθύνη εκφόρτωσης και αποθήκευσης των εμπορευμάτων». Στη δεύτερη εκδοχή, «εάν όμως συμφωνηθεί ότι η παράδοση των εμπορευμάτων θα γίνει στην προκυμαία του λιμένα εκφόρτωσης, ο πωλητής αναλαμβάνει τα έξοδα και τους κινδύνους μεταφοράς μέχρι την προκυμαία της εκφόρτωσης». Η ίδια λέξη, επομένως, δίνει σχεδόν αντίθετα αποτελέσματα: στην πρώτη περίπτωση η ευθύνη του πωλητή είναι η μικρότερη όλων των θαλάσσιων όρων, αφού σταματά πριν καν φορτωθεί το εμπόρευμα — ακόμη μικρότερη από το F.A.S., όπου παραδίδει δίπλα στο πλοίο έτοιμο προς φόρτωση. Γι' αυτό ο όρος πρέπει οπωσδήποτε να διευκρινίζει ποια προκυμαία εννοείται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι δύο εκδοχές (λιμένας φόρτωσης / εκφόρτωσης).
Κριτήριο: ποιος αναλαμβάνει τι σε κάθε εκδοχή.
Θετικό: η επισήμανση ότι ο όρος είναι ασαφής χωρίς διευκρίνιση.
Θετικό: η σύγκριση με το F.A.S.

Ερώτηση 38 — Οι όροι F.O.B. και C.I.F.

Ερώτηση: Τι σημαίνει ο όρος F.O.B. και τι ο όρος C.I.F.;

Απάντηση:

Α. F.O.B. — Free on Board («Εμπορεύματα παραδοτέα ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ»)
«Ο όρος αυτός σημαίνει ότι ο ΠΩΛΗΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΟΥΤΑΙ ΝΑ ΠΑΡΑΔΩΣΕΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑ ΣΤΟ ΚΑΤΑΣΤΡΩΜΑ ΤΟΥ ΠΛΟΙΟΥ, ΣΥΣΚΕΥΑΣΜΕΝΟ και ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΕΞΑΓΩΓΙΚΟ ΔΑΣΜΟ, και ΕΦΟΣΟΝ ΤΟ ΠΛΟΙΟ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΦΟΡΤΩΣΗΣ.»
Β. C.I.F. — Cost, Insurance, Freight («Εμπορεύματα παραδοτέα στον τόπο προορισμού και ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΑ»)
«Ο πωλητής υποχρεούται να παραδώσει τα εμπορεύματα στο ΚΑΤΑΣΤΡΩΜΑ ΤΟΥ ΠΛΟΙΟΥ και εφόσον το πλοίο βρίσκεται ΣΤΟΝ ΛΙΜΕΝΑ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΥ (εκφόρτωσης). Ο πωλητής ΕΠΙΠΛΕΟΝ υποχρεούται να ΚΑΤΑΒΑΛΛΕΙ ΤΑ ΝΑΥΛΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΡΑ των εμπορευμάτων μέχρι να φτάσει το πλοίο στον λιμένα προορισμού.»
Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ
| Άξονας | F.O.B. | C.I.F. |
|---|---|---|
| Ανάλυση | Free on Board | Cost, Insurance, Freight |
| Πού παραδίδει | κατάστρωμα, λιμάνι ΦΟΡΤΩΣΗΣ | κατάστρωμα, λιμένας ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΥ |
| ΝΑΥΛΑ | ❌ ο αγοραστής | ✅ ο πωλητής |
| ΑΣΦΑΛΙΣΤΡΑ | ❌ ο αγοραστής | ✅ ο πωλητής |
| Ευθύνη πωλητή | ελάχιστη μετά τη φόρτωση | μέγιστη — μέχρι τον προορισμό |
🎯 Οι δύο όροι είναι τα ΔΥΟ ΑΚΡΑ της κλίμακας ευθύνης — γι' αυτό και ρωτώνται μαζί.
⚠️ Πρόσεξε τη λεπτομέρεια του F.O.B. που ξεχνιέται: το εμπόρευμα παραδίδεται «ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΕΞΑΓΩΓΙΚΟ ΔΑΣΜΟ» — δηλαδή ο πωλητής, πέρα από τη φόρτωση, έχει ήδη τακτοποιήσει και τις ΕΞΑΓΩΓΙΚΕΣ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΕΣ διατυπώσεις. (Στο F.A.S., αντίθετα, «όλες οι σχετικές διαδικασίες (τελωνείο) βαρύνουν τον εισαγωγέα».)
💡 Και ο ενδιάμεσος όρος — CFR (Cost and Freight): ο πωλητής «υποχρεούται να καταβάλλει τα έξοδα και το ΝΑΥΛΟ … ΟΧΙ ΟΜΩΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΡΑ, τα οποία αναλαμβάνει ο εισαγωγέας αγοραστής». Η μόνη διαφορά CFR ↔ C.I.F. είναι η ΑΣΦΑΛΙΣΗ — και ακριβώς αυτό δηλώνει το «I» (Insurance) στο ακρωνύμιο.
⚠️ Και στους δύο «συνήθως προστίθεται και το ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΛΙΜΕΝΑ»: F.O.B. Πειραιά, F.O.B. Βόλου, CIF Πειραιά, CIF Βόλου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) F.O.B. (Free on Board — «εμπορεύματα παραδοτέα πάνω στο πλοίο»): «ο όρος αυτός σημαίνει ότι ο πωλητής υποχρεούται να παραδώσει το εμπόρευμα στο κατάστρωμα του πλοίου, συσκευασμένο και ελεύθερο από κάθε εξαγωγικό δασμό, και εφόσον το πλοίο βρίσκεται στο λιμάνι της φόρτωσης». C.I.F. (Cost, Insurance, Freight — «εμπορεύματα παραδοτέα στον τόπο προορισμού και ασφαλισμένα»): «ο πωλητής υποχρεούται να παραδώσει τα εμπορεύματα στο κατάστρωμα του πλοίου και εφόσον το πλοίο βρίσκεται στον λιμένα προορισμού (εκφόρτωσης)· ο πωλητής επιπλέον υποχρεούται να καταβάλλει τα ναύλα και τα ασφάλιστρα των εμπορευμάτων μέχρι να φτάσει το πλοίο στον λιμένα προορισμού». Οι δύο όροι αποτελούν τα δύο άκρα της κλίμακας ευθύνης: στο F.O.B. η ευθύνη του πωλητή σταματά με τη φόρτωση, στο C.I.F. εκτείνεται μέχρι τον προορισμό, με ναύλα και ασφάλιστρα δικά του. Ενδιάμεσος είναι ο όρος CFR, όπου ο πωλητής πληρώνει τον ναύλο αλλά όχι τα ασφάλιστρα. Και στους δύο όρους συνήθως προστίθεται το όνομα του λιμένα (F.O.B. Πειραιά, CIF Βόλου).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι δύο όροι, με την ανάλυση των ακρωνυμίων.
Κριτήριο: πού παραδίδεται το εμπόρευμα σε κάθε περίπτωση.
Κριτήριο: ποιος πληρώνει ναύλα και ασφάλιστρα.
Θετικό: η λεπτομέρεια του εξαγωγικού δασμού στο F.O.B.
Θετικό: ο ενδιάμεσος όρος CFR και η προσθήκη του λιμένα.

Ερώτηση 39 — Ο όρος τράνζιτο

Ερώτηση: Τι σημαίνει ο όρος τράνζιτο;

Απάντηση:

📌 ΤΡΑΝΖΙΤΟ (Transit): «Ο ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ θα ΠΑΡΑΛΑΒΕΙ τα εμπορεύματα ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΤΟΥ ΤΕΛΩΝΕΙΟΥ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΥ, ΚΑΤΑΒΑΛΛΟΝΤΑΣ ΜΟΝΟ ΤΟΥΣ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟΥΣ ΔΑΣΜΟΥΣ. ΟΛΑ ΤΑ ΑΛΛΑ ΕΞΟΔΑ ΒΑΡΥΝΟΥΝ ΤΟΝ ΠΩΛΗΤΗ.»
⚠️ Είναι ο όρος με τη ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΤΟΥ ΠΩΛΗΤΗ από όλους. Ακόμη και στο C.I.F. ο πωλητής φτάνει μέχρι το κατάστρωμα στον λιμένα προορισμού· εδώ φτάνει μέχρι τις αποθήκες του τελωνείου, δηλαδή έχει καλύψει και την εκφόρτωση και τη μεταφορά στο τελωνείο.
Τι πληρώνει ο καθένας:
| | ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ | ΠΩΛΗΤΗΣ |
|---|---|---|
| | ΜΟΝΟ οι τελωνειακοί δασμοί | ΟΛΑ τα άλλα έξοδα |
🎯 Γιατί οι δασμοί μένουν στον αγοραστή: επειδή ο δασμός είναι φόρος της χώρας ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ και οφείλεται από τον εισαγωγέα. Ο πωλητής δεν μπορεί να τον αναλάβει, γιατί δεν είναι αυτός που εισάγει.
Η κατάταξη του όρου: το τράνζιτο ανήκει στους όρους που «είναι δυνατόν οι συμβαλλόμενοι να καθορίσουν … οι οποίοι ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΧΕΡΣΑΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ» — μαζί με το D.A.F. (στα σύνορα) και το FRC (ελεύθερα στον μεταφορέα).
💡 Μην τον συγχέεις με το ΔΙΑΜΕΤΑΚΟΜΙΣΤΙΚΟ εμπόριο (ερώτηση 3), παρότι η λέξη μοιάζει: διαμετακομιστικό είναι είδος εμπορίου (εισαγωγή σε μια χώρα για προώθηση σε άλλη)· τράνζιτο είναι όρος παράδοσης (ποιος πληρώνει τι μέχρι το τελωνείο).

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Τράνζιτο (Transit): ο αγοραστής θα παραλάβει τα εμπορεύματα από τις αποθήκες του τελωνείου του τόπου προορισμού καταβάλλοντας μόνο τους τελωνειακούς δασμούς. Όλα τα άλλα έξοδα βαρύνουν τον πωλητή.» Πρόκειται για τον όρο με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση του πωλητή: ακόμη και στο C.I.F. ο πωλητής φτάνει μέχρι το κατάστρωμα στον λιμένα προορισμού, ενώ εδώ φτάνει μέχρι τις αποθήκες του τελωνείου, καλύπτοντας και την εκφόρτωση και τη μεταφορά. Οι δασμοί μένουν στον αγοραστή επειδή ο δασμός είναι φόρος της χώρας εισαγωγής και οφείλεται από τον εισαγωγέα. Το τράνζιτο ανήκει στους όρους που εφαρμόζονται «όχι μόνο στη θαλάσσια αλλά και στη χερσαία μεταφορά», μαζί με το D.A.F. (παράδοση στα σύνορα) και το FRC (ελεύθερα στον μεταφορέα). Δεν πρέπει να συγχέεται με το διαμετακομιστικό εμπόριο, που είναι είδος εμπορίου και όχι όρος παράδοσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός — παραλαβή από τις αποθήκες του τελωνείου.
Κριτήριο: ότι ο αγοραστής πληρώνει μόνο τους δασμούς και «όλα τα άλλα βαρύνουν τον πωλητή».
Θετικό: η κατάταξή του ως όρου και χερσαίας μεταφοράς.
Θετικό: η διάκριση από το διαμετακομιστικό εμπόριο.

Ερώτηση 40 — Η διάκριση των αγοραπωλησιών ως προς τον τρόπο εκτέλεσης

Ερώτηση: Πώς διακρίνουμε τις αγοραπωλησίες ανάλογα με τον τρόπο εκτέλεσής τους;

Απάντηση:

📌 «Οι αγοραπωλησίες ανάλογα με τον ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΓΙΝΟΝΤΑΙ διακρίνονται σε:»
ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΕΣ
├── 1. ΑΜΕΣΕΣ ── απευθείας ή με ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΑ πρόσωπα
├── 2. ΕΜΜΕΣΕΣ ── με ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ τρίτα πρόσωπα
└── 3. ΜΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ── ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑ
| | ΑΜΕΣΕΣ | ΕΜΜΕΣΕΣ | ΜΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ |
|---|---|---|---|
| Πώς γίνονται | «ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ μεταξύ αγοραστή και πωλητή», ή με πρόσωπο «σε ΥΠΑΛΛΗΛΙΚΗ ΣΧΕΣΗ» | «από ΤΡΙΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ που ΔΕΝ προσφέρουν εξαρτημένη εργασία … αλλά ενεργούν ΚΑΤ' ΕΝΤΟΛΗ και ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ τους» | «ΔΗΜΟΣΙΑ, μπροστά σε πολλούς πωλητές ή αγοραστές» |
| Ποια πρόσωπα | διευθυντής, λογιστής, πωλητής, αποθηκάριος, πλασιέ, περιοδεύων υπάλληλος | εμπορικοί αντιπρόσωποι · παραγγελιοδόχοι · μεσίτες | οι διαγωνιζόμενοι |
| Σκοπός | άμεση συναλλαγή | αύξηση των πωλήσεων μέσω δικτύου | «μέσω του ΣΥΝΑΓΩΝΙΣΜΟΥ να επιτευχθούν ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΤΙΜΕΣ» |
🎯 Το κριτήριο που ξεχωρίζει άμεσες από έμμεσες ΔΕΝ είναι αν μεσολαβεί κάποιος — αλλά ΤΙ ΣΧΕΣΗ έχει με την επιχείρηση. Ο πλασιέ μεσολαβεί, αλλά η αγοραπωλησία είναι ΑΜΕΣΗ, γιατί είναι υπάλληλος. Ο αντιπρόσωπος επίσης μεσολαβεί, αλλά η αγοραπωλησία είναι ΕΜΜΕΣΗ, γιατί ασκεί αυτοτελές επάγγελμα.
⚠️ Το βιβλίο το λέει ρητά για τις άμεσες: «ΟΧΙ ΟΜΩΣ με τον αντιπρόσωπο, τον παραγγελιοδόχο και τον μεσίτη».
💡 Ορολογία στον διαγωνισμό: «Παλαιότερα χρησιμοποιούνταν συχνά ο όρος «ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑ», αλλά σήμερα στην ΙΔΙΩΤΙΚΗ οικονομία χρησιμοποιείται ο όρος ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ, ενώ ο όρος δημοπρασία χρησιμοποιείται από ορισμένες ΔΗΜΟΣΙΕΣ υπηρεσίες.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Οι αγοραπωλησίες ανάλογα με τον τρόπο που γίνονται διακρίνονται σε: 1. Άμεσες, 2. Έμμεσες, 3. Με διαγωνισμό — δημοπρασία.» Άμεσες είναι εκείνες που γίνονται απευθείας μεταξύ αγοραστή και πωλητή ή με πρόσωπο που βρίσκεται σε υπαλληλική σχέση με τον πωλητή (διευθυντής, λογιστής, πωλητής, αποθηκάριος, πλασιέ, περιοδεύων υπάλληλος) — «όχι όμως με τον αντιπρόσωπο, τον παραγγελιοδόχο και τον μεσίτη». Έμμεσες είναι εκείνες που γίνονται από τρίτα πρόσωπα «που δεν προσφέρουν εξαρτημένη εργασία στην επιχείρηση, αλλά ενεργούν κατά εντολή και για λογαριασμό τους»: οι εμπορικοί αντιπρόσωποι, οι παραγγελιοδόχοι και οι μεσίτες. Με διαγωνισμό γίνονται όταν η αγορά ή πώληση «γίνεται δημόσια, δηλαδή μπροστά σε πολλούς πωλητές ή αγοραστές, ώστε μέσω του συναγωνισμού να επιτευχθούν καλύτερες τιμές». Το κριτήριο διάκρισης άμεσων και έμμεσων δεν είναι αν μεσολαβεί κάποιος, αλλά τι σχέση έχει με την επιχείρηση: ο πλασιέ είναι υπάλληλος, ενώ ο αντιπρόσωπος ασκεί αυτοτελές επάγγελμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι τρεις κατηγορίες.
Κριτήριο: το κριτήριο διάκρισης άμεσων ↔ έμμεσων (υπαλληλική σχέση ↔ αυτοτελές επάγγελμα).
Θετικό: τα πρόσωπα κάθε κατηγορίας.
Θετικό: η ορολογική παρατήρηση διαγωνισμός ↔ δημοπρασία.

Ερώτηση 41 — Άμεσες και έμμεσες αγοραπωλησίες

Ερώτηση: Ποιες αγοραπωλησίες καλούνται άμεσες και ποιες έμμεσες;

Απάντηση:

Α. ΑΜΕΣΗ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑ
📌 «Καλείται εκείνη η οποία γίνεται ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ μεταξύ του ΑΓΟΡΑΣΤΗ και του ΠΩΛΗΤΗ, ή του αγοραστή και προσώπου το οποίο βρίσκεται σε ΥΠΑΛΛΗΛΙΚΗ ΣΧΕΣΗ με τον πωλητή (ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ)» — π.χ. «με τον διευθυντή, τον λογιστή, τον πωλητή, τον αποθηκάριο, τον περιοδεύοντα υπάλληλο».
⚠️ «ΟΧΙ ΟΜΩΣ με τον ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟ, τον ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΟΔΟΧΟ και τον ΜΕΣΙΤΗ.»
Πώς γίνεται ανάλογα με την απόσταση: «Όταν αγοραστής και πωλητής βρίσκονται στον ΙΔΙΟ ΤΟΠΟ (ίδια αγορά), γίνεται μεταξύ τους προφορικά ή τηλεφωνικά ή με fax. Όταν όμως βρίσκονται σε ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ, … με ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ή με ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΤΡΙΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ (πωλητές, ΠΛΑΣΙΕ, περιοδεύοντες υπάλληλοι).»
Οι πλασιέ: «έρχονται σε ΑΜΕΣΗ ΕΠΑΦΗ με τους πελάτες … με ΔΕΙΓΜΑΤΑ και ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΥΣ».
Β. ΕΜΜΕΣΗ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑ
📌 «Καλείται εκείνη η οποία γίνεται ΟΧΙ απευθείας μεταξύ αγοραστή και πωλητή, αλλά από ΤΡΙΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ στην επιχείρηση …, αλλά ΕΝΕΡΓΟΥΝ ΚΑΤ' ΕΝΤΟΛΗ ΚΑΙ ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥΣ. Τα πρόσωπα αυτά είναι οι ΕΜΠΟΡΙΚΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ, οι ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΟΔΟΧΟΙ και οι ΜΕΣΙΤΕΣ.»
Γιατί ο έμπορος τα χρησιμοποιεί: «Ο έμπορος ή ο βιομήχανος ο οποίος επιθυμεί να ΑΥΞΗΣΕΙ ΤΙΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ χρησιμοποιεί και τρίτα πρόσωπα …, στα οποία παρέχει το ΔΙΚΑΙΩΜΑ να ενεργούν για λογαριασμό του πωλήσεις ΜΕ ΑΜΟΙΒΗ ΚΑΠΟΙΑΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ.»
🎯 ΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΑΛΛΑ Η ΣΧΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Και στις δύο περιπτώσεις μπορεί να μεσολαβεί κάποιος. Η διαφορά:
| | ΑΜΕΣΗ | ΕΜΜΕΣΗ |
|---|---|---|
| Σχέση με την επιχείρηση | ΥΠΑΛΛΗΛΙΚΗ (εξάρτηση εργασίας) | ΑΥΤΟΤΕΛΕΣ επάγγελμα |
| Αμοιβή | ΜΙΣΘΟΣ | ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ / μεσιτεία |
| Παράδειγμα | πλασιέ | αντιπρόσωπος |
💡 Ο πλασιέ και ο αντιπρόσωπος κάνουν σχεδόν την ίδια δουλειά — και όμως η μία αγοραπωλησία είναι άμεση και η άλλη έμμεση, μόνο λόγω της νομικής σχέσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) ΑΜΕΣΗ αγοραπωλησία «καλείται εκείνη η οποία γίνεται απευθείας μεταξύ του αγοραστή και του πωλητή, ή του αγοραστή και προσώπου το οποίο βρίσκεται σε υπαλληλική σχέση με τον πωλητή (εξάρτηση εργασίας)» — π.χ. με τον διευθυντή, τον λογιστή, τον πωλητή, τον αποθηκάριο ή τον περιοδεύοντα υπάλληλο, «όχι όμως με τον αντιπρόσωπο, τον παραγγελιοδόχο και τον μεσίτη». Όταν οι συναλλασσόμενοι είναι στον ίδιο τόπο, γίνεται προφορικά, τηλεφωνικά ή με fax· όταν είναι σε διαφορετική τοποθεσία, με αλληλογραφία ή με μεσολάβηση πωλητών, πλασιέ και περιοδευόντων υπαλλήλων που έρχονται σε άμεση επαφή με τους πελάτες με δείγματα και τιμοκαταλόγους. ΕΜΜΕΣΗ «καλείται εκείνη η οποία γίνεται όχι απευθείας μεταξύ αγοραστή και πωλητή, αλλά από τρίτα πρόσωπα που δεν προσφέρουν εξαρτημένη εργασία στην επιχείρηση, αλλά ενεργούν κατά εντολή και για λογαριασμό τους» — οι εμπορικοί αντιπρόσωποι, οι παραγγελιοδόχοι και οι μεσίτες, με αμοιβή προμήθεια. Το κριτήριο δεν είναι αν μεσολαβεί κάποιος, αλλά η σχέση εργασίας: ο πλασιέ είναι υπάλληλος με μισθό, ο αντιπρόσωπος ασκεί αυτοτελές επάγγελμα με προμήθεια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι δύο ορισμοί, με το κριτήριο της υπαλληλικής σχέσης.
Κριτήριο: τα τρία ανεξάρτητα πρόσωπα στις έμμεσες.
Θετικό: η ρητή εξαίρεση αντιπροσώπου/παραγγελιοδόχου/μεσίτη από τις άμεσες.
Θετικό: ο ρόλος των πλασιέ και η διαφορά μισθού ↔ προμήθειας.

Ερώτηση 42 — Οι διακρίσεις των διαγωνισμών

Ερώτηση: Σε τι διακρίνουμε τους διαγωνισμούς;

Απάντηση:

📌 «Οι διαγωνισμοί διακρίνονται σε: i) ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥΣ διαγωνισμούς και ii) ΠΛΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥΣ διαγωνισμούς.»
| | ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΙ | ΠΛΕΙΟΔΟΤΙΚΟΙ |
|---|---|---|
| Ποιος προκηρύσσει | ο ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ | ο ΠΩΛΗΤΗΣ |
| Ποιους καλεί | πωλητές | αγοραστές |
| Επιδιώκει | χαμηλότερη τιμή | υψηλότερη τιμή |
ΚΑΙ Η ΥΠΟΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΩΝ ΠΛΕΙΟΔΟΤΙΚΩΝ — που συχνά παραλείπεται:
«Οι πλειοδοτικοί διαγωνισμοί ή δημοπρασίες διακρίνονται σε ΕΚΟΥΣΙΕΣ, οι οποίες δηλαδή γίνονται ΜΕ ΤΗ ΘΕΛΗΣΗ ΤΩΝ ΠΩΛΗΤΩΝ, και σε ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΕΣ, οι οποίες γίνονται ΧΩΡΙΣ ΤΗ ΘΕΛΗΣΗ αυτών που ΚΑΤΕΧΟΥΝ τα εμπορεύματα ή άλλα πράγματα.»
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ
├── ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΙ (ο αγοραστής καλεί πωλητές)
└── ΠΛΕΙΟΔΟΤΙΚΟΙ (ο πωλητής καλεί αγοραστές)
├── ΕΚΟΥΣΙΕΣ — με τη θέληση των πωλητών
└── ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΕΣ — χωρίς τη θέληση των κατόχων
💡 Οι αναγκαστικές δημοπρασίες αφορούν, τυπικά, εκποίηση κατασχεμένων ή περιουσίας πτωχεύσαντος — γι' αυτό ακριβώς γίνονται «χωρίς τη θέληση» του κατόχου.
Και η δεύτερη διάκριση, ως προς τη ΜΟΡΦΗ: από τα στοιχεία της διακήρυξης προκύπτει ότι ο διαγωνισμός μπορεί να είναι ΜΥΣΤΙΚΟΣ Ή ΦΑΝΕΡΟΣ — στον μυστικό γίνεται «άνοιγμα των ΕΝΣΦΡΑΓΙΣΤΩΝ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝ», στον φανερό (προφορικό) «παρακολούθηση των προσφορών». «Πολλές φορές προβλέπεται … η ΣΥΝΕΧΙΣΗ του μυστικού διαγωνισμού ΚΑΙ ΠΡΟΦΟΡΙΚΑ, ώστε να επιτευχθεί η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΤΙΜΗ.»
⚠️ Και ο ΠΡΟΧΕΙΡΟΣ μειοδοτικός διαγωνισμός («όταν η αξία … είναι ΜΙΚΡΗ»): «ΔΕΝ απαιτείται ΟΥΤΕ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ, ΟΥΤΕ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΕΓΓΥΗΣΕΩΣ …, ούτε συγκρότηση επιτροπής, ούτε άλλη διαδικασία.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Οι διαγωνισμοί διακρίνονται σε μειοδοτικούς και πλειοδοτικούς»: στους μειοδοτικούς ο αγοραστής καλεί πωλητές επιδιώκοντας τη χαμηλότερη τιμή, στους πλειοδοτικούς ο πωλητής καλεί αγοραστές επιδιώκοντας την υψηλότερη. Οι πλειοδοτικοί υποδιαιρούνται περαιτέρω: «οι πλειοδοτικοί διαγωνισμοί ή δημοπρασίες διακρίνονται σε εκούσιες, οι οποίες δηλαδή γίνονται με τη θέληση των πωλητών, και σε αναγκαστικές, οι οποίες γίνονται χωρίς τη θέληση αυτών που κατέχουν τα εμπορεύματα ή άλλα πράγματα». Ως προς τη μορφή τους, οι διαγωνισμοί μπορεί να είναι μυστικοί — οπότε γίνεται άνοιγμα των ενσφράγιστων προσφορών με την παρουσία των ενδιαφερομένων — ή φανεροί (προφορικοί), με παρακολούθηση των προσφορών· συχνά προβλέπεται η συνέχιση του μυστικού διαγωνισμού και προφορικά, ώστε να επιτευχθεί η καλύτερη τιμή. Τέλος, όταν η αξία του αγαθού είναι μικρή, ο νόμος επιτρέπει πρόχειρο μειοδοτικό διαγωνισμό, όπου δεν απαιτείται ούτε δημοσίευση, ούτε καταβολή εγγυήσεως, ούτε συγκρότηση επιτροπής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: η βασική διάκριση μειοδοτικοί ↔ πλειοδοτικοί, με το κριτήριό της.
Θετικό: η υποδιαίρεση των πλειοδοτικών σε εκούσιες ↔ αναγκαστικές.
Θετικό: η διάκριση μυστικός ↔ φανερός.
Θετικό: ο πρόχειρος μειοδοτικός διαγωνισμός.

Ερώτηση 43 — Μειοδοτικοί και πλειοδοτικοί διαγωνισμοί

Ερώτηση: Ποιοι διαγωνισμοί καλούνται μειοδοτικοί και ποιοι πλειοδοτικοί; Αναφέρατε παραδείγματα.

Απάντηση:

Α. ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΙ
📌 «Μειοδοτικοί καλούνται οι διαγωνισμοί κατά τους οποίους ο ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ, για να προμηθεύεται τα εμπορεύματα που θέλει, ΚΑΛΕΙ ΤΟΥΣ ΠΩΛΗΤΕΣ ΝΑ ΔΩΣΟΥΝ ΤΙΜΕΣ και ΕΚΛΕΓΕΙ ΕΚΕΙΝΟΝ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΘΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΑΥΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΤΙΜΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΥΝΟΪΚΟΤΕΡΟΥΣ ΟΡΟΥΣ.»
💡 Το παράδειγμα του βιβλίου: «Το Νοσοκομείο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ, προκειμένου να προμηθευτεί ΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΟΥΣ, προκηρύσσει ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟ διαγωνισμό.»
Β. ΠΛΕΙΟΔΟΤΙΚΟΙ
📌 «Πλειοδοτικοί ονομάζονται εκείνοι κατά τους οποίους ο ΠΩΛΗΤΗΣ, ΕΧΟΝΤΑΣ ΤΟ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑ, ΚΑΛΕΙ ΠΟΛΛΟΥΣ ΑΓΟΡΑΣΤΕΣ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ και ΕΚΛΕΓΕΙ ΕΚΕΙΝΟΝ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΘΑ ΤΟΥ ΔΩΣΕΙ ΤΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΟΥΛΗΣΕΙ ΣΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΔΥΝΑΤΗ ΤΙΜΗ.»
Και η υποδιαίρεσή τους: «διακρίνονται σε ΕΚΟΥΣΙΕΣ, … που γίνονται με τη ΘΕΛΗΣΗ των πωλητών, και σε ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΕΣ, οι οποίες γίνονται ΧΩΡΙΣ τη θέληση αυτών που κατέχουν τα εμπορεύματα».
| | ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΣ | ΠΛΕΙΟΔΟΤΙΚΟΣ |
|---|---|---|
| Προκηρύσσει | ο ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ | ο ΠΩΛΗΤΗΣ |
| Καλεί | πωλητές | αγοραστές |
| Νικά | ο φθηνότερος | ο ακριβότερος |
| Παράδειγμα | Νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» για καρδιογράφους· Υπουργείο/Νομαρχία/Δήμος για γραφική ύλη ή φωτοτυπικά | εκποίηση — εκούσια ή αναγκαστική |
🎯 Ο μνημονικός κανόνας: ΜΕΙΟδοτικός → η τιμή ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ (αγοράζω φθηνά) · ΠΛΕΙΟδοτικός → η τιμή ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ (πουλάω ακριβά).
Ποιοι ενεργούν με διαγωνισμό: «οι Κρατικές υπηρεσίες, τα ΝΠΔΔ, οι Δήμοι και οι Κοινότητες, τα ευαγή ιδρύματα, οι τράπεζες και οι μεγάλες εταιρείες».
⚠️ Και οι ΤΡΕΙΣ αρχές που πρέπει να διέπουν κάθε διαγωνισμό, «για να επιτευχθεί η ευνοϊκότερη τιμή»: α) ΑΜΕΡΟΛΗΨΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ · β) ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΑΙ ΑΠΡΟΣΚΟΠΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ όλων όσων έχουν τις προϋποθέσεις · γ) ΑΠΟΛΥΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ. (Χωρίς αυτές ο συναγωνισμός — που είναι ο λόγος ύπαρξης του διαγωνισμού — ακυρώνεται.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Μειοδοτικοί καλούνται οι διαγωνισμοί κατά τους οποίους ο αγοραστής, για να προμηθευτεί τα εμπορεύματα που θέλει, καλεί τους πωλητές να δώσουν τιμές και εκλέγει εκείνον ο οποίος θα προσφέρει αυτά στην καλύτερη τιμή με τους ευνοϊκότερους όρους» — π.χ. «το Νοσοκομείο Ευαγγελισμού, προκειμένου να προμηθευτεί καρδιογράφους, προκηρύσσει μειοδοτικό διαγωνισμό», ή ένα Υπουργείο, μια Νομαρχία και ένας Δήμος για γραφική ύλη ή φωτοτυπικά μηχανήματα. «Πλειοδοτικοί ονομάζονται εκείνοι κατά τους οποίους ο πωλητής, έχοντας το εμπόρευμα, καλεί πολλούς αγοραστές να προσφέρουν τιμές και όρους και εκλέγει εκείνον ο οποίος θα του δώσει τη δυνατότητα να πουλήσει στην καλύτερη δυνατή τιμή»· διακρίνονται σε εκούσιες, που γίνονται με τη θέληση των πωλητών, και αναγκαστικές, που γίνονται χωρίς τη θέληση των κατόχων. Με διαγωνισμό ενεργούν οι κρατικές υπηρεσίες, τα ΝΠΔΔ, οι Δήμοι και οι Κοινότητες, τα ευαγή ιδρύματα, οι τράπεζες και οι μεγάλες εταιρείες. Κάθε διαγωνισμός πρέπει να διακρίνεται από αμεροληψία και αντικειμενικότητα, ελεύθερη και απρόσκοπτη συμμετοχή και απόλυτη δημοσιότητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι δύο ορισμοί, με το ποιος καλεί ποιον.
Κριτήριο: παραδείγματα, όπως ζητά ρητά η εκφώνηση.
Θετικό: η υποδιαίρεση σε εκούσιες ↔ αναγκαστικές.
Θετικό: οι τρεις αρχές του διαγωνισμού.

Ερώτηση 44 — Η διαδικασία διεξαγωγής ενός διαγωνισμού

Ερώτηση: Ποια η διαδικασία διεξαγωγής ενός διαγωνισμού;

Απάντηση:

📌 «Η όλη διαδικασία διεξαγωγής ενός διαγωνισμού περιλαμβάνει τα παρακάτω ΣΤΑΔΙΑ» — πέντε.
ΠΡΩΤΟ ΣΤΑΔΙΟ — ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ
«Η δημοσίευση πρέπει να γίνει σε διάφορες, ΜΕΓΑΛΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ πολιτικές και οικονομικές εφημερίδες, ώστε να λάβουν γνώση ΟΣΟ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ενδιαφερόμενοι.»
Τι πρέπει να περιέχει η διακήρυξη: «πρέπει να είναι ΣΑΦΗΣ» και να αναφέρει ① όλα τα στοιχεία της αγοράς ή πώλησης (ποσότητα, ποιότητα, τεχνικά χαρακτηριστικά) και ② τα στοιχεία διενέργειας (ημερομηνία και ώρα, τόπος διεξαγωγής, ΜΟΡΦΗ — μυστικός ή φανερός).
💡 «Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν … να ζητήσουν περισσότερες πληροφορίες και να μελετήσουν ΟΛΟΚΛΗΡΗ τη διακήρυξη.» Και «πιθανόν μεταξύ των όρων συμμετοχής να περιλαμβάνεται και η ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΕΓΓΥΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ».
ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΤΑΔΙΟ — «ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ.»
ΤΡΙΤΟ ΣΤΑΔΙΟ — ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ
«Οι αρμόδιοι … ΕΛΕΓΧΟΥΝ ΤΑ ΤΥΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ και προχωρούν:
α) σε ΜΥΣΤΙΚΟ διαγωνισμό, στο ΑΝΟΙΓΜΑ ΤΩΝ ΕΝΣΦΡΑΓΙΣΤΩΝ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝ με την ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ,
β) σε ΦΑΝΕΡΟ (προφορικό), στην ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝ.»
⚠️ «Πολλές φορές προβλέπεται από τη διακήρυξη η ΣΥΝΕΧΙΣΗ ΤΟΥ ΜΥΣΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΦΟΡΙΚΑ, ώστε να επιτευχθεί η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΤΙΜΗ.»
ΤΕΤΑΡΤΟ ΣΤΑΔΙΟ — ΚΑΤΑΚΥΡΩΣΗ
«Είναι η ΚΑΤΑΚΥΡΩΣΗ του διαγωνισμού και η ΑΝΑΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΜΕΙΟΔΟΤΗ Ή ΤΟΥ ΠΛΕΙΟΔΟΤΗ (ανάλογα με τη μορφή). Αυτός που έκανε την καλύτερη προσφορά ΚΑΛΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ, μέσα σε ορισμένη ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ, όπου ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΡΟΙ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑΣ.»
ΠΕΜΠΤΟ ΣΤΑΔΙΟ — «ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ.»
🎯 Τα τρία πρώτα στάδια υπηρετούν τις ΤΡΕΙΣ ΑΡΧΕΣ του διαγωνισμού: η δημοσίευση → απόλυτη δημοσιότητα · ο καθορισμός προσώπων και ο έλεγχος τυπικών → αμεροληψία και αντικειμενικότητα · η σαφής διακήρυξη → ελεύθερη και απρόσκοπτη συμμετοχή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η διαδικασία περιλαμβάνει πέντε στάδια. ΠΡΩΤΟ: δημοσίευση της διακήρυξης, που «πρέπει να γίνει σε διάφορες, μεγάλης κυκλοφορίας πολιτικές και οικονομικές εφημερίδες, ώστε να λάβουν γνώση όσο το δυνατόν περισσότεροι ενδιαφερόμενοι»· η διακήρυξη «πρέπει να είναι σαφής» και να αναφέρει τα στοιχεία της αγοράς ή πώλησης (ποσότητα, ποιότητα, τεχνικά χαρακτηριστικά) και τα στοιχεία διενέργειας (ημερομηνία και ώρα, τόπο, μορφή — μυστικός ή φανερός). Πιθανόν να απαιτείται και κατάθεση εγγυητικής επιστολής τράπεζας. ΔΕΥΤΕΡΟ: καθορισμός των προσώπων παρουσία των οποίων θα γίνει ο διαγωνισμός. ΤΡΙΤΟ: διενέργεια — οι αρμόδιοι ελέγχουν τα τυπικά στοιχεία και προχωρούν, σε μυστικό διαγωνισμό, στο άνοιγμα των ενσφράγιστων προσφορών με την παρουσία των ενδιαφερομένων, και σε φανερό (προφορικό) στην παρακολούθηση των προσφορών· συχνά προβλέπεται συνέχιση και προφορικά, ώστε να επιτευχθεί η καλύτερη τιμή. ΤΕΤΑΡΤΟ: κατακύρωση του διαγωνισμού και ανακήρυξη του μειοδότη ή του πλειοδότη, ο οποίος καλείται για υπογραφή της σύμβασης μέσα σε ορισμένη προθεσμία. ΠΕΜΠΤΟ: εκτέλεση της σύμβασης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και τα πέντε στάδια, με τη σωστή σειρά.
Κριτήριο: το περιεχόμενο της διακήρυξης.
Θετικό: η διάκριση μυστικού ↔ φανερού στη διενέργεια.
Θετικό: η εγγυητική επιστολή και η σύνδεση με τις τρεις αρχές.

Ερώτηση 45 — Οι διεθνείς διαγωνισμοί

Ερώτηση: Ποιοι διαγωνισμοί καλούνται διεθνείς; Αναφέρατε παραδείγματα.

Απάντηση:

📌 «Όταν το αγαθό ή υλικό που πρόκειται να αγοραστεί ΔΕΝ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ή ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΞΙΑΣ …, στον διαγωνισμό ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΛΑΒΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΚΑΙ ΞΕΝΑ ΚΡΑΤΗ. Οι διαγωνισμοί αυτοί ΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ.»
🎯 Δύο εναλλακτικές προϋποθέσεις — αρκεί η ΜΙΑ: (α) το αγαθό δεν παράγεται στην Ελλάδα · (β) είναι μεγάλης αξίας.
ΤΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (τα ζητά ρητά η εκφώνηση)
| Κατηγορία | Παραδείγματα |
|---|---|
| Αγαθά μεγάλης αξίας | «η προμήθεια ενός ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ από τη ΔΕΗ», «ενός ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ από την ελληνική τηλεόραση» |
| Μεγάλα έργα | «ΓΕΦΥΡΩΝ, ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΩΝ, ΜΕΤΡΟ» |
| Καλλιτεχνικά | «ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΕΙΣ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ» ή «ΦΙΛΟΤΕΧΝΗΣΗ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΞΙΑΣ» |
«Διεθνείς διαγωνισμοί ΠΡΟΚΗΡΥΣΣΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΜΕΓΑΛΩΝ ΕΡΓΩΝ.»
ΚΑΙ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ
«Σήμερα, στα πλαίσια της ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, ΕΧΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΝΑ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΤΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, ΜΕ ΙΣΟΥΣ ΟΡΟΥΣ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΩΝ 15 ΚΡΑΤΩΝ-ΜΕΛΩΝ.»
💡 Αυτό είναι ουσιαστική τομή: οι διαγωνισμοί δημόσιων φορέων έπαψαν να είναι εθνική υπόθεση. Και συνδέεται άμεσα με την τρίτη αρχή του διαγωνισμού — «ελεύθερη και απρόσκοπτη συμμετοχή ΟΛΩΝ όσων έχουν τις προϋποθέσεις»: η Ε.Ε. διεύρυνε το «όλων» πέρα από τα εθνικά σύνορα.
⚠️ Χρονικό πλαίσιο: «15 κράτη-μέλη» ίσχυε την εποχή συγγραφής (1999)· έκτοτε η Ε.Ε. έχει διευρυνθεί σημαντικά. Η αρχή όμως — ισότιμη συμμετοχή επιχειρήσεων των κρατών-μελών — παραμένει.

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Όταν το αγαθό ή υλικό που πρόκειται να αγοραστεί δεν παράγεται στην Ελλάδα ή είναι μεγάλης αξίας, στον διαγωνισμό μπορούν να λάβουν μέρος και ξένα κράτη· οι διαγωνισμοί αυτοί καλούνται διεθνείς.» Αρκεί δηλαδή μία από τις δύο προϋποθέσεις. Παραδείγματα του βιβλίου: «η προμήθεια ενός αντιδραστήρα από τη ΔΕΗ, ενός τηλεοπτικού σταθμού από την ελληνική τηλεόραση». Επίσης, «διεθνείς διαγωνισμοί προκηρύσσονται και για την εκτέλεση μεγάλων έργων, όπως γεφυρών, αεροδρομίων, μετρό ή για διακοσμήσεις εκκλησιών, ή φιλοτέχνηση καλλιτεχνικών έργων μεγάλης αξίας». Τέλος, «σήμερα στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν δικαίωμα να παίρνουν μέρος στους διαγωνισμούς και των κρατικών υπηρεσιών, με ίσους όρους, επιχειρήσεις και των 15 κρατών-μελών» — μια ουσιαστική τομή, αφού οι διαγωνισμοί δημόσιων φορέων έπαψαν να είναι εθνική υπόθεση. (Ο αριθμός των 15 κρατών-μελών αφορά την εποχή συγγραφής· η αρχή της ισότιμης συμμετοχής παραμένει.)

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός, με και τις δύο προϋποθέσεις.
Κριτήριο: παραδείγματα, όπως ζητά ρητά η εκφώνηση.
Θετικό: τα μεγάλα έργα και τα καλλιτεχνικά.
Θετικό: η ευρωπαϊκή διάσταση και η ισότιμη συμμετοχή.

Ερώτηση 46 — Τα έγγραφα αγοραπωλησίας και η σημασία τους

Ερώτηση: Ποια λέγονται έγγραφα αγοραπωλησίας και ποια η σημασία των εγγράφων αυτών;

Απάντηση:

📌 ΟΡΙΣΜΟΣ: «Έγγραφα αγοραπωλησίας λέγονται τα έγγραφα εκείνα τα οποία ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΕΚΔΙΔΟΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ, ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΣΜΟ κάθε αγοραπωλησίας. Τα έγγραφα αγοραπωλησίας καλούνται και ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΕΓΓΡΑΦΑ.»
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ — ΔΙΠΛΗ, και πρέπει να δοθούν και οι δύο όψεις:
«Η έκδοση των εγγράφων αυτών έχει ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΣΗΜΑΣΙΑ, γιατί χρησιμεύουν:
ΤΟΣΟ σαν ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ της αγοραπωλησίας,
ΟΣΟ ΚΑΙ σαν ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ, που γίνονται από τις συναλλαγές, ΣΤΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ.»
🎯 Δηλαδή έχουν ΝΟΜΙΚΗ και ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ λειτουργία ταυτόχρονα. (Θυμήσου την ερώτηση 14: η συμφωνία μπορεί να είναι και προφορική — άρα τα έγγραφα δεν θεμελιώνουν την εγκυρότητα, αλλά την ΑΠΟΔΕΙΞΗ.)
ΟΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΟΥΣ
| Κριτήριο | Κατηγορίες |
|---|---|
| Προέλευση | ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ («εκδίδει η επιχείρηση») ↔ ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ («εκδίδουν τα πρόσωπα που συναλλάσσονται με την επιχείρηση») |
| Υποχρεωτικότητα | ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ («με βάση τον ΚΒΣ ή άλλους νόμους») ↔ ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΑ («δεν προβλέπονται από τον νόμο, αλλά εκδίδονται … για την ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ») |
| Σκοπιμότητα | ΣΥΝΑΨΗ → ΕΚΤΕΛΕΣΗ → ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ |
ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ: «το τιμολόγιο, το δελτίο αποστολής, το προτιμολόγιο, το πιστωτικό τιμολόγιο, το δελτίο λιανικής πώλησης, το δελτίο παροχής υπηρεσιών, οι αποδείξεις είσπραξης και πληρωμής, η φορτωτική, η απόδειξη παραλαβής».
ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΑ: «η εμπορική επιστολή, η σημείωση παραγγελίας, το ζυγολόγιο, το μετρολόγιο, τα δελτία εισαγωγής και εξαγωγής από την αποθήκη, εντάλματα πληρωμής, τα γραμμάτια είσπραξης».
⚠️ ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ κατά τον ΚΒΣ: α) στοιχεία εκδότη (ονοματεπώνυμο, επάγγελμα, διεύθυνση, Α.Φ.Μ.) · β) στοιχεία αντισυμβαλλόμενου · γ) είδος, ποσότητα, τιμή μονάδος, αξία · δ) ημερομηνία έκδοσης. Και: «Όλα τα έγγραφα … εκδίδονται σε περισσότερα από ένα αντίτυπα· υποχρεωτικά από ένα αντίτυπο ΠΑΡΑΔΙΔΕΤΑΙ στους αντισυμβαλλόμενους.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Έγγραφα αγοραπωλησίας λέγονται τα έγγραφα εκείνα τα οποία συντάσσονται και εκδίδονται κατά τη συμφωνία, την εκτέλεση και τον διακανονισμό κάθε αγοραπωλησίας· καλούνται και εμπορικά έγγραφα.» Η σημασία τους είναι διπλή: «η έκδοση των εγγράφων αυτών έχει τεράστια σημασία, γιατί χρησιμεύουν τόσο σαν αποδεικτικά στοιχεία των όρων της σύμβασης της αγοραπωλησίας, όσο και σαν δικαιολογητικά για την εγγραφή των μεταβολών, που γίνονται από τις συναλλαγές, στα λογιστικά βιβλία της επιχείρησης» — έχουν δηλαδή ταυτόχρονα νομική και λογιστική λειτουργία. Διακρίνονται σε εσωτερικά (που εκδίδει η επιχείρηση) και εξωτερικά (που εκδίδουν όσοι συναλλάσσονται με αυτήν)· σε υποχρεωτικά, που προβλέπονται από τον ΚΒΣ ή άλλους νόμους (τιμολόγιο, δελτίο αποστολής, προτιμολόγιο, πιστωτικό τιμολόγιο, δελτίο λιανικής πώλησης, αποδείξεις είσπραξης και πληρωμής, φορτωτική), και προαιρετικά (εμπορική επιστολή, σημείωση παραγγελίας, ζυγολόγιο, μετρολόγιο, εντάλματα, γραμμάτια είσπραξης)· και, ανάλογα με τη σκοπιμότητα, σε έγγραφα σύναψης, εκτέλεσης και διακανονισμού. Κατά τον ΚΒΣ πρέπει να φέρουν υποχρεωτικά τα στοιχεία εκδότη και αντισυμβαλλόμενου, το είδος, την ποσότητα, την τιμή μονάδος και την αξία, και την ημερομηνία έκδοσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός με τις τρεις φάσεις (συμφωνία, εκτέλεση, διακανονισμός).
Κριτήριο: η διπλή σημασία — αποδεικτικά και λογιστικά δικαιολογητικά.
Θετικό: οι διακρίσεις (εσωτερικά/εξωτερικά, υποχρεωτικά/προαιρετικά).
Θετικό: οι υποχρεωτικές ενδείξεις κατά τον ΚΒΣ.

Ερώτηση 47 — Τα έγγραφα που αποδεικνύουν τη σύναψη της αγοραπωλησίας

Ερώτηση: Ποια είναι τα έγγραφα που αποδεικνύουν τη σύναψη της αγοραπωλησίας;

Απάντηση:

📌 «Τα εμπορικά έγγραφα που χρησιμεύουν για τη ΣΥΝΑΨΗ της αγοραπωλησίας και ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΟΥΝ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ είναι τρία:»
① Η ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ
«Οι καλά οργανωμένες επιχειρήσεις, και αν ακόμη συνάψουν αγοραπωλησία ΠΡΟΦΟΡΙΚΑ ή με το ΤΗΛΕΦΩΝΟ ή ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ ή FAX, ΣΤΕΛΝΟΥΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΟΛΗ στην οποία καταγράφονται όσα συμφωνήθηκαν.»
Ο λόγος: «Η σύναψη της αγοραπωλησίας με εμπορική επιστολή είναι ΑΣΦΑΛΕΣΤΕΡΗ, γιατί ΤΑ ΓΡΑΠΤΑ ΜΕΝΟΥΝ και ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΕΤΑΙ Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΥΣΤΡΟΠΟΥΣ ΑΓΟΡΑΣΤΕΣ Ή ΠΩΛΗΤΕΣ.»
② ΤΟ ΣΥΜΦΩΝΗΤΙΚΟ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑΣ
«Περιέχει τα ΙΔΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ που περιέχει η εμπορική επιστολή και συντάσσεται σε ΔΥΟ ΑΝΤΙΤΥΠΑ, ΕΝΑ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΟ.»
Πότε συντάσσεται: α) «στις αγοραπωλησίες ΑΚΙΝΗΤΩΝ ή αγοράς ΠΛΟΙΩΝ, όπου απαιτείται ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΓΡΑΦΙΚΟ (δημόσιο) συμφωνητικό» · β) «στις αγοραπωλησίες ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ, ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ, ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ και ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ προϊόντων, όπου απαιτείται ΙΔΙΩΤΙΚΟ συμφωνητικό» · γ) «στις αγοραπωλησίες που συνάπτονται στο ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ».
💡 Σήμερα ιδιωτικά συμφωνητικά συντάσσονται «σε μεγάλη έκταση στις ενοικιάσεις κινητών ή ακινήτων και στις εργολαβίες».
③ Η ΣΗΜΕΙΩΣΗ Ή ΤΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΑΣ
«Οι περισσότερες παραγγελίες σήμερα δίνονται στις βιομηχανίες ή τους μεγαλεμπόρους μέσω των υπαλλήλων που ΠΕΡΙΟΔΕΥΟΥΝ ή με τους ΕΜΠΟΡΙΚΟΥΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΥΣ.»
Τα ΤΡΙΑ αντίτυπα και ο σκοπός καθενός: «Το ΠΡΩΤΟ δίνεται στον ΕΜΠΟΡΟ που κάνει την παραγγελία — «έτσι γνωρίζει τα είδη, την τιμή, την ποσότητα και τον χρόνο». Το ΔΕΥΤΕΡΟ αποστέλλεται στη βιομηχανία ή το εργοστάσιο, «για να ΕΚΤΕΛΕΣΤΕΙ η παραγγελία». Το ΤΡΙΤΟ παραμένει στο στέλεχος του περιοδεύοντος υπαλλήλου, «για τον ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΙΣΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ του».
🎯 Πρόσεξε ότι τα τρία αντίτυπα εξυπηρετούν τα τρία εμπλεκόμενα μέρη — αγοραστή, προμηθευτή και μεσολαβητή — και το καθένα για διαφορετικό λόγο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα έγγραφα που χρησιμεύουν για τη σύναψη της αγοραπωλησίας και αποδεικνύουν τους όρους της σύμβασης είναι τρία. (1) Η ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ: οι καλά οργανωμένες επιχειρήσεις, «και αν ακόμη συνάψουν αγοραπωλησία προφορικά ή με το τηλέφωνο ή τηλεγράφημα ή fax, στέλνουν και επιστολή στην οποία καταγράφονται όσα συμφωνήθηκαν»· είναι ασφαλέστερη, «γιατί τα γραπτά μένουν και διασφαλίζεται η συμφωνία από τους δύστροπους αγοραστές ή πωλητές». (2) ΤΟ ΣΥΜΦΩΝΗΤΙΚΟ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑΣ, που «περιέχει τα ίδια στοιχεία που περιέχει η εμπορική επιστολή και συντάσσεται σε δύο αντίτυπα, ένα για κάθε συμβαλλόμενο»· συντάσσεται στις αγοραπωλησίες ακινήτων ή πλοίων (συμβολαιογραφικό), γεωργικών, κτηνοτροφικών, αλιευτικών και μεταλλευτικών προϊόντων (ιδιωτικό) και στο χρηματιστήριο εμπορευμάτων. (3) Η ΣΗΜΕΙΩΣΗ Ή ΤΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΑΣ, που εκδίδεται σε τρία αντίτυπα: το πρώτο στον έμπορο που κάνει την παραγγελία, το δεύτερο στη βιομηχανία ή το εργοστάσιο για να εκτελεστεί, και το τρίτο στο στέλεχος του περιοδεύοντος υπαλλήλου «για τον υπολογισμό και την είσπραξη της προμήθειάς του».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και τα τρία έγγραφα.
Κριτήριο: ο λόγος που η εμπορική επιστολή είναι ασφαλέστερη.
Θετικό: πότε συντάσσεται συμφωνητικό (και η διάκριση συμβολαιογραφικό/ιδιωτικό).
Θετικό: τα τρία αντίτυπα του δελτίου παραγγελίας και ο σκοπός καθενός.

Ερώτηση 48 — Τα έγγραφα που εκδίδονται κατά την εκτέλεση της αγοραπωλησίας

Ερώτηση: Ποια είναι τα έγγραφα που εκδίδονται κατά την εκτέλεση της αγοραπωλησίας;

Απάντηση:

📌 Είναι ΕΝΝΕΑ — «τα έγγραφα που εκδίδονται κατά την εκτέλεση της αγοραπωλησίας είναι τα εξής:»
| | Έγγραφο | Τι βεβαιώνει |
|---|---|---|
| α) | ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ | «συντάσσει ο ΠΩΛΗΤΗΣ … κατά την παράδοση, τη φόρτωση και τη μεταφορά»· εκδίδεται «από οποιοδήποτε ΕΠΙΤΗΔΕΥΜΑΤΙΑ σε ΑΛΛΟ ΕΠΙΤΗΔΕΥΜΑΤΙΑ» |
| β) | ΖΥΓΟΛΟΓΙΟ - ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΟ | το βάρος ή ο αριθμός |
| γ) | ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ή παραγωγής | «η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ή η ΚΑΤΑΓΩΓΗ»· «χρησιμεύει για τον ΚΑΘΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΔΑΣΜΩΝ» |
| δ) | ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ | «πιστοποιείται η ΠΟΙΟΤΗΤΑ» — υποχρεωτικό όταν καθορίζεται με χημική ανάλυση (ελαιόλαδο, λιπάσματα) |
| ε) | ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΠΑΡΑΛΑΒΗΣ | «αποδεικνύεται η ΠΑΡΑΛΑΒΗ από τον αγοραστή» |
| στ) | ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ | «όταν τα εμπορεύματα ΔΕΝ παραλαμβάνονται από τον αγοραστή αλλά ΑΠΟΣΤΕΛΛΟΝΤΑΙ»· «ΣΥΝΟΔΕΥΕΙ τα εμπορεύματα κατά τη διακίνησή τους» |
| ζ) | ΔΕΛΤΙΟ ΛΙΑΝΙΚΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ (Α.Λ.Π.) | «για κάθε ΛΙΑΝΙΚΗ πώληση … ΟΧΙ με σκοπό τη μεταπώληση» |
| η) | ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ | «επιστροφής πωληθέντων ΛΙΑΝΙΚΩΣ» |
| θ) | ΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ | «επιστροφής εμπορευμάτων που πωλήθηκαν ΧΟΝΔΡΙΚΩΣ ή στην περίπτωση ΕΚΠΤΩΣΗΣ» |
⚠️ Η διάκριση (η) ↔ (θ) είναι κλασικό εξεταστικό σημείο: και τα δύο αφορούν επιστροφή — αλλά το δελτίο επιστροφής τη λιανική και το πιστωτικό τιμολόγιο τη χονδρική (και επιπλέον τις εκπτώσεις).
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΙΜΟΛΟΓΙΩΝ
· Φορολογικά: τιμολόγια ΑΓΟΡΩΝ («υποχρεωμένος να ΖΗΤΗΣΕΙ ο ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ») ↔ τιμολόγια ΠΩΛΗΣΕΩΝ («υποχρεωμένος να ΕΚΔΩΣΕΙ ο ΠΩΛΗΤΗΣ») — και τα δύο στη χονδρική.
· Κατά σκοπό: ΠΡΟΤΙΜΟΛΟΓΙΟ («ΠΡΙΝ από την εκτέλεση … για να γνωρίζει ο αγοραστής την αξία») · ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ («όταν ΔΕΝ έχει καθοριστεί ακόμη η ποιότητα και η ποσότητα»· ακυρώνεται με το οριστικό) · αγοράς ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ προϊόντων («υπογράφεται από τον αγοραστή ΚΑΙ τον παραγωγό») · αγοράς ΜΕ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ (εκδίδει ο παραγγελιοδόχος) · ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ.
💡 Ζυγολόγιο ↔ Μετρολόγιο: το ζυγολόγιο «συντάσσεται για τον προσδιορισμό του ΜΙΚΤΟΥ ΒΑΡΟΥΣ» και περιέχει «το μικτό και καθαρό βάρος για ΚΑΘΕ ΔΕΜΑ»· το μετρολόγιο εκδίδεται «ΕΑΝ η ποσότητα υπολογίζεται με ΑΡΙΘΜΟ ΤΕΜΑΧΙΩΝ, ΜΕΤΡΩΝ, ΔΩΔΕΚΑΔΩΝ».
⚠️ Και η πρακτική απλοποίηση: ο πωλητής «αντί να εκδίδει ΧΩΡΙΣΤΑ τιμολόγιο πώλησης και χωριστά δελτίο αποστολής …, μπορεί να εκδίδει ΕΝΙΑΙΟ «ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ ΠΩΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ»».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα έγγραφα που εκδίδονται κατά την εκτέλεση της αγοραπωλησίας είναι εννέα: (α) το τιμολόγιο, «το έγγραφο το οποίο συντάσσει ο πωλητής κατά την εκτέλεση της αγοραπωλησίας και μάλιστα κατά την παράδοση, τη φόρτωση και τη μεταφορά των εμπορευμάτων»· (β) το ζυγολόγιο - μετρολόγιο, για τον προσδιορισμό του μικτού βάρους ή του αριθμού των τεμαχίων· (γ) το πιστοποιητικό προέλευσης ή παραγωγής, «με το οποίο αποδεικνύεται η προέλευση ή η καταγωγή του εμπορεύματος και χρησιμεύει για τον καθορισμό των δασμών»· (δ) το πιστοποιητικό ποιότητας, υποχρεωτικό για εμπορεύματα των οποίων η ποιότητα καθορίζεται με χημική ανάλυση· (ε) η απόδειξη παραλαβής· (στ) το δελτίο αποστολής, που εκδίδεται όταν τα εμπορεύματα αποστέλλονται και τα συνοδεύει κατά τη διακίνηση· (ζ) το δελτίο λιανικής πώλησης· (η) το δελτίο επιστροφής, για επιστροφές λιανικώς· (θ) το πιστωτικό τιμολόγιο, για επιστροφές χονδρικώς ή σε περίπτωση έκπτωσης. Τα τιμολόγια διακρίνονται φορολογικά σε αγορών και πωλήσεων, και κατά σκοπό σε προτιμολόγιο, προσωρινό, αγοράς αγροτικών προϊόντων, αγοράς με προμήθεια και παροχής υπηρεσιών. Ο πωλητής μπορεί να εκδίδει ενιαίο «τιμολόγιο πώλησης και δελτίο αποστολής».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: τουλάχιστον επτά από τα εννέα έγγραφα.
Θετικό: και τα εννέα.
Κριτήριο: η διάκριση δελτίου επιστροφής (λιανική) ↔ πιστωτικού τιμολογίου (χονδρική).
Θετικό: τα είδη τιμολογίων.
Θετικό: η διάκριση ζυγολογίου ↔ μετρολογίου.

Ερώτηση 49 — Τα έγγραφα του διακανονισμού της αγοραπωλησίας

Ερώτηση: Ποια έγγραφα εκδίδονται κατά τον διακανονισμό της αγοραπωλησίας;

Απάντηση:

📌 Το πλαίσιο: «Μετά την ΕΚΤΕΛΕΣΗ της αγοραπωλησίας ακολουθεί ο ΔΙΑΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ της αξίας των εμπορευμάτων. Πρόκειται για τον ΤΡΟΠΟ ΜΕ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΕΞΟΦΛΗΣΗ, και εκδίδονται διάφορα έγγραφα με τα οποία ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ Η ΕΞΟΦΛΗΣΗ τους.»
ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΕΓΓΡΑΦΑ
| | Έγγραφο | Ποιος το εκδίδει | Τι αποδεικνύει / εντέλλεται |
|---|---|---|---|
| α) | ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ | «αυτός που ΕΙΣΠΡΑΤΤΕΙ τα χρήματα» | «η ΕΙΣΠΡΑΞΗ των συγκεκριμένων ποσών» |
| β) | ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΠΛΗΡΩΜΗΣ | «αυτός που ΠΛΗΡΩΣΕ το ποσό» | «την ΠΛΗΡΩΜΗ του ποσού» |
| γ) | ΓΡΑΜΜΑΤΙΟ ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ | «οι ΜΕΓΑΛΕΣ επιχειρήσεις, αντί της απόδειξης είσπραξης» | «ΕΝΤΟΛΗ ΣΤΟΝ ΤΑΜΙΑ ΝΑ ΕΙΣΠΡΑΞΕΙ ορισμένο ποσό» |
| δ) | ΕΝΤΑΛΜΑ ΠΛΗΡΩΜΗΣ | «οι ΜΕΓΑΛΕΣ επιχειρήσεις, αντί της απόδειξης πληρωμής» | «ΕΝΤΟΛΗ ΣΤΟΝ ΤΑΜΙΑ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ορισμένο ποσό» |
Η ΚΡΙΣΙΜΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ για τα (α) και (β):
«Μεταξύ των δύο πιο πάνω εγγράφων ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΜΙΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΦΟΡΑ· ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΟΝΟ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΠΟΥ ΤΑ ΕΚΔΙΔΕΙ ΚΑΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΚΕΦΑΛΙΔΑ. Το ένα αναγράφει «ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΕΙΣΠΡΑΞΗΣ» και εκδίδεται από αυτόν που εισπράττει, και το άλλο «ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΠΛΗΡΩΜΗΣ» και εκδίδεται από αυτόν που πληρώνει.»
🎯 ΚΑΙ Η ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑ (α),(β) ↔ (γ),(δ): οι αποδείξεις είναι ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ (βεβαιώνουν ό,τι ήδη έγινε)· το γραμμάτιο και το ένταλμα είναι ΕΝΤΟΛΕΣ (διατάσσουν ό,τι πρέπει να γίνει) — και μάλιστα προς τον ΤΑΜΙΑ, δηλαδή είναι εσωτερικά έγγραφα των μεγάλων επιχειρήσεων.
Πρακτικά στοιχεία: οι αποδείξεις εκδίδονται «σε ΔΥΟ αντίτυπα, το πρώτο παίρνει ο αντισυμβαλλόμενος και το δεύτερο παραμένει στο ΣΤΕΛΕΧΟΣ». Το γραμμάτιο και το ένταλμα εκδίδονται «από ΔΙΠΛΟΤΥΠΟ ή ΤΡΙΠΛΟΤΥΠΟ ΑΡΙΘΜΗΜΕΝΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ» και περιέχουν και τον ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΟ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΟ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ που θα πιστωθεί (γραμμάτιο) ή θα χρεωθεί (ένταλμα).
💡 Η αναφορά στους λογαριασμούς δείχνει ακριβώς τη δεύτερη λειτουργία των εμπορικών εγγράφων: χρησιμεύουν «σαν ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ για την ΕΓΓΡΑΦΗ … ΣΤΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ».

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Μετά την εκτέλεση της αγοραπωλησίας ακολουθεί ο διακανονισμός της αξίας των εμπορευμάτων· πρόκειται για τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η εξόφληση» και εκδίδονται έγγραφα «με τα οποία αποδεικνύεται η εξόφλησή τους». Αυτά είναι τέσσερα: (α) η απόδειξη είσπραξης, «το έγγραφο που εκδίδεται από αυτόν που εισπράττει τα χρήματα από αριθμημένο στέλεχος»· (β) η απόδειξη πληρωμής, «που εκδίδεται από αυτόν που πλήρωσε το ποσό»· (γ) το γραμμάτιο είσπραξης, που «εκδίδεται από τις μεγάλες επιχειρήσεις αντί της απόδειξης είσπραξης» και με το οποίο «δίδεται εντολή στον ταμία να εισπράξει ορισμένο ποσό»· (δ) το ένταλμα πληρωμής, που εκδίδεται αντί της απόδειξης πληρωμής και με το οποίο «δίδεται εντολή στον ταμία να πληρώσει ορισμένο χρηματικό ποσό». Το βιβλίο σημειώνει ρητά ότι μεταξύ των δύο αποδείξεων «δεν υπάρχει καμία ουσιαστική διαφορά· διαφέρουν μόνο ως προς το πρόσωπο που τα εκδίδει και ως προς την επικεφαλίδα». Θεμελιώδης όμως είναι η διαφορά των αποδείξεων από το γραμμάτιο και το ένταλμα: οι πρώτες είναι αποδεικτικά, ενώ τα δεύτερα είναι εντολές προς τον ταμία και περιέχουν τον πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο λογαριασμό που θα πιστωθεί ή θα χρεωθεί.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και τα τέσσερα έγγραφα.
Κριτήριο: ποιος εκδίδει το καθένα.
Θετικό: η παρατήρηση ότι οι δύο αποδείξεις δεν διαφέρουν ουσιαστικά.
Θετικό: η διάκριση αποδεικτικών ↔ εντολών προς τον ταμία.

Ερώτηση 50 — Τα κύρια πρόσωπα του εμπορίου

Ερώτηση: Ποια πρόσωπα του εμπορίου καλούνται κύρια;

Απάντηση:

📌 ΟΡΙΣΜΟΣ: «Κύρια πρόσωπα του εμπορίου καλούνται εκείνα που ασχολούνται με την ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΕΤΟΙΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΧΩΡΙΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ. Επίσης τα πρόσωπα που ασχολούνται με την αγορά ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ και την πώληση ημικατεργασμένων ή έτοιμων προϊόντων ή με την ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ.»
🎯 Η φράση-κλειδί είναι «ΓΙΑ ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ» — και είναι ακριβώς αυτό που τα ξεχωρίζει από τα ανεξάρτητα βοηθητικά πρόσωπα, που ενεργούν «για λογαριασμό ΤΡΙΤΩΝ».
«Γενικά τα κύρια πρόσωπα ΜΕΣΟΛΑΒΟΥΝ μεταξύ του ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ και του ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ και μεταφέρουν τα εμπορεύματα από τον τόπο της παραγωγής στον τόπο της κατανάλωσης ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΟ ΚΕΡΔΟΣ.»
ΤΑ ΕΞΙ ΚΥΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
| | Πρόσωπο | Τι κάνει |
|---|---|---|
| α. | ΚΥΡΙΩΣ ΕΜΠΟΡΟΣ | «αγοράζει αγαθά και τα μεταπωλεί με σκοπό το κέρδος ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ή ΜΕΤΑΒΟΛΗ στην ποιότητα και την ποσότητα»· (διακρίνεται σε μεγαλέμπορους, μικροέμπορους, λιανοπωλητές, γυρολόγους ή πλανόδιους) |
| β. | ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΣ και ΒΙΟΤΕΧΝΗΣ | «αγοράζει πρώτες ύλες και τις μετατρέπει ΜΕ ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΜΕΣΑ σ' έτοιμα προϊόντα» (σαπουνοποιός, υφαντουργός) |
| γ. | ΤΡΑΠΕΖΙΤΗΣ | «ο ΕΜΠΟΡΟΣ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ, που δανείζεται με ΜΙΚΡΟ τόκο και δανείζει με ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ, οπότε κερδίζει τη ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΤΟΚΩΝ» |
| δ. | ΠΛΟΙΟΚΤΗΤΗΣ και ΕΦΟΠΛΙΣΤΗΣ | ο πλοιοκτήτης «έχει την κυριότητα και τη διαχείριση»· ο εφοπλιστής «εκμεταλλεύεται ΓΙΑ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ένα ή περισσότερα πλοία» |
| ε. | ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ | «αναλαμβάνει τη μεταφορά προσώπων και πραγμάτων … ΜΕ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΜΕΣΟ, εισπράττοντας ΚΟΜΙΣΤΡΟ» |
| στ. | ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΣ | «αναλαμβάνει ΕΝΑΝΤΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΡΟΥ να ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙ κάποιον για ζημιά … από ΤΥΧΑΙΟ Ή ΑΠΡΟΟΠΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ» |
⚠️ Η προϋπόθεση της ασφάλισης, με το παράδειγμα του βιβλίου: ο ασφαλιστής αποζημιώνει μόνο αν η ζημιά «προέλθει από ΤΥΧΑΙΟ ΚΑΙ ΑΠΡΟΟΠΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΑΠΟ ΠΡΟΜΕΛΕΤΗ». «Εάν προέλθει από τον ίδιο τον ασφαλιζόμενο …, ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΔΕΝ ΘΑ ΔΟΘΕΙ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ, ΑΛΛΑ ΘΑ ΑΣΚΗΘΕΙ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ ΓΙΑ ΕΜΠΡΗΣΜΟ.» (Ασφαλιστικές εργασίες κάνουν μόνο Ανώνυμες Εταιρείες· η σύμβαση αποδεικνύεται με ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ, που «ισχύει συνήθως για έναν χρόνο».)
💡 Και το ΤΥΠΙΚΟ κριτήριο του εμπόρου: έμποροι απευθείας από τον νόμο είναι «η ανώνυμη εταιρεία, η ΕΠΕ, ο συνεταιρισμός, ο χρηματιστής, οι ελεγχόμενες από το κράτος ΑΕ (ΟΤΕ ΑΕ, ΟΣΕ ΑΕ)» — χωρίς να ενδιαφέρει αν ασκούν πράγματι εμπορικές πράξεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Κύρια πρόσωπα του εμπορίου καλούνται εκείνα που ασχολούνται με την αγορά και την πώληση ετοίμων προϊόντων χωρίς επεξεργασία και για δικό τους λογαριασμό· επίσης τα πρόσωπα που ασχολούνται με την αγορά πρώτων υλών και την πώληση ημικατεργασμένων ή έτοιμων προϊόντων ή με την παροχή υπηρεσιών.» Γενικά «μεσολαβούν μεταξύ του παραγωγού και του καταναλωτή και μεταφέρουν τα εμπορεύματα από τον τόπο της παραγωγής στον τόπο της κατανάλωσης με σκοπό το κέρδος». Τέτοια πρόσωπα είναι: (α) ο κυρίως έμπορος, που μεταπωλεί «χωρίς μεταποίηση ή μεταβολή στην ποιότητα και την ποσότητα» και διακρίνεται σε μεγαλεμπόρους, μικροεμπόρους, λιανοπωλητές και πλανόδιους· (β) ο βιομήχανος και ο βιοτέχνης, που αγοράζουν πρώτες ύλες και τις μετατρέπουν με μηχανικά μέσα σε έτοιμα προϊόντα· (γ) ο τραπεζίτης, «ο έμπορος του χρήματος, που δανείζεται με μικρό τόκο και δανείζει με μεγαλύτερο»· (δ) ο πλοιοκτήτης και ο εφοπλιστής· (ε) ο μεταφορέας, που μεταφέρει πρόσωπα και πράγματα με δικό του μέσο εισπράττοντας κόμιστρο· (στ) ο ασφαλιστής, που αναλαμβάνει έναντι ασφαλίστρου να αποζημιώσει για ζημιά από τυχαίο ή απρόοπτο γεγονός. Καθοριστικό στοιχείο και των έξι είναι ότι ενεργούν για δικό τους λογαριασμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός, με το «για δικό τους λογαριασμό».
Κριτήριο: τουλάχιστον πέντε από τα έξι πρόσωπα.
Θετικό: η μεσολάβηση παραγωγού-καταναλωτή με σκοπό το κέρδος.
Θετικό: η προϋπόθεση του τυχαίου γεγονότος στην ασφάλιση.

Ερώτηση 51 — Τα βοηθητικά πρόσωπα του εμπορίου και οι κατηγορίες τους

Ερώτηση: Ποια πρόσωπα καλούνται βοηθητικά πρόσωπα του εμπορίου και σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται;

Απάντηση:

📌 Η αφετηρία: «Ο έμπορος, για την ανάπτυξη και την ευημερία της επιχείρησής του, ΔΕΝ ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΣΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ. ΥΠΟΒΟΗΘΕΙΤΑΙ ΚΑΙ ΑΠΟ ΑΛΛΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ, τα οποία καλούνται ΒΟΗΘΗΤΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ.»
«Τα βοηθητικά πρόσωπα του εμπορίου διακρίνονται σε ΔΥΟ ΜΕΓΑΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ: 1. σε ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΑ και 2. σε ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ.»
ΒΟΗΘΗΤΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ
├── ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΑ ── υπαλληλική σχέση · αμοιβή = ΜΙΣΘΟΣ
│ γεν. διευθυντής · υποδιευθυντής · προϊστ. λογιστηρίου
│ λογιστής · ταμίας · αποθηκάριος · υπάλληλοι πωλητές
│ πλασιέ · περιοδεύοντες υπάλληλοι
└── ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ── αυτοτελές επάγγελμα · αμοιβή = ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ/ΜΕΣΙΤΕΙΑ
παραγγελιοδόχος · εμπορικός αντιπρόσωπος · μεσίτης
ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΑ: «καλούνται εκείνα τα ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ που ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ (συνδέονται δηλαδή με τα κύρια πρόσωπα με ΥΠΑΛΛΗΛΙΚΗ ΣΧΕΣΗ) και παρέχουν τις υπηρεσίες τους ΕΝΑΝΤΙ ΑΜΟΙΒΗΣ ΠΟΥ ΚΑΛΕΙΤΑΙ ΜΙΣΘΟΣ.» — «ονομάζονται ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ και εργάζονται ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΟΠΤΕΙΑ των κυρίων προσώπων».
Τα εννέα κυριότερα: γενικός διευθυντής · υποδιευθυντής · προϊστάμενος λογιστηρίου · λογιστής · ταμίας · αποθηκάριος · υπάλληλοι πωλητές · πλασιέ · περιοδεύοντες υπάλληλοι. («Ο αριθμός τους εξαρτάται από το ΜΕΓΕΘΟΣ και το ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ δραστηριότητας».)
ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ: «καλούνται εκείνα τα οποία ΑΣΚΟΥΝ ΑΥΤΟΤΕΛΕΣ ΚΑΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ, το έργο τους όμως είναι ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΑΙ ΥΠΟΒΟΗΘΗΤΙΚΟ με το έργο των κυρίων προσώπων.» — «ΔΕΝ ΕΞΑΡΤΩΝΤΑΙ, όπως οι υπάλληλοι, … αλλά διατηρούν την ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ τους, ΙΔΡΥΟΥΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΓΡΑΦΕΙΑ και ασκούν ιδιαίτερο επάγγελμα.»
Η κρίσιμη πρόταση: «Η εργασία τους όμως αυτή ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΓΙΑ ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ, ΑΛΛΑ ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΡΙΤΩΝ (των κυρίων προσώπων του εμπορίου).»
🎯 ΕΔΩ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΑ. Τα κύρια ενεργούν «για ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ λογαριασμό»· τα ανεξάρτητα βοηθητικά ασκούν επίσης αυτοτελές επάγγελμα, αλλά για λογαριασμό ΤΡΙΤΩΝ. Δηλαδή η αυτοτέλεια δεν αρκεί — κρίνει ποιανού ο λογαριασμός βαρύνεται.
💡 «Τα πρόσωπα αυτά διευκολύνουν πολύ τον έμπορο, ώστε να ΔΙΕΥΡΥΝΕΙ ΤΟΝ ΚΥΚΛΟ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΟΥ.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Ο έμπορος, για την ανάπτυξη και την ευημερία της επιχείρησής του, δεν στηρίζεται μόνο στις δικές του προσπάθειες· υποβοηθείται και από άλλα πρόσωπα με ειδικές γνώσεις, τα οποία καλούνται βοηθητικά πρόσωπα του εμπορίου.» Διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες. ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΑ «καλούνται εκείνα τα φυσικά πρόσωπα που ανήκουν στο προσωπικό της επιχείρησης (συνδέονται δηλαδή με τα κύρια πρόσωπα με υπαλληλική σχέση) και παρέχουν τις υπηρεσίες τους έναντι αμοιβής που καλείται μισθός»· ονομάζονται ιδιωτικοί υπάλληλοι του εμπορίου και είναι ο γενικός διευθυντής, ο υποδιευθυντής, ο προϊστάμενος λογιστηρίου, ο λογιστής, ο ταμίας, ο αποθηκάριος, οι υπάλληλοι πωλητές, ο πλασιέ και οι περιοδεύοντες υπάλληλοι. ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ «καλούνται εκείνα τα οποία ασκούν αυτοτελές και ανεξάρτητο επάγγελμα, το έργο τους όμως είναι παράλληλο και υποβοηθητικό με το έργο των κυρίων προσώπων»· διατηρούν την ανεξαρτησία τους και ιδρύουν ιδιαίτερα γραφεία, αλλά «η εργασία τους δεν γίνεται για δικό τους λογαριασμό, αλλά για λογαριασμό τρίτων». Είναι ο παραγγελιοδόχος, ο εμπορικός αντιπρόσωπος και ο μεσίτης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός των βοηθητικών προσώπων.
Κριτήριο: και οι δύο κατηγορίες, με το κριτήριο διάκρισης.
Κριτήριο: τα τρία ανεξάρτητα πρόσωπα.
Θετικό: η διαφορά μισθού ↔ προμήθειας.
Θετικό: ότι τα ανεξάρτητα ενεργούν για λογαριασμό τρίτων.

Ερώτηση 52 — Εξαρτημένα και ανεξάρτητα πρόσωπα του εμπορίου

Ερώτηση: Ποια πρόσωπα του εμπορίου καλούνται εξαρτημένα και ποια ανεξάρτητα;

Απάντηση:

Α. ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΑ
📌 «Καλούνται εκείνα τα ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ που ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ (συνδέονται δηλαδή με τα κύρια πρόσωπα με ΥΠΑΛΛΗΛΙΚΗ ΣΧΕΣΗ) και ΠΑΡΕΧΟΥΝ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥΣ ΕΝΑΝΤΙ ΑΜΟΙΒΗΣ ΠΟΥ ΚΑΛΕΙΤΑΙ ΜΙΣΘΟΣ.»
«Ονομάζονται ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ και εργάζονται ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΟΠΤΕΙΑ των κυρίων προσώπων. Ο αριθμός τους εξαρτάται από το ΜΕΓΕΘΟΣ και το ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ δραστηριότητας της επιχείρησης.»
Τα εννέα κυριότερα: ① γενικός διευθυντής («διευθύνει και εποπτεύει την επιχείρηση»· στις ατομικές επιχειρήσεις είναι συνήθως ο ίδιος ο ιδιοκτήτης) · ② υποδιευθυντής · ③ προϊστάμενος λογιστηρίου · ④ λογιστής · ⑤ ταμίας · ⑥ αποθηκάριος · ⑦ υπάλληλοι πωλητές · ⑧ πλασιέ · ⑨ περιοδεύοντες υπάλληλοι.
Β. ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ
📌 «Καλούνται εκείνα τα οποία ΑΣΚΟΥΝ ΑΥΤΟΤΕΛΕΣ ΚΑΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ, το έργο τους όμως είναι ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΑΙ ΥΠΟΒΟΗΘΗΤΙΚΟ με το έργο των κυρίων προσώπων του εμπορίου.»
«ΔΕΝ ΕΞΑΡΤΩΝΤΑΙ, όπως οι υπάλληλοι, από τα κύρια πρόσωπα, αλλά ΔΙΑΤΗΡΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΤΟΥΣ, ΙΔΡΥΟΥΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΓΡΑΦΕΙΑ και ασκούν ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ. Η εργασία τους όμως αυτή ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΓΙΑ ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ, ΑΛΛΑ ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΡΙΤΩΝ.»
Τα τρία: α) ο ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΟΔΟΧΟΣ · β) ο ΕΜΠΟΡΙΚΟΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΣ · γ) ο ΜΕΣΙΤΗΣ.
Ο ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ
| Άξονας | ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΑ | ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ |
|---|---|---|
| Σχέση | ΥΠΑΛΛΗΛΙΚΗ — ανήκουν στο προσωπικό | ΑΥΤΟΤΕΛΕΣ επάγγελμα, ιδιαίτερα γραφεία |
| Αμοιβή | ΜΙΣΘΟΣ | ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ / ΜΕΣΙΤΕΙΑ |
| Εποπτεία | «υπό την επίβλεψη και την εποπτεία» | ανεξάρτητα |
| Για λογαριασμό | της επιχείρησης | τρίτων (των κυρίων προσώπων) |
| Πρόσωπα | διευθυντής, λογιστής, ταμίας, αποθηκάριος, πλασιέ … | παραγγελιοδόχος, αντιπρόσωπος, μεσίτης |
🎯 Η πρακτική συνέπεια της διάκρισης: οι αγοραπωλησίες μέσω εξαρτημένων προσώπων είναι ΑΜΕΣΕΣ· μέσω ανεξάρτητων είναι ΕΜΜΕΣΕΣ (ερώτηση 41).
💡 Και μια ενδιαφέρουσα κατηγορία που αναφέρει το βιβλίο στα εξαρτημένα: «οι ΕΙΔΙΚΟΙ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΓΟΡΑΣ του τομέα marketing, που πληροφορούν την επιχείρηση για τη ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΩΝ, καθώς και για τις τάσεις και προτιμήσεις τους».

Σύνοψη: (ενδεικτική) ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΑ βοηθητικά πρόσωπα «καλούνται εκείνα τα φυσικά πρόσωπα που ανήκουν στο προσωπικό της επιχείρησης (συνδέονται δηλαδή με τα κύρια πρόσωπα με υπαλληλική σχέση) και παρέχουν τις υπηρεσίες τους έναντι αμοιβής που καλείται μισθός». Ονομάζονται ιδιωτικοί υπάλληλοι του εμπορίου και «εργάζονται υπό την επίβλεψη και την εποπτεία των κυρίων προσώπων». Τα κυριότερα είναι ο γενικός διευθυντής, ο υποδιευθυντής, ο προϊστάμενος λογιστηρίου, ο λογιστής, ο ταμίας, ο αποθηκάριος, οι υπάλληλοι πωλητές, ο πλασιέ και οι περιοδεύοντες υπάλληλοι. ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ «καλούνται εκείνα τα οποία ασκούν αυτοτελές και ανεξάρτητο επάγγελμα, το έργο τους όμως είναι παράλληλο και υποβοηθητικό με το έργο των κυρίων προσώπων του εμπορίου»· δεν εξαρτώνται από τα κύρια πρόσωπα, «αλλά διατηρούν την ανεξαρτησία τους, ιδρύουν ιδιαίτερα γραφεία και ασκούν ιδιαίτερο επάγγελμα», ενώ «η εργασία τους δεν γίνεται για δικό τους λογαριασμό, αλλά για λογαριασμό τρίτων». Είναι ο παραγγελιοδόχος, ο εμπορικός αντιπρόσωπος και ο μεσίτης. Πρακτική συνέπεια: οι αγοραπωλησίες μέσω εξαρτημένων προσώπων είναι άμεσες, ενώ μέσω ανεξάρτητων είναι έμμεσες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι δύο ορισμοί, με σαφή αντιδιαστολή.
Κριτήριο: παραδείγματα και από τις δύο κατηγορίες.
Κριτήριο: η διαφορά μισθού ↔ προμήθειας.
Θετικό: ότι τα ανεξάρτητα ενεργούν για λογαριασμό τρίτων.
Θετικό: η σύνδεση με άμεσες ↔ έμμεσες αγοραπωλησίες.

Ερώτηση 53 — Ο παραγγελιοδόχος

Ερώτηση: Ποιος καλείται παραγγελιοδόχος;

Απάντηση:

📌 ΟΡΙΣΜΟΣ: «Παραγγελιοδόχος είναι εκείνος που αναλαμβάνει ΚΑΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ να ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΕΙ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ, ΑΛΛΑ ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΑΛΛΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ, ΑΝΤΙ ΜΙΑΣ ΑΜΟΙΒΗΣ ΠΟΥ ΚΑΛΕΙΤΑΙ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ.»
«Απαιτείται ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ μεταξύ του παραγγελιοδόχου και του τρίτου προσώπου, ο οποίος ονομάζεται ΠΑΡΑΓΓΕΛΕΑΣ.»
ΤΑ ΕΞΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
① «Ο παραγγελιοδόχος ΕΝΕΡΓΕΙ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΟΝΟΜΑ.»
② «Αναλαμβάνει εμπορικές πράξεις (ΑΓΟΡΕΣ Ή ΠΩΛΗΣΕΙΣ) ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΡΙΤΟΥ που του δίνει παραγγελία (παραγγελέα).»
③ «Ο παραγγελιοδόχος πρέπει να ΚΡΑΤΑΕΙ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΓΕΛΕΑ, εκτός αν έχει συμφωνηθεί αλλιώς.»
④ «Η παραγγελία μπορεί να αφορά ΜΙΑ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ.»
⑤ «Η αμοιβή είναι η ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ, η οποία υπολογίζεται σε ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΠΙ ΤΟΙΣ % πάνω στην ΤΙΜΗ ΑΓΟΡΑΣ Ή ΠΩΛΗΣΗΣ.»
⑥ «Ανάμεσα στον παραγγελέα και τον παραγγελιοδόχο υπάρχει ΣΧΕΣΗ «ΕΝΤΟΛΗΣ», με ΕΝΤΟΛΕΑ τον πρώτο και ΕΝΤΟΛΟΔΟΧΟ τον δεύτερο.»
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ
| # | Είδος | Τι κάνει |
|---|---|---|
| ① | ΑΓΟΡΑΣ | «αγοράζει εμπορεύματα για λογαριασμό άλλων στο όνομά του»· ο εντολέας ορίζει ΑΝΩΤΑΤΗ τιμή· εκδίδει «τιμολόγιο ΑΓΟΡΑΣ με προμήθεια» |
| ② | ΠΩΛΗΣΗΣ | «αναλαμβάνει την πώληση στο όνομά του, αλλά για λογαριασμό τρίτου, σε ορισμένη τιμή, ΚΑΤΩ από την οποία ΔΕΝ μπορεί να πωλήσει»· ο εντολέας ορίζει ΚΑΤΩΤΑΤΗ τιμή· εκδίδει «τιμολόγιο ΠΩΛΗΣΗΣ με προμήθεια» |
| ③ | ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ | «αναλαμβάνει τη μεταφορά … με το όνομά του για λογαριασμό άλλων» |
💡 Πρόσεξε τη συμμετρία ① ↔ ②: στην αγορά ο εντολέας ορίζει ανώτατο όριο («μέχρι 250 δρχ. το κιλό»)· στην πώληση ορίζει κατώτατο. Και στις δύο ο εντολέας προστατεύεται από δυσμενή τιμή. (Στο παράδειγμα του βιβλίου, αν ο παραγγελιοδόχος δεν βρει βαμβάκι μέχρι 250 δρχ., «πρέπει να ζητήσει από τον βιομήχανο ΝΕΑ ΕΝΤΟΛΗ».)
⚠️ Υποχρέωση κατά τον ΚΒΣ: τηρεί θεωρημένο Βιβλίο «ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΩΝ» με: αύξοντα αριθμό και χρονολογία, στοιχεία εντολέα, είδος/ποσότητα/ποιότητα, όρους παράδοσης, όρους πληρωμής, αριθμό και αξία τιμολογίου.
🎯 Και για τη σύγκριση με τον αντιπρόσωπο (ερώτηση 54): «η σύμβαση παραγγελίας ΣΤΑΜΑΤΑ μετά από ΜΙΑ Ή ΛΙΓΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ» και «ο παραγγελιοδόχος ΚΡΑΤΑΕΙ ΜΥΣΤΙΚΟ το όνομα του εντολέα».

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Παραγγελιοδόχος είναι εκείνος που αναλαμβάνει κατά επάγγελμα να πραγματοποιεί εμπορικές πράξεις με το όνομά του, αλλά για λογαριασμό άλλων προσώπων, αντί μιας αμοιβής που καλείται προμήθεια.» Απαιτείται ειδική συμφωνία με το τρίτο πρόσωπο, «ο οποίος ονομάζεται παραγγελέας». Από τον ορισμό προκύπτει ότι: ενεργεί με το δικό του όνομα· αναλαμβάνει αγορές ή πωλήσεις για λογαριασμό τρίτου· «πρέπει να κρατάει μυστικό το όνομα του παραγγελέα, εκτός αν έχει συμφωνηθεί αλλιώς»· η παραγγελία μπορεί να αφορά μία ή περισσότερες πράξεις· η αμοιβή του είναι προμήθεια σε ποσοστό επί τοις εκατό πάνω στην τιμή αγοράς ή πώλησης· και ανάμεσα στους δύο υπάρχει σχέση «εντολής», με εντολέα τον παραγγελέα και εντολοδόχο τον παραγγελιοδόχο. Διακρίνονται σε παραγγελιοδόχους αγοράς (ο εντολέας ορίζει ανώτατη τιμή), πώλησης (ορίζει κατώτατη τιμή, «κάτω από την οποία δεν μπορεί να πωλήσει») και μεταφοράς. Κατά τον ΚΒΣ ο παραγγελιοδόχος τηρεί θεωρημένο βιβλίο «Παραγγελιών».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός — με το δικό του όνομα, για λογαριασμό άλλων, με προμήθεια.
Κριτήριο: η σχέση εντολέα ↔ εντολοδόχου και ο όρος παραγγελέας.
Κριτήριο: και οι τρεις διακρίσεις.
Θετικό: η μυστικότητα του ονόματος του εντολέα.
Θετικό: η συμμετρία ανώτατης ↔ κατώτατης τιμής.

Ερώτηση 54 — Ο εμπορικός αντιπρόσωπος

Ερώτηση: Ποιος καλείται εμπορικός αντιπρόσωπος;

Απάντηση:

📌 ΟΡΙΣΜΟΣ: «Εμπορικός αντιπρόσωπος είναι το ΦΥΣΙΚΟ Ή ΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ, το οποίο πραγματοποιεί ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ (αγορές-πωλήσεις) ΜΕ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΕΠΩΝΥΜΙΑ, ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ Ή ΞΕΝΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ που κάνει μ' αυτές, ΕΝΑΝΤΙ ΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΑΜΟΙΒΗΣ.»
ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΚΥΡΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΟΡΙΣΜΟΥ
① «Χρησιμοποιεί ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΕΠΩΝΥΜΙΑ.» · ② «Αγοράζει ή πουλάει προϊόντα για λογαριασμό ελληνικών ή ξένων επιχειρήσεων, που έχουν τα δικά τους χαρακτηριστικά και το ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΣΗΜΑ.» · ③ «Αναλαμβάνει τη δραστηριότητα ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ.» · ④ «Η αμοιβή του είναι ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ που υπολογίζεται σε ποσοστό επί τοις %.»
Η άδεια και η σύμβαση: «Ο νόμος 307/1976 ορίζει τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα» για την άδεια άσκησης. Μετά την άδεια, αναλαμβάνει την αντιπροσωπεία «με γραπτή συμφωνία που ονομάζεται «ΣΥΜΒΑΣΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑΣ»», που περιλαμβάνει: ① το αντικείμενο (προϊόντα) · ② τη διάρκεια · ③ την περιφέρεια · ④ κάθε άλλο στοιχείο (αποκλειστικότητα, διαφήμιση, εισπράξεις, πληρωμές, προμήθεια).
ΟΙ ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΟΔΟΧΟ — τις δίνει ρητά το βιβλίο:
① «η σύμβαση ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΑΣ ΣΤΑΜΑΤΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΑ Ή ΛΙΓΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ, ενώ η σύμβαση ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑΣ έχει ΜΟΝΙΜΟΤΕΡΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ»
② «ο παραγγελιοδόχος ΚΡΑΤΑΕΙ ΜΥΣΤΙΚΟ το όνομα του εντολέα, ενώ ο εμπορικός αντιπρόσωπος το ΚΑΝΕΙ ΓΝΩΣΤΟ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΒΑΛΛΕΙ»
ΟΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΟΥ: αγορών · πωλήσεων · εισαγωγής · εξαγωγής · για προϊόντα · για υπηρεσίες · ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΣ («ένας μόνο για μια χώρα ή περιφέρεια») · ΓΕΝΙΚΟΣ («για ολόκληρη τη χώρα») · ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΣ · ΤΟΠΙΚΟΣ.
ΟΙ ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΙ ΠΩΛΗΣΗΣ
| | ΧΩΡΙΣ παρακαταθήκη | ΜΕ παρακαταθήκη |
|---|---|---|
| Εμπορεύματα | «ΔΕΝ έχει εμπορεύματα στα χέρια του» | η επιχείρηση «στέλνει ορισμένη ποσότητα … ως ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΗ» |
| Διαδικασία | εκδίδει δελτίο παραγγελίας εις τριπλούν | τα εκθέτει σε κατάστημα ή αποθήκη |
| Κυριότητα | — | ⚠️ «ανήκει στην ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΟΜΕΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ»· τα χρησιμοποιεί «για ΕΠΙΔΕΙΞΗ» |
| Σήμερα | «ΣΠΑΝΙΖΕΙ και ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ» | «χρησιμοποιείται» |
🎯 Η σημασία του επαγγέλματος: «γνωρίζουν τις συνθήκες της αγοράς κάθε περιοχής και με το σύστημα των ΥΠΟΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ επιτυγχάνουν τη διάθεση ακόμη και στις ΠΙΟ ΑΠΟΜΑΚΡΥΣΜΕΝΕΣ πόλεις και κωμοπόλεις». Και το συμπέρασμα: «Επειδή … παίζουν ΠΡΩΤΕΥΟΝΤΑ ΡΟΛΟ στο πρόβλημα της διάθεσης …, ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Εμπορικός αντιπρόσωπος είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο πραγματοποιεί εμπορικές πράξεις (αγορές-πωλήσεις) με τη δική του επωνυμία για λογαριασμό ελληνικών ή ξένων επιχειρήσεων, μετά από έγγραφη συμφωνία που κάνει μ' αυτές, έναντι ορισμένης αμοιβής.» Τα κύρια στοιχεία: χρησιμοποιεί δική του επωνυμία· ενεργεί για λογαριασμό επιχειρήσεων που έχουν το δικό τους σήμα· αναλαμβάνει μετά από έγγραφη συμφωνία· η αμοιβή του είναι προμήθεια σε ποσοστό. Ο νόμος 307/1976 ορίζει τα προσόντα για την άδεια άσκησης, και η ανάληψη γίνεται με «σύμβαση αντιπροσωπείας» που ορίζει το αντικείμενο, τη διάρκεια, την περιφέρεια και λοιπά στοιχεία (αποκλειστικότητα, διαφήμιση, προμήθεια). Διαφέρει από τον παραγγελιοδόχο σε δύο σημεία: «η σύμβαση παραγγελίας σταματά μετά από μια ή λίγες πράξεις, ενώ η σύμβαση αντιπροσωπείας έχει μονιμότερο χαρακτήρα», και «ο παραγγελιοδόχος κρατάει μυστικό το όνομα του εντολέα, ενώ ο εμπορικός αντιπρόσωπος κάνει γνωστό και προβάλλει το όνομα αυτού που αντιπροσωπεύει». Διακρίνεται σε αντιπρόσωπο αγορών, πωλήσεων, εισαγωγής, εξαγωγής, για προϊόντα ή υπηρεσίες, αποκλειστικό, γενικό, περιφερειακό και τοπικό. Πουλά είτε χωρίς παρακαταθήκη (τρόπος που σήμερα σπανίζει) είτε με παρακαταθήκη, όπου η κυριότητα των εμπορευμάτων παραμένει στην αντιπροσωπευόμενη επιχείρηση. Το επάγγελμα «θεωρείται το επάγγελμα του μέλλοντος».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός — δική του επωνυμία, για λογαριασμό επιχειρήσεων, με έγγραφη συμφωνία.
Κριτήριο: οι δύο διαφορές από τον παραγγελιοδόχο.
Θετικό: η σύμβαση αντιπροσωπείας και το περιεχόμενό της.
Θετικό: οι δύο τρόποι πώλησης και η κυριότητα στην παρακαταθήκη.
Θετικό: οι διακρίσεις των αντιπροσώπων.

Ερώτηση 55 — Ο μεσίτης

Ερώτηση: Ποιος καλείται μεσίτης;

Απάντηση:

📌 ΟΡΙΣΜΟΣ: «Μεσίτης είναι το πρόσωπο το οποίο ΦΕΡΕΙ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΔΥΟ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΠΡΟΣΩΠΑ με σκοπό τη ΣΥΝΑΨΗ ΑΠΟ ΑΥΤΑ ΚΑΠΟΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ, ΧΩΡΙΣ ΑΥΤΟΣ ΝΑ ΠΑΙΡΝΕΙ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΑΥΤΗ και ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΙ ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ.»
🎯 ΕΔΩ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ Η ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΑΛΛΑ ΔΥΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ. Ο παραγγελιοδόχος και ο αντιπρόσωπος ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΟΥΝ τις εμπορικές πράξεις (συμβάλλονται)· ο μεσίτης ΔΕΝ συμβάλλεται καθόλου — απλώς φέρνει τους άλλους σε επαφή.
Το παράδειγμα και το έργο του: «Ο έμπορος Α αναθέτει στον μεσίτη Β να τον φέρει σε επαφή με παραγωγό που διαθέτει λάδι.» — «Το έργο του μεσίτη είναι να ΦΕΡΕΙ ΣΕ ΕΠΑΦΗ τον πωλητή με τον αγοραστή: να βρίσκει αυτόν που έχει ανάγκη και θέλει να ΠΟΥΛΗΣΕΙ, εφόσον έχει εντολή αγοράς, ή να βρίσκει αυτόν που θέλει να ΑΓΟΡΑΣΕΙ, εφόσον έχει εντολή πώλησης.»
⚠️ «ΚΑΜΙΑ ΑΛΛΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΔΕΝ ΕΧΕΙ και ΔΕΝ ΠΑΙΡΝΕΙ ΜΕΡΟΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑ. ΑΥΤΟΙ θα συμφωνήσουν τους όρους … και ΜΕΤΑ ΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΤΗΣ θα ζητήσει την ΑΜΟΙΒΗ από αυτόν που του ανέθεσε την εντολή.»
Η αμοιβή: «Η αμοιβή του καλείται ΜΕΣΙΤΕΙΑ και εξαρτάται από το ΥΨΟΣ και τη ΜΟΡΦΗ της συναλλαγής.»
Ο τύπος της συμφωνίας: «Η μεσιτεία συμφωνείται συνήθως ΠΡΟΦΟΡΙΚΑ· σε περιπτώσεις όμως που η αμοιβή είναι ΜΕΓΑΛΗ, η συμφωνία γίνεται ΕΓΓΡΑΦΩΣ.» Και «οι μεσίτες, για καλύτερη εξυπηρέτηση των πελατών τους, διατηρούν ιδιαίτερα γραφεία, τα λεγόμενα ΜΕΣΙΤΙΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ».
Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ
| | ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΟΔΟΧΟΣ | ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΣ | ΜΕΣΙΤΗΣ |
|---|---|---|---|
| Συμβάλλεται; | ✅ ναι, στο δικό του όνομα | ✅ ναι, με δική του επωνυμία | ❌ ΟΧΙ |
| Αναλαμβάνει ευθύνη; | ναι | ναι | ❌ «ΧΩΡΙΣ να αναλαμβάνει ευθύνη» |
| Αμοιβή | προμήθεια | προμήθεια | ΜΕΣΙΤΕΙΑ |
💡 Για να γίνει κάποιος μεσίτης ΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ πρέπει: ① να έχει συμπληρώσει το 25ο έτος · ② να είναι Έλληνας υπήκοος · ③ να μπορεί να ασκεί τα πολιτικά του δικαιώματα · ④ να μην έχει καταδικαστεί για κλοπή, πλαστογραφία, υπεξαίρεση · ⑤ να έχει επαρκείς γραμματικές γνώσεις. «Διορίζονται με πράξη του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ που δημοσιεύεται στο ΦΕΚ.»
⚠️ Πρόσεξε ότι το 25ο έτος είναι αυστηρότερο από το γενικό όριο των 18 για την άσκηση εμπορίας — δικαιολογείται από τον βαθμό εμπιστοσύνης που απαιτεί το επάγγελμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Μεσίτης είναι το πρόσωπο το οποίο φέρει σε επαφή δύο ή περισσότερα πρόσωπα με σκοπό τη σύναψη από αυτά κάποιας συμφωνίας, χωρίς αυτός να παίρνει μέρος σε αυτή και χωρίς να αναλαμβάνει ευθύνη για την πραγματοποίησή της.» Εδώ βρίσκεται η θεμελιώδης διαφορά του από τον παραγγελιοδόχο και τον αντιπρόσωπο, οι οποίοι συμβάλλονται οι ίδιοι. «Το έργο του μεσίτη είναι να φέρει σε επαφή τον πωλητή με τον αγοραστή, να βρίσκει αυτόν που έχει ανάγκη και θέλει να πουλήσει εφόσον έχει εντολή αγοράς, ή να βρίσκει αυτόν που θέλει να αγοράσει εφόσον έχει εντολή πώλησης. Καμία άλλη υποχρέωση δεν έχει και δεν παίρνει μέρος στην αγοραπωλησία.» Μετά το κλείσιμο της συμφωνίας «θα ζητήσει την αμοιβή από αυτόν που του ανέθεσε την εντολή». «Η αμοιβή του καλείται ΜΕΣΙΤΕΙΑ και εξαρτάται από το ύψος και τη μορφή της συναλλαγής.» Η μεσιτεία «συμφωνείται συνήθως προφορικά· σε περιπτώσεις όμως που η αμοιβή είναι μεγάλη, η συμφωνία γίνεται εγγράφως». Οι μεσίτες διατηρούν ιδιαίτερα γραφεία, τα μεσιτικά γραφεία. Για τους μεσίτες αστικών συμβάσεων απαιτείται συμπληρωμένο το 25ο έτος, ελληνική υπηκοότητα, άσκηση πολιτικών δικαιωμάτων, λευκό ποινικό μητρώο για κλοπή, πλαστογραφία ή υπεξαίρεση και επαρκείς γραμματικές γνώσεις· διορίζονται με πράξη του Υπουργείου Εμπορίου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ορισμός, με το «χωρίς να παίρνει μέρος» και «χωρίς να αναλαμβάνει ευθύνη».
Κριτήριο: η αμοιβή — ΜΕΣΙΤΕΙΑ.
Θετικό: η διαφορά από παραγγελιοδόχο και αντιπρόσωπο.
Θετικό: οι προϋποθέσεις για μεσίτη αστικών συμβάσεων.

Ερώτηση 56 — Οι κατηγορίες των μεσιτών

Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες διακρίνουμε τους μεσίτες;

Απάντηση:

📌 «Αυτοί διακρίνονται σε: Α) Μεσίτες ΑΚΙΝΗΤΩΝ (αστικών συμβάσεων), Β) Μεσίτες ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, Γ) ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ, Δ) ΝΑΥΛΩΣΕΩΝ και Ε) ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ.»
Α. ΜΕΣΙΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ («καλούνται και μεσίτες ΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ»)
«Τέτοιες αστικές συμβάσεις είναι η ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ, η ΜΙΣΘΩΣΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ — δηλαδή οικοπέδων, κατοικιών, καταστημάτων, αποθηκών.»
Οι πέντε προϋποθέσεις: ① συμπληρωμένο το 25ο έτος · ② Έλληνας υπήκοος · ③ άσκηση πολιτικών δικαιωμάτων · ④ καμία καταδίκη για κλοπή, πλαστογραφία, υπεξαίρεση · ⑤ επαρκείς γραμματικές γνώσεις. — «Διορίζονται με πράξη του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ που δημοσιεύεται στο ΦΕΚ.»
Β. ΜΕΣΙΤΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ
«Είναι εκείνος που μεσολαβεί μεταξύ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ και ΕΜΠΟΡΟΥ για τη διάθεση των προϊόντων του παραγωγού» — «καπνός, σταφίδα, λάδι, ελιές».
⚠️ «Ο διορισμός γίνεται από το ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ κάθε περιφέρειας … Επίσης το ΕΒΕ καθορίζει και το ΥΨΟΣ ΤΗΣ ΑΜΟΙΒΗΣ τους.»
Γ. ΜΕΣΙΤΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ
«Για κάθε ασφαλιστική σύμβαση που καταρτίζεται, αμείβεται με προμήθεια που ΚΑΤΑΒΑΛΛΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ.» Κατά τον νόμο 2170/1993 «περί ιδιωτικής ασφαλίσεως», πρέπει «να είναι ΓΡΑΜΜΕΝΟΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ της περιοχής του».
Δ. ΜΕΣΙΤΕΣ ΝΑΥΛΩΣΕΩΝ (ΝΑΥΛΟΜΕΣΙΤΕΣ)
«Μεσολαβούν μεταξύ ΠΛΟΙΟΚΤΗΤΗ ή ΕΦΟΠΛΙΣΤΗ που διαθέτει πλοίο για ναύλωση και του ΦΟΡΤΩΤΗ που επιθυμεί να μεταφέρει εμπορεύματα, ρυθμίζοντας τις ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ της σύμβασης ναύλωσης.»
Ε. ΜΕΣΙΤΕΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ
«Για να διοριστεί κάποιος απαιτούνται ορισμένες προϋποθέσεις που ορίζει η ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ και ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ, μετά από πρόταση της Διοίκησης του Χρηματιστηρίου.»
🎯 ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΕΝΤΕ — και αξίζει να επισημανθεί: καμία κατηγορία δεν ασκείται ελεύθερα. Κάθε μία απαιτεί διορισμό ή εγγραφή από ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ φορέα:
| Κατηγορία | Ποιος διορίζει / εγγράφει |
|---|---|
| ακινήτων | Υπουργείο Εμπορίου (πράξη στο ΦΕΚ) |
| προϊόντων | Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (και ορίζει την αμοιβή) |
| ασφαλειών | Επαγγελματικό Επιμελητήριο (ν. 2170/1993) |
| χρηματιστηρίου | Υπουργείο Εμπορίου, μετά από πρόταση της Διοίκησης |
💡 Αυτό συνδέεται άμεσα με τους αντικειμενικούς περιορισμούς (ερώτηση 8): ο «μεσίτης αστικών συμβάσεων» αναφέρεται ρητά στα επαγγέλματα που ασκούνται υπό προϋποθέσεις, με άδεια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι μεσίτες διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες. (Α) Μεσίτες ακινήτων, που «καλούνται και μεσίτες αστικών συμβάσεων» — τέτοιες συμβάσεις είναι η αγοραπωλησία και η μίσθωση ακινήτων (οικοπέδων, κατοικιών, καταστημάτων, αποθηκών)· διορίζονται με πράξη του Υπουργείου Εμπορίου που δημοσιεύεται στο ΦΕΚ, εφόσον έχουν συμπληρώσει το 25ο έτος, είναι Έλληνες υπήκοοι, ασκούν τα πολιτικά τους δικαιώματα, δεν έχουν καταδικαστεί για κλοπή, πλαστογραφία ή υπεξαίρεση και έχουν επαρκείς γραμματικές γνώσεις. (Β) Μεσίτες προϊόντων, «εκείνος που μεσολαβεί μεταξύ παραγωγού και εμπόρου για τη διάθεση των προϊόντων του παραγωγού» (καπνός, σταφίδα, λάδι, ελιές)· διορίζονται από το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο κάθε περιφέρειας, το οποίο καθορίζει και το ύψος της αμοιβής τους. (Γ) Μεσίτες ασφαλειών, που αμείβονται με προμήθεια καταβαλλόμενη από τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις και, κατά τον νόμο 2170/1993, πρέπει να είναι γραμμένοι στο επαγγελματικό επιμελητήριο της περιοχής τους. (Δ) Μεσίτες ναυλώσεων ή ναυλομεσίτες, «που μεσολαβούν μεταξύ πλοιοκτήτη ή εφοπλιστή που διαθέτει πλοίο για ναύλωση και του φορτωτή που επιθυμεί να μεταφέρει εμπορεύματα». (Ε) Μεσίτες Χρηματιστηρίου εμπορευμάτων, που διορίζονται με απόφαση του Υπουργείου Εμπορίου μετά από πρόταση της Διοίκησης του Χρηματιστηρίου. Κοινό στοιχείο και των πέντε είναι ότι καμία κατηγορία δεν ασκείται ελεύθερα: κάθε μία απαιτεί διορισμό ή εγγραφή από συγκεκριμένο φορέα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι πέντε κατηγορίες.
Κριτήριο: τι κάνει ο καθένας.
Θετικό: ποιος διορίζει κάθε κατηγορία.
Θετικό: ότι το ΕΒΕ καθορίζει και την αμοιβή των μεσιτών προϊόντων.
Θετικό: η σύνδεση με τους αντικειμενικούς περιορισμούς (άδεια).

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο