Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 4 (σελ. 207) – ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΕΙΣ – ΠΡΟΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 4
Αναλυτικές λύσεις των 14 ασκήσεων του κεφαλαίου 4 (Προγραμματισμός Έργου).
Άσκηση 1 — Ορισμοί «πρόγραμμα» και «προγραμματισμός»
Ερώτηση: Να ορίσετε τις έννοιες ''πρόγραμμα'' και ''προγραμματισμός''.
Απάντηση:
-
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: το βιβλίο το προσεγγίζει από την καθημερινή εμπειρία (σελ. 185-186): · το πρόγραμμα μας λέει πότε χρονικά θα συμβεί κάποιο γεγονός· · σε όλες τις περιπτώσεις το πρόγραμμα καθορίζει το ποια δραστηριότητα θα γίνει.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ = ΤΙ θα γίνει + ΠΟΤΕ θα γίνειΤα παραδείγματα (σελ. 185): το ωρολόγιο πρόγραμμα του σχολείου · το πρόγραμμα της εκδήλωσης · ο αθλητής ακολουθεί ειδικό πρόγραμμα · το σημερινό πρόγραμμα της τηλεόρασης · το πρόγραμμα του υπολογιστή. Και η αντιστοιχία τους (σελ. 186): το ωρολόγιο πρόγραμμα του σχολείου μας λέει ποιο μάθημα θα γίνει, το πρόγραμμα του υπολογιστή ποια εντολή θα εκτελεστεί, το πρόγραμμα του αθλητή ποια άσκηση θα κάνει, το πρόγραμμα της τηλεόρασης ποια εκπομπή θα προβληθεί.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ — ο ορισμός αυτολεξεί (σελ. 185): Προγραμματισμός είναι η διαδικασία μέσω της οποίας σχεδιάζουμε ένα πρόγραμμα.
Η σχέση των δύο εννοιών:
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ → η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ (το ρήμα) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ → το ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ της (το ουσιαστικό)Το είδος του γεγονότος (σελ. 185): Το γεγονός αυτό μπορεί να συμβεί μόνο μια φορά, όπως οι Ολυμπιακοί αγώνες της Αθήνας που έχουν προγραμματιστεί για το έτος 2004, ή να επαναλαμβάνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, όπως το πρόγραμμα του σχολείου μας που επαναλαμβάνεται το ίδιο κάθε βδομάδα. Ο ειδικότερος ορισμός για τα έργα (σελ. 192): Προγραμματισμός έργου είναι η οργανωμένη διαδικασία που αποσκοπεί στην εκπλήρωση του στόχου του έργου μέσω τεσσάρων απαραίτητων δραστηριοτήτων — καθορισμός σκοπού, σχεδιασμός, οργάνωση, έλεγχος (άσκηση 9). Η διάκριση των δύο ορισμών: ο γενικός ορισμός («σχεδιάζουμε ένα πρόγραμμα») ισχύει για κάθε πρόγραμμα — σχολικό, τηλεοπτικό, προπόνησης. Ο ειδικός ορισμός του προγραμματισμού έργου προσθέτει την οργάνωση και τον έλεγχο — δηλαδή δεν σταματά στο σχέδιο, αλλά περιλαμβάνει και την υλοποίηση και τη διόρθωσή του.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόγραμμα είναι εκείνο που μας λέει ποια δραστηριότητα θα γίνει και πότε χρονικά θα γίνει· το βιβλίο το προσεγγίζει από την καθημερινή εμπειρία, με παραδείγματα το ωρολόγιο πρόγραμμα του σχολείου, το πρόγραμμα της τηλεόρασης, του αθλητή και του υπολογιστή, στα οποία καθορίζεται αντίστοιχα ποιο μάθημα θα γίνει, ποια εκπομπή θα προβληθεί, ποια άσκηση θα εκτελεστεί και ποια εντολή θα τρέξει. Το γεγονός μπορεί να συμβεί μία μόνο φορά, όπως ένας ολυμπιακός αγώνας, ή να επαναλαμβάνεται ανά τακτά διαστήματα, όπως το σχολικό πρόγραμμα. Προγραμματισμός είναι η διαδικασία μέσω της οποίας σχεδιάζουμε ένα πρόγραμμα· ο προγραμματισμός είναι δηλαδή η διαδικασία και το πρόγραμμα το αποτέλεσμά της. Ειδικότερα, προγραμματισμός έργου είναι η οργανωμένη διαδικασία που αποσκοπεί στην εκπλήρωση του στόχου του έργου μέσω του καθορισμού σκοπού, του σχεδιασμού, της οργάνωσης και του ελέγχου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 2 — Οι μονάδες χρόνου στον προγραμματισμό
Ερώτηση: Ποιες μονάδες χρόνου χρησιμοποιούνται στον προγραμματισμό;
Απάντηση:
-
Οι μονάδες, αυτολεξεί (σελ. 186) — ο χρόνος μπορεί να εκφραστεί:
ΑΠΟΛΥΤΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ● σε ώρες, λεπτά και δευτερόλεπτα ● σε ημέρες ● σε βδομάδες ● σε μήνες ● σε χρόνια ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ● «σε σχέση με άλλες δραστηριότητες που θα πρέπει επίσης να εκτελεστούν»Η επεξήγηση των σχετικών (σελ. 186): Στην περίπτωση αυτή καθορίζεται απλά η σειρά με την οποία θα εκτελεστεί η δραστηριότητα (δηλαδή μετά από ποιες δραστηριότητες θα πρέπει να εκτελεστεί).
Η «συνηθισμένη παρεξήγηση» (σελ. 186): Το πότε θα γίνει κάτι μπορεί να εκφραστεί σε διαφορετικές μονάδες χρόνου. Και τα παραδείγματα του βιβλίου:
ΣΧΟΛΕΙΟ / ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ → ημέρες και ΩΡΕΣ («την Τετάρτη στις 20:00 θα προβληθεί αγώνας ποδοσφαίρου») ΑΘΛΗΤΗΣ → ΗΜΕΡΕΣ («την Τετάρτη θα τρέξει 5 χιλιόμετρα») ή ΣΧΕΤΙΚΟΣ χρόνος («στην έκτη προπόνηση θα εκτελεστούν ασκήσεις αύξησης της …»)Πώς επιλέγεται η μονάδα: ανάλογα με τη διάρκεια και την ακρίβεια που απαιτεί το έργο.
ΔΕΥΤΕΡΟΛΕΠΤΑ/ΛΕΠΤΑ → σκυροδέτηση με πρέσα, ανατίναξη ΩΡΕΣ → ημερήσιος προγραμματισμός συνεργείου ΗΜΕΡΕΣ → η ΤΥΠΙΚΗ μονάδα οικοδομικού έργου ΒΔΟΜΑΔΕΣ → κατασκευαστικές φάσεις (πρβλ. κεφ. 2, όπου οι πίνακες έχουν στήλη «Εβδομάδα») ΜΗΝΕΣ / ΧΡΟΝΙΑ → μεγάλα δημόσια έργαΤο παράδειγμα από το κεφάλαιο 2: όλοι οι πίνακες προϋπολογισμού του βιβλίου φέρουν πεδίο «Εβδομάδα:» (π.χ. 2η, 3η, 7η, 9η, 13η, 20η) και το συνολικό έργο έχει Διάρκεια έργου: 26 εβδομάδες (σελ. 120). Η εβδομάδα είναι δηλαδή η μονάδα που επέλεξε το βιβλίο για το δικό του παράδειγμα. Γιατί χρειάζονται και οι σχετικές μονάδες: γιατί σε πολλά έργα το κρίσιμο δεν είναι η ημερομηνία αλλά η σειρά. Δεν έχει νόημα να πούμε «τα επιχρίσματα θα γίνουν στις 15 Μαρτίου» αν οι τοιχοποιίες καθυστερήσουν — το ουσιώδες είναι ότι τα επιχρίσματα γίνονται μετά τις τοιχοποιίες. Αυτή η αλληλουχία είναι το θεμέλιο του ορισμού του έργου (σελ. 190): Η αλληλοσυσχέτιση προκύπτει από το γεγονός ότι το αποτέλεσμα μιας δραστηριότητας είναι το προαπαιτούμενο μιας επόμενής της.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, ο χρόνος στον προγραμματισμό μπορεί να εκφραστεί σε απόλυτες μονάδες, δηλαδή σε ώρες, λεπτά και δευτερόλεπτα, σε ημέρες, σε βδομάδες, σε μήνες και σε χρόνια, ή σε σχετικές μονάδες, δηλαδή σε σχέση με άλλες δραστηριότητες που πρέπει επίσης να εκτελεστούν· στην περίπτωση αυτή καθορίζεται απλώς η σειρά με την οποία θα εκτελεστεί η δραστηριότητα, δηλαδή μετά από ποιες άλλες. Η επιλογή της μονάδας εξαρτάται από τη διάρκεια και την ακρίβεια που απαιτεί το έργο: οι ημέρες είναι η τυπική μονάδα ενός οικοδομικού έργου, οι εβδομάδες χρησιμοποιούνται για τις κατασκευαστικές φάσεις, όπως στους πίνακες προϋπολογισμού του δεύτερου κεφαλαίου, και οι μήνες ή τα χρόνια για μεγάλα δημόσια έργα. Οι σχετικές μονάδες είναι απαραίτητες γιατί συχνά το κρίσιμο δεν είναι η ημερομηνία αλλά η σειρά, αφού το αποτέλεσμα μιας δραστηριότητας αποτελεί προαπαιτούμενο της επόμενης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 3 — Σε τι βοηθά το πρόγραμμα στην υλοποίηση ενός έργου
Ερώτηση: Σε τι βοηθά το πρόγραμμα στην υλοποίηση ενός έργου;
Απάντηση:
-
Τα έξι οφέλη, αυτολεξεί (σελ. 187) — Μπορούμε να σκεφτούμε, λοιπόν, ότι το πρόγραμμα μας βοηθά:
● να σχεδιάσουμε με ακρίβεια το ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ● να ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΟΥΜΕ πράγματα ή ενέργειες που είναι απαραίτητες ● να ξέρουμε σε κάθε στιγμή τι ΜΕΣΑ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ για να κάνουμε αυτά που πρέπει ● να σχεδιάσουμε τα ΕΞΟΔΑ που πρέπει να κάνουμε ● να μπορούμε να ΕΛΕΓΞΟΥΜΕ αν αυτά που έπρεπε να γίνουν έγιναν σωστά ● να μπορούμε να ΑΠΟΛΟΓΗΘΟΥΜΕ για τα έξοδα ή τις ενέργειες που κάναμε σε κάθε χρονική στιγμήΤα παραδείγματα του βιβλίου: για τα μέσα — τα βιβλία που αντιστοιχούν στο σχολικό πρόγραμμα της ημέρας· για τα έξοδα — να γνωρίζουμε το αντίτιμο του εισιτηρίου για μια θεατρική παράσταση που προγραμμάτισε το σχολείο μας.
Ο «αντίλογος» που εξετάζει το βιβλίο (σελ. 187): Τα περισσότερα μνημειακά έργα του παρελθόντος έγιναν χωρίς προγραμματισμό, τουλάχιστον όπως εννοούμε τον προγραμματισμό σήμερα … Καλύτερα να ασχολείται κανείς με τη σύλληψη, τη σχεδίαση και την υλοποίηση ενός έργου (την «πραγματική δουλειά») παρά να χάνει χρόνο με τον προγραμματισμό του. Και ίσως δεν έχετε άδικο - πολλοί διευθυντές εταιριών και οργανισμών έχουν διατυπώσει την ίδια άποψη! Και η απάντηση (σελ. 187): σπουδαία έργα μπορούν να γίνουν χωρίς προγραμματισμό αλλά σκεφτήκατε ποτέ πόσο θα στοιχίσουν, πόσο θα διαρκέσουν και πόσο το παραδοτέο θα μοιάζει με αυτό που είχε αρχικά σχεδιαστεί; Η εποχή των Πυραμίδων με τις δεκάδες χιλιάδες εργάτες - δούλους και τους αιώνες του διαθέσιμου χρόνου έχουν (ευτυχώς) περάσει ανεπιστρεπτί. Σήμερα, την εποχή των περιορισμένων μέσων (ανθρώπων, υλικών και μηχανημάτων), των πιεστικών χρονικών προθεσμιών, της ανάγκης για ελαχιστοποίηση του κόστους και μεγιστοποίηση της ποιότητας είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η ποιότητα του προγραμματισμού αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της επιτυχίας του έργου.
Η ομαδοποίηση των έξι οφελών:
ΠΡΙΝ το έργο → σχεδιασμός του ΤΙ · του ΤΙ ΜΕΣΑ · των ΕΞΟΔΩΝ · να μην ξεχαστεί τίποτε ΚΑΤΑ / ΜΕΤΑ → ΕΛΕΓΧΟΣ και ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣΗ σύνδεση με τα προηγούμενα κεφάλαια: τα οφέλη αυτά επαναλαμβάνουν ακριβώς εκείνα της προμέτρησης (κεφ. 1, σελ. 15: για την παραγγελία των υλικών … για την εκτίμηση του αριθμού των συνεργείων … για την εκτίμηση του χρόνου) και του προϋπολογισμού (κεφ. 2, σελ. 78). Ο προγραμματισμός είναι το τρίτο σκέλος του ίδιου τριγώνου: πόσο (προμέτρηση), πόσο κοστίζει (προϋπολογισμός), πότε (προγραμματισμός).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, το πρόγραμμα μας βοηθά να σχεδιάσουμε με ακρίβεια το τι πρέπει να γίνει, να μην ξεχάσουμε πράγματα ή ενέργειες που είναι απαραίτητες, να ξέρουμε σε κάθε στιγμή τι μέσα χρειαζόμαστε, να σχεδιάσουμε τα έξοδα που πρέπει να κάνουμε, να μπορούμε να ελέγξουμε αν αυτά που έπρεπε να γίνουν έγιναν σωστά και να μπορούμε να απολογηθούμε για τα έξοδα ή τις ενέργειες που κάναμε σε κάθε χρονική στιγμή. Το βιβλίο εξετάζει και τον αντίλογο, ότι δηλαδή τα μνημειακά έργα του παρελθόντος έγιναν χωρίς προγραμματισμό, και απαντά ότι η εποχή των Πυραμίδων, με τις δεκάδες χιλιάδες εργάτες και τους αιώνες διαθέσιμου χρόνου, έχει περάσει ανεπιστρεπτί, ενώ σήμερα, με τα περιορισμένα μέσα, τις πιεστικές προθεσμίες και την ανάγκη ελαχιστοποίησης του κόστους, η ποιότητα του προγραμματισμού αποτελεί καθοριστικό παράγοντα επιτυχίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 4 — Ο ορισμός του έργου
Ερώτηση: Να ορίσετε την έννοια του ''έργου''.
Απάντηση:
-
Ο ορισμός αυτολεξεί (σελ. 189): Έργο είναι μια ακολουθία μοναδικών, σύνθετων και αλληλοσχετιζόμενων δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στην επίτευξη κάποιου συγκεκριμένου σκοπού. Όλες οι δραστηριότητες ενός έργου θα πρέπει να ολοκληρωθούν μέσα σε περιορισμένο χρόνο και με περιορισμένο κόστος ικανοποιώντας ταυτόχρονα τις προδιαγραφές ποιότητας που απαιτούνται.
Ο συμπληρωματικός ορισμός της δραστηριότητας (σελ. 189): Ως δραστηριότητα ορίζουμε κάθε μοναδική και σύνθετη εργασία που αποσκοπεί σε συγκεκριμένο και μετρήσιμο αποτέλεσμα με βάση κάποιες προδιαγραφές και συνδέεται με χρόνο, κόστος και μέσα παραγωγής.
Η ανάλυση του ορισμού, όρο προς όρο (σελ. 189-190):
ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ δραστηριοτήτων πρέπει να εκτελεστούν με ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΣΕΙΡΑ, βάσει τεχνικών ή οικονομικών περιορισμών. «Αν ένα σύνολο δραστηριοτήτων δε γίνεται (ή δε χρειάζεται να γίνει) με κάποια σειρά, τότε αυτές οι δραστηριότητες δεν αποτελούν ένα έργο.» ΜΟΝΑΔΙΚΕΣ δραστηριότητες «Ένα έργο δεν έχει συμβεί ποτέ το ίδιο στο παρελθόν και δεν πρόκειται ποτέ να επαναληφθεί το ίδιο στο μέλλον.» ΣΥΝΘΕΤΕΣ δραστηριότητες «Απαιτούν εξειδίκευση, δημιουργικότητα και ορθή κρίση.» ΑΛΛΗΛΟΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ δραστηριότητες «Η αλληλοσυσχέτιση προκύπτει από το γεγονός ότι το αποτέλεσμα μιας δραστηριότητας είναι το προαπαιτούμενο μιας επόμενής της.» ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΣ ΣΚΟΠΟΣ · ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟ ΚΟΣΤΟΣ · ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝΗ κρίσιμη διάκριση έργου - εργασίας (σελ. 188): Η εργασία (ενός ανθρώπου, μιας εταιρίας ή ενός οργανισμού) είναι η κανονική καθημερινή δραστηριότητα. Σε αντίθεση, η έννοια του «έργου» περιγράφει κάτι το διαφορετικό από την καθημερινή εργασία. Υπάρχουν, όμως, περιπτώσεις που η καθημερινή εργασία αποτελεί εκτέλεση «έργου». Τέτοιες περιπτώσεις είναι η έρευνα, τα κατασκευαστικά έργα, η παραγωγή λογισμικού κλπ. Γιατί ο ορισμός είναι τόσο αυστηρός (σελ. 188): Αν ένα σύνολο δραστηριοτήτων δεν ικανοποιούν τον ορισμό, τότε, απλά, αυτές οι δραστηριότητες δεν αποτελούν ένα «έργο». Και βέβαια, αν δεν έχουμε «έργο» δεν έχει νόημα να μιλάμε για τον προγραμματισμό του! Οι ορισμοί της βιβλιογραφίας που παραθέτει το βιβλίο (σελ. 188-189) και συνοψίζονται στον δικό του — ενδεικτικά: · Κάθε έργο έχει μια συγκεκριμένη χρονική αρχή, δεν επαναλαμβάνεται ποτέ ακριβώς το ίδιο και εκτελείται από ανθρώπους μέσα σε καθορισμένα όρια κόστους, χρόνου και ποιότητας. · Κανένα έργο δεν ξεκινά αν δεν υπάρξει ηθελημένη παρέμβαση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, έργο είναι μια ακολουθία μοναδικών, σύνθετων και αλληλοσχετιζόμενων δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στην επίτευξη κάποιου συγκεκριμένου σκοπού, ενώ όλες οι δραστηριότητες πρέπει να ολοκληρωθούν μέσα σε περιορισμένο χρόνο και με περιορισμένο κόστος, ικανοποιώντας ταυτόχρονα τις απαιτούμενες προδιαγραφές ποιότητας. Δραστηριότητα ορίζεται κάθε μοναδική και σύνθετη εργασία που αποσκοπεί σε συγκεκριμένο και μετρήσιμο αποτέλεσμα με βάση κάποιες προδιαγραφές και συνδέεται με χρόνο, κόστος και μέσα παραγωγής. Ακολουθία σημαίνει ότι οι δραστηριότητες εκτελούνται με συγκεκριμένη σειρά, μοναδικές ότι το έργο δεν επαναλαμβάνεται ποτέ ακριβώς το ίδιο, σύνθετες ότι απαιτούν εξειδίκευση και δημιουργικότητα, και αλληλοσχετιζόμενες ότι το αποτέλεσμα της μιας είναι προαπαιτούμενο της επόμενης. Το έργο διαφέρει από την εργασία, που είναι η κανονική καθημερινή δραστηριότητα, αν και τα κατασκευαστικά έργα, η έρευνα και η παραγωγή λογισμικού αποτελούν καθημερινή εργασία που είναι ταυτόχρονα έργο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 5 — Τα κύρια χαρακτηριστικά ενός έργου
Ερώτηση: Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά ενός έργου:
Απάντηση:
-
Τα επτά χαρακτηριστικά, αυτολεξεί (σελ. 189) — Από τους παραπάνω ορισμούς προκύπτει ότι κάθε έργο έχει τα παρακάτω χαρακτηριστικά:
1. είναι ΜΟΝΑΔΙΚΟ, με την έννοια ότι δεν επαναλαμβάνεται ποτέ ακριβώς το ίδιο 2. αποσκοπεί στην εκπλήρωση ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ 3. διαθέτει κάποιο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ 4. γίνεται με βάση κάποιο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 5. ΞΕΚΙΝΑΕΙ κάποια χρονική στιγμή και ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ κάποια άλλη 6. έχει ανάγκη της ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ 7. πρέπει να ικανοποιεί κάποιες ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣΓιατί η μοναδικότητα (σελ. 190): Ακόμα κι αν προσπαθήσει κανείς να επαναλάβει ακριβώς το ίδιο έργο, κάτι θα είναι διαφορετικό. Η διαφορά οφείλεται σε τυχαία ή και απρόβλεπτα γεγονότα, π.χ. αλλαγή του καιρού, αδιαθεσία κάποιου ανθρώπου, καθυστέρηση κλπ. Ξέρουμε ότι θα συμβούν αυτά τα τυχαία γεγονότα, αλλά δεν ξέρουμε πότε, πού, πώς και τί επίδραση θα έχουν στην εξέλιξη του έργου.
Η τριάδα των περιορισμών (σελ. 190-192):
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ «καθορίζεται είτε εσωτερικά από τον οργανισμό που εκτελεί το έργο (π.χ. τη διοίκηση της εταιρίας) είτε εξωτερικά (δηλ. από αυτόν για τον οποίο γίνεται το έργο - τον πελάτη)» ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟ ΚΟΣΤΟΣ «Όλα τα έργα έχουν περιορισμούς μέσων (ανθρώπων, χρημάτων, υλικών, μηχανημάτων)» ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ «Το έργο πρέπει να ικανοποιεί κάποιες προδιαγραφές ποιότητας»Η αλληλεξάρτησή τους (σελ. 192): Οι παράμετροι αυτές (χρόνος, κόστος και ποιότητα) είναι συνήθως αλληλοεξαρτώμενες, δηλαδή επαύξηση μιας από αυτές συνήθως σημαίνει μείωση μιας τουλάχιστον από τις άλλες δύο (π.χ. επίτευξη καλύτερης ποιότητας σημαίνει μεγαλύτερο κόστος ή/και μεγαλύτερη χρονική διάρκεια). Έτσι, ο προγραμματισμός καλείται να «ισορροπήσει» αυτές τις παραμέτρους.
ΠΟΙΟΤΗΤΑ ╱╲ ╱ ╲ ╱ ╲ ΧΡΟΝΟΣ ──── ΚΟΣΤΟΣ Δεν μπορείς να έχεις και τα τρία στον μέγιστο βαθμό: κάθε βελτίωση του ενός «πληρώνεται» από τα άλλα δύο.Ο έλεγχος του ορισμού πάνω σε ένα οικοδομικό έργο: μια διώροφη κατοικία έχει και τα επτά χαρακτηριστικά — είναι μοναδική (κανένα οικόπεδο και κανένα συνεργείο δεν επαναλαμβάνεται), έχει στόχο (η κατοικία), προϋπολογισμό (κεφ. 2), πρόγραμμα (κεφ. 4), αρχή και τέλος (η άδεια ισχύει 4 έτη, κεφ. 3), απαιτεί ανθρώπους (τα ημερομίσθια του Ι.Κ.Α.) και προδιαγραφές (Γ.Ο.Κ., αντισεισμικός κανονισμός). Τα τέσσερα κεφάλαια του βιβλίου καλύπτουν δηλαδή ακριβώς τα χαρακτηριστικά αυτά.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, κάθε έργο είναι μοναδικό, με την έννοια ότι δεν επαναλαμβάνεται ποτέ ακριβώς το ίδιο, αποσκοπεί στην εκπλήρωση συγκεκριμένων στόχων, διαθέτει κάποιον προϋπολογισμό, γίνεται με βάση κάποιο πρόγραμμα, ξεκινάει κάποια χρονική στιγμή και τελειώνει κάποια άλλη, έχει ανάγκη της εργασίας ανθρώπων και πρέπει να ικανοποιεί κάποιες προδιαγραφές. Η μοναδικότητα οφείλεται στο ότι, ακόμη και αν επιχειρήσει κανείς να επαναλάβει το ίδιο έργο, κάτι θα είναι διαφορετικό εξαιτίας τυχαίων ή απρόβλεπτων γεγονότων, όπως η αλλαγή του καιρού, η αδιαθεσία κάποιου ανθρώπου ή μια καθυστέρηση. Οι τρεις βασικοί περιορισμοί, δηλαδή ο χρόνος, το κόστος και η ποιότητα, είναι αλληλοεξαρτώμενοι, οπότε η επαύξηση του ενός σημαίνει μείωση τουλάχιστον ενός από τα άλλα δύο, και ο προγραμματισμός καλείται να τους ισορροπήσει.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 6 — Πέντε παραδείγματα έργων
Ερώτηση: Να δώσετε πέντε παραδείγματα έργων.
Απάντηση:
-
Τα τρία παραδείγματα του βιβλίου (σελ. 190-191): 1. Προώθηση νέου προϊόντος: Το τμήμα μάρκετινγκ μιας εταιρίας αναλαμβάνει την προώθηση ενός νέου προϊόντος. Το έργο περιλαμβάνει έρευνα αγοράς, σχεδίαση και υλοποίησης μιας διαφημιστικής εκστρατείας, οργάνωση εκδηλώσεων προώθησης, δελτία τύπου και επικοινωνία με επιχειρήσεις χονδρικής πώλησης και καταστήματα λιανικής. 2. Γεώτρηση σε χώρα του Τρίτου κόσμου: Μια φιλανθρωπική οργάνωση … αποφασίζει μαζί με τους ντόπιους την πραγματοποίηση μιας γεώτρησης για την προμήθεια νερού. Για να γίνει αυτό χρειάζεται η μελέτη ειδικευμένου γεωλόγου, η παρακίνηση και η οργάνωση εθελοντών εργατών, η προμήθεια υλικών και η εκτέλεση της γεώτρησης. Μπορεί ακόμη να απαιτείται η εκπαίδευση των κατοίκων σε θέματα συντήρησης της γεώτρησης και σε θέματα ορθολογικής χρήσης του νερού. 3. Δημιουργία Πολιτιστικού Κέντρου: Σε ένα δήμο αποφασίζεται η δημιουργία Πολιτιστικού κέντρου στις εγκαταλειμένες εγκαταστάσεις ενός παλιού εργοστασίου. Για το σκοπό αυτό γίνονται οι αναγκαίες ενέργειες για την απαλλοτρίωση του χώρου του εργοστασίου, προκηρύσσεται μελέτη για την ανάπλαση του χώρου, δημοπρατείται το έργο, επιλέγεται διευθυντής του Πολιτιστικού κέντρου και εκπονείται πρόγραμμα εκδηλώσεων.
Δύο ακόμη, από τον χώρο των δομικών έργων (κατά την ενδεικτική συμπλήρωση των πέντε): 4. Ανέγερση διώροφης κατοικίας: περιλαμβάνει τη σύνταξη των μελετών, την έκδοση της οικοδομικής άδειας (κεφ. 3), τις προμετρήσεις (κεφ. 1), τη σύνταξη του προϋπολογισμού (κεφ. 2) και τη διαδοχική εκτέλεση των κατασκευαστικών φάσεων — εκσκαφές, σκελετός, τοιχοποιίες, επιχρίσματα, δάπεδα, χρωματισμοί. 5. Ανακαίνιση παλαιού διαμερίσματος: περιλαμβάνει καθαιρέσεις, νέα διαρρύθμιση, αντικατάσταση υδραυλικών και ηλεκτρολογικών, νέα δάπεδα, επιχρίσματα και χρωματισμούς.
Γιατί καθένα από τα πέντε είναι «έργο» — ο έλεγχος με τον ορισμό (σελ. 189):
✔ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ δραστηριοτήτων με συγκεκριμένη σειρά ✔ ΜΟΝΑΔΙΚΟ — δεν έχει γίνει ποτέ ακριβώς το ίδιο ✔ ΣΥΝΘΕΤΕΣ δραστηριότητες που απαιτούν εξειδίκευση ✔ ΑΛΛΗΛΟΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ — η μία προϋποθέτει την προηγούμενη ✔ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ✔ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ και ΚΟΣΤΟΣ ✔ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ποιότηταςΤο εύρος των παραδειγμάτων: παρατηρήστε ότι μόνο τα δύο τελευταία είναι κατασκευαστικά. Το πρώτο είναι εμπορικό, το δεύτερο ανθρωπιστικό/τεχνικό και το τρίτο διοικητικό/πολιτιστικό. Η έννοια του έργου είναι δηλαδή γενική — ο προγραμματισμός δεν αφορά μόνο την οικοδομή. Το κοινό όλων: κάθε ένα από αυτά δεν θα συνέβαινε από μόνο του. Όπως λέει ο ορισμός της βιβλιογραφίας που παραθέτει το βιβλίο (σελ. 188): Κανένα έργο δεν ξεκινά αν δεν υπάρξει ηθελημένη παρέμβαση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το βιβλίο δίνει τρία παραδείγματα έργων. Πρώτον, την προώθηση νέου προϊόντος από το τμήμα μάρκετινγκ μιας εταιρείας, που περιλαμβάνει έρευνα αγοράς, σχεδίαση και υλοποίηση διαφημιστικής εκστρατείας, οργάνωση εκδηλώσεων, δελτία τύπου και επικοινωνία με χονδρική και λιανική. Δεύτερον, την πραγματοποίηση γεώτρησης από φιλανθρωπική οργάνωση, που περιλαμβάνει μελέτη γεωλόγου, οργάνωση εθελοντών, προμήθεια υλικών, εκτέλεση της γεώτρησης και εκπαίδευση των κατοίκων. Τρίτον, τη δημιουργία Πολιτιστικού Κέντρου σε εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο, με απαλλοτρίωση, μελέτη ανάπλασης, δημοπράτηση, επιλογή διευθυντή και πρόγραμμα εκδηλώσεων. Δύο ακόμη ενδεικτικά παραδείγματα από τα δομικά έργα είναι η ανέγερση διώροφης κατοικίας, με μελέτες, άδεια, προμετρήσεις, προϋπολογισμό και κατασκευαστικές φάσεις, και η ανακαίνιση παλαιού διαμερίσματος, με καθαιρέσεις, νέα διαρρύθμιση, υδραυλικά, δάπεδα και χρωματισμούς. Καθένα πληροί τον ορισμό, αφού είναι μοναδικό, με σκοπό, περιορισμένο χρόνο και κόστος και προδιαγραφές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 7 — Εργασίες που δεν είναι έργα
Ερώτηση: Μπορείτε να σκεφτείτε παραδείγματα εργασιών που δε θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως ''έργα'';
Απάντηση:
-
Το κριτήριο (σελ. 188): Η εργασία (ενός ανθρώπου, μιας εταιρίας ή ενός οργανισμού) είναι η κανονική καθημερινή δραστηριότητα. Σε αντίθεση, η έννοια του «έργου» περιγράφει κάτι το διαφορετικό από την καθημερινή εργασία. Και ο αποφασιστικός έλεγχος (σελ. 190): Αν ένα σύνολο δραστηριοτήτων δε γίνεται (ή δε χρειάζεται να γίνει) με κάποια σειρά, τότε αυτές οι δραστηριότητες δεν αποτελούν ένα έργο.
Ενδεικτικά παραδείγματα εργασιών που ΔΕΝ είναι έργα:
ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟ ───────────────────────────────────────────────────────── Η καθημερινή παραγωγή ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ, τούβλων σε ένα εργοστάσιο ΠΑΝΟΜΟΙΟΤΥΠΗ — δεν είναι μοναδική, δεν έχει τέλος Η εξυπηρέτηση πελατών στο ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ρουτίνα, χωρίς ταμείο μιας τράπεζας αρχή και τέλος, χωρίς συγκεκριμένη ακολουθία Η καθαριότητα ενός κτιρίου ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ σταθερά, κάθε πρωί οι εργασίες ΔΕΝ έχουν υποχρεωτική σειρά Η τήρηση των βιβλίων μιας ΣΥΝΕΧΗΣ λειτουργία, επιχείρησης όχι διακριτό εγχείρημα Το πότισμα του κήπου ΑΠΛΗ, επαναλαμβανόμενη εργασία (πρβλ. το ίδιο παράδειγμα στο κεφ. 1, σελ. 27, ως «κατ' αποκοπή») Η συντήρηση μηχανημάτων ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ και ΠΡΟΒΛΕΨΙΜΗ, ανά τακτά διαστήματα χωρίς μοναδικότηταΤα τρία κριτήρια αποκλεισμού:
1. ΕΠΑΝΑΛΗΨΙΜΟΤΗΤΑ → η ίδια δουλειά ξανά και ξανά 2. ΕΛΛΕΙΨΗ ΑΡΧΗΣ ΚΑΙ ΤΕΛΟΥΣ → συνεχής λειτουργία 3. ΕΛΛΕΙΨΗ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΣΕΙΡΑΣ → οι δραστηριότητες δεν αλληλοεξαρτώνταιΗ προσοχή — η ίδια δουλειά μπορεί να είναι και τα δύο: το βιβλίο το επισημαίνει ρητά (σελ. 188): Υπάρχουν, όμως, περιπτώσεις που η καθημερινή εργασία αποτελεί εκτέλεση «έργου». Τέτοιες περιπτώσεις είναι η έρευνα, τα κατασκευαστικά έργα, η παραγωγή λογισμικού κλπ.
Η καθημερινή δουλειά ενός ΕΡΓΟΛΑΒΟΥ → ΕΙΝΑΙ έργα (κάθε οικοδομή είναι ξεχωριστό, μοναδικό έργο) Η καθημερινή δουλειά ενός ΤΑΜΙΑ → ΔΕΝ είναι έργο (η ίδια διαδικασία για κάθε πελάτη)Γιατί έχει σημασία η διάκριση (σελ. 188): αν δεν έχουμε «έργο» δεν έχει νόημα να μιλάμε για τον προγραμματισμό του! Οι μέθοδοι των κεφαλαίων 4.4-4.6 (πίνακες, Gantt, καμπύλες S) προϋποθέτουν έργο με αρχή, τέλος και αλληλουχία δραστηριοτήτων. Σε μια επαναλαμβανόμενη λειτουργία εφαρμόζονται εντελώς άλλα εργαλεία (χρονομέτρηση, δείκτες παραγωγικότητας, στατιστικός έλεγχος ποιότητας).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, εργασία είναι η κανονική καθημερινή δραστηριότητα ενός ανθρώπου, μιας εταιρείας ή ενός οργανισμού, ενώ το έργο περιγράφει κάτι διαφορετικό από αυτήν· επιπλέον, αν ένα σύνολο δραστηριοτήτων δεν γίνεται ή δεν χρειάζεται να γίνει με κάποια σειρά, δεν αποτελεί έργο. Ενδεικτικά παραδείγματα εργασιών που δεν είναι έργα είναι η καθημερινή παραγωγή τούβλων σε εργοστάσιο, η εξυπηρέτηση πελατών στο ταμείο μιας τράπεζας, η καθαριότητα ενός κτιρίου κάθε πρωί, η τήρηση των λογιστικών βιβλίων, το πότισμα του κήπου και η περιοδική συντήρηση μηχανημάτων. Τα κριτήρια αποκλεισμού είναι η επαναληψιμότητα, η έλλειψη αρχής και τέλους και η έλλειψη υποχρεωτικής σειράς. Προσοχή χρειάζεται στο ότι η καθημερινή εργασία μπορεί να αποτελεί εκτέλεση έργου, όπως στην έρευνα, στα κατασκευαστικά έργα και στην παραγωγή λογισμικού.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 8 — Τα κυριότερα προβλήματα υλοποίησης ενός έργου
Ερώτηση: Ποια είναι τα κυριότερα προβλήματα που μπορούν να παρουσιαστούν κατά την υλοποίηση ενός έργου;
Απάντηση:
-
Τα τέσσερα προβλήματα, αυτολεξεί (σελ. 191-192) — Τα κυριότερα προβλήματα που μπορεί να εμφανιστούν κατά την υλοποίηση ενός έργου είναι τα εξής:
1. ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: Αποτελεί το πιο συνηθισμένο πρόβλημα που οφείλεται σε ελλείψεις σχεδιασμού του έργου, σε προβλήματα οργάνωσης - διοίκησης (π.χ. κακός συντονισμός των παραγωγικών μέσων), σε απρόβλεπτους παράγοντες (π.χ. ανατιμήσεις, απεργίες), στον πληθωρισμό, σε προβλήματα χρηματορροών κλπ. 2. ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ: Αποτελεί συνηθισμένο πρόβλημα που οφείλεται επίσης, στους παράγοντες της προηγούμενης παραγράφου. 3. ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: Αφορά τη μη ικανοποίηση, την έλλειψη ή την ανεπάρκεια προδιαγραφών και τυποποίησης που οδηγεί το έργο στο να μην εξυπηρετεί λειτουργικά, αισθητικά ή περιβαντολογικά πλήρως τον σκοπό για τον οποίο σχεδιάστηκε. Οφείλεται σε ασαφή καθορισμό του σκοπού του έργου, σε ανεπαρκή ανάλυση του έργου (π.χ. σε κακή πρόβλεψη των μέσων παραγωγής που απαιτούνται), σε ελαττώματα μελετών, σε ελλείψεις της οργανωτικής υποδομής, σε άκριτη συμπίεση του χρόνου υλοποίησης, σε διοικητική ανεπάρκεια και σε αστάθμητους παράγοντες. 4. ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ: Οφείλονται σε μειωμένη παραγωγικότητα του προσωπικού λόγω προβλημάτων ιεραρχίας (π.χ. αμφισβήτηση του προϊσταμένου), έλλειψη συνεργασίας και επικοινωνίας μεταξύ διαφορετικών οργανωτικών μονάδων, μη ύπαρξη καλού εργασιακού κλίματος, αποχωρήσεις προσωπικού (ιδιαίτερα ειδικευμένου) κλπ.
Η αντιστοιχία με το «τρίγωνο» του έργου:
ΚΟΣΤΟΣ → πρόβλημα 1 (υπέρβαση προϋπολογισμού) ΧΡΟΝΟΣ → πρόβλημα 2 (υπέρβαση χρόνου) ΠΟΙΟΤΗΤΑ → πρόβλημα 3 (ελαττώματα) ΑΝΘΡΩΠΟΙ → πρόβλημα 4 (εργασιακά)Τα τρία πρώτα αντιστοιχούν ακριβώς στις τρεις παραμέτρους που ο προγραμματισμός καλείται να ισορροπήσει (σελ. 192). Το τέταρτο προστίθεται γιατί, όπως λέει ο ορισμός του προγραμματισμού (σελ. 193), στη διαδικασία συμμετέχουν οι ανεξάρτητες μεταβλητές του χρόνου, του κόστους, των μέσων παραγωγής και της εργασιακής ψυχολογίας.
Ο σκοπός της απαρίθμησης (σελ. 192): Για να αποφύγουμε ή να μειώσουμε τα προβλήματα που εμφανίζονται κατά την εκτέλεση ενός έργου, προγραμματίζουμε τα έργα. Ο προγραμματισμός είναι δηλαδή η απάντηση σε αυτά ακριβώς τα τέσσερα προβλήματα. Η σύνδεση με το κεφάλαιο 2 (σελ. 78): Ο βαθμός ακρίβειας του προϋπολογισμού σε σχέση με το πραγματικό κόστος θα φανεί με την αποπεράτωση της κατασκευής. Σε περίπτωση μεγάλης αστοχίας είναι αδύνατον να γίνουν σοβαρές τροποποιήσεις. Γι' αυτό ο έλεγχος — η τέταρτη δραστηριότητα του προγραμματισμού — πρέπει να γίνεται συνεχώς και όχι στο τέλος. Το κοινό μοτίβο των αιτίων: παρατηρήστε ότι τα ίδια αίτια επιστρέφουν σε όλα τα προβλήματα — ελλείψεις σχεδιασμού, προβλήματα οργάνωσης-διοίκησης και απρόβλεπτοι/αστάθμητοι παράγοντες. Τα δύο πρώτα αντιμετωπίζονται με καλύτερο προγραμματισμό· το τρίτο μόνο μετριάζεται.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, τα κυριότερα προβλήματα κατά την υλοποίηση ενός έργου είναι τέσσερα. Πρώτον, η υπέρβαση του προϋπολογισμού, που είναι και το πιο συνηθισμένο και οφείλεται σε ελλείψεις σχεδιασμού, σε προβλήματα οργάνωσης και διοίκησης, σε απρόβλεπτους παράγοντες όπως ανατιμήσεις και απεργίες, στον πληθωρισμό και σε προβλήματα χρηματορροών. Δεύτερον, η υπέρβαση του χρόνου υλοποίησης, που οφείλεται στους ίδιους παράγοντες. Τρίτον, τα ελαττώματα του έργου, δηλαδή η μη ικανοποίηση ή ανεπάρκεια προδιαγραφών, ώστε το έργο να μην εξυπηρετεί λειτουργικά, αισθητικά ή περιβαλλοντικά τον σκοπό του· οφείλονται σε ασαφή καθορισμό του σκοπού, σε ανεπαρκή ανάλυση, σε ελαττώματα μελετών, σε άκριτη συμπίεση του χρόνου και σε διοικητική ανεπάρκεια. Τέταρτον, τα εργασιακά προβλήματα, από μειωμένη παραγωγικότητα λόγω προβλημάτων ιεραρχίας, έλλειψης συνεργασίας, κακού εργασιακού κλίματος και αποχωρήσεων ειδικευμένου προσωπικού. Ακριβώς για να αποφευχθούν αυτά προγραμματίζονται τα έργα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 9 — Οι απαραίτητες δραστηριότητες του προγραμματισμού
Ερώτηση: Ποιες είναι οι απαραίτητες δραστηριότητες που περιέχονται στον προγραμματισμό ενός έργου;
Απάντηση:
-
Ο ορισμός (σελ. 192): Προγραμματισμός έργου είναι η οργανωμένη διαδικασία που αποσκοπεί στην εκπλήρωση του στόχου του έργου μέσω τεσσάρων απαραίτητων δραστηριοτήτων:
1. ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΟΥ: δηλαδή σαφής ορισμός του στόχου που πρέπει να επιτευχθεί. Ο στόχος αυτός θα πρέπει να ορίζεται σε εφικτά και μετρήσιμα αποτελέσματα χρόνου (δηλ. με βάση τις ημερομηνίες έναρξης και λήξης), κόστους (με βάση έναν προϋπολογισμό και ένα διάγραμμα εισπράξεων και πληρωμών σε σχέση με το χρόνο) και ποιότητας (με βάση συγκεκριμένες προδιαγραφές). 2. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ: της πορείας που πρέπει να ακολουθηθεί για την εκπλήρωση του σκοπού. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την κατάτμηση του έργου σε δραστηριότητες, την περιγραφή των αλληλουχιών των δραστηριοτήτων αυτών (δηλ. ποια δραστηριότητα πρέπει να γίνει πρώτη, ποια δεύτερη κλπ), το χρονικό προγραμματισμό και την κοστολόγησή τους. 3. ΟΡΓΑΝΩΣΗ: των προσπαθειών των ανθρώπων σε μία παραγωγική ομάδα. Κατά την οργάνωση οι διάφορες εργασίες σχετίζονται με συγκεκριμένους ανθρώπους και θέσεις ευθύνης και καθορίζεται ο τρόπος και η συχνότητα επικοινωνίας μεταξύ τους. 4. ΕΛΕΓΧΟΣ: δηλαδή η μέτρηση του αποτελέσματος των διαφόρων δραστηριοτήτων, η παρακίνηση, η καθοδήγηση και η διόρθωση των προσπαθειών για την επίτευξη του σκοπού.
ΤΙ θέλουμε → 1. ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΟΥ ΠΩΣ θα γίνει → 2. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΟΙΟΣ θα το κάνει → 3. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΑΕΙ ΚΑΛΑ; → 4. ΕΛΕΓΧΟΣ → διόρθωση → πίσω στο 2Το «τρίγωνο» της πρώτης δραστηριότητας (σελ. 192): Οι παράμετροι αυτές (χρόνος, κόστος και ποιότητα) είναι συνήθως αλληλοεξαρτώμενες, δηλαδή επαύξηση μιας από αυτές συνήθως σημαίνει μείωση μιας τουλάχιστον από τις άλλες δύο (π.χ. επίτευξη καλύτερης ποιότητας σημαίνει μεγαλύτερο κόστος ή/και μεγαλύτερη χρονική διάρκεια). Έτσι, ο προγραμματισμός καλείται να «ισορροπήσει» αυτές τις παραμέτρους.
Η ανάγκη για προγραμματισμό — γιατί προέκυψε (σελ. 193): Η ανάγκη προγραμματισμού των έργων προήλθε από την ανάγκη υλοποίησης πολύπλοκων έργων. Οι πηγές της πολυπλοκότητας:
● ανάγκη ΓΡΗΓΟΡΗΣ υλοποίησης με σύνθετα κριτήρια σε δυναμικά μεταβαλλόμενο περιβάλλον ● ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ατόμων και ειδικοτήτων ● ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ σε κρίσιμα μέσα παραγωγής ● αυξημένη ΠΡΩΤΟΤΥΠΙΑ του έργου ● σύνθετες ΡΟΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ● μεγάλος ΟΓΚΟΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝΟ τελικός ορισμός (σελ. 193): Ο προγραμματισμός έργου μπορεί να οριστεί πλέον ως ο τρόπος δόμησης μιας σύνθετης παραγωγικής προσπάθειας στην οποία συμμετέχουν οι ανεξάρτητες μεταβλητές του χρόνου, του κόστους, των μέσων παραγωγής και της εργασιακής ψυχολογίας. Τα προσόντα που απαιτεί (σελ. 193): τη «γενική» εικόνα του έργου, κοινή λογική, προσοχή στη λεπτομέρεια, καλές δυνατότητες επικοινωνίας και επιμονή στην καταβολή κάθε δυνατής προσπάθειας για να ολοκληρωθεί το έργο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, ο προγραμματισμός έργου είναι η οργανωμένη διαδικασία που αποσκοπεί στην εκπλήρωση του στόχου μέσω τεσσάρων απαραίτητων δραστηριοτήτων. Πρώτη είναι ο καθορισμός του σκοπού, δηλαδή ο σαφής ορισμός του στόχου σε εφικτά και μετρήσιμα αποτελέσματα χρόνου, με ημερομηνίες έναρξης και λήξης, κόστους, με προϋπολογισμό και διάγραμμα εισπράξεων και πληρωμών, και ποιότητας, με συγκεκριμένες προδιαγραφές. Δεύτερη είναι ο σχεδιασμός της πορείας, που περιλαμβάνει την κατάτμηση του έργου σε δραστηριότητες, την περιγραφή των αλληλουχιών τους, τον χρονικό προγραμματισμό και την κοστολόγηση. Τρίτη είναι η οργάνωση των προσπαθειών των ανθρώπων σε παραγωγική ομάδα, όπου οι εργασίες συνδέονται με συγκεκριμένους ανθρώπους και θέσεις ευθύνης και καθορίζεται ο τρόπος επικοινωνίας. Τέταρτη είναι ο έλεγχος, δηλαδή η μέτρηση του αποτελέσματος, η παρακίνηση, η καθοδήγηση και η διόρθωση των προσπαθειών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 10 — Η μέθοδος των πινάκων προγραμματισμού
Ερώτηση: Να περιγράψετε τη μέθοδο των πινάκων προγραμματισμού.
Απάντηση:
-
Η προέλευση (σελ. 193): Οι πίνακες προγραμματισμού αναπτύχθηκαν στις ΗΠΑ για τον προγραμματισμό και τον έλεγχο των ουρανοξυστών οι οποίοι αποτελούνται από όμοιους ορόφους. Η μέθοδος είναι ιδιαίτερα απλή αλλά μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική ως προς την τεκμηρίωση του έργου και ως μέσο επικοινωνίας των ανθρώπων που συμμετέχουν σε αυτό.
Η δομή (σελ. 193): Ο πίνακας προγραμματισμού φαίνεται ως μια τομή του κτιρίου που στην οριζόντια διεύθυνση έχουν τοποθετηθεί οι όροφοι και στην κατακόρυφη οι διάφορες εργασίες που πρέπει να εκτελεστούν σε κάθε όροφο σε χρονολογική σειρά από αριστερά προς τα δεξιά.
ΟΡΟΦΟΙ (οριζόντια) → ┌────────┬────────┬────────┬────────┐ 3ος │σκελετός│τοιχοπ. │ σοβάς │ χρώμα │ ├────────┼────────┼────────┼────────┤ 2ος │σκελετός│τοιχοπ. │ σοβάς │ χρώμα │ ├────────┼────────┼────────┼────────┤ 1ος │σκελετός│τοιχοπ. │ σοβάς │ χρώμα │ ├────────┼────────┼────────┼────────┤ ισόγ. │σκελετός│τοιχοπ. │ σοβάς │ χρώμα │ └────────┴────────┴────────┴────────┘ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ →Τα τρία πλεονεκτήματα, αυτολεξεί (σελ. 193-194) — Οι πίνακες προγραμματισμού έχουν ορισμένα ξεχωριστά πλεονεκτήματα:
● Είναι συνοπτικά σχέδια υλοποίησης και ελέγχου ενός έργου μεγέθους ΜΟΝΟ ΜΙΑΣ ΣΕΛΙΔΑΣ. ● Κάθε εμπλεκόμενος (π.χ. υπεργολάβος) μπορεί ΑΜΕΣΩΣ να δει τον ΡΟΛΟ ΤΟΥ στο έργο και τη ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ με άλλους υπεργολάβους. ● Ο ΚΥΡΙΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ μπορεί να έχει αμέσως εικόνα για την εξέλιξη των εργασιών ΜΙΑΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ (π.χ. κατασκευή σκελετού) σε ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΟΡΟΦΟΥΣ.Γιατί ταιριάζει στους ουρανοξύστες: γιατί εκεί η ίδια ακολουθία εργασιών επαναλαμβάνεται σε κάθε όροφο, με χρονική μετατόπιση. Ενώ το συνεργείο του σκελετού ανεβαίνει στον 3ο όροφο, το συνεργείο των τοιχοποιιών δουλεύει στον 2ο και οι σοβατζήδες στον 1ο — τρία συνεργεία ταυτόχρονα, σε διαφορετικούς ορόφους. Ο πίνακας αποδίδει αυτή την κλιμακωτή ροή με έναν μόνο πίνακα. Οι δύο «αναγνώσεις» του πίνακα:
ΚΑΤΑ ΣΤΗΛΗ (κατακόρυφα) → τι κάνει ΜΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ σε όλους τους ορόφους ΚΑΤΑ ΓΡΑΜΜΗ (οριζόντια) → όλες οι εργασίες ΕΝΟΣ ΟΡΟΦΟΥ με τη χρονική τους σειράΗ βασική αδυναμία της μεθόδου: εφαρμόζεται μόνο σε έργα με επαναλαμβανόμενη δομή (όμοιοι όροφοι, όμοια τμήματα). Σε ένα έργο με ανομοιογενή τμήματα — π.χ. μονώροφη κατοικία με διαφορετικούς χώρους — ο πίνακας δεν έχει άξονα «ορόφων» για να στηθεί, και προτιμάται το ευθύγραμμο γράφημα (άσκηση 11).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι πίνακες προγραμματισμού αναπτύχθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες για τον προγραμματισμό και τον έλεγχο των ουρανοξυστών, που αποτελούνται από όμοιους ορόφους· η μέθοδος είναι ιδιαίτερα απλή αλλά αποτελεσματική για την τεκμηρίωση του έργου και ως μέσο επικοινωνίας. Ο πίνακας φαίνεται ως τομή του κτιρίου, όπου στην οριζόντια διεύθυνση τοποθετούνται οι όροφοι και στην κατακόρυφη οι διάφορες εργασίες που πρέπει να εκτελεστούν σε κάθε όροφο, σε χρονολογική σειρά από αριστερά προς τα δεξιά. Τα πλεονεκτήματά του είναι ότι αποτελεί συνοπτικό σχέδιο υλοποίησης και ελέγχου μεγέθους μόνο μιας σελίδας, ότι κάθε εμπλεκόμενος, όπως ένας υπεργολάβος, βλέπει αμέσως τον ρόλο του και τη σύνδεσή του με τους άλλους, και ότι ο κύριος του έργου έχει αμέσως εικόνα για την εξέλιξη των εργασιών μιας συγκεκριμένης ειδικότητας σε όλους τους ορόφους. Η μέθοδος ταιριάζει σε έργα με επαναλαμβανόμενη δομή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 11 — Η μέθοδος των ευθυγράμμων γραφημάτων
Ερώτηση: Να περιγράψετε τη μέθοδο των ευθυγράμμων γραφημάτων (διαγράμματα Gantt).
Απάντηση:
-
Η ιστορία (σελ. 194): Τα ευθύγραμμα γραφήματα χρησιμοποιήθηκαν από τις αρχές του αιώνα από τον Henry L. Gantt και τον Karol Adamiecki … εμείς, όμως, θα αναφερόμαστε σε όλα με την ονομασία «ευθύγραμμα γραφήματα» ή, προς τιμήν του κύριου δημιουργού τους, με την ονομασία «διαγράμματα Gantt».
Η αρχή της μεθόδου (σελ. 195): Το ευθύγραμμο γράφημα απεικονίζει ένα έργο ως ένα σύνολο δραστηριοτήτων κάθε μια από τις οποίες αντιστοιχεί σε ένα ευθύγραμμο τμήμα με μήκος ανάλογο της χρονικής διάρκειας της δραστηριότητας. Τα ευθύγραμμα αυτά τμήματα τοποθετούνται παράλληλα στον οριζόντιο άξονα (που αντιστοιχεί στον χρόνο) με σημείο αρχής ανάλογο της χρονικής στιγμής έναρξης της δραστηριότητας. Ο κατακόρυφος άξονας (σελ. 195): Στο άξονα των τεταγμένων … στο ύψος του ευθύγραμμου τμήματος που απεικονίζει την κάθε δραστηριότητα υπάρχει η περιγραφή της (και ίσως και άλλα χρήσιμα στοιχεία σχετικά με τη δραστηριότητα αυτή, όπως π.χ. κωδικός, χρονική διάρκεια, κόστος κλπ).
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΧΡΟΝΟΣ (ημέρες) → 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ───────────────────────────────────────────────────── Καθαρισμός ███████ Στοκάρισμα ██████████ Αστάρι ██████ 1η στρώση ████████ 2η στρώση ███████ ΜΗΚΟΣ τμήματος = ΔΙΑΡΚΕΙΑ της δραστηριότητας ΘΕΣΗ αρχής = ΣΤΙΓΜΗ ΕΝΑΡΞΗΣ της δραστηριότηταςΗ απεικόνιση της προόδου (σελ. 196): Για να απεικονιστεί η εκτελεσμένη εργασία σε κάποια χρονική στιγμή, σχεδιάζεται ένα δεύτερο ευθύγραμμο τμήμα (συνήθως διαφορετικού χρώματος) το μήκος του οποίου είναι ανάλογο της υλοποιημένης εργασίας και όχι του χρόνου που πέρασε.
Το πεδίο εφαρμογής (σελ. 199): Συμπερασματικά, η μέθοδος των ευθύγραμμων γραφημάτων αποτελεί πολύτιμο βοήθημα προγραμματισμού απλών έργων με σειριακή δομή (δηλ. με τις διάφορες δραστηριότητες να εκτελούνται γενικά η μία μετά την άλλη στη σειρά), όπως είναι τα οικοδομικά έργα. Η ανάγκη επανασχεδιασμού (σελ. 199): Κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του έργου χρειάζεται να επανασχεδιάζεται το διάγραμμα, αφού καθυστερήσεις σε αρχικές δραστηριότητες μετακινούν και τη χρονική στιγμή έναρξης των επόμενών τους δραστηριοτήτων. Το παράδειγμα του βιβλίου (Σχήμα 4.2, σελ. 195): ένα έργο βαφής τοίχων — απλό, σειριακό έργο, ιδανικό για ευθύγραμμο γράφημα. Η θεμελιώδης παραδοχή της γραμμικότητας (σελ. 195-196): αν μια δραστηριότητα έχει προγραμματιστεί για 10 ημέρες, θεωρείται ότι κάθε ημέρα εκτελείται το 1/10 της εργασίας ή το 10%. Με τη λογική αυτή, σε πέντε ημέρες έχει εκτελεστεί το 50% της εργασίας, την έκτη ημέρα άλλο ένα 10% κοκ. Η προειδοποίηση του βιβλίου (άσκηση 13): αυτή ακριβώς η γραμμική παραδοχή είναι και η κύρια αδυναμία της μεθόδου — γιατί στην πράξη σπάνια η εργασία κατανέμεται ομοιόμορφα (σελ. 196): Συνήθως ένα έργο ξεκινά με αργούς ρυθμούς, επιταχύνει αργότερα και επιβραδύνει προς το τέλος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα ευθύγραμμα γραφήματα χρησιμοποιήθηκαν από τις αρχές του εικοστού αιώνα από τον Henry Gantt και τον Karol Adamiecki και ονομάζονται προς τιμήν του πρώτου διαγράμματα Gantt. Το ευθύγραμμο γράφημα απεικονίζει ένα έργο ως σύνολο δραστηριοτήτων, καθεμιά από τις οποίες αντιστοιχεί σε ένα ευθύγραμμο τμήμα με μήκος ανάλογο της χρονικής της διάρκειας· τα τμήματα τοποθετούνται παράλληλα στον οριζόντιο άξονα, που αντιστοιχεί στον χρόνο, με σημείο αρχής ανάλογο της στιγμής έναρξης, ενώ στον κατακόρυφο άξονα αναγράφεται η περιγραφή κάθε δραστηριότητας και ενδεχομένως ο κωδικός, η διάρκεια και το κόστος της. Για την απεικόνιση της προόδου σχεδιάζεται δεύτερο τμήμα, συνήθως διαφορετικού χρώματος, με μήκος ανάλογο της υλοποιημένης εργασίας και όχι του χρόνου που πέρασε. Η μέθοδος αποτελεί πολύτιμο βοήθημα για απλά έργα με σειριακή δομή, όπως τα οικοδομικά, αλλά απαιτεί επανασχεδιασμό, γιατί οι καθυστερήσεις μετακινούν τις επόμενες δραστηριότητες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 12 — Η διαφορά των γραφημάτων τύπου Ι και ΙΙ
Ερώτηση: Σε τι διαφέρουν τα ευθύγραμμα γραφήματα ''τύπου'' I από εκείνα που ονομάζουμε γραφήματα ''τύπου'' II.
Απάντηση:
-
Η γενική διαφορά (σελ. 195): Τα ευθύγραμμα γραφήματα διαφέρουν στον τρόπο που απεικονίζουν την προβλεπόμενη και την εκτελεσμένη εργασία των δραστηριοτήτων ενός έργου κατά τη διεύθυνση του οριζόντιου άξονα.
ΤΥΠΟΣ Ι (σελ. 195-196): Είναι τα πλέον συνηθισμένα ευθύγραμμα γραφήματα. Απεικονίζουν γραμμικά τόσο την προβλεπόμενη όσο και την εκτελεσμένη εργασία. Με τον όρο «γραμμικά» εννοείται ότι η πρόοδος μιας εργασίας είναι ευθέως ανάλογη κάποιου μεγέθους, π.χ. του χρόνου. Το δεύτερο τμήμα έχει μήκος ανάλογο της υλοποιημένης εργασίας και όχι του χρόνου που πέρασε — άρα δεν φτάνει ως την ημερομηνία αναφοράς όταν το έργο καθυστερεί. ΤΥΠΟΣ ΙΙ (σελ. 198): Τα γραφήματα αυτά είναι κατ' αρχάς όμοια με εκείνα του «τύπου» I … Πάνω όμως από το ευθύγραμμο τμήμα που αντιστοιχεί σε κάποια προγραμματισμένη δραστηριότητα και κάτω από εκείνο που αντιστοιχεί στην εκτελεσθείσα, γράφεται το ποσοστό της εργασίας που έχει προγραμματιστεί ή έχει εκτελεστεί αντίστοιχα. Αυτό γίνεται στα βασικά χρονικά διαστήματα (δηλ. κατά ημέρα, βδομάδα ή μήνα). Με τον τρόπο αυτό η ημερομηνία αναφοράς ταυτίζεται πάντα με το τέλος του ευθύγραμμου τμήματος που απεικονίζει το εκτελεσθέν έργο.
ΤΥΠΟΣ Ι ΤΥΠΟΣ ΙΙ ───────────────────────────────────────────────────── Απεικόνιση ΜΟΝΟ τμήματα τμήματα + ΠΟΣΟΣΤΑ στα βασικά χρονικά διαστήματα Το τμήμα του ΣΤΑΜΑΤΑ εκεί που ΦΤΑΝΕΙ ΠΑΝΤΑ ως την εκτελεσμένου φτάνει η υλοποιη- ημερομηνία αναφοράς μένη εργασία Η καθυστέρηση φαίνεται ως ΜΗΚΟΣ φαίνεται ως ΔΙΑΦΟΡΑ φαίνεται που λείπει ΠΟΣΟΣΤΩΝΤο παράδειγμα του βιβλίου (Σχήμα 4.5, σελ. 198): για το έργο του Σχήματος 4.5., την πέμπτη ημέρα θα πρέπει να έχει τελειώσει το 21% του έργου αλλά έχει τελειώσει το 15% και την 10η ημέρα θα πρέπει να έχει τελειώσει το 65% του έργου αλλά έχει τελειώσει το 43%. Η επισήμανση (σελ. 198): Παρατηρήστε ότι το ευθύγραμμο τμήμα που αντιστοιχεί στο εκτελεσμένο έργο «φτάνει» μέχρι την ημερομηνία αναφοράς, ενώ η πρόοδος του έργου είναι 43% = 6/14, όση ήταν και στην περίπτωση του γραφήματος «τύπου» I.
Το ουσιαστικό πλεονέκτημα του τύπου ΙΙ: αποδίδει σωστά μη γραμμικές κατανομές εργασίας. Το βιβλίο δείχνει (σελ. 197) ότι η γραμμική θεώρηση του τύπου Ι μπορεί να είναι εντελώς παραπλανητική:
Έργο 14 ημερών, 392 μονάδες εργασίας, 10η ημέρα, εκτελεσμένο 6/14 = 168 μονάδες ΑΝ η εργασία ήταν προγραμματισμένη ΑΡΓΑ (135 μονάδες ως την 10η): (135−168)/135 = −24 % ⇒ το έργο ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ κατά 24 %! ΑΝ ήταν προγραμματισμένη ΝΩΡΙΣ (382 μονάδες ως την 10η): (382−168)/382 = +56 % ⇒ το έργο ΚΑΘΥΣΤΕΡΕΙ κατά 56 %Το συμπέρασμα του βιβλίου (σελ. 197): Και στις δύο περιπτώσεις, το ευθύγραμμο γράφημα με τη γραμμική θεώρηση δε μας δίνει ακριβείς πληροφορίες. Ο τύπος ΙΙ, γράφοντας τα πραγματικά ποσοστά, παρακάμπτει ακριβώς αυτή την αδυναμία.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα δύο είδη διαφέρουν στον τρόπο που απεικονίζουν την προβλεπόμενη και την εκτελεσμένη εργασία κατά τη διεύθυνση του οριζόντιου άξονα. Τα γραφήματα τύπου ένα είναι τα πλέον συνηθισμένα και απεικονίζουν γραμμικά τόσο την προβλεπόμενη όσο και την εκτελεσμένη εργασία, δηλαδή θεωρούν ότι η πρόοδος είναι ευθέως ανάλογη του χρόνου· το τμήμα του εκτελεσμένου έργου έχει μήκος ανάλογο της υλοποιημένης εργασίας και όχι του χρόνου που πέρασε, οπότε σε καθυστέρηση δεν φτάνει ως την ημερομηνία αναφοράς. Στα γραφήματα τύπου δύο, πάνω από το τμήμα της προγραμματισμένης και κάτω από εκείνο της εκτελεσμένης δραστηριότητας γράφεται το ποσοστό της εργασίας, στα βασικά χρονικά διαστήματα, οπότε η ημερομηνία αναφοράς ταυτίζεται πάντοτε με το τέλος του τμήματος του εκτελεσμένου έργου. Το πλεονέκτημα του δεύτερου τύπου είναι ότι αποδίδει σωστά και μη γραμμικές κατανομές εργασίας, όπου η γραμμική θεώρηση μπορεί να δίνει εντελώς παραπλανητική εικόνα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 13 — Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των ευθυγράμμων γραφημάτων
Ερώτηση: Ποια είναι τα κύρια πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των ευθυγράμμων γραφημάτων;
Απάντηση:
-
ΤΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (σελ. 198-199): 1. Η απλότητα: Το σπουδαιότερο πλεονέκτημά τους είναι η απλότητά τους, γεγονός που τα κάνει άμεσα κατανοητά. Το γεγονός αυτό με τη σειρά του έχει οδηγήσει στη γενική αποδοχή τους. 2. Η μικρή ανάγκη «συντήρησης»: Εξαιτίας της γενικότητάς τους δεν απαιτούν πολλή «συντήρηση» ιδιαίτερα σε έργα που απαιτούν συχνές αλλαγές και επανασχεδιασμό. Το παράδειγμα του βιβλίου: η δραστηριότητα «Έλεγχος Λογισμικού» (Testing) περιλαμβάνει όλες τις ενέργειες ελέγχου, εντοπισμού λαθών και επανελέγχου του λογισμικού ανεξάρτητα από τις φορές που θα γίνει αυτή η κυκλική διαδικασία. 3. Η καταλληλότητα για σειριακά έργα (σελ. 199): αποτελεί πολύτιμο βοήθημα προγραμματισμού απλών έργων με σειριακή δομή (δηλ. με τις διάφορες δραστηριότητες να εκτελούνται γενικά η μία μετά την άλλη στη σειρά), όπως είναι τα οικοδομικά έργα.
ΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ: 1. Η ανάγκη διαρκούς επανασχεδιασμού (σελ. 199): Κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του έργου χρειάζεται να επανασχεδιάζεται το διάγραμμα, αφού καθυστερήσεις σε αρχικές δραστηριότητες μετακινούν και τη χρονική στιγμή έναρξης των επόμενών τους δραστηριοτήτων. 2. Η παραπλανητική γραμμική θεώρηση (σελ. 195-197): το γράφημα υποθέτει ότι αν μια δραστηριότητα έχει προγραμματιστεί για 10 ημέρες, θεωρείται ότι κάθε ημέρα εκτελείται το 1/10 της εργασίας ή το 10% — ενώ στην πράξη Συνήθως ένα έργο ξεκινά με αργούς ρυθμούς, επιταχύνει αργότερα και επιβραδύνει προς το τέλος. Το αποδεικτικό παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 196-197): έργο 14 ημερών, όπου τη 10η ημέρα έχουν εκτελεστεί 6/14 — φαινομενικά καθυστέρηση 40 %. Στην πραγματικότητα όμως:
Αν η εργασία ήταν προγραμματισμένη να γίνει ΑΡΓΑ: προγραμματισμένες ως την 10η: 135 μονάδες εκτελεσμένες: 6/14 x 392 = 168 μονάδες (135 − 168)/135 = −24 % → το έργο ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ! Αν ήταν προγραμματισμένη να γίνει ΝΩΡΙΣ: προγραμματισμένες ως την 10η: 382 μονάδες (382 − 168)/382 = +56 % → ΜΕΓΑΛΗ καθυστέρησηΤο συμπέρασμα (σελ. 197): Και στις δύο περιπτώσεις, το ευθύγραμμο γράφημα με τη γραμμική θεώρηση δε μας δίνει ακριβείς πληροφορίες. 3. Η αδυναμία απεικόνισης των αλληλεξαρτήσεων: το γράφημα δείχνει πότε γίνεται κάθε δραστηριότητα, αλλά όχι ρητά ποια εξαρτάται από ποια. Γι' αυτό, όταν μια δραστηριότητα καθυστερήσει, ο μελετητής πρέπει να ξέρει από αλλού ποιες θα επηρεαστούν — και να ξανασχεδιάσει το διάγραμμα με το χέρι.
Το ισοζύγιο:
ΥΠΕΡ: απλότητα · άμεση κατανόηση · γενική αποδοχή λίγη συντήρηση · ιδανικά για ΣΕΙΡΙΑΚΑ έργα ΚΑΤΑ: διαρκής επανασχεδιασμός ΓΡΑΜΜΙΚΗ (και συχνά λανθασμένη) θεώρηση προόδου δεν δείχνουν ρητά τις αλληλεξαρτήσειςΗ απάντηση του βιβλίου στα μειονεκτήματα: ο τύπος ΙΙ (άσκηση 12) διορθώνει τη γραμμική θεώρηση γράφοντας πραγματικά ποσοστά, και οι καμπύλες προόδου (άσκηση 14) δίνουν την αθροιστική εικόνα που λείπει από το Gantt.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σπουδαιότερο πλεονέκτημα των ευθυγράμμων γραφημάτων είναι η απλότητά τους, που τα κάνει άμεσα κατανοητά και έχει οδηγήσει στη γενική αποδοχή τους. Επιπλέον, εξαιτίας της γενικότητάς τους δεν απαιτούν πολλή συντήρηση, ιδιαίτερα σε έργα με συχνές αλλαγές, όπως δείχνει το παράδειγμα του ελέγχου λογισμικού, που περιλαμβάνει όλες τις κυκλικές ενέργειες ανεξάρτητα από τις φορές που θα επαναληφθούν. Αποτελούν πολύτιμο βοήθημα για απλά έργα με σειριακή δομή, όπως τα οικοδομικά. Ως μειονεκτήματα, απαιτούν διαρκή επανασχεδιασμό, αφού καθυστερήσεις σε αρχικές δραστηριότητες μετακινούν τις επόμενες, και στηρίζονται σε γραμμική θεώρηση της προόδου, η οποία συχνά είναι παραπλανητική· το βιβλίο δείχνει ότι η ίδια πρόοδος μπορεί να σημαίνει είτε επιτάχυνση κατά είκοσι τέσσερα τοις εκατό είτε καθυστέρηση κατά πενήντα έξι τοις εκατό, ανάλογα με το πώς είχε κατανεμηθεί η εργασία. Τέλος, δεν αποδίδουν ρητά τις αλληλεξαρτήσεις των δραστηριοτήτων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Άσκηση 14 — Η μέθοδος των καμπυλών προόδου
Ερώτηση: Να περιγράψετε τη μέθοδο των καμπύλων προόδου.
Απάντηση:
-
Ο ορισμός (σελ. 199): Οι καμπύλες προόδου, επίσης γνωστές και ως καμπύλες S, απεικονίζουν κάποιο αθροιστικό μέγεθος προόδου του έργου στον άξονα των τεταγμένων σε σχέση με το χρόνο στον άξονα των τετμημένων.
Τι μπορεί να είναι το «μέγεθος προόδου» (σελ. 199): η προγραμματισμένη ή η εκτελεσμένη αξία (σε χρήμα) της εργασίας, οι ποσότητες εργασίας, οι ανθρωποώρες κ.ά. Και Τα μεγέθη προόδου … μπορούν να εμφανίζονται είτε στις πραγματικές τους μονάδες (π.χ. δραχμές, κυβικά μέτρα, ώρες κλπ) ή ως ποσοστό επί τοις εκατό της συνολικής ποσότητας που απαιτείται για το έργο.
Γιατί λέγεται «καμπύλη S» (σελ. 199): Το όνομα «καμπύλη S» προκύπτει από το σχήμα της καμπύλης. Πράγματι, στα περισσότερα έργα, οι εργασίες ξεκινούν αργά, προχωρούν με γρηγορότερους ρυθμούς μέχρι κάποια κορύφωση και κατόπιν οι ρυθμοί πέφτουν μέχρι το τέλος του έργου. Έτσι, και η αθροιστική καμπύλη ξεκινά με μικρή κλίση, η οποία στη συνέχεια αυξάνεται και κατόπιν πέφτει προοδευτικά μέχρι το τέλος του έργου.
ΑΘΡΟΙΣΤΙΚΗ ______ ΠΡΟΟΔΟΣ (%) _____/ 100 │ _____/ │ ____/ 50 │ ____/ ← ΜΕΓΑΛΗ κλίση │ ____/ (γρήγοροι ρυθμοί) │ ____/ │ ___/ ← μικρή κλίση στην αρχή 0 │_/ └──────────────────────────────────→ ΧΡΟΝΟΣΗ κατασκευή της, βήμα προς βήμα (σελ. 199-201):
1. ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ημερήσιας ποσότητας εργασίας (Σχήμα 4.6) ↓ 2. ΑΘΡΟΙΣΗ των ποσοτήτων για κάθε ημέρα — πίνακας υπολογισμού του ΑΘΡΟΙΣΤΙΚΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥ (Σχήμα 4.7) ↓ 3. ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ των στηλών (1) και (3): χρόνος - αθροιστικό ποσοστό → Η ΚΑΜΠΥΛΗ S (Σχήμα 4.8)Η ουσιαστική διαφορά από το Gantt:
GANTT → ΑΝΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, πότε γίνεται η καθεμιά ΚΑΜΠΥΛΗ S → ΣΥΝΟΛΙΚΑ, πόσο έχει προχωρήσει ΟΛΟ το έργοΤο Gantt απαντά «ποια δραστηριότητα καθυστερεί;»· η καμπύλη S απαντά «πόσο πίσω είναι το σύνολο του έργου;». Πώς χρησιμοποιείται για τον έλεγχο: σχεδιάζονται δύο καμπύλες στο ίδιο διάγραμμα — η προγραμματισμένη και η πραγματική. Η κατακόρυφη απόστασή τους σε κάθε χρονική στιγμή δίνει αμέσως τη διαφορά προόδου, και η οριζόντια απόσταση τη χρονική καθυστέρηση. Γιατί λύνει το πρόβλημα του Gantt: η καμπύλη S στηρίζεται σε πραγματικές αθροιστικές ποσότητες — όχι στη γραμμική παραδοχή. Το βιβλίο δείχνει (σελ. 196-197) πόσο παραπλανητική είναι η γραμμική θεώρηση όταν η εργασία δεν κατανέμεται ομοιόμορφα· η καμπύλη S ενσωματώνει εξαρχής την πραγματική κατανομή. Η επισήμανση του βιβλίου για τις ρεαλιστικές κατανομές (σελ. 196): Σημειώστε ότι προγραμματισμοί όγκου εργασίας όπως αυτοί του παραπάνω σχήματος, σπάνια συναντώνται στην πράξη. Συνήθως ένα έργο ξεκινά με αργούς ρυθμούς, επιταχύνει αργότερα και επιβραδύνει προς το τέλος. — που είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο η αθροιστική καμπύλη παίρνει το σχήμα S.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι καμπύλες προόδου, γνωστές και ως καμπύλες S, απεικονίζουν κάποιο αθροιστικό μέγεθος προόδου του έργου στον άξονα των τεταγμένων σε σχέση με τον χρόνο στον άξονα των τετμημένων. Το μέγεθος αυτό μπορεί να είναι η προγραμματισμένη ή η εκτελεσμένη αξία της εργασίας σε χρήμα, οι ποσότητες εργασίας ή οι ανθρωποώρες, και εκφράζεται είτε σε πραγματικές μονάδες είτε ως ποσοστό επί τοις εκατό της συνολικής ποσότητας. Το όνομα προκύπτει από το σχήμα της καμπύλης, αφού στα περισσότερα έργα οι εργασίες ξεκινούν αργά, προχωρούν με γρηγορότερους ρυθμούς μέχρι κάποια κορύφωση και κατόπιν οι ρυθμοί πέφτουν μέχρι το τέλος, οπότε η αθροιστική καμπύλη ξεκινά με μικρή κλίση, η οποία αυξάνεται και έπειτα μειώνεται πάλι. Κατασκευάζεται από το διάγραμμα ημερήσιας ποσότητας εργασίας, με άθροιση ανά ημέρα και σχεδίαση του αθροιστικού ποσοστού σε σχέση με τον χρόνο. Σε αντίθεση με το Gantt, δείχνει τη συνολική πρόοδο του έργου και στηρίζεται σε πραγματικές και όχι σε γραμμικές παραδοχές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
