Πλήρεις λύσεις και των 4 ερωτήσεων του 7ου κεφαλαίου: σε τι μας βοηθούν τα συστήματα υποστήριξης λήψης αποφάσεων και με ποιον τρόπο ο υπολογιστής συστηματοποιεί τις διαδικασίες και οδηγεί με διαδοχικά βήματα τον χειριστή, γιατί δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τον άνθρωπο αφού δεν χειρίζονται ζητήματα για τα οποία δεν έχουν ρυθμιστεί εκ των προτέρων, ποια είναι η σχέση έμπειρου συστήματος και DSS με κριτήριο την επανατροφοδότηση και τη βελτίωση από τα λάθη, και σε ποιους τομείς της γεωργικής παραγωγής και της διαχείρισης βρίσκουν εφαρμογή, από τη διάγνωση ασθενειών ως την αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, τα αρδευτικά δίκτυα και την αμειψισπορά.
Ερώτηση: Σε τι μας βοηθούν τα συστήματα υποστήριξης λήψης αποφάσεων;
Απάντηση:
ΤΟ ΕΥΡΟΣ ΜΕ ΤΑ ΔΥΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
«από» → ποια ΔΙΑΔΡΟΜΗ πρέπει να ακολουθήσει ΕΝΑ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟ ώστε να
εξυπηρετεί όσο το δυνατό ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΚΟΣΜΟ και ταυτόχρονα
να πραγματοποιεί την ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ ΑΠΟΣΤΑΣΗ
«μέχρι» → ποια ΙΣΧΥ πρέπει να έχει ΕΝΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΕΛΚΥΣΤΗΡΑΣ ώστε
να πραγματοποιεί ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ με το
ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ ΚΟΣΤΟΣ
① «ΚΑΝΟΥΝ ΔΥΝΑΤΗ ΤΗ ΛΗΨΗ ΟΡΘΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ οι οποίες ΒΑΣΙΖΟΝΤΑΙ
ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ»
② «ΒΟΗΘΟΥΝ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΟΝΤΑΙ ΛΑΘΗ που οφείλονται
· στην ΠΑΡΑΛΕΙΨΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ
· στην ΠΑΡΑΛΕΙΨΗ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΝ ΒΗΜΑΤΩΝ της ακολουθούμενης
διαδικασίας»
⚠️ Και τα δύο οφέλη υπάρχουν παρότι «οι ίδιες [οι εφαρμογές] δεν μπορούν να αναλάβουν το ρόλο του διαχειριστή» — αυτό ακριβώς εξετάζει η επόμενη ερώτηση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα συστήματα υποστήριξης λήψης αποφάσεων, δηλαδή τα Decision Support Systems ή DSS, είναι οι εφαρμογές των ηλεκτρονικών υπολογιστών που μας βοηθούν στη διαχείριση σημαντικών θεμάτων και στη λήψη συγκεκριμένων αποφάσεων. Δεν χρησιμοποιούνται για κάποιο συγκεκριμένο είδος θεμάτων, αλλά για οποιοδήποτε θέμα απαιτεί τη λήψη σημαντικών αποφάσεων βασισμένων σε πολλές πληροφορίες και σε πολύπλοκες διαδικασίες· τέτοιες αποφάσεις μπορεί να είναι από το ποια διαδρομή πρέπει να ακολουθήσει ένα λεωφορείο, ώστε να εξυπηρετεί όσο το δυνατόν περισσότερο κόσμο και ταυτόχρονα να πραγματοποιεί τη μικρότερη απόσταση, μέχρι το ποια ισχύ πρέπει να έχει ένας γεωργικός ελκυστήρας, ώστε να πραγματοποιεί όλες τις απαραίτητες εργασίες με το μικρότερο κόστος. Ο υπολογιστής αναλαμβάνει να συστηματοποιήσει τις διαδικασίες και να οργανώσει τις πληροφορίες, έτσι ώστε να οδηγήσει με διαδοχικά βήματα τον άνθρωπο χειριστή να πάρει την κατάλληλη απόφαση. Έτσι οι εφαρμογές αυτές είναι πολύτιμες, γιατί κάνουν δυνατή τη λήψη ορθών αποφάσεων οι οποίες βασίζονται σε όλα τα στοιχεία και γιατί βοηθούν να αποφεύγονται λάθη που οφείλονται στην παράλειψη σημαντικών παραγόντων ή στην παράλειψη απαραίτητων βημάτων της ακολουθούμενης διαδικασίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Μπορεί ένα σύστημα υποστήριξης λήψης αποφάσεων να αντικαταστήσει τον άνθρωπο και σε ποιες περιπτώσεις;
Απάντηση:
⚠️ Η ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ
«Με άλλα λόγια, ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΧΕΙΡΙΣΤΟΥΝ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΔΕΝ
ΕΧΟΥΝ ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΕΙ ΝΑ ΧΕΙΡΙΣΤΟΥΝ.»
➜ Ό,τι δεν προβλέφθηκε στον σχεδιασμό, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί
από το σύστημα — άρα χρειάζεται πάντα ο άνθρωπος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι, ένα σύστημα υποστήριξης λήψης αποφάσεων δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον άνθρωπο. Όπως αναφέρει ρητά το βιβλίο, οι εφαρμογές αυτές, παρότι οι ίδιες δεν μπορούν να αναλάβουν τον ρόλο του διαχειριστή, είναι πολύτιμες. Ο λόγος είναι ότι τα συστήματα αυτά στην ουσία δεν προσομοιάζουν στον τρόπο λειτουργίας του ανθρώπινου νου, αλλά χρησιμοποιούν τη μεγάλη τους ταχύτητα για να αναζητήσουν τις απαντήσεις που τους ζητούνται μέσα από ένα σύνολο έτοιμων μονοπατιών που οδηγούν σε προκαθορισμένες απαντήσεις· με άλλα λόγια, δεν μπορούν να χειριστούν ζητήματα που δεν έχουν εκ των προτέρων ρυθμιστεί να χειριστούν. Ο ρόλος τους είναι υποστηρικτικός: ο υπολογιστής αναλαμβάνει να συστηματοποιήσει τις διαδικασίες και να οργανώσει τις πληροφορίες, ώστε να οδηγήσει με διαδοχικά βήματα τον άνθρωπο χειριστή να πάρει ο ίδιος την κατάλληλη απόφαση. Μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, εκεί όπου η εφαρμογή επανατροφοδοτείται με τα αποτελέσματά της και βελτιώνεται διαρκώς από τα λάθη της, ταιριάζει η ονομασία έμπειρο σύστημα, αλλά ούτε και τότε η εφαρμογή αποφασίζει μόνη της.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια η διαφορά ενός έμπειρου συστήματος από ένα σύστημα υποστήριξης λήψης αποφάσεων;
Απάντηση:
ΕΜΠΕΙΡΟ ΣΥΣΤΗΜΑ = DSS + «η εφαρμογή ΕΠΑΝΑΤΡΟΦΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΑ
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ και ΒΕΛΤΙΩΝΕΤΑΙ ΔΙΑΡΚΩΣ ΑΠΟ ΤΑ ΛΑΘΗ ΤΗΣ»
➜ Η ονομασία «έμπειρο» δικαιολογείται ακριβώς επειδή το σύστημα αποκτά εμπειρία: ανατροφοδοτείται από την έκβαση των αποφάσεων και διορθώνεται.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το έμπειρο σύστημα και το σύστημα υποστήριξης λήψης αποφάσεων δεν είναι δύο διαφορετικά είδη εφαρμογών: σύμφωνα με το βιβλίο, τα συστήματα υποστήριξης λήψης αποφάσεων ονομάζονται αλλιώς και έμπειρα συστήματα, δηλαδή Expert Systems. Η ορολογία όμως αυτή ταιριάζει σε ειδικές μόνο περιπτώσεις, εκεί όπου η εφαρμογή επανατροφοδοτείται με τα αποτελέσματά της και βελτιώνεται διαρκώς από τα λάθη της. Η διαφορά επομένως είναι ότι κάθε έμπειρο σύστημα είναι σύστημα υποστήριξης λήψης αποφάσεων, αλλά χαρακτηρίζεται έμπειρο μόνο όταν διαθέτει αυτό το πρόσθετο γνώρισμα της επανατροφοδότησης και της διαρκούς βελτίωσης από τα λάθη του, ενώ ένα απλό DSS απλώς αναζητεί απαντήσεις μέσα από έτοιμα μονοπάτια που οδηγούν σε προκαθορισμένες απαντήσεις. Και τα δύο ξεκίνησαν ως προσπάθειες δημιουργίας έξυπνων υπολογιστών και ονομάστηκαν αρχικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, όρος που σήμερα χρησιμοποιείται μόνο σε ερευνητικές προσπάθειες, ενώ οι εφαρμογές που δημιουργούνται ονομάζονται συστήματα υποστήριξης λήψης αποφάσεων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Σε ποιους τομείς της γεωργικής παραγωγής βρίσκουν εφαρμογή τα συστήματα υποστήριξης λήψης αποφάσεων;
Απάντηση:
· η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ και η ΛΗΨΗ ΜΕΤΡΩΝ
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ
· η ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ
· η ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ
· η ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΔΩΝ ΚΑΙ ΧΕΙΡΙΣΜΩΝ
ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΡΜΟΔΙΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ:
· σε ΤΕΧΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ — η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ
· σε ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ — η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΠΟΡΩΝ κ.ά.
① Η ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ (σελ. 130-131)
ΣΤΟΧΟΣ: «η ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ με άλλες
ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ που να ΤΑΙΡΙΑΖΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ και να ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΟΥΝ
ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΕΣΟΔΑ ΣΤΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ»
ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟ: εδαφοκλιματικές συνθήκες · οικονομικοί
παράγοντες · υποδομές · παράδοση · ειδικοί παράγοντες (εξάπλωση
ασθενειών)
Η ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΛΥΣΗΣ: ΒΑΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ + ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ (υπολογίζουν τις
συνέπειες κάθε πιθανής απόφασης) + ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ (καθοδηγεί
με διαδοχικά βήματα από τα γενικότερα στα ειδικότερα και τελικά
στη ΒΕΛΤΙΣΤΗ ΛΥΣΗ), σε ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ GIS
② Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΔΕΥΤΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ (σελ. 131) — «το ΕΙΔΟΣ ΤΩΝ
ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ που πρέπει να εγκατασταθούν», με ΜΕΓΙΣΤΟ ΟΦΕΛΟΣ από
το διαθέσιμο νερό, ΧΩΡΙΣ ΕΛΛΕΙΨΗ ΝΕΡΟΥ ή ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
③ Η ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΑ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΟΥ (σελ. 131-132) — «η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ
ΚΑΤΑΛΛΗΛΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ», για ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ
με ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ ΚΟΣΤΟΣ, ΧΩΡΙΣ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ και με
ΟΣΟ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ ΛΙΓΟΤΕΡΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΡΑΓΩΓΟ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι εφαρμογές των συστημάτων υποστήριξης λήψης αποφάσεων στη γεωργία αφορούν όλους τους τομείς της παραγωγής ή της διαχείρισης που απαιτούν τη λήψη σημαντικών αποφάσεων. Τέτοια σημεία είναι η διάγνωση ασθενειών στις καλλιέργειες και η λήψη μέτρων αντιμετώπισης, η επιλογή κατάλληλων καλλιεργειών, η επιλογή μηχανημάτων και η πραγματοποίηση καλλιεργητικών φροντίδων και χειρισμών. Επίσης, οι εφαρμογές αυτές χρησιμοποιούνται από αρμόδιους φορείς σε τεχνικά θέματα, όπως η διαχείριση αρδευτικών δικτύων, ή σε οικονομικά θέματα, όπως η κατανομή πόρων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η αναδιάρθρωση των γεωργικών καλλιεργειών, με στόχο την αντικατάσταση προβληματικών καλλιεργειών με άλλες δυναμικές που ταιριάζουν στην περιοχή και εξασφαλίζουν ικανοποιητικά έσοδα στους αγρότες, η διαχείριση ενός αρδευτικού δικτύου, ώστε να υπάρχει το μεγαλύτερο δυνατό όφελος από τη χρήση του διαθέσιμου νερού χωρίς έλλειψη νερού ή υποβάθμιση του περιβάλλοντος, και η επιλογή της κατάλληλης διαδοχής των καλλιεργειών σε μια αμειψισπορά, ώστε να επιτευχθεί μεγαλύτερη παραγωγή με μικρότερο κόστος και με τις λιγότερες δυνατές επεμβάσεις από τον παραγωγό. Στην Ελλάδα τα συστήματα αυτά δεν χρησιμοποιούνται ακόμη ευρέως στη γεωργία, παρότι σε άλλους τομείς είναι πολύ διαδεδομένα.
Κριτήρια αξιολόγησης: