Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Καυστήρες (σελ. 104) – ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΕΥΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Καυστήρες

Ανοιχτές ερωτήσεις κατανόησης για τη συντήρηση, ρύθμιση και διάγνωση βλαβών καυστήρων πετρελαίου, αερίου και διπλού καυσίμου.

Αντικατάσταση μπεκ καυστήρα πετρελαίου

Ερώτηση: Ποιες εργασίες κάνουμε για την αντικατάσταση του μπεκ του καυστήρα πετρελαίου;

Απάντηση:

• Άσκηση 3η, §3.1.3. «Αντικατάσταση μπεκ καυστήρα»: διακοπή ρεύματος/καυσίμου, αφαίρεση καυστήρα από το λέβητα, αφαίρεση μπούκας/ηλεκτροδίων, ξεβίδωμα μπεκ, τοποθέτηση καινούργιου μπεκ ίδιου τύπου, δοκιμή λειτουργίας και έλεγχος πίεσης με μανόμετρο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διακόπτουμε το ρεύμα και την παροχή καυσίμου, αφαιρούμε τον καυστήρα από το λέβητα και βγάζουμε την μπούκα και τα ηλεκτρόδια, ξεβιδώνουμε το παλιό μπεκ και τοποθετούμε καινούργιο ίδιου τύπου βάσει του πίνακα του κατασκευαστή, επανασυναρμολογούμε τον καυστήρα, κάνουμε δοκιμή λειτουργίας, ελέγχουμε την πίεση με μανόμετρο, εξαερώνουμε την αντλία και ελέγχουμε/ρυθμίζουμε τον αέρα καύσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αφαίρεση παλιού μπεκ, τοποθέτηση ίδιου τύπου, δοκιμή λειτουργίας, έλεγχος πίεσης με μανόμετρο

Ρύθμιση αντλίας πετρελαίου

Ερώτηση: Ποιες εργασίες κάνουμε για τη ρύθμιση της αντλίας πετρελαίου;

Απάντηση:

• Άσκηση 1η, §3.1.3. «Ρύθμιση της πίεσης του πετρελαίου στον καυστήρα διασκορπισμού»: διακοπή ρεύματος και παροχής πετρελαίου, αφαίρεση πώματος και φίλτρου της αντλίας, καθαρισμός φίλτρου, τοποθέτηση μανομέτρου υψηλής πίεσης στην υποδοχή της γραμμής κατάθλιψης, εξαέρωση, ανάγνωση της πίεσης και ρύθμιση με τον ειδικό ρυθμιστικό κοχλία της αντλίας.
• «Η πίεση κατάθλιψης της αντλίας του καυστήρα είναι 10-15 atm περίπου.» Μικρότερη πίεση: κακός ψεκασμός, αδύνατη φλόγα, αργή θέρμανση· μεγαλύτερη πίεση: καπνιά/ατελής καύση, μεγαλύτερη κατανάλωση, συνέχιση καύσης μετά τη διακοπή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διακόπτουμε το ρεύμα και την παροχή πετρελαίου (διακόπτης δεξαμενής), αφαιρούμε το πώμα και το φίλτρο της αντλίας και καθαρίζουμε το φίλτρο. Ξεβιδώνουμε την τάπα της υποδοχής και συνδέουμε (χαλαρά) το μανόμετρο υψηλής πίεσης στη γραμμή κατάθλιψης, ανοίγουμε την παροχή καυσίμου, ελέγχουμε για διαρροές, θέτουμε τον καυστήρα σε λειτουργία και εξαερώνουμε μέσω του ρακόρ του μανομέτρου, το οποίο μετά σφίγγουμε. Διαβάζουμε την πίεση κατάθλιψης· αν δεν είναι μέσα στα όρια του κατασκευαστή (περίπου 10-15 atm), τη ρυθμίζουμε με τον ειδικό ρυθμιστικό κοχλία της αντλίας. Τέλος σταματάμε τον καυστήρα, αφαιρούμε το μανόμετρο, σφίγγουμε την τάπα και κάνουμε τελική εξαέρωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σύνδεση μανομέτρου, εξαέρωση, ρύθμιση με ρυθμιστικό κοχλία στα όρια του κατασκευαστή (περίπου 10-15 atm)

Καθαρισμός φίλτρου αντλίας

Ερώτηση: Για ποιο λόγο χρειάζεται ο καθαρισμός του φίλτρου της αντλίας πετρελαίου;

Απάντηση:

• Άσκηση 1η, §3.1.3. «Ο καθαρισμός του φίλτρου της αντλίας γίνεται, διότι το φράξιμό του έχει ως συνέπεια τη διακοπή της τροφοδοσίας του καυστήρα ή τη διακοπτόμενη λειτουργία του.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο καθαρισμός του φίλτρου της αντλίας χρειάζεται, διότι το φράξιμό του έχει ως συνέπεια τη διακοπή της τροφοδοσίας του καυστήρα με καύσιμο ή τη διακοπτόμενη λειτουργία του. Για τον καθαρισμό ξεβιδώνουμε το καπάκι της αντλίας, βγάζουμε το φίλτρο, το καθαρίζουμε με πινέλο και πετρέλαιο, το ξανατοποθετούμε και βιδώνουμε προσεκτικά το καπάκι, ώστε να υπάρχει καλή στεγανότητα και να μην αναρροφάται αέρας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Φραγμένο φίλτρο = διακοπή τροφοδοσίας του καυστήρα ή διακοπτόμενη λειτουργία

Ρύθμιση ηλεκτροδίων πετρελαίου

Ερώτηση: Ποιες εργασίες κάνουμε για τη ρύθμιση των ηλεκτροδίων ανάφλεξης στον καυστήρα πετρελαίου;

Απάντηση:

• Άσκηση 2η, §3.1.3. «Ρύθμιση ηλεκτροδίων ανάφλεξης»: αφαίρεση καυστήρα/μπούκας, αποσύνδεση καλωδίων υψηλής τάσης, καθαρισμός/έλεγχος ακίδων, έλεγχος διακένου 3-4mm/6-8mm με μεταλλικό ρυθμιστή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αφαιρούμε τον καυστήρα και την μπούκα, αποσυνδέουμε τα καλώδια υψηλής τάσης, αφαιρούμε την υποδοχή των ηλεκτροδίων, καθαρίζουμε/ελέγχουμε τις ακίδες (αντικατάσταση αν είναι φθαρμένες), τις επανατοποθετούμε και ελέγχουμε το διάκενο με μεταλλικό χάρακα: 3-4mm μεταξύ των ακίδων και 6-8mm από την άκρη του μπεκ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Διάκενο ρύθμισης: 3-4mm μεταξύ ακίδων, 6-8mm από την άκρη του μπεκ

Ρόλος και έλεγχος μετασχηματιστή

Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος του μετασχηματιστή ανάφλεξης και πώς γίνεται ο έλεγχος για την καλή ή όχι λειτουργία του;

Απάντηση:

• Άσκηση 5η. «Ο μετασχηματιστής είναι το όργανο το οποίο έχει ως σκοπό την αύξηση της τάσης του ρεύματος από τα 220 V στα 10000 έως 15000 V... ο έλεγχος του μετ/στή μπορεί να γίνει και πρακτικά με ένα μονωμένο κατσαβίδι, με το οποίο μπορούμε να κάνουμε βραχυκύκλωμα στις επαφές του και τη δημιουργία σπινθήρα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο μετασχηματιστής ανεβάζει την τάση του ρεύματος από τα 220V στα 10.000-15.000V, ώστε να δημιουργηθεί σπινθήρας ανάφλεξης· ανωμαλία του προκαλεί κακή λειτουργία του σπινθηριστή και κακή ανάφλεξη του καυσίμου. Ο έλεγχος γίνεται με βολτόμετρο χαμηλής τάσης (πρέπει να δείχνει την τάση δικτύου) και βολτόμετρο υψηλής τάσης (ένδειξη μέσα στα όρια του κατασκευαστή), ή πρακτικά με μονωμένο κατσαβίδι κάνοντας βραχυκύκλωμα στις επαφές για δημιουργία σπινθήρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 220V→10.000-15.000V· έλεγχος με βολτόμετρο χαμηλής/υψηλής τάσης ή μονωμένο κατσαβίδι

Αντικατάσταση αντλίας πετρελαίου

Ερώτηση: Ποιες εργασίες κάνουμε για την αντικατάσταση της αντλίας πετρελαίου;

Απάντηση:

• Άσκηση 4η. «Αντικατάσταση αντλίας πετρελαίου»: διακοπή ρεύματος/παροχής, αποσύνδεση εύκαμπτων αγωγών, ξεβίδωμα αντλίας από άξονα ηλεκτροκινητήρα και σώμα καυστήρα, τοποθέτηση νέας αντλίας, έλεγχος διαρροών και ποιότητας φλόγας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διακόπτουμε το ρεύμα και την παροχή πετρελαίου, αποσυνδέουμε τους εύκαμπτους αγωγούς σημειώνοντας ποια είναι η γραμμή προσαγωγής και ποια η επιστροφής, ξεβιδώνουμε την αντλία από τον άξονα του ηλεκτροκινητήρα και από το σώμα του καυστήρα, τοποθετούμε τη νέα αντλία, συνδέουμε τις σωληνώσεις προσαγωγής/επιστροφής, θέτουμε σε λειτουργία και ελέγχουμε για διαρροές στα σημεία σύνδεσης και για το είδος και την ποιότητα της φλόγας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αποσύνδεση/ξεβίδωμα παλιάς αντλίας, τοποθέτηση νέας, έλεγχος διαρροών και φλόγας

Αιτίες μη ανάφλεξης

Ερώτηση: Για ποιες αιτίες δε γίνεται ανάφλεξη του καύσιμου μείγματος στον καυστήρα;

Απάντηση:

• §3.1.5, «2. Δε γίνεται ανάφλεξη». Αιτίες: Α. Κακή ρύθμιση ηλεκτροδίου. Β. Κατάλοιπα άνθρακα στο διάκενο του ηλεκτροδίου. Γ. Καμένο ηλεκτρόδιο. Δ. Σπασμένος ή ραγισμένος μονωτήρας ηλεκτροδίου. Ε. Πρόβλημα ηλεκτρικής σύνδεσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δε γίνεται ανάφλεξη λόγω: κακής ρύθμισης του ηλεκτροδίου, καταλοίπων άνθρακα στο διάκενο του ηλεκτροδίου, καμένου ηλεκτροδίου, σπασμένου ή ραγισμένου μονωτήρα ηλεκτροδίου, ή προβλήματος ηλεκτρικής σύνδεσης (που συνήθως επισημαίνεται από σπινθηρισμό ή κάψιμο στο σημείο της βλάβης).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κακή ρύθμιση/καμένο ηλεκτρόδιο, σπασμένος μονωτήρας, πρόβλημα ηλεκτρικής σύνδεσης

Συνέπειες κακής λειτουργίας μετασχηματιστή

Ερώτηση: Ποιες είναι οι συνέπειες της κακής λειτουργίας του μετασχηματιστή;

Απάντηση:

• Άσκηση 5η, §3.1.3. «Τυχόν ανωμαλία του Μ/Τ έχει ως συνέπεια την κακή λειτουργία του σπινθηριστή και κακή ανάφλεξη του καυσίμου.»
• §3.1.5 (διάγνωση βλαβών). «3. Κακή ανάφλεξη — Β. Ασθενής σπινθήρας ανάφλεξης: … Ελέγξτε το μετασχηματιστή και, αν χρειάζεται, αντικαταστήστε τον.» «10. Δε γίνεται ανάφλεξη λόγω καμένου μετασχηματιστή.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κακή λειτουργία του μετασχηματιστή έχει ως συνέπεια την κακή λειτουργία του σπινθηριστή (ασθενής ή καθόλου σπινθήρας) και επομένως κακή ανάφλεξη του καυσίμου· αν ο μετασχηματιστής καεί, δε γίνεται καθόλου ανάφλεξη και ο καυστήρας δεν ανάβει. Στην περίπτωση αυτή ο μετασχηματιστής αντικαθίσταται και αναζητείται η αιτία που τον έκαψε (π.χ. έλλειψη διακένου μπούκας-διασκορπιστήρα, φωτοκύτταρο που δε «βλέπει», χαλασμένο ηλεκτρονικό, συνεχής ενεργοποίηση από το «μπουτόν»).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Συνέπειες: κακή λειτουργία σπινθηριστή, κακή ή καθόλου ανάφλεξη του καυσίμου

Πριν την εκκίνηση καυστήρα αερίου

Ερώτηση: Ποιες εργασίες κάνουμε πριν την εκκίνηση ενός καυστήρα αερίου;

Απάντηση:

• Άσκηση 1η, §3.2.2. «Εργασία και έλεγχος πριν την εκκίνηση»: Α. Εξαέρωση... Β. Δοκιμή διαρροής αερίου: κλειστή η μαγνητική βαλβίδα, σύνδεση μανομέτρου, έλεγχος πίεσης δοκιμής 1,5 επί την ονομαστική πίεση εισόδου ή Ρ min = 150 mbar.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κάνουμε εξαέρωση του αγωγού αερίου (λασκάρισμα βίδας μαστού μέτρησης, χρήση πλαστικού σωλήνα για εξαγωγή του αερίου εκτός κτιρίου, ξανασφίξιμο) και δοκιμή διαρροής αερίου: κλειστή μαγνητική βαλβίδα, σύνδεση μανομέτρου στο μαστό μέτρησης, έλεγχος πίεσης δοκιμής (1,5 φορές την ονομαστική πίεση εισόδου ή Pmin=150 mbar), εντοπισμός τυχόν διαρροής με σαπουνόνερο ή ειδικό σπρέι, και επανάληψη της δοκιμής μετά τη στεγανοποίηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Εξαέρωση αγωγού + δοκιμή διαρροής με πίεση 1,5×ονομαστική ή Pmin=150 mbar

Ρύθμιση ηλεκτροδίων αερίου

Ερώτηση: Ποιες εργασίες κάνουμε για τη ρύθμιση των ηλεκτροδίων ανάφλεξης και ιονισμού σε ένα καυστήρα αερίου;

Απάντηση:

• Άσκηση 3η, §3.2.2. «Ρύθμιση ηλεκτροδίων ανάφλεξης και ιονισμού και ρύθμιση φλογοκεφαλής»: ξεβίδωμα ρακόρ ράβδου φλογοκεφαλής, αφαίρεση καυστήρα και μπούκας, ρύθμιση ηλεκτροδίων βάσει σχεδίων, ρύθμιση θέσης διασκορπιστήρα ανάλογα με την παροχή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ξεβιδώνουμε το ρακόρ μεταξύ της ράβδου φλογοκεφαλής και του συγκροτήματος οργάνων αερίου, αφαιρούμε τον καυστήρα από το λέβητα και την μπούκα, ρυθμίζουμε τα ηλεκτρόδια ανάφλεξης και ιονισμού βάσει των σχεδίων του κατασκευαστή, και ρυθμίζουμε τη φλογοκεφαλή αλλάζοντας τη θέση του διασκορπιστήρα ανάλογα με την παροχή (μικρότερη παροχή απαιτεί μικρότερο άνοιγμα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ρύθμιση ηλεκτροδίων βάσει σχεδίων + ρύθμιση θέσης διασκορπιστήρα φλογοκεφαλής

Ηλεκτρική δοκιμή καυστήρα αερίου

Ερώτηση: Πώς γίνεται η ηλεκτρική δοκιμή λειτουργίας του καυστήρα αερίου;

Απάντηση:

• Άσκηση 3η, §3.2.2, ενότητα Γ. «Ηλεκτρική δοκιμή λειτουργίας»: έλεγχος φάσης/ουδετέρου, κλειστή βάνα αερίου, γεφύρωση επιτηρητών, προαερισμός 30-35 sec, προανάφλεξη 0,5-2,5 sec, χρόνος ασφαλείας 2-3 sec.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ελέγχουμε τη σωστή σύνδεση φάσης-ουδετέρου και τη φορά περιστροφής του κινητήρα, κλείνουμε τη βάνα αερίου, γεφυρώνουμε προσωρινά τους επιτηρητές πίεσης αέρα-αερίου, ανοίγουμε το διακόπτη και ρυθμίζουμε τους θερμοστάτες. Ακολουθεί προαερισμός του λέβητα (30-35 sec), προανάφλεξη (0,5-2,5 sec), άνοιγμα της μαγνητικής βαλβίδας, και μετά το χρόνο ασφαλείας (2-3 sec) ο αυτόματος καύσης μπλοκάρει· τέλος αφαιρούμε τις γεφυρώσεις από τους επιτηρητές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Προαερισμός 30-35 sec, προανάφλεξη 0,5-2,5 sec, χρόνος ασφαλείας 2-3 sec

Ρύθμιση επιτηρητή πίεσης αερίου

Ερώτηση: Πώς γίνεται η ρύθμιση του επιτηρητή πίεσης του αερίου;

Απάντηση:

• Άσκηση 5η, ενότητα Δ. «Ρύθμιση του επιτηρητή πίεσης αερίου»: αφαίρεση καπακιού, σύνδεση μανομέτρου, ρύθμιση με σφαιρική βάνα, ανοχή στην κλίμακα ± 15%.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αφαιρούμε το καπάκι του επιτηρητή, συνδέουμε το κατάλληλο μανόμετρο για μέτρηση της ονομαστικής πίεσης, καθορίζουμε την επιθυμητή πίεση διακοπής, τη ρυθμίζουμε με τη βοήθεια της σφαιρικής βάνας, γυρίζουμε προσεκτικά το κουμπί ρύθμισης μέχρι να διακόψει ο επιτηρητής (η τιμή στην κλίμακα πρέπει να συμφωνεί περίπου με το μανόμετρο, ανοχή ±15%) και τέλος ανοίγουμε τη σφαιρική βάνα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ρύθμιση με σφαιρική βάνα μέχρι διακοπή, ανοχή κλίμακας ±15%

Έλεγχος ρεύματος ιονισμού

Ερώτηση: Πώς γίνεται ο έλεγχος του ρεύματος ιονισμού;

Απάντηση:

• Άσκηση 6η. «Έλεγχος του ρεύματος ιονισμού»: ξεβίδωμα καλωδίου ιονισμού, σύνδεση μικροαμπερομέτρου σε σειρά, ελάχιστη απαιτούμενη ένταση ρεύματος 2 έως 3 μΑ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ξεβιδώνουμε το καλώδιο ιονισμού από την επαφή της βάσης του αυτομάτου καύσης και συνδέουμε ένα μικροαμπερόμετρο σε σειρά· η ελάχιστη απαιτούμενη ένταση ρεύματος είναι 2 έως 3 μΑ. Ανεπαρκές ή μηδενικό ρεύμα μπορεί να ερμηνευθεί ως ρεύμα διαφυγής, ένωση με τη γη, ή λανθασμένη τοποθέτηση του ηλεκτροδίου ιονισμού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μικροαμπερόμετρο σε σειρά, ελάχιστη ένταση 2-3 μΑ

Οσμή αερίου στο λεβητοστάσιο

Ερώτηση: Τι κάνουμε όταν υπάρχει οσμή αερίου στο χώρο του λεβητοστασίου;

Απάντηση:

• §3.2.3. «Αν υπάρχει οσμή αερίου»: κλείστε το σφαιρικό διακόπτη ασφαλείας, αποφύγετε τη δημιουργία σπινθήρα, αερίστε το χώρο, ψάξτε για τη διαρροή και σταματήστε την.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κλείνουμε το σφαιρικό διακόπτη ασφαλείας, αποφεύγουμε τη δημιουργία σπινθήρα, αερίζουμε το χώρο ανοίγοντας πόρτες και παράθυρα, ψάχνουμε για τη διαρροή και τη σταματάμε (αν προέρχεται από τη γραμμή τροφοδοσίας ειδοποιούμε την εταιρεία αερίου), και αφού εξαλείψουμε τη διαρροή κάνουμε έλεγχο της σειράς λειτουργιών του καυστήρα με το διακόπτη ασφαλείας κλειστό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κλείσιμο διακόπτη ασφαλείας, αερισμός χώρου, εντοπισμός/διακοπή διαρροής

Καυστήρες διπλού καυσίμου

Ερώτηση: Πότε χρησιμοποιούνται συνήθως οι καυστήρες διπλού καυσίμου;

Απάντηση:

• §3.3. «Οι καυστήρες διπλού καυσίμου χρησιμοποιούνται συνήθως σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις, σε μεγάλα συγκροτήματα, όπως τα νοσοκομεία, όπου χρειάζεται να υπάρχει συνεχής παραγωγή θερμικής ενέργειας για διάφορες χρήσεις.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρησιμοποιούνται συνήθως σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις και σε μεγάλα συγκροτήματα, όπως τα νοσοκομεία, όπου χρειάζεται συνεχής παραγωγή θερμικής ενέργειας για διάφορες χρήσεις. Καίνε πετρέλαιο και αέριο εναλλακτικά με κοινό κοντρόλ, και η αλλαγή καυσίμου γίνεται χειροκίνητα ή με αυτοματισμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Βιομηχανικές εγκαταστάσεις/νοσοκομεία, συνεχής παραγωγή θερμικής ενέργειας