Λύσεις — Κεφάλαιο 2 (Ερωτήσεις σελ. 51) – ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 2 (Ερωτήσεις σελ. 51)

Απαντήσεις στις 10 ερωτήσεις του κεφαλαίου 2.

Ερώτηση 1 — Ορισμός και συμπτώματα φλεγμονής

Ερώτηση: Τι ονομάζεται φλεγμονή και από ποια συμπτώματα χαρακτηρίζεται;

Απάντηση:

• Φλεγμονή είναι ένα σύνολο διαδικασιών που έχουν ως αποτέλεσμα την έναρξη της αποκατάστασης της φυσιολογικής λειτουργίας της πάσχουσας περιοχής· αποτελεί το πρώτο στάδιο (1η-5η/6η ημέρα) της αποκατάστασης του πάσχοντος ιστού μετά από τραυματισμό ή μόλυνση (σελ. 38, 50). Τα αίτια μπορεί να είναι τραυματισμός, κάταγμα, ξένα σώματα, αυτοάνοσες νόσοι, μικρόβια, χημικοί-θερμικοί παράγοντες, ακτινοβολίες — η πορεία της είναι πάντα η ίδια.
• Χαρακτηρίζεται από:
  1. Αυξημένη θερμοκρασία και ερυθρότητα της περιοχής, εξαιτίας της αυξημένης κυκλοφορίας του αίματος.
  2. Οίδημα, εξαιτίας ανεπαρκούς λεμφικής παροχέτευσης.
  3. Πόνο, εξαιτίας της φυσικής πίεσης (π.χ. από το οίδημα) ή του χημικού ερεθισμού των υποδοχέων του πόνου, και μυϊκό σπασμό.
  4. Μειωμένη λειτουργική ικανότητα, εξαιτίας του πόνου και του οιδήματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύνολο διαδικασιών που ξεκινούν την αποκατάσταση της περιοχής (1ο στάδιο)· θερμότητα-ερυθρότητα, οίδημα, πόνος-σπασμός, μειωμένη λειτουργική ικανότητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Πάγος στο σπίτι

Ερώτηση: Πώς μπορεί να γίνει η εφαρμογή πάγου στο σπίτι;

Απάντηση:

• Στο στάδιο της φλεγμονής, εκτός από τα ψυχρά επιθέματα και το ψυκτικό σπρέι, γίνεται και εφαρμογή πάγου στο σπίτι (σελ. 39):
• Ο ασθενής βάζει παγάκια σε μια σακούλα, τυλίγει τη σακούλα σε πετσέτα και τοποθετεί τα παγάκια πάνω στην πάσχουσα περιοχή. Η διάρκεια της εφαρμογής ποικίλλει ανάλογα με την περιοχή, συνήθως είναι 10-15 λεπτά, και επαναλαμβάνεται συνήθως κάθε 2-3 ώρες. Ο ασθενής δεν πρέπει να πονά. (Στις αθλητικές κακώσεις δίνονται οδηγίες για συνέχιση της εφαρμογής πάγου στο σπίτι κάθε 3-4 ώρες, σελ. 171· εναλλακτικά για μικρές περιοχές χρησιμοποιείται πλαστικό κύπελλο με παγωμένο νερό, σελ. 172.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παγάκια σε σακούλα τυλιγμένη σε πετσέτα πάνω στην περιοχή, 10-15 λεπτά, κάθε 2-3 ώρες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Ανάρροπη θέση κάτω άκρου

Ερώτηση: Πώς θα γίνει η τοποθέτηση του κάτω άκρου σε ανάρροπη θέση;

Απάντηση:

• Ανάρροπη θέση σημαίνει ότι το πάσχον μέλος τοποθετείται ανυψωμένο, πάνω από το ύψος της καρδιάς, ώστε με τη βαρύτητα να διευκολύνεται η φλεβική και λεμφική ροή και να μειώνεται το οίδημα (σελ. 154-155, 170-171).
• Για το κάτω άκρο: ο ασθενής τοποθετείται σε αναπαυτική ύπτια κατάκλιση στο εξεταστικό κρεβάτι· το πάσχον μέλος ανυψώνεται με μαξιλάρια (ή όποιο άλλο μέσο διαθέτουμε), έτσι ώστε να βρίσκεται πάνω από το ύψος της καρδιάς. Στην εφαρμογή διακοπτόμενης συμπιεστικής αντλίας το μέλος ακουμπά πάνω σε μαξιλάρια ώστε να είναι ανυψωμένο καθ' όλη τη διάρκεια (σελ. 40). Η θέση αυτή διατηρείται τόσο κατά την ανάπαυση όσο και κατά την εφαρμογή πάγου, και συστήνεται και κατά τη διάρκεια της νύχτας.
• Σημείωση: το βιβλίο περιγράφει την ανάρροπη θέση για το άνω άκρο (εικόνα 2.3) και για την ποδοκνημική (κεφ. 6)· η απάντηση συνθέτει τα δύο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ύπτια κατάκλιση και ανύψωση του κάτω άκρου με μαξιλάρια πάνω από το ύψος της καρδιάς, ώστε να διευκολύνεται η φλεβική-λεμφική ροή και να μειώνεται το οίδημα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σύνθεση από τις σελ. 40, 154-155, 170-171 (το βιβλίο δείχνει εικόνα για το άνω άκρο).

Ερώτηση 4 — Φυσικά μέσα για αναλγησία

Ερώτηση: Ποια φυσικά μέσα μπορούν να εφαρμοστούν για την ελάττωση του πόνου;

Απάντηση:

• Τα φυσικά μέσα ελαττώνουν τον πόνο (χωρίς παρενέργειες και εξάρτηση) με ελάττωση των φλεγμονωδών παραγόντων, τροποποίηση της αντίληψης στον νωτιαίο μυελό, μείωση σπασμού, οιδήματος και ισχαιμίας. Η επιλογή εξαρτάται από την παθολογία. Συνήθως εφαρμόζονται (σελ. 42-43):
• • Κρυοθεραπεία: ψυχρά επιθέματα όταν ο πόνος είναι οξύς με φλεγμονή, οίδημα ή αιμάτωμα (10-15 λεπτά).
  • Θερμοθεραπεία: για πόνο από έντονο μυϊκό σπασμό — θερμά επιθέματα, διαθερμία (απόσταση > 2,5 εκ., ~10 λεπτά), υπέρηχος.
  • Αναλγητικά θεραπευτικά ηλεκτρικά ρεύματα: TENS (πολύ καλά σε χρόνιο πόνο), παρεμβαλλόμενα ή διαδυναμικά (αναλγητική και αντιοιδηματική-αντιφλεγμονώδη δράση).
  • Έλξη: σε αναφερόμενο πόνο από συμπίεση νωτιαίου νεύρου (αποσυμπίεση) ή σε οστεοαρθρίτιδα οπισθίων αρθρώσεων οσφυϊκών σπονδύλων (μείωση ενδαρθρικής πίεσης).
  • Συμπίεση: έμμεσα, με ελάττωση οιδήματος-αιματώματος (ελαστική περίδεση, διακοπτόμενη συμπιεστική αντλία).
  • Μάλαξη: με μείωση του μυϊκού σπασμού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κρυοθεραπεία, θερμοθεραπεία, αναλγητικά ρεύματα (TENS, παρεμβαλλόμενα, διαδυναμικά), έλξη, συμπίεση, μάλαξη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Οδηγίες παραφινόλουτρου

Ερώτηση: Τι οδηγίες θα δοθούν στον ασθενή κατά την εφαρμογή παραφινόλουτρου στην άκρα χείρα;

Απάντηση:

• Εφαρμογή παραφινόλουτρου στην άκρα χείρα για κινητικούς περιορισμούς (σελ. 46, εικόνα 2.8): ο ασθενής κάθεται αναπαυτικά δίπλα στο παραφινόλουτρο· αφαιρούνται τα κοσμήματα από το χέρι και τα ρούχα από το αντιβράχιο και καθαρίζεται η περιοχή.

• Οδηγίες στον ασθενή:

  • Να κάνει 2-3 εμβαπτίσεις του χεριού στο παραφινόλουτρο και στη συνέχεια να το διατηρήσει μέσα για περίπου 20 λεπτά.
  • Να μην ακουμπά το χέρι του στον πυθμένα ή στα τοιχώματα του παραφινόλουτρου.
  • Να μην κινεί τον καρπό και τα δάκτυλά του.
  • Αν αισθανθεί κάψιμο ή δυσφορία, να το αναφέρει — διακόπτεται η εφαρμογή.

  (Η θερμοκρασία της παραφίνης είναι περίπου 45 °C· εναλλακτικές μέθοδοι: 6-12 εμβαπτίσεις για «γάντι» παραφίνης και παραμονή 20 λεπτά σε πλαστική σακούλα-πετσέτες.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) 2-3 εμβαπτίσεις και παραμονή 20 λεπτά, χωρίς επαφή με πυθμένα-τοιχώματα, χωρίς κίνηση καρπού-δακτύλων, διακοπή σε κάψιμο ή δυσφορία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Πρόληψη κινητικών περιορισμών

Ερώτηση: Ποια φυσικά μέσα θα μπορούσαν να εφαρμοστούν για να βοηθήσουν στην πρόληψη της δημιουργίας κινητικών περιορισμών;

Απάντηση:

• Η πρόληψη του σχηματισμού κινητικών περιορισμών επιτυγχάνεται με την εφαρμογή αναλγητικών, αντιοιδηματικών και αντιφλεγμονωδών φυσικών μέσων (σελ. 45).
• Τα μέσα αυτά (ψυχρά επιθέματα και λοιπή κρυοθεραπεία, συμπιεστική περίδεση-αντλία, αναλγητικά ρεύματα TENS-διαδυναμικά-παρεμβαλλόμενα) βοηθούν στην ελάττωση του πόνου, του μυϊκού σπασμού και στη γρήγορη απομάκρυνση του οιδήματος και, ως εκ τούτου, στη γρήγορη κινητοποίηση της πάσχουσας περιοχής. Με αυτόν τον τρόπο αποτρέπεται η δημιουργία συμφύσεων, μυϊκών αδυναμιών και βραχύνσεων. Συμπληρωματικά, η έγκαιρη κινησιοθεραπεία (παθητικές-ενεργητικές κινήσεις σε όλο το εύρος) διατηρεί τη φυσιολογική τροχιά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναλγητικά, αντιοιδηματικά και αντιφλεγμονώδη μέσα (κρύο, συμπίεση, αναλγητικά ρεύματα) → μείωση πόνου-σπασμού-οιδήματος → γρήγορη κινητοποίηση χωρίς συμφύσεις-βραχύνσεις-αδυναμίες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Ηλεκτρικός μυϊκός ερεθισμός και άσκηση στο νερό

Ερώτηση: Πώς βοηθά ο ηλεκτρικός μυϊκός ερεθισμός και η άσκηση στο νερό στην αποκατάσταση κινητικών περιορισμών;

Απάντηση:

• Μία από τις αιτίες κινητικού περιορισμού είναι η μυϊκή αδυναμία, που ελαττώνει την τροχιά της κίνησης που εξαρτάται από τον αδύνατο μυ (π.χ. αδυναμία τετρακεφάλου → μειωμένη έκταση γόνατος).
• • Ηλεκτρικός μυϊκός ερεθισμός: εφαρμόζεται με σκοπό να βοηθηθεί η μυϊκή ενδυνάμωση (σελ. 46). Π.χ. ερεθισμός των εκτεινόντων του καρπού: ασθενής καθιστός, καθαρή-στεγνή ραχιαία επιφάνεια αντιβραχίου, άνω άκρο στηριγμένο στο ωλένιο χείλος με τον καρπό σε παλαμιαία κάμψη, ηλεκτρόδια πάνω στους μυς και, κατά τη σύσπαση, αντίσταση στη ραχιαία επιφάνεια της άκρας χείρας (εικόνα 2.9).
  • Άσκηση στο νερό: ειδικά προγράμματα με ασκήσεις στο νερό διευκολύνουν την ενδυνάμωση αδύνατων μυών (σελ. 46), γιατί η άνωση μειώνει το βάρος του σώματος και των μελών, οπότε ένας αδύνατος μυς μπορεί ευκολότερα να εκτελέσει κινήσεις σε περιβάλλον με μικρότερες απαιτήσεις (σελ. 48), ενώ ταυτόχρονα κινητοποιούνται οι αρθρώσεις χωρίς φόρτιση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο ηλεκτρικός μυϊκός ερεθισμός ενδυναμώνει τους αδύνατους μυς που περιορίζουν την τροχιά· η άσκηση στο νερό (άνωση) επιτρέπει στους αδύνατους μυς να κινήσουν τα μέλη με μικρότερες απαιτήσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Μυϊκός τόνος και διαταραχές

Ερώτηση: Τι ονομάζεται μυϊκός τόνος και ποιες διαταραχές του γνωρίζετε;

Απάντηση:

• Μυϊκός τόνος ορίζεται η τάση που παρουσιάζει ο μυϊκός ιστός κατά την ανάπαυση ή η ετοιμότητα του μυός για την έναρξη κάποιας κίνησης και για τη διατήρηση μίας στάσης (σελ. 47). Είναι δύσκολο να καθοριστεί και να μετρηθεί, γιατί αλλάζει διαρκώς και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες (θερμοκρασία, ψυχική διάθεση, στάση, άγχος). Θεωρείται ανώμαλος όταν δεν παρουσιάζει φυσιολογικές διακυμάνσεις και δεν προσαρμόζεται στις ανάγκες.
• Διαταραχές — δύο:
  • Υποτονία: μυϊκός τόνος χαμηλότερος του φυσιολογικού → κακή στάση, αδυναμία επίτευξης ικανοποιητικής τάσης για διατήρηση της στάσης και παραγωγή φυσιολογικής κίνησης.
  • Υπερτονία: μυϊκός τόνος άνω του φυσιολογικού → πόνος από μυϊκό σπασμό, βραχύνσεις μαλακών μορίων, μη φυσιολογικές στάσεις, ανάγκη βοήθειας για ένδυση-μετακίνηση-σίτιση, στερεότυπα παθολογικά πρότυπα κίνησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η τάση του μυός στην ανάπαυση / ετοιμότητα για κίνηση και στάση· διαταραχές: υποτονία (κάτω από το φυσιολογικό) και υπερτονία (πάνω από το φυσιολογικό).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Μέσα σε υποτονία

Ερώτηση: Ποια φυσικά μέσα μπορούν να εφαρμοστούν σε καταστάσεις υποτονίας;

Απάντηση:

• Σε καταστάσεις υποτονίας μπορεί να γίνει εφαρμογή (σελ. 48):
• • Ηλεκτρικός μυϊκός ερεθισμός — βοηθά στην αύξηση του μυϊκού τόνου.
  • Πλήξεις και βραχύχρονη εφαρμογή κρύου — επιτυγχάνουν βραχύχρονη αύξηση του τόνου· εφαρμόζονται πολύ συχνά πριν την εκτέλεση ενεργητικής κίνησης, για βελτίωση της κινητικής απάντησης του μυός.
  • Άσκηση μέσα στο νερό — εξάσκηση των υποτονικών μυών σε περιβάλλον με μικρότερες απαιτήσεις (η άνωση μειώνει το βάρος).
  • Κινησιοθεραπεία — παθητικές και ενεργητικές κινήσεις σε όλο το εύρος τροχιάς, για διατήρηση της τροχιάς, αποφυγή βραχύνσεων-συμφύσεων και αύξηση της μυϊκής δύναμης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ηλεκτρικός μυϊκός ερεθισμός, πλήξεις και βραχύχρονο κρύο, άσκηση στο νερό, κινησιοθεραπεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Μέσα σε υπερτονία

Ερώτηση: Ποια φυσικά μέσα μπορούν να εφαρμοστούν σε καταστάσεις υπερτονίας;

Απάντηση:

• Σε καταστάσεις υπερτονίας μπορεί να γίνει εφαρμογή (σελ. 48-49):
• • Φυσικά μέσα θερμού — θετικά αποτελέσματα στη μείωση του υπερβολικού τόνου που οφείλεται σε βλάβη του νωτιαίου μυελού· δεν εφαρμόζονται σε ασθενείς που δεν μπορούν να δεχθούν το θερμό.
  • Παρατεταμένη διάταση — μείωση του τόνου και αποφυγή βραχύνσεων-συμφύσεων (π.χ. καμπτήρων αγκώνα, καρπού, δακτύλων, εικόνα 2.12).
  • Παρατεταμένη εφαρμογή κρύου — ενδείκνυται σε υπερτονία από εγκεφαλική βλάβη.
  • Άσκηση αναχαιτιστικής πίεσης σε συγκεκριμένα σημεία (π.χ. στο γόνατο ασθενούς με υπερτονία κάτω άκρου, εικόνα 2.13).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φυσικά μέσα θερμού, παρατεταμένη διάταση, παρατεταμένη εφαρμογή κρύου, αναχαιτιστική πίεση σε συγκεκριμένα σημεία.

Κριτήρια αξιολόγησης: