Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 2 (σελ. 124-125) – ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΕΙΣ – ΠΡΟΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΕΙΣ – ΠΡΟΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΕΙΣ – ΠΡΟΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 2 (σελ. 124-125) – ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΕΙΣ – ΠΡΟΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 2

Αναλυτικές λύσεις των 20 ερωτήσεων-θεμάτων του κεφαλαίου 2 (Προϋπολογισμός).

Άσκηση 1 — Παράμετροι που επηρεάζουν την εκτίμηση του κόστους

Ερώτηση: Να αναφέρετε τις παραμέτρους που επηρεάζουν την εκτίμηση του κόστους στην κατασκευή δομικού έργου.

Απάντηση:

Οι παράμετροι, όπως τις απαριθμεί το βιβλίο (σελ. 76): 1. Τις δαπάνες για την αγορά των υλικών. Σε αυτές τις δαπάνες θα υπολογίσουμε τη μεταφορά, την αποθήκευση και φυσικά τις μικροφθορές των υλικών. 2. Τις δαπάνες για το εργατοτεχνικό προσωπικό. Στις συγκεκριμένες δαπάνες, εκτός από τα ημερομίσθια, πρέπει να υπολογίζονται και άλλα έξοδα όπως της ασφάλισης, της πιθανής μεταφοράς του προσωπικού κ.λπ. 3. Τις δαπάνες για τα μέσα παραγωγής. Για τη λειτουργία κάποιου μηχανήματος απαιτείται η κατανάλωση καυσίμων και λιπαντικών, η αγορά ανταλλακτικών ανάλογα με τη χρήση, καθώς και οι βλάβες που πιθανόν θα συμβούν. 4. Το αναλυτικό χρονοδιάγραμμα για την κάθε εργασία καθώς και για όλο το έργο. 5. Την ομάδα εργασίας. 6. Την αποδοτικότητα της ομάδας εργασίας. 7. Τον εξοπλισμό σε μηχανήματα. 8. Τις συνθήκες κάτω από τις οποίες θα εκτελεσθεί το έργο. 9. Τη συλλογή τιμών από τους προμηθευτές των υλικών.

Οι επιπλέον παράμετροι για τον εργοδότη (σελ. 76): Τις δαπάνες για την οργάνωση και τη λειτουργία του εργοταξίου · Τις δαπάνες για τις εγκαταστάσεις της επιχείρησης · Τα έξοδα της επιχείρησης.
```
   ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΡΓΟΛΗΠΤΗ        +  ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΡΓΟΔΟΤΗ
   ─────────────────────────────────────────────────
   υλικά                       οργάνωση εργοταξίου
   προσωπικό                   εγκαταστάσεις
   μέσα παραγωγής              έξοδα επιχείρησης
   χρονοδιάγραμμα
   ομάδα και αποδοτικότητα
   εξοπλισμός · συνθήκες
   τιμές προμηθευτών
```
Ο κίνδυνος των αστάθμητων συνθηκών (σελ. 75): η αγορά των υλικών γίνεται ανάλογα με την εξέλιξη του έργου και όχι σύμφωνα με τις προβλέψεις. Αν αγοραστούν πολύ νωρίτερα, αυξάνονται τα έξοδα αποθήκευσης και ένα ποσοστό μπορεί να καταστραφεί· αν αργότερα, είναι πιθανή αύξηση της τιμής τους. Το ζητούμενο (σελ. 76): η εκτίμηση του κοστολογίου στην κατασκευή που θα πραγματοποιήσουμε να μην έχει αποκλίσεις από τη συνολική δαπάνη στην οποία θα ανέρθει το έργο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, οι παράμετροι που επηρεάζουν την εκτίμηση του κόστους είναι οι δαπάνες για την αγορά των υλικών, μαζί με τη μεταφορά, την αποθήκευση και τις μικροφθορές τους, οι δαπάνες για το εργατοτεχνικό προσωπικό, όπου εκτός από τα ημερομίσθια υπολογίζονται η ασφάλιση και η μεταφορά του, οι δαπάνες για τα μέσα παραγωγής, δηλαδή καύσιμα, λιπαντικά, ανταλλακτικά και βλάβες, το αναλυτικό χρονοδιάγραμμα κάθε εργασίας και όλου του έργου, η ομάδα εργασίας και η αποδοτικότητά της, ο εξοπλισμός σε μηχανήματα, οι συνθήκες κάτω από τις οποίες θα εκτελεστεί το έργο και η συλλογή τιμών από τους προμηθευτές. Για τον εργοδότη προστίθενται οι δαπάνες οργάνωσης και λειτουργίας του εργοταξίου, οι δαπάνες για τις εγκαταστάσεις και τα έξοδα της επιχείρησης. Κίνδυνο αποτελούν οι αστάθμητες συνθήκες, αφού η πρόωρη αγορά υλικών αυξάνει τα έξοδα αποθήκευσης και τις φθορές, ενώ η καθυστερημένη μπορεί να συναντήσει αυξημένες τιμές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 2 — Ορισμός του προϋπολογισμού έργου

Ερώτηση: Τι καλείται προϋπολογισμός έργου.

Απάντηση:

Ο ορισμός αυτολεξεί (σελ. 77): Προϋπολογισμός ονομάζεται το σύνολο των ενεργειών που κάνουμε για να υπολογισθεί το ύψος στο οποίο θα ανέλθει η δαπάνη της κατασκευής του έργου βάσει της προμέτρησης των υλικών και του κόστους των εργασιών.

Ο τύπος που παραθέτει το βιβλίο (σελ. 77):
```
   ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΡΓΟΥ  =

     ΠΡΟΜΕΤΡΗΘΕΙΣΑ ΠΟΣΟΤΗΤΑ  x  ΚΟΣΤΟΣ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
         (από το κεφ. 1)          (από Α.Τ.Ο.Ε. ή έρευνα αγοράς)
```
Η θέση του στη ροή της εργασίας (σελ. 75): Πριν από την έναρξη κάθε δομικής κατασκευής γίνεται η προμέτρηση των υλικών που θα απαιτηθούν … Ακολουθεί η εκτίμηση για το ύψος της δαπάνης τόσο για την κάθε εργασία όσο και για το συνολικό κόστος στο οποίο θα ανέρθει η κατασκευή.
```
   ΣΧΕΔΙΑ  →  ΠΡΟΜΕΤΡΗΣΗ  →  ΚΟΣΤΟΛΟΓΙΟ  →  ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ
                                                    ↓
                                          (+ κέρδος, γενικά έξοδα)
                                                ΠΡΟΣΦΟΡΑ
```
Η σημασία του (σελ. 77): Ο προϋπολογισμός είναι ο κινητήριος μοχλός του έργου. Η ακριβής κατάρτισή του είναι καθοριστική τόσο για την ανάληψη του έργου όσο και για την επιτυχή αποπεράτωσή του. Το παράδειγμα των δύο εταιρειών (σελ. 77): αν η εταιρεία Α υπολογίσει λάθος τον προϋπολογισμό, υπάρχουν δύο εξίσου κακές εκβάσεις:
```
   Α) Προϋπολογισμός ΠΟΛΥ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ
      → το έργο το παίρνει η Β (πιο ανταγωνιστική προσφορά)
      → η Α χάνει τη δουλειά

   Β) Προϋπολογισμός ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΣ
      → η Α παίρνει το έργο αλλά «ή δε θα μπορέσει να το
        ολοκληρώσει ή θα το αποπερατώσει, αλλά αντί για το
        προβλεπόμενο κέρδος θα έχει ζημιά»
```
Το συμπέρασμα: ο σωστός προϋπολογισμός δεν είναι ο χαμηλότερος — είναι ο ακριβέστερος. Και τα δύο σφάλματα (υπερεκτίμηση, υποεκτίμηση) οδηγούν σε ζημιά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προϋπολογισμός ονομάζεται το σύνολο των ενεργειών που κάνουμε για να υπολογιστεί το ύψος στο οποίο θα ανέλθει η δαπάνη της κατασκευής του έργου, με βάση την προμέτρηση των υλικών και το κόστος των εργασιών· προκύπτει δηλαδή ως γινόμενο της προμετρηθείσας ποσότητας επί το κόστος υλικών και εργασιών. Στη ροή της εργασίας ακολουθεί την προμέτρηση και προηγείται της προσφοράς, η οποία περιλαμβάνει επιπλέον το κέρδος και τα γενικά έξοδα του εργολάβου. Το βιβλίο τον χαρακτηρίζει κινητήριο μοχλό του έργου, γιατί η ακριβής κατάρτισή του είναι καθοριστική τόσο για την ανάληψη όσο και για την επιτυχή αποπεράτωσή του. Με το παράδειγμα των δύο εταιρειών δείχνει ότι και τα δύο σφάλματα βλάπτουν: αν ο προϋπολογισμός είναι πολύ μεγαλύτερος, το έργο το αναλαμβάνει ο ανταγωνιστής, ενώ αν είναι πολύ μικρότερος η εταιρεία είτε δεν θα ολοκληρώσει το έργο είτε θα έχει ζημιά αντί κέρδους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 3 — Τα είδη των προϋπολογισμών

Ερώτηση: Να αναφέρετε τα είδη των προϋπολογισμών.

Απάντηση:

Τα είδη, κατά το βιβλίο (σελ. 77): Ο προϋπολογισμός μπορεί να είναι συνολικός και να υπολογίζει το ύψος της δαπάνης για όλη την κατασκευή, ή τμηματικός για κάθε κατασκευαστική φάση, καθώς και για κάθε χρονική περίοδο έως την αποπεράτωση του έργου.
```
   1. ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ         → όλη η κατασκευή
   2. ΤΜΗΜΑΤΙΚΟΣ ανά
      ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ    → σκυροδέτηση, τοιχοποιίες, επιχρίσματα,
      ΦΑΣΗ                δάπεδα, χρωματισμοί …
   3. ΤΜΗΜΑΤΙΚΟΣ ανά
      ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ   → π.χ. ανά μήνα, έως την αποπεράτωση
```
Οι τέσσερις τύποι πινάκων που αντιστοιχούν (σελ. 84-85): · Κατάσταση Προϋπολογισμού Υλικών - Εργασίας Τμημάτων Κατασκευαστικής Φάσης (μία εργασία: είδος, μονάδα, ποσότητα, τιμή μονάδας, σύνολο)· · Κατάσταση Προϋπολογισμού Υλικών - Εργασίας Κατασκευαστικής Φάσης (άθροισμα των εργασιών μιας φάσης)· · Κατάσταση Προϋπολογισμού Υλικών - Εργασίας Στο σύνολο της κατασκευής· · Κατάσταση Προϋπολογισμού Υλικών - Εργασίας Χρονική Διάρκεια: Ένας Μήνας. Η ιεραρχία τους:
```
   ΕΡΓΑΣΙΑ  →  ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΦΑΣΗ  →  ΕΡΓΟ
     (π.χ. κτίσιμο     (π.χ. τοιχοποιίες:      (άθροισμα
      τούβλων)          τούβλα + σενάζ +        όλων των
                        μόνωση)                  φάσεων)
```
Γιατί χρειάζεται και ο χρονικός (σελ. 85): καλό είναι να υπολογίζουμε και τον προϋπολογισμό του έργου ανά τακτά χρονικά διαστήματα έως την περάτωση της κατασκευής. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε πιο εύκολα να κάνουμε διασταύρωση των οικονομικών στοιχείων και να αποφεύγουμε αποκλίσεις μεταξύ της δαπάνης του προϋπολογισμού και της πραγματικής. Ο έλεγχος (σελ. 78): με το τέλος κάθε κατασκευαστικής φάσης συμπληρώνεται ο πίνακας Έλεγχος Προϋπολογισμού Έργου με στήλες ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΚΟΣΤΟΥΣ, ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΚΟΣΤΟΣ και ΑΠΟΚΛΙΣΗ - ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ — γιατί, όπως προειδοποιεί το βιβλίο, Σε περίπτωση μεγάλης αστοχίας είναι αδύνατον να γίνουν σοβαρές τροποποιήσεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, ο προϋπολογισμός μπορεί να είναι συνολικός, υπολογίζοντας τη δαπάνη για όλη την κατασκευή, ή τμηματικός, για κάθε κατασκευαστική φάση αλλά και για κάθε χρονική περίοδο έως την αποπεράτωση του έργου. Σε αυτά αντιστοιχούν και τέσσερις τύποι πινάκων: ο πίνακας τμημάτων κατασκευαστικής φάσης για μία εργασία, ο πίνακας κατασκευαστικής φάσης που αθροίζει τις εργασίες της φάσης, ο πίνακας στο σύνολο της κατασκευής και ο πίνακας για χρονική διάρκεια ενός μήνα. Η ιεραρχία είναι επομένως εργασία, κατασκευαστική φάση, έργο. Ο χρονικός προϋπολογισμός χρειάζεται για να γίνεται ευκολότερα διασταύρωση των οικονομικών στοιχείων και να αποφεύγονται αποκλίσεις ανάμεσα στην προϋπολογισθείσα και την πραγματική δαπάνη, ενώ στο τέλος κάθε φάσης συμπληρώνεται πίνακας ελέγχου με πρόβλεψη κόστους, πραγματικό κόστος και απόκλιση ή αναθεώρηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 4 — Η χρησιμότητα της σωστής εκτίμησης του προϋπολογισμού

Ερώτηση: Να αναφέρετε τη χρησιμότητα της σωστής εκτίμησης του προϋπολογισμού δομικού έργου.

Απάντηση:

Η πρώτη και βασικότερη χρησιμότητα (σελ. 77): Ο προϋπολογισμός είναι ο κινητήριος μοχλός του έργου. Η ακριβής κατάρτισή του είναι καθοριστική τόσο για την ανάληψη του έργου όσο και για την επιτυχή αποπεράτωσή του.

Οι πέντε επιπλέον χρήσεις που απαριθμεί το βιβλίο (σελ. 77-78) — Ακόμη η σωστή σύνταξη του προϋπολογισμού χρησιμεύει για: 1. την εκμετάλλευση του έργου στην επιθυμητή χρονική περίοδο 2. την περάτωση της κατασκευής βάσει των αρχικών προδιαγραφών 3. την επικέντρωση της προσοχής σε υπερμεγέθη κοστολόγια ώστε να προβλέπονται και να διορθώνονται πιθανές υπερβάσεις 4. τη δημιουργία κλίματος στις ομάδες που θα αναλάβουν την κατασκευή ώστε να εξετάζουν την προσφορά τους για να γίνονται ανταγωνιστικοί 5. την ελαχιστοποίηση του συνολικού κόστους της κατασκευής με τη συμπίεση των δαπανών κάθε δραστηριότητας.

Η αρνητική απόδειξη — τι συμβαίνει όταν ο προϋπολογισμός είναι λάθος (σελ. 77, παράδειγμα των εταιρειών Α και Β):
```
   ΥΠΕΡΕΚΤΙΜΗΣΗ   →  χάνεις το έργο (μη ανταγωνιστική προσφορά)
   ΥΠΟΕΚΤΙΜΗΣΗ    →  παίρνεις το έργο αλλά «ή δε θα μπορέσει να
                     το ολοκληρώσει ή … αντί για το προβλεπόμενο
                     κέρδος θα έχει ζημιά»
```
Ο έλεγχος κατά τη διάρκεια (σελ. 78): Ο βαθμός ακρίβειας του προϋπολογισμού σε σχέση με το πραγματικό κόστος θα φανεί με την αποπεράτωση της κατασκευής. Σε περίπτωση μεγάλης αστοχίας είναι αδύνατον να γίνουν σοβαρές τροποποιήσεις και θα περιοριστούμε μόνο σε προσπάθειες που θα οδηγήσουν στο περιορισμό της απόκλισης. Το δίδαγμα: ο προϋπολογισμός δεν είναι απλώς ένας αριθμός για την προσφορά — είναι εργαλείο διοίκησης του έργου. Επιτρέπει να εντοπιστούν έγκαιρα οι εργασίες που «τρέχουν» εκτός προϋπολογισμού και να διορθωθούν, όσο υπάρχει ακόμη χρόνος. Η θεσμική διάσταση (σελ. 121): Η πολιτεία από την πλευρά της επέβαλε στο φάκελο της οικοδομικής άδειας να υπολογίζεται ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου — άρα ο προϋπολογισμός είναι και υποχρέωση, όχι μόνο εργαλείο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, ο προϋπολογισμός είναι ο κινητήριος μοχλός του έργου και η ακριβής κατάρτισή του είναι καθοριστική τόσο για την ανάληψη όσο και για την επιτυχή αποπεράτωσή του. Επιπλέον, η σωστή σύνταξή του χρησιμεύει για την εκμετάλλευση του έργου στην επιθυμητή χρονική περίοδο, για την περάτωση της κατασκευής βάσει των αρχικών προδιαγραφών, για την επικέντρωση της προσοχής σε υπερμεγέθη κοστολόγια ώστε να προβλέπονται και να διορθώνονται υπερβάσεις, για τη δημιουργία κατάλληλου κλίματος στις ομάδες ώστε να γίνονται ανταγωνιστικές, και για την ελαχιστοποίηση του συνολικού κόστους με συμπίεση των δαπανών κάθε δραστηριότητας. Αντίθετα, η υπερεκτίμηση οδηγεί σε απώλεια του έργου και η υποεκτίμηση σε αδυναμία ολοκλήρωσης ή σε ζημιά. Επειδή η αστοχία φαίνεται μόνο στο τέλος, όταν πια δεν χωρούν σοβαρές τροποποιήσεις, ο προϋπολογισμός λειτουργεί και ως εργαλείο διοίκησης του έργου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 5 — Οι κατηγορίες του Α.Τ.Ο.Ε.

Ερώτηση: Να αναφέρετε τις κατηγορίες στις οποίες χωρίζεται το Α.Τ.Ο.Ε.

Απάντηση:

Οι κατηγορίες, αυτολεξεί (σελ. 79) — To Α.Τ.Ο.Ε. αποτελείται από επί μέρους κατηγορίες ανάλογα με το είδος που εξετάζει. Οι κατηγορίες αυτές είναι:
```
   1. το εργατικό προσωπικό
   2. τα υλικά που παρασκευάζονται στο εργοτάξιο
   3. τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται στα κτιριακά έργα
   4. τα κονιοδέματα
   5. οι τοιχοποιίες
   6. οι ξυλουργικές εργασίες
   7. οι μεταλλικές κατασκευές
   8. οι εργασίες επικαλύψεων
   9. οι εργασίες για τις εγκαταστάσεις
```
Η δομή σε τρία επίπεδα (σελ. 79-80):
```
   ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ        π.χ. «ξυλουργικές εργασίες»
        ↓
   ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΑ     π.χ. «κλίμακες - κιγκλιδώματα»
        ↓
   ΑΡΘΡΟ            π.χ. «5511 Κιγκλιδώματα κλιμάκων και
                     πλατύσκαλων ευθύγραμμα από ξυλεία δρυός»
```
Το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 79): η κατηγορία των ξυλουργικών εργασιών χωρίζεται στις παρακάτω υποκατηγορίες: πασσαλώσεις, ξύλινα πατώματα - τοίχοι - στέγες - οροφές, ξύλινα δάπεδα, ξύλινα κουφώματα, κλίμακες - κιγκλιδώματα, διάφορες ξυλουργικές κατασκευές. Τι περιέχει κάθε άρθρο (σελ. 80): Τα άρθρα περιγράφουν πλήρως και επακριβώς τα τεχνικά χαρακτηριστικά της εργασίας, καθώς και τα υλικά και τις μεθόδους που θα χρησιμοποιηθούν. Επίσης, αναφέρουν τις εκτιμήσεις για τις ποσότητες των υλικών, την απασχόληση των εργατοτεχνιτών και τη χρήση των μηχανημάτων που είναι απαραίτητα για την ολοκλήρωση της εργασίας. Πώς λειτουργεί στην πράξη (παράδειγμα άρθρου 1445, σελ. 81): για 1 m³ τσιμεντοκονιάματος 450 kg δίνονται 450 kg τσιμέντο (κωδ. 026), 1,06 m³ άμμος (051), 0,25 m³ ύδωρ (021) και 3,00 h εργάτη (001). Πολλαπλασιάζοντας με τις τιμές του τριμήνου προκύπτουν 13.549,90 δρχ. υλικά + 10.348,56 δρχ. εργασία = 23.898,46 δρχ. Οι κωδικοί σε παρένθεση (σελ. 81): Η εύρεση των τιμών για το κάθε υλικό γίνεται βάσει των κωδικών που βρίσκονται μέσα στην παρένθεση. Το 026 αναφέρει την τιμή για το ένα κιλό τσιμέντου, το 051 πόσο κοστίζει ένα κυβικό άμμου, το 021 την τιμή ενός κυβικού νερού και το 001 δίνει πόσο κοστίζει ένας εργάτης για απασχόληση μίας ώρας. Το κρίσιμο για την ανανέωση: το άρθρο (ποσότητες υλικών και ώρες) παραμένει σταθερό· αλλάζουν μόνο οι τιμές των κωδικών, ανά τρίμηνο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, το Α.Τ.Ο.Ε. αποτελείται από επιμέρους κατηγορίες ανάλογα με το είδος που εξετάζει, και αυτές είναι το εργατικό προσωπικό, τα υλικά που παρασκευάζονται στο εργοτάξιο, τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται στα κτιριακά έργα, τα κονιοδέματα, οι τοιχοποιίες, οι ξυλουργικές εργασίες, οι μεταλλικές κατασκευές, οι εργασίες επικαλύψεων και οι εργασίες για τις εγκαταστάσεις. Κάθε κατηγορία χωρίζεται σε υποκατηγορίες και κάθε υποκατηγορία σε άρθρα με κωδικό αριθμό. Τα άρθρα περιγράφουν πλήρως τα τεχνικά χαρακτηριστικά της εργασίας, τα υλικά και τις μεθόδους, καθώς και τις εκτιμήσεις για τις ποσότητες των υλικών, την απασχόληση των εργατοτεχνιτών και τη χρήση των μηχανημάτων. Οι τιμές αναζητούνται με βάση τους κωδικούς που βρίσκονται μέσα σε παρένθεση και ανανεώνονται ανά τρίμηνο, ενώ οι ποσότητες του άρθρου παραμένουν σταθερές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 6 — Οι αντικειμενικές πηγές πληροφοριών

Ερώτηση: Να αναφέρετε τις γνωστότερες αντικειμενικές πηγές πληροφοριών που χρησιμοποιούμε κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού.

Απάντηση:

Η αντικειμενική πηγή είναι τα ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΙΜΟΛΟΓΙΑ (σελ. 78-79). Το βιβλίο εξηγεί την προέλευσή τους: Η Πολιτεία … όρισε επιτροπές για τον καθορισμό στοιχείων βάσει των οποίων να εκτιμάται ο προϋπολογισμός άσχετα με το προσωπικό, τις μεθόδους και τα μέσα παραγωγής που χρησιμοποιεί ο εργολάβος … Το αποτέλεσμα της μελέτης είναι η εκτίμηση ενός λογικού μέσου όρου για τον υπολογισμό του κόστους. Η εργασία αυτή ονομάζεται αναλυτικό τιμολόγιο.

Τα έξι αναλυτικά τιμολόγια (σελ. 79):
```
   Α.Τ.Ο.Ε.  Αναλυτικό Τιμολόγιο Οικοδομικών Έργων
             Φ.Ε.Κ. 429 Β / 1/4/76
   Α.Τ.Ε.Ο.  Αναλυτικό Τιμολόγιο Έργων Οδοποιίας
             Φ.Ε.Κ. 1198 Β / 20/10/75
   Α.Τ.Η.Ε.  Ανάλυση Τιμών Ηλεκτρομηχανολογικών Εργασιών
             Φ.Ε.Κ. 1083 Β / 4/12/79
   Α.Τ.Υ.Ε.  Ανάλυση Τιμών Υδραυλικών Έργων
             Φ.Ε.Κ. 169 Β / 21/2/80
   Α.Τ.Λ.Ε.  Ανάλυση Τιμών Λιμενικών Έργων
             Φ.Ε.Κ. 1031 Β / 17/8/76
   Α.Τ.Ε.Π.  Ανάλυση Τιμών Έργων Πρασίνου
             Φ.Ε.Κ. 689 Β / 18/8/79
```
Ποιο χρησιμοποιούμε εμείς (σελ. 79): Στα κτιριακά έργα περισσότερο θα χρησιμοποιήσουμε το Α.Τ.Ο.Ε. Ποιος ενημερώνει τις τιμές (σελ. 79): Τις μεταβολές των τιμών τις παρακολουθεί η Επιτροπή Διαπιστώσεως Τιμών Δημοσίων Έργων και εκδίδει πίνακες με τρίμηνη ισχύ.

Ο δεύτερος τρόπος — η ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ (σελ. 82): Πραγματοποιώντας έρευνα αγοράς μπορούμε να καταλήγουμε στις τιμές των υλικών και στους χρόνους εργασίας των συνεργείων. Αυτή η εργασία απαιτεί περισσότερο χρόνο και φυσικά μεγάλη εμπειρία από το συντάκτη του προϋπολογισμού.
```
   ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΙΜΟΛΟΓΙΑ        ΕΡΕΥΝΑ ΑΓΟΡΑΣ
   ─────────────────────────────────────────────────────
   ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ, θεσμικά      ΕΠΙΚΑΙΡΑ, πραγματικά
   μέσος όρος από παρατήρηση   τιμές ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ
   πολλών συνεργείων           προμηθευτών και συνεργείων
   γρήγορα και ελέγξιμα        θέλουν ΧΡΟΝΟ και ΕΜΠΕΙΡΙΑ
```
Γιατί χρειάζονται και τα δύο (σελ. 82): το Α.Τ.Ο.Ε. δίνει μέσο όρο — Αυτό δεν αποκλείει την ύπαρξη συνεργείων τα οποία περατώνουν τις εργασίες τους σε λιγότερο ή περισσότερο χρόνο από τον ενδεικνυόμενο των άρθρων. Το βιβλίο δηλώνει μάλιστα: Στους υπολογισμούς των προϋπολογισμών που θα ακολουθήσουν έχουν χρησιμοποιηθεί και οι δύο τρόποι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα (σελ. 87): για το σκυρόδεμα το βιβλίο δεν χρησιμοποιεί το Α.Τ.Ο.Ε. — Σε κανένα εργοτάξιο πλέον δεν κατασκευάζουν σκυρόδεμα αλλά το αγοράζουν έτοιμο από τις εταιρείες παραγωγής σκυροδέματος. Συνεπώς … δε θα χρησιμοποιήσουμε τα άρθρα του Α.Τ.Ο.Ε. αλλά θα πάρουμε τις πληροφορίες από την έρευνα αγοράς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι αντικειμενικές πηγές πληροφοριών είναι τα αναλυτικά τιμολόγια, τα οποία όρισε η Πολιτεία μέσω επιτροπών ώστε ο προϋπολογισμός να εκτιμάται ανεξάρτητα από το προσωπικό, τις μεθόδους και τα μέσα του κάθε εργολάβου, με βάση έναν λογικό μέσο όρο. Αυτά είναι το Αναλυτικό Τιμολόγιο Οικοδομικών Έργων, το Αναλυτικό Τιμολόγιο Έργων Οδοποιίας, η Ανάλυση Τιμών Ηλεκτρομηχανολογικών Εργασιών, η Ανάλυση Τιμών Υδραυλικών Έργων, η Ανάλυση Τιμών Λιμενικών Έργων και η Ανάλυση Τιμών Έργων Πρασίνου. Στα κτιριακά έργα χρησιμοποιείται κυρίως το Α.Τ.Ο.Ε., ενώ τις μεταβολές των τιμών τις παρακολουθεί η Επιτροπή Διαπιστώσεως Τιμών Δημοσίων Έργων, που εκδίδει πίνακες με τρίμηνη ισχύ. Δεύτερος τρόπος είναι η έρευνα αγοράς, η οποία δίνει επίκαιρες τιμές αλλά απαιτεί περισσότερο χρόνο και μεγάλη εμπειρία· χαρακτηριστικά, για το έτοιμο σκυρόδεμα το ίδιο το βιβλίο χρησιμοποιεί έρευνα αγοράς και όχι άρθρα του Α.Τ.Ο.Ε.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 7 — Τα στοιχεία που επηρεάζουν τον προϋπολογισμό

Ερώτηση: Να αναφέρετε τα στοιχεία που επηρεάζουν τον προϋπολογισμό ενός δομικού έργου.

Απάντηση:

Τα επτά στοιχεία, αυτολεξεί (σελ. 82-83) — Κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα εξής στοιχεία:
```
   1. το είδος του κτιρίου
   2. η περιοχή του οικοπέδου στο οποίο θα ανεγερθεί η κατασκευή
   3. η έκταση της κατασκευής
   4. η ποιότητα των υλικών που θα χρησιμοποιηθούν
   5. οι υπολογισμοί από τις προμετρήσεις
   6. οι τιμές των υλικών και της εργασίας από το κοστολόγιο
   7. η χρονική διάρκεια των εργασιών της κάθε κατασκευαστικής
      φάσης από το χρονοδιάγραμμα κατασκευής του έργου
```
Πώς επιδρά καθένα: 1. Το είδος του κτιρίου: το βιβλίο το τεκμηριώνει σε κάθε εργασία — στα δάπεδα (σελ. 108): Διαφορετικών απαιτήσεων δάπεδο θα τοποθετηθεί σε μία βιομηχανική αποθήκη από εκείνο που απαιτείται σε μία δίπατη κατοικία· στους χρωματισμούς (σελ. 111): Διαφορετικές είναι οι συνθήκες εργασίας στο βάψιμο μίας πολυώροφης οικοδομής σε σχέση με ένα ισόγειο βιομηχανικό κτίριο· στις μεταλλικές κατασκευές (σελ. 118): Στα παράθυρα μίας κατοικίας είναι αναγκαία η ύπαρξη πατζουριών ενώ σε ένα κτίριο που θα χρησιμοποιηθεί ως γραφείο δεν είναι. 2. Η περιοχή: καθορίζει τις αποστάσεις μεταφοράς, τη διαθεσιμότητα συνεργείων και υλικών, την προσπελασιμότητα του εργοταξίου. 3. Η έκταση: καθορίζει τις οικονομίες κλίμακας — η πρέσα σκυροδέματος, για παράδειγμα, χρεώνεται 30.000 δρχ. έως 30 m³ (σελ. 87), άρα η επιβάρυνση ανά m³ μειώνεται όσο μεγαλώνει η ποσότητα. 4. Η ποιότητα των υλικών (σελ. 108): Υπάρχουν πλακάκια δαπέδου που στοιχίζουν 2500 δρχ το τετραγωνικό μέτρο και άλλα που κοστίζουν 17000 δρχ το τετραγωνικό μέτρο — διαφορά σχεδόν επταπλάσια! 5-6. Είναι οι δύο συντελεστές του γινομένου ποσότητα × τιμή. 7. Η χρονική διάρκεια (σελ. 86): για έργα με μεγάλο χρόνο αποπεράτωσης πρέπει κατά τη σύνταξη του προϋπολογισμού να ληφθεί υπόψη και η μελλοντική αύξηση τις τιμής των υλικών και της προσφερόμενης εργασίας. Η ενδιαφέρουσα παρατήρηση του βιβλίου για την ποιότητα (σελ. 112): Μέχρι και το στάδιο των επιχρισμάτων σε όλες τις κατασκευές, στα υλικά δεν υπάρχουν σημαντικές ποιοτικές και οικονομικές διαφορές … Στα επόμενα κατασκευαστικά στάδια όμως … υπάρχουν μεγάλες οικονομικές διαφορές, ανάλογα με την ποικιλία και την ποιότητα του υλικού που θα επιλεγεί. Δηλαδή, ο σκελετός κοστίζει σχεδόν το ίδιο σε κάθε κατασκευή· οι τελειώσεις είναι που διαφοροποιούν το κόστος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, τα στοιχεία που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού είναι το είδος του κτιρίου, η περιοχή του οικοπέδου στο οποίο θα ανεγερθεί η κατασκευή, η έκταση της κατασκευής, η ποιότητα των υλικών που θα χρησιμοποιηθούν, οι υπολογισμοί από τις προμετρήσεις, οι τιμές των υλικών και της εργασίας από το κοστολόγιο και η χρονική διάρκεια των εργασιών κάθε κατασκευαστικής φάσης από το χρονοδιάγραμμα. Το είδος του κτιρίου επηρεάζει τις απαιτήσεις και τις συνθήκες εργασίας, η περιοχή τις μεταφορές και τη διαθεσιμότητα συνεργείων, η έκταση τις οικονομίες κλίμακας και η ποιότητα των υλικών μπορεί να διαφοροποιήσει το κόστος πολλαπλάσια, όπως τα πλακάκια δαπέδου που κυμαίνονται από δυόμισι έως δεκαεπτά χιλιάδες δραχμές το τετραγωνικό. Οι ποσότητες και οι τιμές είναι οι δύο συντελεστές του γινομένου, ενώ για έργα μεγάλης διάρκειας πρέπει να προβλέπεται και η μελλοντική αύξηση των τιμών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 8 — Οι βασικοί κανόνες σύνταξης των προϋπολογισμών

Ερώτηση: Να αναφέρετε τους βασικούς κανόνες που ακολουθούμε στη σύνταξη των προϋπολογισμών.

Απάντηση:

Οι έξι κανόνες του βιβλίου (σελ. 83-86):

1. Χωρισμός σε κατασκευαστικές φάσεις. Το έργο χωρίζεται σε κύριες κατασκευαστικές φάσεις. Για τον πρώτο όροφο αυτές είναι:
```
   η σκυροδέτηση · οι τοιχοποιίες · τα επιχρίσματα · τα δάπεδα
   τα ξυλουργικά · οι σιδηροκατασκευές
   οι χρωματισμοί - επενδύσεις τοίχων
   τα υδραυλικά · τα ηλεκτρικά · η θέρμανση
   η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου
```
2. Ξεχωριστός προϋπολογισμός για κάθε εργασία, μετά για κάθε φάση, μετά για το έργο. Εάν σε κάποια κατασκευαστική φάση απαιτούνται δύο ή παραπάνω εργασίες, τότε για την κάθε εργασία συντάσσεται ο προϋπολογισμός της. Το παράδειγμα των τοιχοποιιών: χωριστός πίνακας για τις εξωτερικές, χωριστός για τις εσωτερικές, χωριστός για τα σενάζ και χωριστός για το μονωτικό υλικό. 3. Σειρά και τεκμηρίωση. Οι πίνακες θα πρέπει να είναι σε σειρά αντίστοιχη με τις κατασκευαστικές φάσεις και να συνοδεύονται από τα στοιχεία που λάβαμε υπόψη για τη σύνταξή τους, δηλαδή τους πίνακες των προμετρήσεων, τα άρθρα του Α.Τ.Ο.Ε., τις προσφορές για τα υλικά και για τα συνεργεία κατασκευής, καθώς και τα χρονοδιαγράμματα … Σκοπός μας είναι ο εύκολος έλεγχος των υπολογισμών για τον εντοπισμό λάθους. 4. Προϋπολογισμός και ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε πιο εύκολα να κάνουμε διασταύρωση των οικονομικών στοιχείων και να αποφεύγουμε αποκλίσεις. 5. Πρόβλεψη ανατιμήσεων. Για τις περιπτώσεις που μεταξύ της σύνταξης του προϋπολογισμού και της έναρξης των οικοδομικών εργασιών μεσολαβεί μεγάλο χρονικό διάστημα … πρέπει … να ληφθεί υπόψη και η μελλοντική αύξηση τις τιμής των υλικών και της προσφερόμενης εργασίας. 6. Επιλογή του ακριβέστερου και ευκολότερα ελέγξιμου τρόπου. Για τη σύνταξη των προϋπολογισμών επιλέγουμε τον τρόπο που θα μας δώσει τα πιο ακριβή στοιχεία καθώς και τον εύκολο επανέλεγχό τους.

Η γενική αρχή (σελ. 82): Η σύνταξη του προϋπολογισμού είναι μία εργασία για την εκτέλεση της οποίας απαιτείται μεθοδικότητα και πολύ μεγάλη προσοχή για την αποφυγή λαθών. Η κατάρτιση του προϋπολογισμού πρέπει να είναι τέτοια ώστε να είναι εύκολη η επαλήθευσή του καθώς και η πιθανή αναθεώρηση στις εκτιμήσεις του. Η παραλληλία με το κεφάλαιο 1: είναι ακριβώς η ίδια αρχή που διέπει και τις προμετρήσεις (σελ. 17): Θα πρέπει οι προμετρήσεις να γίνουν με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι εύκολη η επαλήθευση. Και στα δύο κεφάλαια, το ζητούμενο δεν είναι μόνο το σωστό αποτέλεσμα αλλά και η ελεγξιμότητα της διαδρομής προς αυτό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι βασικοί κανόνες είναι έξι. Πρώτον, το έργο χωρίζεται σε κύριες κατασκευαστικές φάσεις, όπως η σκυροδέτηση, οι τοιχοποιίες, τα επιχρίσματα, τα δάπεδα, τα ξυλουργικά, οι σιδηροκατασκευές, οι χρωματισμοί, τα υδραυλικά, τα ηλεκτρικά, η θέρμανση και η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου. Δεύτερον, για κάθε εργασία συντάσσεται χωριστός προϋπολογισμός και στη συνέχεια αθροίζονται σε επίπεδο φάσης και έργου, όπως στις τοιχοποιίες όπου χωριστά υπολογίζονται τα τούβλα, τα σενάζ και η μόνωση. Τρίτον, οι πίνακες μπαίνουν σε σειρά αντίστοιχη με τις φάσεις και συνοδεύονται από τις προμετρήσεις, τα άρθρα του Α.Τ.Ο.Ε., τις προσφορές και τα χρονοδιαγράμματα, ώστε ο έλεγχος να είναι εύκολος. Τέταρτον, υπολογίζεται προϋπολογισμός και ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Πέμπτον, όταν μεσολαβεί μεγάλο χρονικό διάστημα λαμβάνεται υπόψη η μελλοντική αύξηση των τιμών. Έκτον, επιλέγεται ο τρόπος που δίνει τα πιο ακριβή στοιχεία και επιτρέπει εύκολο επανέλεγχο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 9 — Τα βασικά βήματα εύρεσης του προϋπολογισμού

Ερώτηση: Να αναφέρετε τα βασικά βήματα για την εύρεση του προϋπολογισμού σε οποιαδήποτε οικοδομική εργασία.

