Λύσεις — Κεφάλαιο 3 (Ερωτήσεις σελ. 76) – ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 3 (Ερωτήσεις σελ. 76)

Απαντήσεις στις 10 ερωτήσεις του κεφαλαίου 3.

Ερώτηση 1 — Συμπτώματα ΡΑ που αντιμετωπίζουμε

Ερώτηση: Ποια συμπτώματα της ρευματοειδούς αρθρίτιδας αντιμετωπίζουμε με την εφαρμογή των διαφόρων φυσικών μέσων;

Απάντηση:

• Η φυσικοθεραπευτική παρέμβαση στη ΡΑ, ανάλογα με το στάδιο, έχει στόχους (σελ. 57): την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της φλεγμονής και του πόνου, τη διατήρηση καλού επιπέδου κινητικότητας των αρθρώσεων, την αντιμετώπιση της δυσκαμψίας και την πρόληψη των παραμορφώσεων.
• Επομένως αντιμετωπίζονται:
  • Τα σημεία της φλεγμονής (πόνος, οίδημα, ερυθρότητα, τοπική θερμότητα, ευαισθησία) — με κρυοθεραπεία στην οξεία φάση.
  • Ο πόνος (οξύς ή χρόνιος) — με κρύο, θερμό, αναλγητικά ρεύματα.
  • Ο μυϊκός σπασμός και η μειωμένη ελαστικότητα του κολλαγόνου — με θερμοθεραπεία και μάλαξη.
  • Η πρωινή δυσκαμψία και ο περιορισμός της κινητικότητας — με θερμοθεραπεία, διατάσεις, κινησιοθεραπεία, υδροθεραπεία.
  • Η μυϊκή αδυναμία και η εύκολη κόπωση — με ήπιες ασκήσεις ενδυνάμωσης, κολύμβηση, χαμηλής έντασης αερόβια άσκηση.
  • Οι παραμορφώσεις (πρόληψη) — με τη διατήρηση της κινητικότητας και της μυϊκής λειτουργίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φλεγμονή (πόνος, οίδημα, θερμότητα), πόνος, μυϊκός σπασμός, δυσκαμψία-περιορισμός κινητικότητας, μυϊκή αδυναμία-κόπωση, πρόληψη παραμορφώσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Εφαρμογές στο άκρο χέρι

Ερώτηση: Περιγράψτε ορισμένες εφαρμογές φυσικών μέσων στην περιοχή του άκρου χεριού.

Απάντηση:

• Ενδεικτικές εφαρμογές στο άκρο χέρι ασθενούς με ΡΑ (σελ. 57-60, 80-82):
• • Εμβάπτιση σε κρύο νερό με παγάκια (εικόνα 3.1): το άκρο χέρι βυθίζεται σε δοχείο με κρύο νερό και παγάκια για περίπου 5 λεπτά (5-10 λεπτά μετά την κινησιοθεραπεία) → ελάττωση οιδήματος και πόνου στην οξεία φάση.
  • Θερμό δινόλουτρο (εικόνα 3.2): ο ασθενής σε αναπαυτική θέση βάζει το χέρι στο δινόλουτρο για περίπου 5 λεπτά, εκτελώντας ταυτόχρονα ενεργητικές κινήσεις καρπού και δακτύλων.
  • Παραφινόλουτρο (εικόνα 3.26): βύθιση χωρίς επαφή με τον πυθμένα, με μία από τις τρεις μεθόδους (παραμονή 20 λεπτά / 1-2 εμβαπτίσεις και 20 λεπτά / 6-12 εμβαπτίσεις για γάντι παραφίνης, σακούλα και πετσέτες 20 λεπτά)· παραφίνη ~45 °C.
  • Υπέρηχοι στις φαλαγγοφαλαγγικές αρθρώσεις (εικόνα 3.3): με το ένα χέρι κρατάμε το χέρι του ασθενή και με το άλλο εφαρμόζουμε τον υπέρηχο στην έσω και έξω επιφάνεια των αρθρώσεων των δακτύλων, περίπου 7 λεπτά.
  • Μάλαξη στους μυς του θέναρος (εικόνα 3.5) με τους αντίχειρες, ήπιοι χειρισμοί, περίπου 3 λεπτά· και κατά μήκος της έξω (εκτείνοντες) και έσω (καμπτήρες) επιφάνειας του αντιβραχίου, οπισθέναρ, ~5 λεπτά.
  • Έλξη και διάταση των αρθρώσεων των δακτύλων (εικόνα 3.28): ελαφριά έλξη με ταυτόχρονη έκταση των δακτύλων → αύξηση εύρους, μείωση πόνου.
  • Άσκηση ήπιας αντίστασης των εκτεινόντων με το άλλο χέρι (εικόνα 3.29) — όχι σε προχωρημένη ΡΑ (κίνδυνος ρήξης τενόντων).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εμβάπτιση σε παγωμένο νερό 5 λεπτά, θερμό δινόλουτρο 5 λεπτά με κινήσεις, παραφινόλουτρο 45 °C/20 λεπτά, υπέρηχοι στις φαλαγγοφαλαγγικές 7 λεπτά, μάλαξη θέναρος 3 λεπτά, έλξη-έκταση δακτύλων, ήπια αντίσταση εκτεινόντων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Συμπτώματα ΑΣ που αντιμετωπίζουμε

Ερώτηση: Ποια συμπτώματα της αγκυλωτικής σπονδυλαρθρίτιδας αντιμετωπίζουμε με την εφαρμογή των διαφόρων φυσικών μέσων;

Απάντηση:

• Η συμβολή της φυσικοθεραπείας στην ΑΣ έγκειται (σελ. 63): στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, κυρίως του πόνου, και στην πρόληψη-διατήρηση ενός καλού επιπέδου στάσης και κίνησης του ασθενή, με περιοδική επαναξιολόγηση λόγω της εξελικτικής πορείας.
• Συγκεκριμένα αντιμετωπίζονται:
  • Ο πόνος στις ιερολαγόνιες και σε διάφορα σημεία της Σ.Σ. — ψυχρά επιθέματα στη φλεγμονή, θερμά επιθέματα-υπέρυθρη-διαθερμίες εκτός φλεγμονής, αναλγητικά ρεύματα (TENS και στο σπίτι), μάλαξη.
  • Η φλεγμονή (φάση έξαρσης) — κρυοθεραπεία.
  • Η δυσκαμψία και η μείωση της κινητικότητας της Σ.Σ. — θερμό, μάλαξη ως προετοιμασία και κυρίως κινησιοθεραπεία.
  • Η τάση για αγκύλωση σε κυφωτική θέση και η κακή στάση — ασκήσεις έκτασης, διατήρηση εκτατικού προτύπου (χωρίς μαξιλάρι στον ύπνο), κολύμπι ύπτιο.
  • Ο περιορισμός της αναπνευστικής ικανότητας (θωρακική κύφωση) — ασκήσεις βαθιάς εισπνοής, άσκηση στο νερό, αερόβια άσκηση.
  • Η κόπωση και η γενική κατάσταση — αερόβια χαμηλής-μέτριας έντασης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόνος, φλεγμονή, δυσκαμψία-μειωμένη κινητικότητα Σ.Σ., κυφωτική στάση-αγκύλωση, μειωμένη αναπνευστική ικανότητα, κόπωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Λάμπα υπέρυθρης στην οσφυονωτιαία περιοχή

Ερώτηση: Περιγράψτε την εφαρμογή της λάμπας υπέρυθρης ακτινοβολίας στην οσφυονωτιαία περιοχή.

Απάντηση:

• Εφαρμογή σε ασθενή με ΑΣ εκτός φλεγμονής, για αντιμετώπιση του πόνου και προετοιμασία των μαλακών ιστών για την άσκηση (σελ. 64, εικόνα 3.8):
• • Ο ασθενής βρίσκεται σε αναπαυτική θέση (πρηνής), με την περιοχή ελεύθερη από ρούχα-κοσμήματα και καθαρή.
  • Η απόσταση της λάμπας από το σώμα είναι 70 με 90 cm.
  • Τα κύματα πέφτουν κάθετα στην περιοχή που θέλουμε να επιδράσουμε.
  • Η διάρκεια εφαρμογής είναι περίπου 20 λεπτά.
  • Ο ασθενής πρέπει να αισθάνεται ευχάριστη ζέστη, να ειδοποιεί αμέσως αν αισθανθεί κάψιμο και να μη μετακινείται (γενικές αρχές σελ. 17).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναπαυτική θέση, λάμπα σε 70-90 cm, ακτίνες κάθετα, ~20 λεπτά, ευχάριστη ζέστη χωρίς κάψιμο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — TENS στη θωρακοσφυϊκή περιοχή

Ερώτηση: Περιγράψτε την εφαρμογή των TENS στη θωρακοσφυϊκή περιοχή.

Απάντηση:

• Τα TENS εφαρμόζονται στην ΑΣ για την ανακούφιση από τον έντονο πόνο (μαζί με διαδυναμικά-παρεμβαλλόμενα)· ορισμένοι ασθενείς αγοράζουν συσκευές για το σπίτι (σελ. 65, εικόνα 3.9):
• • Ο ασθενής βρίσκεται σε αναπαυτική θέση (πρηνής), με την περιοχή καθαρή και στεγνή.
  • Εφαρμόζονται τα ηλεκτρόδια από 2 τετραπολικές συσκευές TENS.
  • Τα ηλεκτρόδια τοποθετούνται παρασπονδυλικά (δεξιά-αριστερά της Σ.Σ., όχι πάνω στις ακανθώδεις αποφύσεις).
  • Η διάρκεια εφαρμογής είναι περίπου 20 λεπτά.
  • Ο ασθενής ελέγχεται περιοδικά· αν αισθανθεί πόνο ή κάψιμο ελαττώνεται η ένταση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναπαυτική θέση, ηλεκτρόδια από 2 τετραπολικές συσκευές TENS παρασπονδυλικά, ~20 λεπτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Ασκήσεις στην ΑΣ

Ερώτηση: Ποιες ασκήσεις πρέπει να εφαρμόζουν οι ασθενείς με αγκυλωτική σπονδυλαρθρίτιδα;

Απάντηση:

• Η κινησιοθεραπεία παίζει τον σπουδαιότερο ρόλο στην πρόληψη των μυοσκελετικών προβλημάτων της ΑΣ, γιατί η αγκύλωση γίνεται σε κυφωτική θέση (περιορισμός κινητικότητας, αναπνευστικά προβλήματα). Το πρόγραμμα πρέπει να δίνει έμφαση σε ασκήσεις έκτασης — που τεντώνουν, «ανοίγουν» το σώμα — και όχι σε ασκήσεις κάμψης (σελ. 66):

• • Προσαγωγή ωμοπλατών και έκταση κορμού από πρηνή θέση (εικόνα 3.11).
  • Έκταση ισχίου από πρηνή θέση (εικόνα 3.12).
  • Κάμψη ώμου και έκταση αυχένα από τετραποδική στήριξη (εικόνα 3.13).
  • Κάμψη ώμων και βαθιά εισπνοή από ύπτια θέση (εικόνα 3.14).
  • Διατήρηση της σωστής στάσης — εκπαίδευση στο εκτατικό πρότυπο όσο περισσότερες ώρες γίνεται, ημέρα και νύχτα (π.χ. χωρίς μαξιλάρια στον ύπνο).
  • Άσκηση στο νερό — κολύμπι με κινήσεις που ενισχύουν το εκτατικό πρότυπο (π.χ. ύπτιο)· βοηθά και την αναπνοή.
  • Αερόβια άσκηση χαμηλής ή μέτριας έντασης (γρήγορο περπάτημα, ελαφρύ τρέξιμο) για την αναπνευστική λειτουργία.

  Σκοπός: καθυστέρηση της αγκύλωσης και, αν επέλθει, όσο το δυνατόν πιο λειτουργική στάση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ασκήσεις έκτασης (προσαγωγή ωμοπλατών-έκταση κορμού, έκταση ισχίου πρηνής, κάμψη ώμου-έκταση αυχένα τετραποδική, κάμψη ώμων-βαθιά εισπνοή ύπτια), εκτατικό πρότυπο στάσης, κολύμπι ύπτιο, αερόβια χαμηλής-μέτριας έντασης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Συμπτώματα ΟΑ που αντιμετωπίζουμε

Ερώτηση: Ποια συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας αντιμετωπίζουμε με την εφαρμογή των διαφόρων φυσικών μέσων;

Απάντηση:

• Στόχοι της φυσικοθεραπευτικής παρέμβασης στην ΟΑ (σελ. 70): μείωση του πόνου, μείωση της δυσκαμψίας, βελτίωση της κινητικότητας των αρθρώσεων, αύξηση της ελαστικότητας και αύξηση της δύναμης των μυϊκών συστημάτων — κυρίως σε γόνατο και ισχίο, προ- και μετεγχειρητικά.
• Αντιμετωπίζονται λοιπόν:
  • Ο πόνος (κυρίαρχο σύμπτωμα· σε έντονο πόνο προτιμάται κρύο, αλλιώς θερμό, αναλγητικά ρεύματα, μάλαξη).
  • Η δυσκαμψία που αυξάνει με την ανάπαυση και ο περιορισμός της κινητικότητας — θερμοθεραπεία, διατάσεις, κινησιοθεραπεία, υδροθεραπεία.
  • Το οίδημα και τα σπάνια σημεία φλεγμονής της οξείας φάσης — κρυοθεραπεία.
  • Ο μυϊκός σπασμός και η μειωμένη ελαστικότητα των μυών (π.χ. συρρίκνωση ισχιοκνημιαίων) — θερμό, μάλαξη, διατάσεις.
  • Η μυϊκή αδυναμία — ενδυνάμωση (τετρακέφαλος, απαγωγοί ισχίου) για προστασία της επιβαρυμένης άρθρωσης· κολύμπι.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόνος, δυσκαμψία-περιορισμός κινητικότητας, οίδημα-φλεγμονή οξείας φάσης, μυϊκός σπασμός-μειωμένη ελαστικότητα, μυϊκή αδυναμία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Μάλαξη με πάγο στο ισχίο

Ερώτηση: Περιγράψτε την εφαρμογή της μάλαξης με πάγο στην περιοχή του ισχίου.

Απάντηση:

• Εφαρμογή κρυοθεραπείας σε οστεοαρθρίτιδα του ισχίου (σελ. 71, εικόνα 3.15):
• • Ο ασθενής είναι σε πλάγια κατάκλιση, με το πάσχον ισχίο από πάνω.
  • Μαξιλάρια τοποθετούνται ανάμεσα στα ισχία, για να έλθει η άρθρωση σε χαλαρή θέση.
  • Η μάλαξη με τον πάγο εφαρμόζεται στην άρθρωση του ισχίου και σε μια μικρή περιοχή γύρω από αυτήν, με μικρές κυκλικές κινήσεις του πάγου (πετσέτα γύρω για τα νερά).
  • Η διάρκεια εφαρμογής είναι περίπου 10 λεπτά.
  • Ο ασθενής δεν πρέπει να πονά· η κρυοθεραπεία μπορεί να εφαρμοστεί και μετά το πρόγραμμα κινησιοθεραπείας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πλάγια κατάκλιση, μαξιλάρια ανάμεσα στα ισχία, μάλαξη με πάγο στην άρθρωση και μικρή περιοχή γύρω, ~10 λεπτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Υδροθεραπεία στην ΟΑ

Ερώτηση: Γιατί η υδροθεραπεία ενδείκνυται σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα;

Απάντηση:

• Το κολύμπι είναι μορφή άσκησης που πρέπει να συστήνεται σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα (σελ. 74), γιατί:
• • Η άσκηση στο νερό δεν φορτίζει τις αρθρώσεις — χάρη στην άνωση μειώνεται το βάρος του σώματος, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό αφού η ΟΑ προσβάλλει τις αρθρώσεις που δέχονται μεγάλα φορτία (ισχίο, γόνατο, Σ.Σ.).
  • Συμβάλλει ταυτόχρονα στην αύξηση της κινητικότητας, στην αύξηση της μυϊκής δύναμης (προστασία της άρθρωσης) και της καρδιοαναπνευστικής αντοχής.
  • Η θερμοκρασία του νερού (συνήθως 34-38 °C, ανάλογα με την ανεκτικότητα) δρα ως θερμοθεραπεία: μειώνει πόνο-σπασμό και αυξάνει την ελαστικότητα.
  • Στο γόνατο διατηρεί σε καλή κατάσταση τα μυϊκά συστήματα χωρίς να φορτίζει την άρθρωση (σελ. 112).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γιατί ασκεί χωρίς φόρτιση των αρθρώσεων (άνωση), αυξάνοντας κινητικότητα, μυϊκή δύναμη και καρδιοαναπνευστική αντοχή, σε ζεστό νερό 34-38 °C.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Παρεμβαλλόμενα ρεύματα στο γόνατο

Ερώτηση: Περιγράψτε την εφαρμογή παρεμβαλλόμενων ρευμάτων στην περιοχή του γόνατος.

Απάντηση:

• Τα παρεμβαλλόμενα ρεύματα εφαρμόζονται στην ΟΑ για ανακούφιση από τον έντονο πόνο (μαζί με διαδυναμικά και TENS). Περιγραφή εφαρμογής (σύνθεση από σελ. 72 εικόνα 3.17, σελ. 78 εικόνα 3.23 και σελ. 115 εικόνα 4.30):
• • Ο ασθενής βρίσκεται σε αναπαυτική θέση (ύπτια ή ημικαθιστή), με μαξιλάρι κάτω από το γόνατο ώστε η άρθρωση να είναι χαλαρή.
  • Η περιοχή εφαρμογής των ηλεκτροδίων πρέπει να είναι στεγνή και καθαρή· αφαιρούνται ρούχα-κοσμήματα.
  • Τα τέσσερα ηλεκτρόδια τοποθετούνται χιαστί, περιμετρικά της άρθρωσης (της επιγονατίδας) — έσω και έξω πλευρά — μέσα σε βρεγμένες θήκες ή με gel, και σταθεροποιούνται με ιμάντες.
  • Η ένταση του ρεύματος αυξάνεται προοδευτικά (περιοδικά) και είναι ανάλογη της ανοχής του ασθενή· ο ασθενής δεν πρέπει να νιώθει πόνο ή κάψιμο — αλλιώς ελαττώνεται η ένταση.
  • Η διάρκεια εφαρμογής είναι περίπου 20 λεπτά, με περιοδικό έλεγχο του ασθενή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναπαυτική θέση με μαξιλάρι κάτω από το γόνατο, στεγνή-καθαρή περιοχή, 4 ηλεκτρόδια χιαστί περιμετρικά της άρθρωσης, ένταση προοδευτικά χωρίς πόνο-κάψιμο, ~20 λεπτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σύνθεση από τις εφαρμογές των σελ. 72, 78 και 115 (το βιβλίο δείχνει τα παρεμβαλλόμενα στον ώμο και στο σύνδρομο επιγονατιδομηριαίου πόνου).