Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Η Δομή του Ψυγείου (σελ. 69-71) – ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΨΥΞΗΣ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Η Δομή του Ψυγείου
Λύσεις στις 25 επαναληπτικές ερωτήσεις του κεφαλαίου 2: τον σκοπό και τους τύπους του εξατμιστή (φυσικής/εξαναγκασμένης κυκλοφορίας), τον σκοπό, το σχήμα και την τοποθέτηση του συμπιεστή, τον σκοπό και τους τρόπους ψύξης του συμπυκνωτή, τους σκοπούς, τα πλεονεκτήματα/μειονεκτήματα και τη στήριξη του τριχοειδή σωλήνα, τη δομή του μικρού επαγγελματικού ψυγείου, καθώς και τη διεργασία της κατάψυξης και τη δομή του οικιακού ή μικρού επαγγελματικού καταψύκτη.
Σκοπός εξατμιστή οικιακού ψυγείου
Ερώτηση: Ποιος είναι ο σκοπός του εξατμιστή ενός οικιακού ψυγείου;
Απάντηση:
- §2.1α. «Η ψύξη του αέρα που κυκλοφορεί μέσα στον ψυκτικό θάλαμο πραγματοποιείται με μια συσκευή, η οποία ονομάζεται εξατμιστής... και η οποία ουσιαστικά αποτελεί έναν εναλλάκτη θερμότητας, στον οποίο γίνεται εναλλαγή θερμότητας μεταξύ του αέρα του θαλάμου και ενός κατάλληλου ψυκτικού μέσου, το οποίο ρέει μέσα στον εξατμιστή.»
Σύνοψη: Ο εξατμιστής (ή στοιχείο ατμοποίησης) είναι ένας εναλλάκτης θερμότητας μέσα στον ψυκτικό θάλαμο. Σκοπός του είναι να ψύχει τον αέρα που κυκλοφορεί στον θάλαμο, πραγματοποιώντας εναλλαγή θερμότητας μεταξύ του αέρα και του ψυκτικού μέσου που ρέει μέσα του, ώστε ο αέρας να αποκτά χαμηλότερη θερμοκρασία και να μπορεί να απορροφά τη θερμότητα και την υγρασία των τροφίμων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Εξατμιστής = εναλλάκτης θερμότητας που ψύχει τον αέρα του θαλάμου
Μεταβολές αέρα πάνω από τον εξατμιστή
Ερώτηση: Ποιες μεταβολές παθαίνει ο αέρας του θαλάμου του ψυγείου καθώς περνά πάνω από τον εξατμιστή;
Απάντηση:
- §2.1α. «Ο αέρας περνά πάνω από τη σερπαντίνα ή την πλάκα και χάνει τόσο αισθητή θερμότητα, οπότε μειώνεται η θερμοκρασία του, όσο και λανθάνουσα θερμότητα, οπότε παθαίνει αφύγρανση (ελαττώνεται η υγρασία του), γεγονός που προκαλεί το σχηματισμό πάγου στη σερπαντίνα ή την πλάκα του εξατμιστή.»
Σύνοψη: Καθώς ο αέρας του θαλάμου περνά πάνω από τον εξατμιστή χάνει αισθητή θερμότητα, οπότε μειώνεται η θερμοκρασία του, και λανθάνουσα θερμότητα, οπότε παθαίνει αφύγρανση (ελαττώνεται η υγρασία του). Η απώλεια λανθάνουσας θερμότητας προκαλεί το σχηματισμό πάγου πάνω στη σερπαντίνα ή την πλάκα του εξατμιστή. Στη συνέχεια ο ψυχρός και ξηρός αέρας επιστρέφει στο θάλαμο, όπου απορροφά τη θερμότητα και την υγρασία των τροφίμων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ψύξη (μείωση θερμοκρασίας) + αφύγρανση → σχηματισμός πάγου στον εξατμιστή
Ένας ή δύο εξατμιστές
Ερώτηση: Πότε το οικιακό ψυγείο χρειάζεται έναν και πότε δύο εξατμιστές;
Απάντηση:
- §2.1α. «α) Ο θάλαμος κατάψυξης επικοινωνεί με το θάλαμο συντήρησης, οπότε το ψυγείο έχει ένα μόνο εξατμιστή... β) το ψυγείο έχει δύο ξεχωριστούς θαλάμους, οπότε διαθέτει δύο εξατμιστές συνδεμένους σε σειρά, και ο ένας εξατμιστής ψύχει τον αέρα μέχρι και -24°C ενώ ο άλλος τον ψύχει από 2° έως 4°C.»
Σύνοψη: Το ψυγείο χρειάζεται έναν εξατμιστή όταν ο θάλαμος κατάψυξης επικοινωνεί με το θάλαμο συντήρησης (παλαιότερος τύπος ψυγείων)· ο εξατμιστής ψύχει τον αέρα μέχρι τους -18°C ή χαμηλότερα και ένα μέρος του (βαρύτερος, ψυχρότερος αέρας) ρέει προς το θάλαμο συντήρησης. Χρειάζεται δύο εξατμιστές, συνδεδεμένους σε σειρά, όταν το ψυγείο έχει δύο ξεχωριστούς θαλάμους: ο ένας εξατμιστής ψύχει τον αέρα μέχρι και -24°C (κατάψυξη) και ο άλλος από 2° έως 4°C (συντήρηση).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- 1 εξατμιστής: θάλαμοι επικοινωνούν· 2 εξατμιστές σε σειρά: ξεχωριστοί θάλαμοι
Τύποι κυκλοφορίας αέρα στον εξατμιστή
Ερώτηση: Ποιους τύπους κυκλοφορίας αέρα πάνω από τον εξατμιστή γνωρίζετε;
Απάντηση:
- §2.1α. «Οι εξατμιστές των οικιακών ψυγείων διακρίνονται σε δύο τύπους ως προς τον τρόπο κυκλοφορίας του αέρα: α) φυσικής κυκλοφορίας και β) εξαναγκασμένης κυκλοφορίας.»
Σύνοψη: Οι εξατμιστές των οικιακών ψυγείων διακρίνονται, ως προς τον τρόπο κυκλοφορίας του αέρα, σε δύο τύπους: (α) εξατμιστές φυσικής κυκλοφορίας, όπου ο αέρας κινείται ελεύθερα λόγω διαφοράς πυκνότητας (θερμότερος-ελαφρύτερος ανεβαίνει, ψυχρότερος-βαρύτερος κατεβαίνει), και (β) εξατμιστές εξαναγκασμένης κυκλοφορίας, όπου ένας ανεμιστήρας με ηλεκτροκινητήρα αναγκάζει τον αέρα να κινείται με μεγαλύτερη ταχύτητα μέσα από τον εξατμιστή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- 2 τύποι: φυσικής κυκλοφορίας, εξαναγκασμένης κυκλοφορίας
Μορφές εξατμιστών ανά τύπο
Ερώτηση: Να περιγράψετε γενικά τις μορφές των εξατμιστών του οικιακού ψυγείου ανάλογα με τον τύπο του εξατμιστή.
Απάντηση:
- §2.1α. «Οι εξατμιστές φυσικής κυκλοφορίας έχουν συνήθως σχήμα επίπεδης πλάκας, στην οποία οι δίοδοι (κανάλια) ροής του ψυκτικού μέσου διαμορφώνονται με πρεσάρισμα των δύο μισών της πλάκας...» και «Οι εξατμιστές αυτού του τύπου [εξαναγκασμένης κυκλοφορίας] κατασκευάζονται από σωλήνα αλουμινίου, στον οποίο στερεώνονται με συγκόλληση μικρά πτερύγια... Ο σωλήνας αλουμινίου διαμορφώνεται με πολλά τυλίγματα, ώστε να σχηματίζει μια σερπαντίνα.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο εξατμιστής φυσικής κυκλοφορίας έχει συνήθως μορφή επίπεδης πλάκας: τα κανάλια ροής του ψυκτικού μέσου διαμορφώνονται με πρεσάρισμα δύο μισών πλακών όπου έχουν προδιαμορφωθεί κατάλληλες κοιλότητες. Η πλάκα καλύπτει όλο το χώρο του θαλάμου κατάψυξης, τα τρόφιμα έρχονται σε άμεση επαφή με την επιφάνειά της. Ο εξατμιστής εξαναγκασμένης κυκλοφορίας έχει τη μορφή σερπαντίνας: κατασκευάζεται από σωλήνα αλουμινίου με πολλά τυλίγματα, πάνω στον οποίο στερεώνονται με συγκόλληση μικρά πτερύγια σε ίση μεταξύ τους απόσταση (ώστε να επιτρέπεται σχηματισμός πάγου χωρίς εμπόδιση της ροής αέρα), αυξάνοντας την επιφάνεια εναλλαγής θερμότητας· η θέση του μπορεί να είναι οριζόντια ή κατακόρυφη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Φυσικής κυκλοφορίας: επίπεδη πλάκα με πρεσαριστά κανάλια· εξαναγκασμένης: σερπαντίνα αλουμινίου με πτερύγια
Τοποθέτηση εξατμιστών
Ερώτηση: Πού τοποθετούνται οι διάφοροι τύποι εξατμιστών του ψυγείου;
Απάντηση:
- §2.1α. «ο εξατμιστής, ο οποίος λόγω της διαμόρφωσης του καλύπτει όλο το χώρο του θαλάμου κατάψυξης» (φυσικής κυκλοφορίας) και «Ο εξατμιστής εξαναγκασμένης κυκλοφορίας τοποθετείται κανονικά στο πίσω μέρος του θαλάμου κατάψυξης και δεν είναι εκτεθειμένος ούτε στα τρόφιμα αλλά ούτε και στο χρήστη.»
Σύνοψη: Ο εξατμιστής φυσικής κυκλοφορίας, λόγω της μορφής επίπεδης πλάκας, καλύπτει όλο το χώρο του θαλάμου κατάψυξης, με τα τρόφιμα σε άμεση επαφή με την επιφάνειά του. Ο εξατμιστής εξαναγκασμένης κυκλοφορίας τοποθετείται κανονικά στο πίσω μέρος του θαλάμου κατάψυξης, οριζόντια ή κατακόρυφα ανάλογα με τη διαμόρφωση του θαλάμου, χωρίς να είναι εκτεθειμένος στα τρόφιμα ή στο χρήστη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Φυσικής κυκλοφορίας: καλύπτει όλο τον θάλαμο κατάψυξης· εξαναγκασμένης: πίσω μέρος, μη εκτεθειμένος
Σκοπός συμπιεστή οικιακού ψυγείου
Ερώτηση: Ποιος είναι ο σκοπός του συμπιεστή ενός οικιακού ψυγείου;
Απάντηση:
- §2.1β. «εισάγεται στο ψυγείο ένα ειδικό μηχάνημα, το οποίο ονομάζεται συμπιεστής και το οποίο έχει σκοπό να αναρροφά αρχικά το ψυκτικό μέσον που περιέχει τη θερμότητα του αέρα του ψυγείου από τον εξατμιστή... σε χαμηλή πίεση και ακολούθως να το συμπιέζει... έτσι, ώστε να αποβάλλεται η θερμότητα του ψυκτικού μέσου προς τον αέρα του περιβάλλοντος χώρου μέσω του συμπυκνωτή.»
Σύνοψη: Ο συμπιεστής αναρροφά το ψυκτικό μέσο (που περιέχει τη θερμότητα του αέρα του ψυγείου) από τον εξατμιστή σε χαμηλή πίεση και το συμπιέζει, ανεβάζοντάς του την πίεση, ώστε η θερμότητά του να μπορεί να αποβληθεί προς τον αέρα του περιβάλλοντος χώρου μέσω του συμπυκνωτή. Με τον τρόπο αυτό ο συμπιεστής πετυχαίνει την εξαναγκασμένη ροή θερμότητας από τον ψυχρό αέρα του ψυγείου προς τον θερμότερο αέρα του περιβάλλοντος, κάτι που δεν θα γινόταν από μόνο του σύμφωνα με το 2ο Αξίωμα της Θερμοδυναμικής.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Συμπιεστής: αναρρόφηση ψυκτικού σε χαμηλή πίεση + συμπίεση → αποβολή θερμότητας στο περιβάλλον
Σχήμα, ισχύς και τρόπος άντλησης συμπιεστή
Ερώτηση: Ποιο είναι το συνηθισμένο εξωτερικό σχήμα του συμπιεστή, ποια είναι η περιοχή ισχύος του και πώς αντλεί το ψυκτικό ρευστό;
Απάντηση:
- §2.1β. «Το σχήμα τους είναι εντελώς κλειστό... Το σχήμα αυτό... μοιάζει αρκετά με το σχήμα της τηγανίτας... και γι' αυτό οι συμπιεστές αυτοί ονομάσθηκαν τύπου Τηγανίτας. Οι συμπιεστές αυτού του τύπου είναι θετικού εκτοπίσματος και αντλούν το αέριο ψυκτικό μέσον... χρησιμοποιώντας την αρχή της παλινδρόμησης, οπότε έχουν έμβολο, ή την αρχή της περιστροφής, οπότε έχουν στροφείο... Η ισχύς των συμπιεστών αυτών... κυμαίνεται από 90 έως 250W (1/8 έως 1/3 HP) περίπου.»
Σύνοψη: Το εξωτερικό σχήμα του συμπιεστή είναι εντελώς κλειστό και μοιάζει με «τηγανίτα» (τύπου Τηγανίτας), αφού τα δύο τμήματά του ενώνονται με συγκόλληση ώστε να είναι ερμητικά στεγανοποιημένος. Η ισχύς του κυμαίνεται από 90 έως 250W (1/8 έως 1/3 HP), πάντα μικρότερη από έναν ίππο (κλασματικής ισχύος). Είναι θετικού εκτοπίσματος και αντλεί το αέριο ψυκτικό μέσο από τον εξατμιστή είτε με την αρχή της παλινδρόμησης (έχει έμβολο) είτε με την αρχή της περιστροφής (έχει στροφείο/ρότορα).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Σχήμα «τηγανίτας», ερμητικός, 90-250W (κλασματικής ισχύος), θετικού εκτοπίσματος (έμβολο ή στροφείο)
Τοποθέτηση συμπιεστή
Ερώτηση: Πού τοποθετείται ο συμπιεστής του οικιακού ψυγείου;
Απάντηση:
- §2.1β. «Ο συμπιεστής του οικιακού ψυγείου τοποθετείται στο κάτω και πίσω μέρος του ψυγείου έτσι, ώστε ο τεχνίτης (ή ο χρήστης) να έχει άνετη πρόσβαση σε αυτόν... τα σύγχρονα ψυγεία διαθέτουν μικρούς τροχούς στη βάση τους, ώστε να μετακινούνται εύκολα.»
Σύνοψη: Ο συμπιεστής τοποθετείται στο κάτω και πίσω μέρος του ψυγείου, ώστε ο τεχνίτης ή ο χρήστης να έχει άνετη πρόσβαση σε αυτόν για συντήρηση. Επειδή για τη συντήρησή του το ψυγείο πρέπει να απομακρύνεται από τον τοίχο, τα σύγχρονα ψυγεία διαθέτουν μικρούς τροχούς στη βάση τους για εύκολη μετακίνηση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κάτω και πίσω μέρος του ψυγείου, για εύκολη πρόσβαση συντήρησης
Σωληνώσεις συμπιεστή
Ερώτηση: Με ποιες σωληνώσεις του ψυγείου συνδέεται ο συμπιεστής;
Απάντηση:
- §2.1β. «Οι βασικές σωληνώσεις που συνδέονται με το συμπιεστή είναι δύο, ήτοι η σωλήνωση (γραμμή) αναρρόφησης, η οποία χρησιμεύει για τη μεταφορά του ατμού του ψυκτικού μέσου από τον εξατμιστή, και η σωλήνωση (γραμμή) κατάθλιψης, η οποία μεταφέρει τον ήδη συμπιεσμένο ατμό μέχρι... τον συμπυκνωτή.»
Σύνοψη: Ο συμπιεστής συνδέεται με δύο βασικές σωληνώσεις: τη σωλήνωση (γραμμή) αναρρόφησης, που μεταφέρει τον ατμό του ψυκτικού μέσου από τον εξατμιστή προς τον συμπιεστή, και τη σωλήνωση (γραμμή) κατάθλιψης, που μεταφέρει τον ήδη συμπιεσμένο ατμό από τον συμπιεστή μέχρι τον συμπυκνωτή. Οι σωληνώσεις αυτές είναι συνήθως από χαλκό και σπανιότερα από χάλυβα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Γραμμή αναρρόφησης (από εξατμιστή) + γραμμή κατάθλιψης (προς συμπυκνωτή), συνήθως χαλκός
Εργασίες εξυπηρέτησης συμπιεστή
Ερώτηση: Πώς μπορούμε να εκτελούμε τις εργασίες εξυπηρέτησης του συμπιεστή;
Απάντηση:
- §2.1β. «ο συμπιεστής έχει συνήθως μια μικρή σωληνωτή προεξοχή (απόφυση), η οποία ονομάζεται ειδικός σωλήνας εξυπηρέτησης (service) και η οποία αποτελεί προέκταση της γραμμής αναρρόφησης και επομένως μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τις εργασίες εξυπηρέτησης του συμπιεστή, όπως είναι η δημιουργία κενού ή η προσθήκη ψυκτικού υγρού.»
Σύνοψη: Οι εργασίες εξυπηρέτησης του συμπιεστή εκτελούνται μέσω του ειδικού σωλήνα εξυπηρέτησης (service), μιας μικρής σωληνωτής προεξοχής (απόφυσης) που αποτελεί προέκταση της γραμμής αναρρόφησης. Μέσω αυτού μπορεί, για παράδειγμα, να δημιουργηθεί κενό στο ψυκτικό κύκλωμα ή να προστεθεί ψυκτικό υγρό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Μέσω του σωλήνα εξυπηρέτησης (service, προέκταση γραμμής αναρρόφησης): κενό, πλήρωση ψυκτικού
Σκοπός συμπυκνωτή
Ερώτηση: Ποιος είναι ο σκοπός του συμπυκνωτή ενός οικιακού ψυγείου;
Απάντηση:
- §2.1γ. «Ο σκοπός του συμπυκνωτή... είναι να συμπυκνώνει τον ατμό του ψυκτικού μέσου, δηλ. να τον μετατρέπει σε υγρό, οπότε κατά τη συμπύκνωση αυτή θα αποβάλλεται ολόκληρη η ενέργεια που έχει πάρει το ψυκτικό μέσον στον εξατμιστή και στο συμπιεστή.»
Σύνοψη: Ο σκοπός του συμπυκνωτή είναι να συμπυκνώνει τον θερμό ατμό του ψυκτικού μέσου που εξέρχεται από τον συμπιεστή, δηλαδή να τον μετατρέπει σε υγρό. Κατά τη συμπύκνωση αυτή αποβάλλεται στον περιβάλλοντα αέρα ολόκληρη η ενέργεια (ενθαλπία) που είχε πάρει το ψυκτικό μέσο στον εξατμιστή (θερμότητα τροφίμων/υγρασίας/πόρτας) και στον συμπιεστή (ενέργεια συμπίεσης), ώστε το ψυγείο να μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Συμπυκνωτής: μετατρέπει ατμό ψυκτικού σε υγρό, αποβάλλοντας τη θερμότητα/ενθαλπία στο περιβάλλον
Τρόποι ψύξης συμπυκνωτή
Ερώτηση: Με ποιους τρόπους μπορεί να ψύχεται ο συμπυκνωτής του ψυγείου;
Απάντηση:
- §2.1γ. «Στα οικιακά ψυγεία ο συμπυκνωτής ψύχεται είτε με αέρα φυσικής κυκλοφορίας, δηλ. με τον περιβάλλοντα αέρα, ο οποίος ρέει μέσα από το συμπυκνωτή μόνος του... ή με αέρα εξαναγκασμένης ή βεβιασμένης κυκλοφορίας, οπότε προστίθεται ένας ανεμιστήρας μαζί με τον ηλεκτροκινητήρα του πίσω από το συμπυκνωτή.»
Σύνοψη: Ο συμπυκνωτής των οικιακών ψυγείων ψύχεται με δύο τρόπους: με αέρα φυσικής κυκλοφορίας, όπου ο περιβάλλων αέρας ρέει μέσα από τον συμπυκνωτή μόνος του (επειδή θερμαίνεται) χωρίς εξωτερική βοήθεια, ή με αέρα εξαναγκασμένης (βεβιασμένης) κυκλοφορίας, όπου προστίθεται ανεμιστήρας με τον ηλεκτροκινητήρα του πίσω από τον συμπυκνωτή, στέλνοντας τον αέρα με μεγάλη ταχύτητα πάνω του.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Φυσική κυκλοφορία αέρα ή εξαναγκασμένη κυκλοφορία (με ανεμιστήρα)
Τοποθέτηση και μορφή συμπυκνωτή
Ερώτηση: Πού τοποθετείται ο συμπυκνωτής και ποια μορφή έχει ανάλογα με τον τρόπο ψύξης του;
Απάντηση:
- §2.1γ. «Στην πρώτη περίπτωση, ο συμπυκνωτής του ψυγείου έχει τη μορφή σωλήνωσης, η οποία διαμορφώνεται έτσι, ώστε να σχηματίζει σχάρα... και τοποθετείται (κρεμιέται) στο πίσω μέρος του ψυγείου. Στη δεύτερη περίπτωση..., ο συμπυκνωτής έχει τη μορφή σερπαντίνας με πτερύγια, η οποία όμως τοποθετείται στο πίσω μέρος του ψυγείου και συγκεκριμένα πάνω στη βάση του και μεταξύ συμπιεστή και ανεμιστήρα.»
Σύνοψη: Στην περίπτωση φυσικής κυκλοφορίας, ο συμπυκνωτής έχει τη μορφή σωλήνωσης διαμορφωμένης σε σχάρα (συνήθως με πτερύγια) και κρέμεται στο πίσω μέρος του ψυγείου. Στην περίπτωση εξαναγκασμένης κυκλοφορίας, έχει τη μορφή σερπαντίνας με πτερύγια και τοποθετείται επίσης στο πίσω μέρος του ψυγείου, πάνω στη βάση του, ανάμεσα στον συμπιεστή και τον ανεμιστήρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Φυσική κυκλοφορία: σχάρα, κρεμαστή πίσω· εξαναγκασμένη: σερπαντίνα με πτερύγια, στη βάση μεταξύ συμπιεστή-ανεμιστήρα
Προσοχή στην τοποθέτηση του ψυγείου
Ερώτηση: Τι πρέπει να προσέχουμε κατά την τοποθέτηση του οικιακού ψυγείου;
Απάντηση:
- §2.1γ. «το ψυγείο πρέπει να τοποθετείται με μεγάλη προσοχή, ώστε να εξασφαλίζεται η ανεμπόδιστη ροή του αέρα γύρω από το συμπυκνωτή, δηλ. η πίσω πλευρά του ψυγείου πρέπει να απέχει αρκετή απόσταση από τον τοίχο ή τα ντουλάπια της κουζίνας. Διαφορετικά, η κυκλοφορία του αέρα θα είναι κακή... με αποτέλεσμα να δημιουργείται υψηλή θερμοκρασία και συνεπώς και πίεση στο συμπυκνωτή...» και «η μετακίνηση του ψυγείου πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή, ιδιαίτερα δε αν ο συμπυκνωτής του είναι στερεωμένος στην πίσω πλευρά... διότι τότε ο συμπυκνωτής κινδυνεύει να πάθει σοβαρή ζημιά.»
Σύνοψη: Κατά την τοποθέτηση του ψυγείου πρέπει να εξασφαλίζεται η ανεμπόδιστη ροή αέρα γύρω από τον συμπυκνωτή, δηλαδή η πίσω πλευρά του ψυγείου να απέχει αρκετή απόσταση από τον τοίχο ή τα ντουλάπια της κουζίνας· διαφορετικά η κυκλοφορία αέρα θα είναι κακή, θα δημιουργηθεί υψηλή θερμοκρασία/πίεση στον συμπυκνωτή, θα μειωθεί η απόδοση του ψυγείου και θα καταπονηθεί ο συμπιεστής (θα λειτουργεί περισσότερη ώρα). Επιπλέον, πρέπει να τοποθετείται σε χώρο με συνθήκες άνεσης (περίπου 25°-27°C το καλοκαίρι, 18°-20°C το χειμώνα), ώστε να πιάνει τις κανονικές θερμοκρασίες λειτουργίας του, και η μετακίνησή του να γίνεται με προσοχή, ιδιαίτερα όταν ο συμπυκνωτής είναι εξωτερικά στερεωμένος στην πίσω πλευρά, ώστε να μην πάθει ζημιά (σπάσιμο ή γδάρσιμο).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Απόσταση από τοίχο/ντουλάπια για ροή αέρα στον συμπυκνωτή· κατάλληλη θερμοκρασία χώρου· προσοχή στη μετακίνηση
Σκοποί τριχοειδή σωλήνα
Ερώτηση: Ποιοι είναι οι σκοποί του τριχοειδή σωλήνα του ψυγείου;
Απάντηση:
- §2.1δ. «Οι σκοποί του τριχοειδή σωλήνα είναι βασικά οι εξής: α) Να μετατρέπει την υψηλή πίεση και θερμοκρασία του ψυκτικού μέσου που βγαίνει από το συμπυκνωτή σε χαμηλή και μάλιστα περίπου ίση με την πίεση στην αναρρόφηση (εισαγωγή) του συμπιεστή και β) να ελέγχει τη ροή του ψυκτικού, ώστε να στέλνει στον εξατμιστή τη σωστή ποσότητα ψυκτικού.»
Σύνοψη: Οι σκοποί του τριχοειδή σωλήνα είναι δύο: (α) να μετατρέπει την υψηλή πίεση και θερμοκρασία του ψυκτικού μέσου, που βγαίνει από τον συμπυκνωτή, σε χαμηλή πίεση, περίπου ίση με την πίεση στην αναρρόφηση (εισαγωγή) του συμπιεστή, και (β) να ελέγχει τη ροή του ψυκτικού μέσου, ώστε να στέλνει στον εξατμιστή τη σωστή ποσότητα ψυκτικού.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- 2 σκοποί: μείωση πίεσης/θερμοκρασίας ψυκτικού· έλεγχος σωστής ποσότητας ροής προς εξατμιστή
Παράγοντες μήκους/διαμέτρου τριχοειδή
Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το μήκος και τη διάμετρο του τριχοειδή σωλήνα;
Απάντηση:
- §2.1δ. «Το μήκος και η διάμετρός του καθορίζονται από το είδος του ψυκτικού μέσου και κυρίως από το θερμικό φορτίο του ψυγείου, δηλ. από την ποσότητα τροφίμων που πρέπει να αποθηκεύονται, τις περιβαλλοντικές συνθήκες (θερμοκρασία, υγρασία αέρα) και το πόσο συχνά ανοίγει και κλείνει η πόρτα του ψυγείου.»
Σύνοψη: Το μήκος και η διάμετρος του τριχοειδή σωλήνα καθορίζονται από το είδος του ψυκτικού μέσου και κυρίως από το θερμικό φορτίο του ψυγείου, δηλαδή από: την ποσότητα τροφίμων που πρέπει να αποθηκεύονται, τις περιβαλλοντικές συνθήκες (θερμοκρασία, υγρασία αέρα) και τη συχνότητα ανοίγματος/κλεισίματος της πόρτας του ψυγείου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Είδος ψυκτικού μέσου + θερμικό φορτίο (ποσότητα τροφίμων, περιβαλλοντικές συνθήκες, συχνότητα πόρτας)
Στήριξη άκρων τριχοειδή σωλήνα
Ερώτηση: Πού στηρίζονται τα άκρα του τριχοειδή σωλήνα;
Απάντηση:
- §2.1δ. «Ο τριχοειδής σωλήνας στηρίζεται στο ένα άκρο του μέσα στον εξατμιστή κατά 40 mm περίπου, όπου συγκολλάται με ασημοκόλληση, ενώ με το άλλο άκρο του μπαίνει μέσα στο φίλτρο (ξηραντήρα) πάλι κατά 40 mm και συγκολλάται επίσης με ασημοκόλληση.»
Σύνοψη: Ο τριχοειδής σωλήνας στηρίζεται στο ένα άκρο του μέσα στον εξατμιστή, κατά 40 mm περίπου, όπου συγκολλάται με ασημοκόλληση, ενώ με το άλλο άκρο του μπαίνει μέσα στο φίλτρο (ξηραντήρα), επίσης κατά 40 mm περίπου, όπου συγκολλάται πάλι με ασημοκόλληση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ένα άκρο μέσα στον εξατμιστή (~40mm, ασημοκόλληση), το άλλο μέσα στο φίλτρο/ξηραντήρα (~40mm, ασημοκόλληση)
Πλεονεκτήματα/μειονεκτήματα τριχοειδή σωλήνα
Ερώτηση: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα του τριχοειδή σωλήνα;
Απάντηση:
- §2.1δ. «Πλεονεκτήματα... α) Είναι φθηνός, μεγάλης διάρκειας λειτουργίας και δεν παρουσιάζει βλάβες... επειδή δεν έχει κινούμενους μηχανισμούς, β) ελαττώνει σημαντικά το φορτίο του ηλεκτροκινητήρα του συμπιεστή...» και «Μειονεκτήματα... α) Η πλήρωση του ψυγείου με ψυκτικό υγρό καθίσταται κρίσιμος παράγοντας, διότι δεν υπάρχει κάποια συσκευή συγκέντρωσης του υγρού (συλλέκτης)... β) αν το φορτίο του ψυγείου αυξηθεί... ο τριχοειδής δεν μπορεί να ανταποκριθεί.»
Σύνοψη: Πλεονεκτήματα: είναι φθηνός, μεγάλης διάρκειας λειτουργίας και δεν παρουσιάζει βλάβες (εκτός ίσως από φραγμούς), επειδή δεν έχει κινούμενους μηχανισμούς· επίσης ελαττώνει σημαντικά το φορτίο (και το κόστος λειτουργίας) του ηλεκτροκινητήρα του συμπιεστή, εξισώνοντας την υψηλή πίεση του συμπιεστή με τη χαμηλή πίεση του εξατμιστή. Μειονεκτήματα: η ποσότητα πλήρωσης του ψυγείου με ψυκτικό υγρό γίνεται κρίσιμος παράγοντας, αφού δεν υπάρχει συλλέκτης — αύξηση της ποσότητας θα προκαλούσε πιθανώς επιστροφή υγρού στο συμπιεστή, ενώ μείωση θα ελάττωνε την απόδοση του εξατμιστή· επίσης, αν αυξηθεί το φορτίο του ψυγείου (περισσότερα τρόφιμα, συχνά ανοίγματα πόρτας), ο τριχοειδής δεν μπορεί να ανταποκριθεί, στέλνοντας ανεπαρκή ποσότητα ψυκτικού στον εξατμιστή, με αποτέλεσμα μείωση της συνολικής απόδοσης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Πλεονεκτήματα: φθηνός, αξιόπιστος, χαμηλό κόστος λειτουργίας· Μειονεκτήματα: κρίσιμη ποσότητα ψυκτικού (χωρίς συλλέκτη), δεν προσαρμόζεται σε αυξημένο φορτίο
Συνθήκες περιβάλλοντος μικρού επαγγελματικού ψυγείου
Ερώτηση: Σε ποιες συνθήκες περιβάλλοντος μπορεί να λειτουργεί το μικρό επαγγελματικό ψυγείο;
Απάντηση:
- §2.2. «λειτουργούν κάτω από τις πλέον διαφορετικές συνθήκες εξωτερικού περιβάλλοντος που μπορεί στην καλύτερη περίπτωση να είναι ο τέλεια κλιματιζόμενος χώρος ενός πολυκαταστήματος και στη χειρότερη, για παράδειγμα, ο ατμοσφαιρικός αέρας ενός απομονωμένου τουριστικού περίπτερου κάπου στη Νότια Ελλάδα σε συνθήκες καύσωνα (π.χ. 40°C).»
Σύνοψη: Τα μικρά επαγγελματικά ψυγεία λειτουργούν κάτω από πολύ διαφορετικές συνθήκες εξωτερικού περιβάλλοντος: στην καλύτερη περίπτωση μέσα σε τέλεια κλιματιζόμενο χώρο (π.χ. πολυκατάστημα) και στη χειρότερη εκτεθειμένα στον ατμοσφαιρικό αέρα ενός απομονωμένου τουριστικού περιπτέρου στη Νότια Ελλάδα, σε συνθήκες καύσωνα (π.χ. έως και 40°C), γεγονός που επηρεάζει σημαντικά την απόδοσή τους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Από τέλεια κλιματιζόμενο χώρο έως ατμοσφαιρικό αέρα σε καύσωνα (έως ~40°C)
Κυριότερα τμήματα μικρού επαγγελματικού ψυγείου
Ερώτηση: Ποια είναι τα κυριότερα τμήματα ενός μικρού επαγγελματικού ψυγείου και πού τοποθετούνται;
Απάντηση:
- §2.2. «Το ψυγείο αποτελείται από τον κορμό (1), ο οποίος διαιρείται σε δύο βασικά τμήματα, ήτοι το θάλαμο... και στην κάτω κοιλότητα... Στο ψηλότερο τμήμα του θαλάμου τοποθετείται ο εξατμιστής (31)...» και «Πάνω στις εγκάρσιες δοκούς έχει τοποθετηθεί η βάση μηχανής (23)... η οποία φέρει το συμπιεστή (24), το συμπυκνωτή (25), τον πλήρη ανεμιστήρα (26)... ενώ ακόμα υπάρχει και η λεκάνη αποχέτευσης (27).»
Σύνοψη: Το μικρό επαγγελματικό ψυγείο αποτελείται από τον κορμό, ο οποίος διαιρείται σε δύο βασικά τμήματα: το θάλαμο (όπου τοποθετούνται τα προϊόντα σε σχάρες, με πόρτα με τζάμι) και την κάτω κοιλότητα (χώρος μηχανής). Στο ψηλότερο τμήμα του θαλάμου τοποθετείται ο εξατμιστής, συνήθως με πλήρη ανεμιστήρα και λεκάνη συγκέντρωσης συμπυκνωμάτων, καθώς και θερμοστάτης. Στην κάτω κοιλότητα, πάνω σε εγκάρσιες δοκούς στήριξης, βρίσκεται η αφαιρούμενη βάση μηχανής που φέρει τον συμπιεστή (ερμητικού τύπου, με ηλεκτρολογικό κουτί: θερμικό, ρελέ, πυκνωτή), τον συμπυκνωτή, τον πλήρη ανεμιστήρα (μεταξύ συμπιεστή και συμπυκνωτή) και τη λεκάνη αποχέτευσης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Θάλαμος (πόρτα, εξατμιστής, θερμοστάτης) πάνω· κάτω κοιλότητα (βάση μηχανής: συμπιεστής, συμπυκνωτής, ανεμιστήρας, λεκάνη αποχέτευσης)
Συνηθισμένες θερμοκρασίες κατάψυξης
Ερώτηση: Ποιες είναι οι συνηθισμένες θερμοκρασίες κατάψυξης;
Απάντηση:
- §2.3. «οι θερμοκρασίες που επικρατούν μέσα στον καταψύκτη είναι πολύ χαμηλότερες απ' αυτές που επικρατούν στο θάλαμο συντήρησης ενός οικιακού ψυγείου, δηλ. κυμαίνονται από τουλάχιστον -18°C μέχρι και -24°C.»
Σύνοψη: Οι συνηθισμένες θερμοκρασίες κατάψυξης κυμαίνονται από τουλάχιστον -18°C μέχρι και -24°C, δηλαδή πολύ χαμηλότερες από αυτές του θαλάμου συντήρησης ενός οικιακού ψυγείου (2°-4°C).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- -18°C έως -24°C
Διεργασία της κατάψυξης
Ερώτηση: Να περιγράψετε τη διεργασία της κατάψυξης.
Απάντηση:
- §2.3. «Η κατάψυξη είναι η φυσική εκείνη διεργασία που τα τρόφιμα αποκτούν τόσο χαμηλή θερμοκρασία, ώστε το νερό τους να στερεοποιείται, σχηματίζοντας μικρούς κρυστάλλους πάγου... Η κρυστάλλωση αρχίζει ουσιαστικά μεταξύ -0,5° και -3°C... Συνήθως, στους -5°C έχει γίνει πάγος το 75-85% του περιεχόμενου νερού... Η κατάψυξη ενός τεμαχίου αρχίζει από την επιφάνειά του και προχωρεί προς το κέντρο του υπό μορφήν ενός 'μετώπου' κρυστάλλωσης, το οποίο κινείται με μια ορισμένη ταχύτητα που ονομάζεται ταχύτητα κατάψυξης.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κατάψυξη είναι η φυσική διεργασία κατά την οποία τα τρόφιμα αποκτούν τόσο χαμηλή θερμοκρασία, ώστε το περιεχόμενο νερό τους να στερεοποιείται, σχηματίζοντας μικρούς κρυστάλλους πάγου. Είναι πιο σύνθετη από την πήξη καθαρού νερού, επειδή το νερό των τροφίμων είναι μίγμα αλάτων και σακχάρων, με σημείο πήξης αρκετά κάτω από 0°C· η κρυστάλλωση αρχίζει συνήθως μεταξύ -0,5°C και -3°C, ανάλογα με το είδος του τροφίμου. Καθώς εξαπλώνεται το «μέτωπο» των κρυστάλλων, αυξάνεται η περιεκτικότητα του υπόλοιπου νερού σε διάφορες ουσίες, οπότε πέφτει περαιτέρω το σημείο πήξης του νέου μίγματος. Συνήθως στους -5°C έχει παγώσει το 75-85% του νερού, ενώ ακόμη και μεταξύ -35° και -40°C παραμένει μη κρυσταλλωμένο περίπου 5% του αρχικού νερού. Η κατάψυξη ενός τεμαχίου αρχίζει από την επιφάνειά του και προχωρά προς το κέντρο του, υπό μορφή «μετώπου» κρυστάλλωσης που κινείται με ορισμένη ταχύτητα, την ταχύτητα κατάψυξης· όσο μεγαλύτερη είναι αυτή, τόσο καλύτερη είναι η τελική ποιότητα του προϊόντος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Στερεοποίηση νερού τροφίμων σε κρυστάλλους πάγου· ξεκινά από την επιφάνεια προς το κέντρο ως «μέτωπο» κρυστάλλωσης· ταχύτερη κατάψυξη = καλύτερη ποιότητα
Λόγος μακροχρόνιας διατήρησης κατεψυγμένων προϊόντων
Ερώτηση: Γιατί τα προϊόντα διατηρούνται για μεγάλα χρονικά διαστήματα, όταν έχουν υποστεί κατάψυξη;
Απάντηση:
- §2.3. «διαπιστώθηκε ότι οι μικροοργανισμοί σταματούν να αναπτύσσονται και οι βιοχημικές αντιδράσεις επιβραδύνονται δραστικά, όταν η θερμοκρασία των τροφίμων πέσει κάτω από -10°C περίπου. Επομένως, η κατάψυξη προσφέρεται για πιο μακροχρόνια διατήρηση των τροφίμων... και έχει το σημαντικό πλεονέκτημα ότι τα τρόφιμα δε χάνουν το νερό τους, εφόσον όμως έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα και κυρίως έχει γίνει αεροστεγής συσκευασία.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κατεψυγμένα προϊόντα διατηρούνται για μεγάλα χρονικά διαστήματα επειδή, όταν η θερμοκρασία τους πέσει κάτω από περίπου -10°C, οι μικροοργανισμοί σταματούν να αναπτύσσονται και οι βιοχημικές αντιδράσεις (αλλοίωσης) επιβραδύνονται δραστικά. Επιπλέον, εφόσον έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα, και κυρίως έχει γίνει αεροστεγής συσκευασία, τα τρόφιμα δε χάνουν το νερό τους — διαφορετικά θα πάθαιναν αφύγρανση, θα ξηραίνονταν και θα αλλοίωναν γεύση και εμφάνιση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- <-10°C → παύση ανάπτυξης μικροοργανισμών + επιβράδυνση βιοχημικών αντιδράσεων· αεροστεγής συσκευασία → καμία απώλεια νερού
Βασικά τμήματα μικρού επαγγελματικού καταψύκτη
Ερώτηση: Ποια είναι τα βασικά τμήματα ενός μικρού επαγγελματικού καταψύκτη και πού τοποθετούνται;
Απάντηση:
- §2.3. «ο καταψύκτης αποτελείται από το θάλαμο ή κιβώτιο (1)... Επίσης, ο καταψύκτης περιλαμβάνει το καπάκι (2)... μέσα στο θάλαμο υπάρχει ο πλήρης θερμοστάτης (14)...» και «Στο κάτω δεξιό τμήμα του κιβωτίου έχει διαμορφωθεί μια κατάλληλη κοιλότητα... Πάνω στη βάση (25) έχουν τοποθετηθεί ο συμπιεστής (15), ο συμπυκνωτής (21) και ο ανεμιστήρας (22)... στο εσωτερικό μέρος του κιβωτίου (θαλάμου)... τοποθετείται η συσκευή ψύξης του αέρα, δηλ. ο εξατμιστής.»
Σύνοψη: Ο μικρός επαγγελματικός καταψύκτης αποτελείται από το θάλαμο ή κιβώτιο (κορμί, οριζόντιο ή κατακόρυφο) και το καπάκι που το κλείνει αεροστεγώς με μεντεσέδες και χερούλι. Μέσα στο θάλαμο βρίσκεται ο πλήρης θερμοστάτης (με πίνακα οργάνων και ενδεικτικές λυχνίες λειτουργίας/προστασίας) και, στο εσωτερικό πάνω από την κοιλότητα του μηχανοστασίου, ο εξατμιστής (σερπαντίνα με ή χωρίς ανεμιστήρα, ανάλογα με τον τύπο). Σε ειδική κοιλότητα (συνήθως κάτω δεξιά) βρίσκεται η αφαιρούμενη βάση που φέρει τον συμπιεστή (με ηλεκτρολογικό κουτί: θερμικό, ρελέ, πυκνωτή), τον συμπυκνωτή και τον ανεμιστήρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Θάλαμος/κιβώτιο + καπάκι· θερμοστάτης και εξατμιστής μέσα στο θάλαμο· βάση με συμπιεστή-συμπυκνωτή-ανεμιστήρα στην κοιλότητα