Απάντηση:

Τα βήματα, αυτολεξεί (σελ. 86) — Για κάθε είδος εργασίας τα βασικά βήματα στον υπολογισμό του προϋπολογισμού είναι τα εξής: 1. Εύρεση του κόστους των υλικών και της προσφερόμενης εργασίας (με τον τρόπο που επιλέξαμε) και καταγραφή τους στην αντίστοιχη στήλη του κατάλληλου πίνακα. 2. Καταγραφή των ποσοτήτων που υπολογίσαμε από την προμέτρηση στον πίνακα υπολογισμού. 3. Με τη βοήθεια του πίνακα καταρτίζουμε τον προϋπολογισμό. 4. Έλεγχος της χρονικής διάρκειας των εργασιών από το χρονικό προγραμματισμό του έργου — βήμα που, όπως διευκρινίζει το βιβλίο, γίνεται για τον έλεγχο και την επαλήθευση των χρονικών στοιχείων του προϋπολογισμού.
```
   ΒΗΜΑ 1: ΤΙΜΗ ΜΟΝΑΔΑΣ    ←  Α.Τ.Ο.Ε. ή έρευνα αγοράς
              ↓
   ΒΗΜΑ 2: ΠΟΣΟΤΗΤΑ        ←  προμέτρηση (κεφάλαιο 1)
              ↓
   ΒΗΜΑ 3: ΠΟΣΟΤΗΤΑ x ΤΙΜΗ ΜΟΝΑΔΑΣ = ΣΥΝΟΛΟ
              ↓
   ΒΗΜΑ 4: ΕΛΕΓΧΟΣ χρονικής διάρκειας από τον προγραμματισμό
```
Ο πίνακας εργασίας (σελ. 84) έχει ακριβώς τις στήλες αυτού του γινομένου:
```
   ΕΙΔΟΣ    | ΥΛΙΚΑ | ΜΟΝΑΔΕΣ   | ΠΟΣΟΤΗΤΑ | ΤΙΜΗ    | ΣΥΝΟΛΟ
   ΕΡΓΑΣΙΑΣ |       | ΜΕΤΡΗΣΗΣ  |          | ΜΟΝΑΔΑΣ |
```
Το πλήρες παράδειγμα του βιβλίου — προϋπολογισμός πεδίλου (σελ. 88-90), όπου φαίνονται όλα τα βήματα:
```
   Από την προμέτρηση: 0,412 m3 σκυρόδεμα
                       4,46 m2 ξυλότυπος
                       8,515 kg σίδηρος

   ΣΚΥΡΟΔΕΤΗΣΗ  0,412 x 21131,41 =  8.706,14 δρχ.
   ΞΥΛΟΤΥΠΟΣ    4,46  x  4900,69 = 21.857,08 δρχ.
   ΟΠΛΙΣΜΟΣ     8,515 x   186,29 =  1.586,26 δρχ.
   ─────────────────────────────────────────────────
   ΣΥΝΟΛΟ ΔΑΠΑΝΗΣ                  32.149,48 δρχ.
```
Η δομή του γινομένου είναι πάντοτε ίδια — αλλάζει μόνο η μονάδα:
```
   m3  x  δρχ/m3   →  δρχ.      (σκυρόδεμα, σενάζ, εκσκαφές)
   m2  x  δρχ/m2   →  δρχ.      (ξυλότυπος, τοιχοποιία, σοβάς,
                                 δάπεδα, χρωματισμοί)
   kg  x  δρχ/kg   →  δρχ.      (οπλισμός, μεταλλικά)
   m   x  δρχ/m    →  δρχ.      (σοβατεπιά, γύψινα)
```
Γιατί το τέταρτο βήμα είναι ξεχωριστό: ο χρόνος είναι ανεξάρτητη διάσταση του προϋπολογισμού. Δύο εργασίες με το ίδιο κόστος μπορεί να έχουν πολύ διαφορετική διάρκεια — και η διάρκεια επηρεάζει το σύνολο του έργου (μισθοί επίβλεψης, ενοίκια εξοπλισμού, τόκοι, ρήτρες).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, τα βασικά βήματα είναι τέσσερα. Πρώτον, η εύρεση του κόστους των υλικών και της προσφερόμενης εργασίας, με τον τρόπο που έχουμε επιλέξει, και η καταγραφή του στην αντίστοιχη στήλη του κατάλληλου πίνακα. Δεύτερον, η καταγραφή των ποσοτήτων που υπολογίσαμε από την προμέτρηση στον πίνακα υπολογισμού. Τρίτον, η κατάρτιση του προϋπολογισμού με τη βοήθεια του πίνακα, δηλαδή ο πολλαπλασιασμός της ποσότητας επί την τιμή μονάδας. Τέταρτον, ο έλεγχος της χρονικής διάρκειας των εργασιών από τον χρονικό προγραμματισμό του έργου, βήμα που γίνεται για τον έλεγχο και την επαλήθευση των χρονικών στοιχείων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο προϋπολογισμός του πεδίλου, όπου οι ποσότητες της προμέτρησης πολλαπλασιάζονται με τις τιμές μονάδας του σκυροδέματος, του ξυλοτύπου και του οπλισμού και δίνουν συνολική δαπάνη τριάντα δύο χιλιάδων εκατόν σαράντα εννέα δραχμών και σαράντα οκτώ λεπτών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 10 — Προϋπολογισμός κατασκευής υποστυλώματος

Ερώτηση: Καταρτίστε τον προϋπολογισμό για την κατασκευή υποστυλώματος. Σας δίνονται τα εξής στοιχεία από την προμέτρηση που έχει γίνει: όγκος σκυροδέματος 0,27 m3, επιφάνεια ξυλοτύπου 3,71 m2, απαιτούμενος οπλισμός 56,18 kg.

Απάντηση:

Οι τιμές μονάδας του βιβλίου (σελ. 88-89, τιμές 1ου τριμήνου 1999):
```
   Σκυρόδεμα C16/20 (αγορά 17.500 + πρέσα 1.500
                     + τεχνίτης 1.269,03 + εργάτης 862,38)
                                          21.131,41 δρχ./m3
   Ξυλότυπος (άρθρο 3816 Α.Τ.Ο.Ε.)         4.900,69 δρχ./m2
   Οπλισμός (αγορά 100,00 + τοποθέτηση 86,29)
                                             186,29 δρχ./kg
```
1. Κοστολόγιο σκυροδέματος κατηγορίας C16/20
```
   ΕΙΔΟΣ         ΥΛΙΚΑ       ΜΟΝ. ΠΟΣΟΤΗΤΑ  ΤΙΜΗ ΜΟΝ.   ΣΥΝΟΛΟ
   ΣΚΥΡΟΔΕΤΗΣΗ   ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ   Μ3    0,27    21.131,41  5.705,48

   0,27 x 21.131,41 = 5.705,48 δρχ.
```
2. Κοστολόγιο ξυλοτύπου
```
   ΞΥΛΟΤΥΠΟΣ     ΞΥΛΟ        Μ2    3,71     4.900,69  18.181,56

   3,71 x 4.900,69 = 18.181,56 δρχ.
```
3. Κοστολόγιο οπλισμού
```
   ΟΠΛΙΣΜΟΣ      ΣΙΔΗΡΟΣ     Kg   56,18       186,29  10.465,77

   56,18 x 186,29 = 10.465,77 δρχ.
```
4. Κοστολόγιο υποστυλώματος (συγκεντρωτικός πίνακας)
```
   ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ   ΕΙΔΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ      ΚΟΣΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
   ─────────────────────────────────────────────────────
   ΣΚΥΡ./ΥΠ/ΤΟΣ    ΣΚΥΡΟΔΕΤΗΣΗ            5.705,48
                   ΞΥΛΟΤΥΠΟΣ             18.181,56
                   ΟΠΛΙΣΜΟΣ              10.465,77
   ─────────────────────────────────────────────────────
   ΣΥΝΟΛΟ ΔΑΠΑΝΗΣ: 5.705,48 + 18.181,56 + 10.465,77 = 34.352,81
```
Απάντηση: 34.352,81 δρχ.

Η σύγκριση με το λυμένο παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 91-92): για υποστύλωμα με 0,262 m³ / 3,60 m² / 54,52 kg το βιβλίο βρίσκει 5.536,43 + 17.642,48 + 10.156,53 = 33.335,44 δρχ. — ίδια μεθοδολογία, ελαφρώς μικρότερες ποσότητες. Η κατανομή του κόστους:
```
   ΞΥΛΟΤΥΠΟΣ    18.181,56   →  52,9 %
   ΟΠΛΙΣΜΟΣ     10.465,77   →  30,5 %
   ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ     5.705,48   →  16,6 %
```
Το εντυπωσιακό εύρημα: το σκυρόδεμα — το υλικό που δίνει το όνομά του στην εργασία — είναι το φθηνότερο σκέλος! Ο ξυλότυπος κοστίζει τρεις φορές περισσότερο, γιατί είναι κατεξοχήν εργατική δαπάνη (από τα 4.900,69 δρχ./m², τα 4.425,49 είναι εργασία και μόνο 475,20 υλικά). Το πρακτικό συμπέρασμα: η οικονομία σε ένα έργο από σκυρόδεμα προκύπτει από την επαναχρησιμοποίηση των καλουπιών και από απλά, τυποποιημένα σχήματα — όχι από φθηνότερο μπετόν. Η υπενθύμιση (σελ. 80): στις τιμές του Α.Τ.Ο.Ε. δεν περιλαμβάνεται το ποσοστό κέρδους του εργολάβου — άρα τα 34.352,81 δρχ. είναι το κόστος, όχι η προσφορά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τις τιμές μονάδας του βιβλίου, δηλαδή είκοσι μία χιλιάδες εκατόν τριάντα μία δραχμές και σαράντα ένα λεπτά ανά κυβικό μέτρο σκυροδέματος, τέσσερις χιλιάδες εννιακόσιες δραχμές και εξήντα εννέα λεπτά ανά τετραγωνικό μέτρο ξυλοτύπου και εκατόν ογδόντα έξι δραχμές και είκοσι εννέα λεπτά ανά χιλιόγραμμο οπλισμού, προκύπτουν τα εξής. Το σκυρόδεμα κοστίζει μηδέν κόμμα είκοσι επτά επί είκοσι μία χιλιάδες εκατόν τριάντα μία και σαράντα ένα, δηλαδή πέντε χιλιάδες επτακόσιες πέντε δραχμές και σαράντα οκτώ λεπτά. Ο ξυλότυπος κοστίζει τρία κόμμα εβδομήντα ένα επί τέσσερις χιλιάδες εννιακόσιες και εξήντα εννέα, δηλαδή δεκαοκτώ χιλιάδες εκατόν ογδόντα μία δραχμές και πενήντα έξι λεπτά. Ο οπλισμός κοστίζει πενήντα έξι κόμμα δεκαοκτώ επί εκατόν ογδόντα έξι και είκοσι εννέα, δηλαδή δέκα χιλιάδες τετρακόσιες εξήντα πέντε δραχμές και εβδομήντα επτά λεπτά. Το συνολικό κόστος είναι τριάντα τέσσερις χιλιάδες τριακόσιες πενήντα δύο δραχμές και ογδόντα ένα λεπτά. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο ξυλότυπος αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος της δαπάνης και το σκυρόδεμα το μικρότερο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 11 — Προϋπολογισμός κατασκευής δοκού

Ερώτηση: Καταρτίστε τον προϋπολογισμό για την κατασκευή δοκού. Από την προμέτρηση έχουμε τα εξής στοιχεία: όγκος σκυροδέματος 0,267 m3, επιφάνεια ξυλοτύπου 2,37 m2, απαιτούμενος οπλισμός 23,07 kg.

Απάντηση:

Οι τιμές μονάδας είναι οι ίδιες με του υποστυλώματος — το βιβλίο το δηλώνει ρητά (σελ. 91): Τα κοστολόγια για τα ανωτέρω μεγέθη τα έχουμε ήδη υπολογίσει κατά τη σύνταξη του προϋπολογισμού στο πέδιλο.

   Σκυρόδεμα C16/20   21.131,41 δρχ./m3
   Ξυλότυπος (3816)    4.900,69 δρχ./m2
   Οπλισμός              186,29 δρχ./kg

1. Κοστολόγιο σκυροδέματος κατηγορίας C16/20

   ΣΚΥΡΟΔΕΤΗΣΗ   ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ   Μ3   0,267   21.131,41   5.642,09

   0,267 x 21.131,41 = 5.642,09 δρχ.

2. Κοστολόγιο ξυλοτύπου

   ΞΥΛΟΤΥΠΟΣ     ΞΥΛΟ        Μ2   2,37     4.900,69  11.614,64

   2,37 x 4.900,69 = 11.614,64 δρχ.

3. Κοστολόγιο οπλισμού

   ΟΠΛΙΣΜΟΣ      ΣΙΔΗΡΟΣ     Kg  23,07       186,29   4.297,71

   23,07 x 186,29 = 4.297,71 δρχ.

4. Κοστολόγιο δοκού

   ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ   ΕΙΔΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ      ΚΟΣΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
   ─────────────────────────────────────────────────────
   ΣΚΥΡ./ΔΟΚΟΥ     ΣΚΥΡΟΔΕΤΗΣΗ            5.642,09
                   ΞΥΛΟΤΥΠΟΣ             11.614,64
                   ΟΠΛΙΣΜΟΣ               4.297,71
   ─────────────────────────────────────────────────────
   ΣΥΝΟΛΟ ΔΑΠΑΝΗΣ: 5.642,09 + 11.614,64 + 4.297,71 = 21.554,44

Απάντηση: 21.554,44 δρχ.

Η σύγκριση με το λυμένο παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 92-93): για δοκό με 0,262 m³ / 2,33 m² / 22,637 kg το σύνολο είναι 21.172,09 δρχ. — πολύ κοντά στο δικό μας, όπως αναμένεται από τις παρόμοιες ποσότητες. Η σύγκριση με το υποστύλωμα της άσκησης 10:

                  ΥΠΟΣΤΥΛΩΜΑ      ΔΟΚΟΣ
   σκυρόδεμα      0,27 m3        0,267 m3   (σχεδόν ίδιο)
   ξυλότυπος      3,71 m2        2,37 m2    (36% λιγότερο)
   οπλισμός      56,18 kg       23,07 kg    (59% λιγότερο)
   ─────────────────────────────────────────────────────
   ΣΥΝΟΛΟ    34.352,81 δρχ. 21.554,44 δρχ.  (37% φθηνότερη)

Γιατί η δοκός βγαίνει φθηνότερη με το ίδιο σκυρόδεμα: γιατί έχει λιγότερο ξυλότυπο (η πάνω επιφάνειά της είναι η πλάκα και δεν καλουπώνεται, ενώ η εσωτερική δοκός έχει μόνο δύο κρεμάσεις) και πολύ λιγότερο οπλισμό (τα υποστυλώματα φέρουν πυκνούς συνδετήρες σε όλο το ύψος και αναμονές). Η κατανομή του κόστους της δοκού:

   ΞΥΛΟΤΥΠΟΣ   11.614,64  →  53,9 %
   ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ    5.642,09  →  26,2 %
   ΟΠΛΙΣΜΟΣ     4.297,71  →  19,9 %

Και εδώ ο ξυλότυπος κυριαρχεί — επιβεβαιώνοντας τον γενικό κανόνα ότι στις κατασκευές από σκυρόδεμα το καλούπι είναι η ακριβότερη εργασία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τις ίδιες τιμές μονάδας που χρησιμοποιήθηκαν και στο πέδιλο, το σκυρόδεμα κοστίζει μηδέν κόμμα διακόσια εξήντα επτά επί είκοσι μία χιλιάδες εκατόν τριάντα μία και σαράντα ένα, δηλαδή πέντε χιλιάδες εξακόσιες σαράντα δύο δραχμές και εννέα λεπτά. Ο ξυλότυπος κοστίζει δύο κόμμα τριάντα επτά επί τέσσερις χιλιάδες εννιακόσιες και εξήντα εννέα, δηλαδή έντεκα χιλιάδες εξακόσιες δεκατέσσερις δραχμές και εξήντα τέσσερα λεπτά. Ο οπλισμός κοστίζει είκοσι τρία κόμμα μηδέν επτά επί εκατόν ογδόντα έξι και είκοσι εννέα, δηλαδή τέσσερις χιλιάδες διακόσιες ενενήντα επτά δραχμές και εβδομήντα ένα λεπτά. Η συνολική δαπάνη είναι είκοσι μία χιλιάδες πεντακόσιες πενήντα τέσσερις δραχμές και σαράντα τέσσερα λεπτά. Η δοκός βγαίνει φθηνότερη από το υποστύλωμα με σχεδόν ίδιο σκυρόδεμα, γιατί έχει λιγότερο ξυλότυπο, αφού η άνω επιφάνειά της είναι η πλάκα, και πολύ λιγότερο οπλισμό, αφού τα υποστυλώματα έχουν πυκνούς συνδετήρες και αναμονές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 12 — Προϋπολογισμός τετραέρειστης πλάκας

Ερώτηση: Καταρτίστε τον προϋπολογισμό για την κατασκευή τετραέρειστης πλάκας. Σας δίνονται τα εξής στοιχεία: διαστάσεις πλάκας: 3,00 x 4,00 x 0,15 (οι διαστάσεις δίνονται σε m) οπλισμός πλάκας: διάμετρος σιδήρου 8 mm, απόσταση μεταξύ των σιδήρων 20 cm (και στις δύο διευθύνσεις).

Απάντηση:

Βήμα 1 — Η ΠΡΟΜΕΤΡΗΣΗ (εδώ δεν δίνεται έτοιμη, πρέπει να γίνει πρώτα — κεφάλαιο 1).

α) Όγκος σκυροδέματος:
```
   V = 3,00 x 4,00 x 0,15 = 1,800 m3
```
β) Επιφάνεια ξυλοτύπου (η κάτω επιφάνεια της πλάκας, σελ. 49):
```
   Ε = 3,00 x 4,00 = 12,00 m2
```
γ) Οπλισμός Ø8 ανά 20 cm και στις δύο διευθύνσεις:
```
   Κατά τη διεύθυνση των 4,00 m:
     αριθμός ράβδων = 3,00 / 0,20 = 15
     μήκος = 15 x 4,00 = 60,00 m

   Κατά τη διεύθυνση των 3,00 m:
     αριθμός ράβδων = 4,00 / 0,20 = 20
     μήκος = 20 x 3,00 = 60,00 m

   Συνολικό μήκος = 120,00 m
   Βάρος (Ø8 → 0,395 Kg/m) = 120,00 x 0,395 = 47,400 Kg
```
Βήμα 2 — Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (τιμές μονάδας σελ. 88-89):
```
   1. ΣΚΥΡΟΔΕΤΗΣΗ  1,800 m3  x 21.131,41 = 38.036,54 δρχ.
   2. ΞΥΛΟΤΥΠΟΣ   12,00  m2  x  4.900,69 = 58.808,28 δρχ.
   3. ΟΠΛΙΣΜΟΣ    47,400 kg  x    186,29 =  8.830,15 δρχ.
   ───────────────────────────────────────────────────────
   ΣΥΝΟΛΟ ΔΑΠΑΝΗΣ                         105.674,97 δρχ.
```
Απάντηση: 105.674,97 δρχ.

Οι παραδοχές που έγιναν και γιατί: · Ο αριθμός των ράβδων υπολογίστηκε ως διάσταση/απόσταση (χωρίς το «+1» της αυστηρής γεωμετρίας), όπως ακριβώς κάνει το βιβλίο στους συνδετήρες (σελ. 44: 45/10 + 210/13 + 45/10 = 25 συνδετήρες). · Το μήκος κάθε ράβδου λήφθηκε ίσο με τη διάσταση της πλάκας — στην πράξη προστίθενται αγκυρώσεις και τσακίσματα στα άκρα, που θα αύξαναν το βάρος κατά 10-20%. · Δεν προμετρήθηκε πρόσθετος οπλισμός στηρίξεων (η εκφώνηση δίνει ενιαίο πλέγμα Ø8/20 σε δύο διευθύνσεις).

Η κατανομή του κόστους:
```
   ΞΥΛΟΤΥΠΟΣ    58.808,28   →  55,6 %
   ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ    38.036,54   →  36,0 %
   ΟΠΛΙΣΜΟΣ      8.830,15   →   8,4 %
```
Το χαρακτηριστικό της πλάκας: είναι το στοιχείο με τη μικρότερη αναλογία οπλισμού (26 Kg/m³, έναντι 68 Kg/m³ στη δοκό της άσκησης 19 του κεφ. 1). Λογικό — η πλάκα είναι επιφανειακός φορέας με μικρά ανοίγματα και οπλίζεται με αραιό πλέγμα. Το κόστος ανά τετραγωνικό: 105.674,97 / 12,00 = 8.806,25 δρχ./m² — χρήσιμος δείκτης για γρήγορες εκτιμήσεις σε επόμενα έργα. Ο έλεγχος με το λυμένο παράδειγμα (σελ. 120): στον συνολικό πίνακα του βιβλίου η ΣΚΥΡ. ΠΛΑΚΩΝ κοστίζει 35.172,94 δρχ. — για μικρότερη πλάκα (η Π1 του Σχήματος 1.29 έχει μόλις 0,539 m³), άρα η τάξη μεγέθους των δικών μας αριθμών είναι απολύτως συνεπής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρώτα γίνεται η προμέτρηση. Ο όγκος του σκυροδέματος είναι τρία επί τέσσερα επί μηδέν κόμμα δεκαπέντε, δηλαδή ένα κόμμα οκτακόσια κυβικά μέτρα, και ο ξυλότυπος τρία επί τέσσερα, δηλαδή δώδεκα τετραγωνικά μέτρα. Για τον οπλισμό, κατά τη μία διεύθυνση τοποθετούνται δεκαπέντε ράβδοι μήκους τεσσάρων μέτρων και κατά την άλλη είκοσι ράβδοι μήκους τριών μέτρων, δηλαδή συνολικό μήκος εκατόν είκοσι μέτρα, που επί μηδέν κόμμα τριακόσια ενενήντα πέντε χιλιόγραμμα ανά μέτρο δίνουν σαράντα επτά κόμμα τετρακόσια χιλιόγραμμα. Ακολουθεί ο προϋπολογισμός: το σκυρόδεμα κοστίζει τριάντα οκτώ χιλιάδες τριάντα έξι δραχμές και πενήντα τέσσερα λεπτά, ο ξυλότυπος πενήντα οκτώ χιλιάδες οκτακόσιες οκτώ δραχμές και είκοσι οκτώ λεπτά και ο οπλισμός οκτώ χιλιάδες οκτακόσιες τριάντα δραχμές και δεκαπέντε λεπτά, δηλαδή σύνολο εκατόν πέντε χιλιάδες εξακόσιες εβδομήντα τέσσερις δραχμές και ενενήντα επτά λεπτά. Το κόστος ανά τετραγωνικό μέτρο είναι περίπου οκτώ χιλιάδες οκτακόσιες έξι δραχμές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 13 — Προϋπολογισμός δρομικού τοίχου με σενάζ

Ερώτηση: Καταρτίστε τον προϋπολογισμό για την κατασκευή δρομικού τοίχου που κτίζεται με τούβλα διαστάσεων 19 cm x 9 cm x 6 cm. Οι διαστάσεις του τοίχου είναι: μήκος 3,00 m, ύψος 1,00 m. Στο τελείωμα του τοίχου υπάρχει σενάζ σε όλο το μήκος του τοίχου με ύψος 0,10 m (συνολικό ύψος τοίχου και σενάζ: 1,10 m,).

Απάντηση:

Τα δύο άρθρα του Α.Τ.Ο.Ε. που χρειάζονται (σελ. 101-102):
```
   4622  Πλινθοδομαί πάχους 1/2 πλίνθου (δρομικαί) δια διακένων
         οπτοπλίνθων διαστ. 19 x 9 x 6 cm …
         Τιμή ενός m2:  5.407,24 δρχ.

   3207  Γαρμπιλόδεμα των 200 kg τσιμέντου … (για το σενάζ)
         Τιμή ενός m3: 44.197,96 δρχ.
```
Η αναλυτική σύνθεση του άρθρου 4622 (σελ. 102), που δείχνει τι πληρώνουμε:
```
   Πλίνθοι           75 τεμ.  x    15,00 = 1.125,00
   Υλικά κονιάματος  0,02 m3  x 9.595,10 =   191,90
   Τεχνίτης          0,50 h   x 5.076,13 = 2.538,06
   Εργάτης           0,45 h   x 3.449,52 = 1.552,28
   ───────────────────────────────────────────────
   Τιμή ενός m2                            5.407,24
```
(Παρατηρήστε: 1.316,90 δρχ. υλικά και 4.090,34 δρχ. εργασία — η εργασία είναι τα 3/4 του κόστους.)

1. Κοστολόγιο για το κτίσιμο των τούβλων
```
   Επιφάνεια τοίχου = 3,00 x 1,00 = 3,00 m2

   ΚΤΙΣΙΜΟ ΤΟΙΧΟΥ  ΟΠΤΟΠΛΙΝΘΟΙ  Μ2  3,00  5.407,24  16.221,72
```
2. Κοστολόγιο για την κατασκευή του σενάζ
```
   Πάχος δρομικού τοίχου = 9 cm (το τούβλο 19x9x6 «δρομικά»)
   Όγκος σενάζ = 3,00 x 0,10 x 0,09 = 0,027 m3

   ΚΑΤ./ΣΕΝΑΖ  ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ  Μ3  0,027  44.197,96   1.193,35
```
3. Κοστολόγιο δρομικού τοίχου
```
   ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ    ΕΙΔΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ     ΚΟΣΤΟΣ
   ─────────────────────────────────────────────────
   ΔΡΟΜ. ΤΟΙΧ.      ΚΤΙΣΙΜΟ ΤΟΙΧΟΥ     16.221,72
                    ΚΑΤ./ΣΕΝΑΖ          1.193,35
   ─────────────────────────────────────────────────
   ΣΥΝΟΛΟ ΔΑΠΑΝΗΣ: 16.221,72 + 1.193,35 = 17.415,07
```
Απάντηση: 17.415,07 δρχ.

Η παραδοχή για το πάχος: το πάχος του δρομικού τοίχου λήφθηκε 9 cm — η μεσαία διάσταση του τούβλου 19 × 9 × 6, όπως χτίζεται στη δρομική πλινθοδομή (πάχους 1/2 πλίνθου, όπως λέει το άρθρο 4622). Γιατί το σενάζ υπολογίζεται ξεχωριστά (σελ. 101): σε διαφορετικό πίνακα θα υπολογίζεται το τμήμα του τοίχου που αποτελείται από τούβλα, σε διαφορετικό τα σενάζ και σε διαφορετικό οι μονώσεις. Για να υπολογιστεί το συνολικό κόστος … θα πρέπει να αθροιστούν και οι τρεις παράγοντες. Γιατί εδώ δεν υπάρχει μόνωση: πρόκειται για δρομικό (εσωτερικό) τοίχο — η μόνωση αφορά τους μπατικούς (εξωτερικούς) τοίχους (σελ. 55: Οι εξωτερικές τοιχοποιίες είναι συνήθως διπλές και περιλαμβάνουν την μόνωση). Η αναλογία κόστους: το σενάζ είναι μόλις 6,9 % της δαπάνης, παρότι η τιμή μονάδας του (44.197,96 δρχ./m³) είναι οκταπλάσια εκείνης της τοιχοποιίας — γιατί ο όγκος του είναι ελάχιστος. Ο έλεγχος με το βιβλίο (σελ. 102-103): για 13,09 m² τοίχων και 0,054 m³ σενάζ το βιβλίο βρίσκει 70.780,77 + 2.386,69 = 73.167,46 δρχ. — αναλογικά συνεπές με το δικό μας αποτέλεσμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρησιμοποιούνται δύο άρθρα του Α.Τ.Ο.Ε., το τέσσερα έξι δύο δύο για τη δρομική πλινθοδομή με τούβλα δεκαεννέα επί εννέα επί έξι, με τιμή πέντε χιλιάδες τετρακόσιες επτά δραχμές και είκοσι τέσσερα λεπτά ανά τετραγωνικό μέτρο, και το τρία δύο μηδέν επτά για το γαρμπιλόδεμα του σενάζ, με τιμή σαράντα τέσσερις χιλιάδες εκατόν ενενήντα επτά δραχμές και ενενήντα έξι λεπτά ανά κυβικό μέτρο. Η επιφάνεια του τοίχου είναι τρία επί ένα, δηλαδή τρία τετραγωνικά μέτρα, οπότε το κτίσιμο κοστίζει δεκαέξι χιλιάδες διακόσιες είκοσι μία δραχμές και εβδομήντα δύο λεπτά. Το σενάζ, με πάχος τοίχου εννέα εκατοστά, έχει όγκο τρία επί μηδέν κόμμα δέκα επί μηδέν κόμμα μηδέν εννέα, δηλαδή μηδέν κόμμα μηδέν είκοσι επτά κυβικά μέτρα, και κοστίζει χίλιες εκατόν ενενήντα τρεις δραχμές και τριάντα πέντε λεπτά. Η συνολική δαπάνη είναι δεκαεπτά χιλιάδες τετρακόσιες δεκαπέντε δραχμές και επτά λεπτά. Σημειώνεται ότι το σενάζ υπολογίζεται πάντοτε σε ξεχωριστό πίνακα από τα τούβλα, ενώ μόνωση δεν υπάρχει γιατί ο τοίχος είναι δρομικός, δηλαδή εσωτερικός.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 14 — Προϋπολογισμός επιχρίσματος δρομικού τοίχου

Ερώτηση: Καταρτίστε τον προϋπολογισμό για την κατασκευή επιχρίσματος δρομικού τοίχου. Οι διαστάσεις του τοίχου είναι: μήκος 4,00 m και ύψος 2,80 m. Η κατηγορία του επιχρίσματος που θα κατασκευασθεί είναι τριπτά τριβιδιστά τριών στρώσεων. Θα σοβαντιστούν και οι δύο πλευρές του τοίχου.

Απάντηση:

Το άρθρο του Α.Τ.Ο.Ε. (σελ. 107):
```
   7132  Επιχρίσματα τριπτά τριβιδιστά δια μαρμαροκονιάματος 1:2
         των 150 kg τσιμέντου εις τρεις στρώσεις …
         Τιμή ενός m2:  4.872,08 δρχ.
```
Η ανάλυσή του (σελ. 107):
```
   Κονιάματα 1ης και 2ας στρώσεως  0,021 m3 x 10.004,60 =   210,10
   Μαρμαροκονίαμα 3ης στρώσεως     0,006 m3 x 21.278,60 =   127,67
   Ύδωρ, ικριώματα                0,0005 m3 x 55.000,00 =    27,50
   Τεχνίτης                         0,65 h  x  5.076,13 = 3.299,48
   Εργάτης                          0,35 h  x  3.449,52 = 1.207,33
   ─────────────────────────────────────────────────────────────
   Τιμή ενός m2                                            4.872,08
```
1. Η επιφάνεια που θα σοβατιστεί
```
   Μία πλευρά:  4,00 x 2,80 = 11,20 m2
   ΔΥΟ πλευρές: 2 x 11,20   = 22,40 m2
```
2. Κοστολόγιο σοβάδων
```
   ΕΙΔΟΣ      ΥΛΙΚΑ            ΜΟΝ. ΠΟΣΟΤ.  ΤΙΜΗ ΜΟΝ.   ΣΥΝΟΛΟ
   ΣΟΒΑΔΕΣ    ΑΣΒΕΣΤΟΤΣ/ΜΑ     Μ2   22,40   4.872,08  109.134,59
              ΜΑΡΜΑΡ/ΜΑ

   22,40 x 4.872,08 = 109.134,59 δρχ.
```
Απάντηση: 109.134,59 δρχ.

Γιατί οι δύο πλευρές μετρώνται χωριστά και όχι «διπλάσιος τοίχος»: το επίχρισμα μετριέται σε m² πραγματικής επιχρισμένης επιφάνειας (σελ. 58) — κάθε όψη του τοίχου είναι ξεχωριστή επιφάνεια που σοβατίζεται ολόκληρη. Γιατί οι τρεις στρώσεις μπαίνουν σε έναν πίνακα (σελ. 106): Παρόλο που τα στάδια για την κατασκευή του σοβά είναι συνήθως τρία - πεταχτό, λάσπωμα, τριπτά -, κατά τη σύνταξη του προϋπολογισμού υπολογίζονται στον ίδιο πίνακα διότι αναφέρονται στην ίδια εργασία. Το άρθρο 7132 τις περιλαμβάνει και τις τρεις. Πού γίνεται ο διαχωρισμός (σελ. 106): ανάμεσα στις επιφάνειες που μετρώνται ανά τρέχον μέτρο (ακμές, κορνίζες, σκωτίες) και στις υπόλοιπες που μετριούνται ανά τετραγωνικό μέτρο. Στη δική μας άσκηση δεν δίνονται ακμές, οπότε ο υπολογισμός είναι μονοκόμματος. Οι παράμετροι που πρέπει να προσεχτούν (σελ. 106):
```
   1. το ΕΙΔΟΣ του επιχρίσματος (τριπτά τριβιδιστά, αρτιφισιέλ,
      τραβηχτά κ.ά.) — διαφέρουν εργασία και αναλογία υλικών
   2. ο ΤΡΟΠΟΣ κατασκευής (με το χέρι ή με μηχανή σοβατίσματος)
```
Η συντριπτική κυριαρχία της εργασίας: από τα 4.872,08 δρχ./m², τα 4.506,81 (92,5 %) είναι εργασία και μόλις 365,27 (7,5 %) υλικά! Το σοβάτισμα είναι η πιο εντάσεως εργασίας οικοδομική εργασία — γι' αυτό και ο μηχανικός σοβάς έχει τόσο μεγάλο οικονομικό ενδιαφέρον. Ο έλεγχος με το βιβλίο (σελ. 107): για 33,30 m² το σύνολο είναι 162.240,26 δρχ. — δηλαδή 4.872,08 δρχ./m², ίδια τιμή μονάδας με τη δική μας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρησιμοποιείται το άρθρο επτά ένα τρία δύο του Α.Τ.Ο.Ε. για επιχρίσματα τριπτά τριβιδιστά με μαρμαροκονίαμα σε τρεις στρώσεις, με τιμή τέσσερις χιλιάδες οκτακόσιες εβδομήντα δύο δραχμές και οκτώ λεπτά ανά τετραγωνικό μέτρο. Η μία πλευρά του τοίχου έχει επιφάνεια τέσσερα επί δύο κόμμα ογδόντα, δηλαδή έντεκα κόμμα είκοσι τετραγωνικά μέτρα, και επειδή σοβατίζονται και οι δύο πλευρές η συνολική επιφάνεια είναι είκοσι δύο κόμμα σαράντα τετραγωνικά μέτρα. Το κόστος είναι επομένως είκοσι δύο κόμμα σαράντα επί τέσσερις χιλιάδες οκτακόσιες εβδομήντα δύο και οκτώ, δηλαδή εκατόν εννέα χιλιάδες εκατόν τριάντα τέσσερις δραχμές και πενήντα εννέα λεπτά. Σημειώνεται ότι, αν και τα στάδια του σοβά είναι τρία, πεταχτό, λάσπωμα και τριπτά, υπολογίζονται στον ίδιο πίνακα γιατί αναφέρονται στην ίδια εργασία, ενώ χωριστά υπολογίζονται μόνο οι επιφάνειες που μετρώνται ανά τρέχον μέτρο, όπως ακμές και κορνίζες. Χαρακτηριστικό είναι ότι πάνω από ενενήντα τοις εκατό του κόστους είναι εργασία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 15 — Προϋπολογισμός ραμποτέ δαπέδου και σοβατεπιού

Ερώτηση: Καταρτίστε τον προϋπολογισμό για την κατασκευή ραμποτέ δαπέδου και σοβατεπιού από ξυλεία Πιτς - Πάιν. Από την προμέτρηση έχουμε τα εξής στοιχεία: εμβαδόν δαπέδου 8,00 m2 επιφάνεια σοβατεπιού 12,39 m.

Απάντηση:

Τα δύο άρθρα του Α.Τ.Ο.Ε. (σελ. 109-110):
```
   5326  Δάπεδον ραμποτέ εκ ξυλείας Πιτς - Πάιν … μετά σκελετού
         εκ καδρονίων          Τιμή ενός m2: 17.562,53 δρχ.

   5355  Περιθώρια (Σουβατεπιά) εκ ξυλείας Πιτς - Πάιν
                               Τιμή ενός m:   2.359,11 δρχ.
```
1. Κοστολόγιο για την κατασκευή του δαπέδου
```
   ΚΑΤ./ΔΑΠΕΔΩΝ   ΞΥΛΟ   Μ2   8,00   17.562,53   140.500,24

   8,00 x 17.562,53 = 140.500,24 δρχ.
```
2. Κοστολόγιο για την κατασκευή των σοβατεπιών
```
   ΚΑΤ. ΣΟΒ/ΠΙΩΝ  ΞΥΛΟ   Μ   12,39    2.359,11    29.229,37

   12,39 x 2.359,11 = 29.229,37 δρχ.
```
3. Συνολικό κοστολόγιο
```
   ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ   ΕΙΔΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ        ΚΟΣΤΟΣ
   ─────────────────────────────────────────────────
   ΔΑΠΕΔΑ          ΚΑΤΑΣΚ. ΔΑΠΕΔΟΥ      140.500,24
                   ΚΑΤ. ΣΟΒΑΤΕΠΙΟΥ       29.229,37
   ─────────────────────────────────────────────────
   ΣΥΝΟΛΟ ΔΑΠΑΝΗΣ: 140.500,24 + 29.229,37 = 169.729,61
```
Απάντηση: 169.729,61 δρχ.

Η κρίσιμη λεπτομέρεια των μονάδων: το δάπεδο μετριέται σε m² και το σοβατεπί σε τρέχοντα μέτρα (m) — γι' αυτό οι δύο ποσότητες δεν αθροίζονται ποτέ πριν πολλαπλασιαστούν με τις δικές τους τιμές μονάδας. (Παρατηρήστε ότι στον πίνακα του βιβλίου, σελ. 110, η στήλη «ΜΟΝΑΔΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ» των σοβατεπιών τυπώνεται εσφαλμένα «Μ2» ενώ πρόκειται για τρέχοντα μέτρα.) Γιατί χωρίζονται δάπεδο και σοβατεπί (σελ. 108): Συνήθως ο όρος δάπεδα περικλείει και τα σοβατεπιά … Όμως η διαφοροποίηση κατά την εκτίμηση του προϋπολογισμού είναι αναγκαία διότι στην κατασκευή τους παρατηρούμε ότι είναι διαφορετική η αναλογία των χρησιμοποιούμενων υλικών και η εργασία που απαιτείται για την κατασκευή τους. Η ανάλυση του άρθρου 5326 (σελ. 109) — τι πληρώνουμε στα 17.562,53 δρχ./m²:
```
   Λωρίδες ραμποτέ    1,05 m2  x   7.000,00 =  7.350,00
   Ξυλεία σκελετού   0,012 m3  x 100.000,00 =  1.200,00
   Ήλοι και τάκοι     0,50 kg  x     188,50 =     94,25
   Τεχνίτης           1,00 h   x   5.076,13 =  5.076,13
   Βοηθός             1,00 h   x   3.842,15 =  3.842,15
   ─────────────────────────────────────────────────────
   Τιμή ενός m2                               17.562,53
```
(Υλικά 8.644,25 και εργασία 8.918,28 — σχεδόν 50-50, σε αντίθεση με τον σοβά όπου η εργασία ήταν 92,5%.) Το «1,05»: η ποσότητα των λωρίδων είναι 1,05 m² ανά m² δαπέδου — τα 5 % είναι η φύρα (κοψίματα, αστοχίες). Το Α.Τ.Ο.Ε. ενσωματώνει δηλαδή τις φθορές στις ποσότητες των υλικών. Οι τέσσερις παράμετροι των δαπέδων (σελ. 108): το είδος του κτιρίου · ο χώρος τοποθέτησης (υγρασία) · το είδος του δαπέδου · η ποιότητα των υλικών — με το βιβλίο να τονίζει ότι Υπάρχουν πλακάκια δαπέδου που στοιχίζουν 2500 δρχ το τετραγωνικό μέτρο και άλλα που κοστίζουν 17000 δρχ το τετραγωνικό μέτρο. Ο έλεγχος με το βιβλίο (σελ. 110): για 6,20 m² δαπέδου και 9,60 m σοβατεπιού το σύνολο είναι 108.887,68 + 22.647,46 = 131.535,14 δρχ. — ίδιες τιμές μονάδας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρησιμοποιούνται δύο άρθρα του Α.Τ.Ο.Ε., το πέντε τρία δύο έξι για δάπεδο ραμποτέ από ξυλεία Πιτς Πάιν με σκελετό από καδρόνια, με τιμή δεκαεπτά χιλιάδες πεντακόσιες εξήντα δύο δραχμές και πενήντα τρία λεπτά ανά τετραγωνικό μέτρο, και το πέντε τρία πέντε πέντε για τα περιθώρια, δηλαδή τα σοβατεπιά, με τιμή δύο χιλιάδες τριακόσιες πενήντα εννέα δραχμές και έντεκα λεπτά ανά τρέχον μέτρο. Το δάπεδο κοστίζει οκτώ επί δεκαεπτά χιλιάδες πεντακόσιες εξήντα δύο και πενήντα τρία, δηλαδή εκατόν σαράντα χιλιάδες πεντακόσιες δραχμές και είκοσι τέσσερα λεπτά, ενώ τα σοβατεπιά δώδεκα κόμμα τριάντα εννέα επί δύο χιλιάδες τριακόσιες πενήντα εννέα και έντεκα, δηλαδή είκοσι εννέα χιλιάδες διακόσιες είκοσι εννέα δραχμές και τριάντα επτά λεπτά. Η συνολική δαπάνη είναι εκατόν εξήντα εννέα χιλιάδες επτακόσιες είκοσι εννέα δραχμές και εξήντα ένα λεπτά. Κρίσιμο είναι ότι το δάπεδο μετριέται σε τετραγωνικά και το σοβατεπί σε τρέχοντα μέτρα, γι' αυτό υπολογίζονται πάντοτε χωριστά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 16 — Παράμετροι που επηρεάζουν το κόστος των χρωμάτων

Ερώτηση: Να αναφέρετε τις παραμέτρους που επηρεάζουν το κόστος της εργασίας των χρωμάτων.

Απάντηση:

Οι πέντε παράμετροι, αυτολεξεί (σελ. 111-112) — Κατά τη σύνταξη του προϋπολογισμού των χρωματισμών πρέπει να εξετάζονται οι παρακάτω παράμετροι:

1. Το είδος του κτιρίου: Διαφορετικές είναι οι συνθήκες εργασίας στο βάψιμο μίας πολυώροφης οικοδομής σε σχέση με ένα ισόγειο βιομηχανικό κτίριο. Για παράδειγμα, στην πολυώροφη οικοδομή απαιτούνται πολλές σειρές κατά ύψος σκαλωσιών, οι οποίες αυξάνουν το χρόνο και το κοστολόγιο της εργασίας. 2. Το είδος του χρωματισμού: Τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν και η εργασία που απαιτείται σε σπατουλαριστούς χρωματισμούς διαφέρουν από τα αντίστοιχα σε απλούς χρωματισμούς. 3. Ο χρόνος κατασκευής του κτιρίου: Υπάρχει διαφορά μεταξύ της εργασίας και των υλικών που απαιτούνται για το βάψιμο κτιρίου που χρωματίζεται για πρώτη φορά σε σχέση με κτίριο που έχει ήδη ξαναβαφτεί. 4. Το είδος της επιφάνειας που θα βαφτεί: Η εργασία και το κοστολόγιο των υλικών που απαιτούνται για το βάψιμο μίας επιφάνειας τοίχου διαφέρουν από τα αντίστοιχα που χρειάζονται για το βάψιμο μίας πόρτας. 5. Το είδος των υλικών που ζητά ο ιδιοκτήτης: με τη σημαντική παρατήρηση ότι Μέχρι και το στάδιο των επιχρισμάτων σε όλες τις κατασκευές, στα υλικά δεν υπάρχουν σημαντικές ποιοτικές και οικονομικές διαφορές … Στα επόμενα κατασκευαστικά στάδια όμως … υπάρχουν μεγάλες οικονομικές διαφορές.

Ο τριπλός διαχωρισμός στους πίνακες (σελ. 112): Κατά τη σύνταξη του προϋπολογισμού διαχωρίζουμε τις επιφάνειες ανάλογα με:
```
   ● το ΥΛΙΚΟ από το οποίο κατασκευάζονται
     (σοβάς, γυψοσανίδα, ξύλο, σίδηρο)
   ● το ΕΙΔΟΣ της επιφάνειας
     (τοίχος, οροφή, πόρτα, παράθυρο, στέγη, πάτωμα, κάγκελο)
   ● το ΕΙΔΟΣ του χρωματισμού
     (ελαιοχρώματα, υδροχρώματα, πλαστικά, βερνίκια)
```
Η επιβεβαίωση από τις τιμές μονάδας του παραδείγματος (σελ. 112-113) — η ίδια δουλειά κοστίζει εντελώς διαφορετικά ανάλογα με το είδος:
```
   7711  Υδροχρωματισμοί (οροφή)          1.253,17 δρχ./m2
   7786  Πλαστικά σπατουλαριστά (τοίχος)  5.305,80 δρχ./m2
   7771  Βερνικοχρωματισμοί (ξύλινα)      6.829,27 δρχ./m2
```
Ο υδροχρωματισμός είναι πέντε φορές φθηνότερος από τα πλαστικά και ο βερνικοχρωματισμός σχεδόν έξι φορές — και οι τρεις τιμές αφορούν ένα τετραγωνικό μέτρο. Γιατί: κοιτάξτε τις ώρες τεχνίτη στα άρθρα:
```
   Υδροχρωματισμοί:      0,20 h  τεχνίτη
   Πλαστικά:             1,00 h  τεχνίτη
   Βερνικοχρωματισμοί:   1,30 h  τεχνίτη
```
Το βερνίκι απαιτεί απόξεση, αστάρι, ξεροζιάρισμα, σπατουλάρισμα, στοκαρίσματα, ψιλοστοκαρίσματα, διάστρωση βελετούρας και διάστρωση βερνικοχρώματος — οκτώ διαδοχικές εργασίες. Η σύνδεση με το κεφάλαιο 1: γι' αυτό ακριβώς οι μη επίπεδες επιφάνειες πολλαπλασιάζονται επί συντελεστή στην προμέτρηση (σελ. 63) — η πραγματική επιφάνεια εργασίας είναι πολλαπλάσια του ανοίγματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, οι παράμετροι που επηρεάζουν το κόστος των χρωματισμών είναι το είδος του κτιρίου, αφού διαφέρουν οι συνθήκες εργασίας ανάμεσα σε πολυώροφη οικοδομή, όπου απαιτούνται πολλές σειρές σκαλωσιών, και σε ισόγειο βιομηχανικό κτίριο, το είδος του χρωματισμού, αφού οι σπατουλαριστοί διαφέρουν από τους απλούς, ο χρόνος κατασκευής του κτιρίου, αφού άλλα υλικά και εργασία απαιτεί ένα κτίριο που βάφεται για πρώτη φορά και άλλα ένα που έχει ξαναβαφτεί, το είδος της επιφάνειας που θα βαφτεί, αφού άλλο ένας τοίχος και άλλο μια πόρτα, και το είδος των υλικών που ζητά ο ιδιοκτήτης, όπου οι οικονομικές διαφορές είναι μεγάλες. Στους πίνακες οι επιφάνειες διαχωρίζονται ανάλογα με το υλικό τους, το είδος της επιφάνειας και το είδος του χρωματισμού. Χαρακτηριστικά, οι υδροχρωματισμοί κοστίζουν περίπου χίλιες διακόσιες πενήντα τρεις δραχμές το τετραγωνικό, τα πλαστικά πέντε χιλιάδες τριακόσιες πέντε και οι βερνικοχρωματισμοί έξι χιλιάδες οκτακόσιες είκοσι εννέα, γιατί απαιτούν αντίστοιχα μηδέν κόμμα είκοσι, μία και μία κόμμα τριάντα ώρες τεχνίτη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 17 — Παράμετροι του προϋπολογισμού των καθαιρέσεων

Ερώτηση: Να αναφέρετε τις παραμέτρους που επηρεάζουν τη σύνταξη του προϋπολογισμού στην εργασία των καθαιρέσεων.

Απάντηση:

Οι τρεις παράμετροι, αυτολεξεί (σελ. 117) — Κατά τη σύνταξη του προϋπολογισμού για το κόστος εργασίας των καθαιρέσεων, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι εξής παράμετροι:
```
   1. οι συνθήκες εργασίας λόγω των ιδιαιτεροτήτων που μπορεί
      να παρουσιάζει το έργο
   2. ο βαθμός δυσκολίας στην εκτέλεση της εργασίας εξαιτίας
      των υλικών από τα οποία αποτελείται η κατασκευή
   3. το κοστολόγιο της μεταφοράς των μπαζών
```
Η επεξήγηση καθεμιάς: 1. Οι συνθήκες εργασίας: πρόσβαση στο σημείο, ύπαρξη γειτονικών κτιρίων, όροφος στον οποίο γίνεται η καθαίρεση, ανάγκη αντιστηρίξεων ή προστασίας των παρακείμενων στοιχείων. 2. Ο βαθμός δυσκολίας από τα υλικά: το βιβλίο σημειώνει (σελ. 117) ότι Συνήθως όταν απαιτείται να γίνονται καθαιρέσεις χρησιμοποιούνται πλέον μηχανικά μέσα. Τα γκρεμίσματα που γίνονται χειρωνακτικά πραγματοποιούνται μόνο σε έργα μικρού μεγέθους, όπως το γκρέμισμα τμήματος τοιχοποιίας για τη δημιουργία ανοίγματος.
```
   ΤΟΙΧΟΠΟΙΙΑ από τούβλα   →  εύκολη, ακόμη και χειρωνακτικά
   ΟΠΛΙΣΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ     →  απαιτεί ΣΦΥΡΙ, ΚΟΠΗ οπλισμού,
                              πολύ μεγαλύτερο χρόνο και κόστος
```
3. Η μεταφορά των μπαζών: είναι ξεχωριστό και συχνά υποτιμημένο κόστος. Περιλαμβάνει τη φόρτωση, τα δρομολόγια και τα τέλη απόρριψης σε αδειοδοτημένο χώρο.

Η μονάδα μέτρησης (σελ. 64): Οι καθαιρέσεις («γκρεμίσματα») μετρώνται σε κυβικά μέτρα (m³) πραγματικού καθαιρούμενου όγκου. Η σύνδεση με τις επιχωματώσεις (σελ. 117): οι δύο εργασίες συνδέονται στενά, γιατί Τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν στο μπάζωμα προέρχονται από την εκσκαφή του έργου. Αυτό απαιτεί τη δημιουργία χώρου στο εργοτάξιο για την εναπόθεσή τους κατά την εκσκαφή. Εάν δεν έχει υπολογισθεί ο απαραίτητος όγκος των υλικών ή ο χώρος αποθήκευσής τους, τότε το κοστολόγιο, εκτός της εργασίας για το μπάζωμα θα αυξηθεί και από την αγορά μπαζών και τη μεταφορά τους στο έργο. Το πρακτικό δίδαγμα: μια κακή οργάνωση του εργοταξίου μπορεί να μετατρέψει ένα υλικό που έχουμε ήδη (τα προϊόντα εκσκαφής) σε υλικό που πρέπει να αγοράσουμε ξανά — πληρώνοντας δύο φορές, μία για να το πετάξουμε και μία για να το ξαναφέρουμε. Ο μεγάλος αστάθμητος παράγοντας (σελ. 116-117, για τις εκσκαφές, αλλά ισχύει και εδώ): Εάν το έδαφος είναι ημίβραχος και εμείς στην προσφορά υπολογίζουμε απλή εκσκαφή χωρίς τη χρήση σφυριού, το μέγεθος του λάθους είναι μεγάλο. Οι τιμές το δείχνουν: γαιώδης 1.066,39 δρχ./m³ έναντι ημιβραχώδους 1.589,94 δρχ./m³ — διαφορά 49 %.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, οι παράμετροι που επηρεάζουν τον προϋπολογισμό των καθαιρέσεων είναι οι συνθήκες εργασίας λόγω των ιδιαιτεροτήτων που μπορεί να παρουσιάζει το έργο, ο βαθμός δυσκολίας στην εκτέλεση της εργασίας εξαιτίας των υλικών από τα οποία αποτελείται η κατασκευή και το κοστολόγιο της μεταφοράς των μπαζών. Σήμερα οι καθαιρέσεις γίνονται κυρίως με μηχανικά μέσα, ενώ χειρωνακτικά μόνο σε έργα μικρού μεγέθους, όπως το γκρέμισμα τμήματος τοιχοποιίας για τη δημιουργία ανοίγματος· η καθαίρεση οπλισμένου σκυροδέματος είναι πολύ δυσκολότερη και ακριβότερη από εκείνη μιας πλινθοδομής. Οι καθαιρέσεις μετρώνται σε κυβικά μέτρα πραγματικού καθαιρούμενου όγκου. Συνδέονται στενά με τις επιχωματώσεις, γιατί τα υλικά του μπαζώματος προέρχονται από την εκσκαφή και, αν δεν προβλεφθεί ο χώρος εναπόθεσής τους, το κόστος αυξάνεται από την αγορά και τη μεταφορά νέων μπαζών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 18 — Παράμετροι του προϋπολογισμού των μεταλλικών κατασκευών

Ερώτηση: Να αναφέρετε τις παραμέτρους που επηρεάζουν τον προϋπολογισμό στις μεταλλικές κατασκευές.

Απάντηση:

Τι περιλαμβάνει ο όρος (σελ. 117-118) — Στον όρο μεταλλικές κατασκευές περικλείονται οι εξής:
```
   ● σιδερένιες κατασκευές κουφωμάτων, πορτών, παραθύρων,
     κιγκλιδωμάτων και κλιμάκων
   ● αλουμινένιες κατασκευές κουφωμάτων, πορτών και παραθύρων
   ● σιδερένια στοιχεία στεγών (ζευκτά από κοιλοδοκούς)
   ● μικροέπιπλα από αλουμίνιο
```
Οι έξι παράμετροι, αυτολεξεί (σελ. 118) — Κατά τη σύνταξη του προϋπολογισμού πρέπει να προσεχτούν:
```
   1. το είδος του κτιρίου
   2. η θέση που θα τοποθετηθούν στο έργο
   3. ο τύπος της κατασκευής
   4. η ποιότητα της κατασκευής
   5. το είδος της κατασκευής
   6. τα εξαρτήματα που συνοδεύουν την κατασκευή
```
Το παράδειγμα που δίνει το βιβλίο για την πρώτη: Στα παράθυρα μίας κατοικίας είναι αναγκαία η ύπαρξη πατζουριών ενώ σε ένα κτίριο που θα χρησιμοποιηθεί ως γραφείο δεν είναι. Η συνολική επίδραση (σελ. 118): Όλες αυτοί οι παράμετροι επηρεάζουν το κοστολόγιο των μεταλλικών κατασκευών καθώς και την εργασία για την εγκατάστασή τους στο έργο.

Η μονάδα μέτρησης (σελ. 65): Οι μεταλλικές κατασκευές μετρώνται σε χιλιόγραμμα βάρους (Kg). Γιατί σε κιλά και όχι σε τετραγωνικά: γιατί το βάρος αντιπροσωπεύει την ποσότητα του μετάλλου — μια βαριά, στιβαρή κατασκευή κοστίζει περισσότερο από μια ελαφριά της ίδιας επιφάνειας. Το ίδιο ισχύει και για τον οπλισμό (σελ. 25). Η τάση της αγοράς (σελ. 117): Τα τελευταία χρόνια ο όγκος των μεταλλικών κατασκευών που χρησιμοποιούνται σε δομικά έργα συνεχώς αυξάνεται. Η σύνδεση με τα «εξαρτήματα»: η έκτη παράμετρος είναι εκείνη που ξεχνιέται πιο συχνά. Ένα κούφωμα αλουμινίου δεν είναι μόνο το πλαίσιο — είναι και οι μεντεσέδες, οι κλειδαριές, τα χερούλια, τα λάστιχα στεγάνωσης, οι σίτες, οι μηχανισμοί των ρολών. Το κόστος τους μπορεί να φτάσει σημαντικό ποσοστό του συνόλου. Η σύνδεση με τη διάκριση «γενικές - ειδικές εργασίες» (σελ. 115): οι μεταλλικές κατασκευές είναι από τις εργασίες όπου η ιδιαιτερότητα της κατασκευής παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο — γι' αυτό και ο προϋπολογισμός τους στηρίζεται συνήθως σε προσφορές συγκεκριμένων κατασκευαστών και όχι στο Α.Τ.Ο.Ε.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο όρος μεταλλικές κατασκευές περιλαμβάνει, κατά το βιβλίο, σιδερένιες κατασκευές κουφωμάτων, πορτών, παραθύρων, κιγκλιδωμάτων και κλιμάκων, αλουμινένιες κατασκευές κουφωμάτων, πορτών και παραθύρων, σιδερένια στοιχεία στεγών, δηλαδή ζευκτά από κοιλοδοκούς, και μικροέπιπλα από αλουμίνιο. Οι παράμετροι που πρέπει να προσεχτούν είναι το είδος του κτιρίου, η θέση στην οποία θα τοποθετηθούν στο έργο, ο τύπος της κατασκευής, η ποιότητα της κατασκευής, το είδος της κατασκευής και τα εξαρτήματα που τη συνοδεύουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα για το είδος του κτιρίου είναι ότι στα παράθυρα μιας κατοικίας είναι αναγκαία τα πατζούρια, ενώ σε κτίριο γραφείων όχι. Όλες αυτές οι παράμετροι επηρεάζουν τόσο το κοστολόγιο όσο και την εργασία εγκατάστασης. Οι μεταλλικές κατασκευές μετρώνται σε χιλιόγραμμα βάρους, γιατί το βάρος αντιπροσωπεύει την ποσότητα του μετάλλου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 19 — Παράγοντες του προϋπολογισμού των μαρμαρικών εργασιών

Ερώτηση: Να αναφέρετε τους παράγοντες που επηρεάζουν τον προϋπολογισμό στις μαρμαρικές εργασίες.

Απάντηση:

Οι πέντε παράγοντες, αυτολεξεί (σελ. 118) — Οι παράγοντες που επηρεάζουν τον προϋπολογισμό των μαρμαρικών εργασιών είναι οι εξής:
```
   1. η ποιότητα του μαρμάρου
   2. η διάσταση των πλακών του μαρμάρου
   3. ο τρόπος τοποθέτησης στη στρώση των πλακών
      (στρώση σε σταυρό, σε τουβλάκι, σε ρόμβο,
       σε διαγώνιο τουβλάκι)
   4. οι επιπρόσθετες εργασίες που γίνονται στις πλάκες πριν
      την τοποθέτησή τους (στις πλάκες που θα τοποθετηθούν
      στις ποδιές των παραθύρων δημιουργείται και ποταμός
      λόγω των νερών της βροχής)
   5. το είδος της επεξεργασίας που γίνεται μετά την τοποθέτηση
      των πλακών (τρίψιμο, λείανση, γυάλισμα)
```
Πού χρησιμοποιείται το μάρμαρο (σελ. 118): Από την επεξεργασία που γίνεται στο μάρμαρο παράγονται οι μαρμάρινες πλάκες που χρησιμοποιούνται σε επιστρώσεις στα δάπεδα, σε επενδύσεις στους τοίχους και σε επικαλύψεις στα έπιπλα.

Η μονάδα μέτρησης (σελ. 65): Οι μαρμαρικές εργασίες μετρώνται σε πραγματικές ορατές μονάδες μήκους ή ελεύθερης επιφάνειας χωρίς να υπολογίζεται το τμήμα της πάκτωσης.
```
   ┌──────────────────┐
   │  ΟΡΑΤΟ (μετριέται) │▓▓  ← ΠΑΚΤΩΣΗ (ΔΕΝ μετριέται)
   └──────────────────┘▓▓     μέσα στον τοίχο
```
Η επεξήγηση κάθε παράγοντα: 1. Η ποιότητα: το ελληνικό μάρμαρο έχει τεράστιο εύρος τιμών ανάλογα με την προέλευση (Διονύσου, Καβάλας, Βέροιας, Νάξου, Τήνου) και την κατηγορία (Α, Β, Γ) — ανάλογα με τα στίγματα και τις φλέβες. 2. Η διάσταση: οι μεγάλες, ενιαίες πλάκες κοστίζουν δυσανάλογα περισσότερο — γιατί απαιτούν μεγαλύτερο όγκο πρώτης ύλης χωρίς ελαττώματα και έχουν μεγαλύτερο ρίσκο θραύσης στη μεταφορά και την τοποθέτηση. 3. Ο τρόπος τοποθέτησης: μια διαγώνια ή ρομβοειδής στρώση απαιτεί περισσότερα κοψίματα, δίνει περισσότερη φύρα και χρειάζεται περισσότερο χρόνο από την απλή ευθύγραμμη. 4. Οι επιπρόσθετες εργασίες: ο ποταμός (η αυλάκωση στην κάτω πλευρά της ποδιάς που κόβει το νερό της βροχής ώστε να μην τρέχει στον τοίχο) είναι μια επιπλέον κατεργασία που πρέπει να τιμολογηθεί χωριστά. 5. Η τελική επεξεργασία: τρίψιμο, λείανση και γυάλισμα είναι διαδοχικά στάδια — καθένα προσθέτει χρόνο τεχνίτη και αναλώσιμα. Η αναλογία με τα δάπεδα (σελ. 65): Για τις μαρμάρινες επενδύσεις στις πόρτες, στα παράθυρα και στις σκάλες, ισχύει ό,τι για τα δάπεδα — δηλαδή μετρώνται από τα όρια των επιχρισμάτων, χωρίς τις πακτώσεις. Το κοινό μοτίβο με τα προηγούμενα ερωτήματα: και στις τρεις εργασίες (χρώματα, μεταλλικά, μαρμαρικά) οι παράμετροι ανάγονται σε τρεις οικογένειες — ποιότητα του υλικού, δυσκολία της εργασίας και επιπλέον κατεργασίες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, οι παράγοντες που επηρεάζουν τον προϋπολογισμό των μαρμαρικών εργασιών είναι η ποιότητα του μαρμάρου, η διάσταση των πλακών, ο τρόπος τοποθέτησης στη στρώση των πλακών, δηλαδή σε σταυρό, σε τουβλάκι, σε ρόμβο ή σε διαγώνιο τουβλάκι, οι επιπρόσθετες εργασίες που γίνονται στις πλάκες πριν την τοποθέτηση, όπως ο ποταμός που δημιουργείται στις ποδιές των παραθύρων λόγω των νερών της βροχής, και το είδος της επεξεργασίας μετά την τοποθέτηση, δηλαδή τρίψιμο, λείανση και γυάλισμα. Το μάρμαρο χρησιμοποιείται σε επιστρώσεις δαπέδων, σε επενδύσεις τοίχων και σε επικαλύψεις επίπλων. Οι μαρμαρικές εργασίες μετρώνται σε πραγματικές ορατές μονάδες μήκους ή ελεύθερης επιφάνειας, χωρίς να υπολογίζεται το τμήμα της πάκτωσης, ενώ για τις επενδύσεις σε πόρτες, παράθυρα και σκάλες ισχύει ό,τι και για τα δάπεδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση 20 — Παράμετροι του προϋπολογισμού των μονώσεων

Ερώτηση: Να αναφέρετε τις παραμέτρους που επηρεάζουν τον προϋπολογισμό στις μονώσεις.

Απάντηση:

Οι έξι παράμετροι, αυτολεξεί (σελ. 119) — Κατά τη σύνταξη του προϋπολογισμού στις μονώσεις πρέπει να προσεχτούν οι εξής παράμετροι:
```
   1. η ποιότητα του μονωτικού υλικού
   2. οι διαστάσεις του μονωτικού υλικού
   3. ο τρόπος τοποθέτησής του
   4. ο χώρος στον οποίο θα τοποθετηθεί
   5. το είδος των υλικών από τα οποία αποτελείται η επιφάνεια
      στην οποία θα τοποθετηθεί το μονωτικό υλικό
   6. οι απαιτήσεις που πρέπει να πληροί
```
Τα δύο παραδείγματα του βιβλίου: Για τον χώρο (4): σε παλαιά κατασκευή θέλουμε να κατασκευάσουμε μόνωση για τον ήχο. Το μονωτικό υλικό τοποθετείται στην εξωτερική πλευρά του τοίχου και είναι ορατό. Επομένως η επιλογή μας πρέπει να είναι ένα υλικό που θα είναι καλαίσθητο. Για την επιφάνεια (5): Στην περίπτωση που ο τοίχος είναι κατασκευασμένος από γυψοσανίδα οι επιλογές των μονωτικών υλικών διαφέρουν σε σχέση με τοίχο που αποτελείται από τούβλα. Για τις απαιτήσεις (6): μόνωση για ήχο, μόνωση για θερμότητα, μόνωση για ήχο και θερμότητα κ.ο.κ.

Τα τρία είδη μόνωσης (σελ. 118): Εκτός από τη μόνωση για τον ήχο και τη θερμότητα που αναφέραμε κατά τον προϋπολογισμό των τοιχοποιιών, εξίσου συνηθισμένη είναι και η μόνωση για την υγρασία.
```
   ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗ    →  εξωτερικοί τοίχοι, δώμα, φέροντα στοιχεία
   ΗΧΟΜΟΝΩΣΗ      →  μεσοτοιχίες, δάπεδα
   ΥΓΡΟΜΟΝΩΣΗ     →  ταράτσες, υπόγεια, λουτρά
```
Η μονάδα μέτρησης (σελ. 65): Οι μονώσεις μετρώνται σε τετραγωνικά μέτρα πραγματικής μονούμενης επιφάνειας. Έτσι, υπολογίζουμε την επιφάνεια μόνωσης για τα φέροντα στοιχεία (υποστυλώματα, δοκοί και πλάκες) και τις ταράτσες. Γιατί μονώνονται και τα φέροντα στοιχεία: το σκυρόδεμα άγει τη θερμότητα πολύ καλύτερα από το τούβλο. Αν μονωθεί μόνο η τοιχοποιία και όχι τα υποστυλώματα και οι δοκοί, δημιουργούνται θερμογέφυρες — σημεία απώλειας θερμότητας και συμπύκνωσης υδρατμών (μούχλα). Η θεσμική διάσταση (σελ. 58): Τα τελευταία χρόνια που η θερμομόνωση των τοίχων είναι υποχρεωτική, χρειάζεται να προμετράμε και το μονωτικό υλικό. Η μόνωση δεν είναι πια προαιρετική επιλογή αλλά νομική υποχρέωση — και άρα υποχρεωτικό κονδύλι του προϋπολογισμού. Η θέση της στον προϋπολογισμό τοιχοποιιών (σελ. 101): υπολογίζεται σε ξεχωριστό πίνακα από τα τούβλα και τα σενάζ — Για να υπολογιστεί το συνολικό κόστος που θα ανέρθει η κατασκευή του τοίχου θα πρέπει να αθροιστούν και οι τρεις παράγοντες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά το βιβλίο, οι παράμετροι που πρέπει να προσεχτούν στον προϋπολογισμό των μονώσεων είναι η ποιότητα του μονωτικού υλικού, οι διαστάσεις του, ο τρόπος τοποθέτησής του, ο χώρος στον οποίο θα τοποθετηθεί, το είδος των υλικών της επιφάνειας πάνω στην οποία θα τοποθετηθεί και οι απαιτήσεις που πρέπει να πληροί. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ότι σε παλαιά κατασκευή, όπου το υλικό τοποθετείται εξωτερικά και είναι ορατό, πρέπει να επιλεγεί καλαίσθητο υλικό, και ότι σε τοίχο από γυψοσανίδα οι επιλογές διαφέρουν από τοίχο με τούβλα. Τα είδη μόνωσης είναι για τον ήχο, για τη θερμότητα και για την υγρασία. Οι μονώσεις μετρώνται σε τετραγωνικά μέτρα πραγματικής μονούμενης επιφάνειας, υπολογίζοντας και τα φέροντα στοιχεία και τις ταράτσες, ώστε να αποφεύγονται οι θερμογέφυρες. Επειδή η θερμομόνωση είναι πλέον υποχρεωτική, το μονωτικό υλικό προμετράται πάντοτε και υπολογίζεται σε ξεχωριστό πίνακα από τα τούβλα και τα σενάζ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο