Λύσεις — Κεφάλαιο 4 (Ερωτήσεις σελ. 121) – ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 4 (Ερωτήσεις σελ. 121)

Απαντήσεις στις 12 ερωτήσεις του κεφαλαίου 4.

Ερώτηση 1 — Συμπτώματα αρθρίτιδας ώμου

Ερώτηση: Ποια είναι τα συμπτώματα της αρθρίτιδας του ώμου που αντιμετωπίζουμε με την εφαρμογή των διαφόρων φυσικών μέσων;

Απάντηση:

• Η αρθρίτιδα (κυρίως οστεοαρθρίτιδα) δεν είναι συνηθισμένη στον ώμο, γιατί δεν είναι άρθρωση συνεχούς φόρτισης· εμφανίζεται από υπέρχρηση ή τραυματικές καταστάσεις. Συμπτώματα (σελ. 86):
• • Πόνος κατά την κίνηση του χεριού αλλά και κατά την ανάπαυση.
  • Ο πόνος αυξάνει με τις αλλαγές του καιρού.
  • Περιορισμός της κινητικότητας του ώμου και εμφάνιση δυσκαμψίας.
  • Συνήθως δεν υπάρχουν τα σημεία της φλεγμονής.
  • Συχνά εμφάνιση τριγμών στην άρθρωση, λόγω ύπαρξης ελεύθερου σώματος μέσα σε αυτήν.
• Με τα φυσικά μέσα αντιμετωπίζονται κυρίως ο πόνος (κρύο, θερμό, αναλγητικά ρεύματα, ιοντο-φωνοφόρεση, μάλαξη), η φλεγμονή αν υπάρχει (κρύο), η δυσκαμψία-περιορισμός κινητικότητας (εν τω βάθει θερμότητα, διατάσεις, κινητοποίηση) και η μυϊκή ατροφία (ενδυνάμωση), ανάλογα με τη φάση (οξεία, υποξεία, αποκατάστασης).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόνος σε κίνηση-ανάπαυση (αυξάνει με τον καιρό), περιορισμός κινητικότητας-δυσκαμψία, συνήθως χωρίς φλεγμονή, τριγμοί από ελεύθερο σώμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Διαθερμία βραχέων κυμάτων στον ώμο

Ερώτηση: Περιγράψτε τον τρόπο εφαρμογής της διαθερμίας βραχέων κυμάτων στην περιοχή του ώμου.

Απάντηση:

• Εφαρμογή διαθερμίας βραχέων κυμάτων στην άρθρωση του ώμου (σελ. 89, εικόνα 4.2):
• • Απομακρύνονται από το δωμάτιο όλες οι άλλες ηλεκτρικές ή μαγνητικές συσκευές.
  • Ο ασθενής βρίσκεται σε καθιστή θέση, με την περιοχή ελεύθερη από ρούχα-κοσμήματα.
  • Η περιοχή εφαρμογής πρέπει να είναι καθαρή και ξηρή.
  • Τα τύμπανα της διαθερμίας τοποθετούνται πολύ κοντά στο σώμα του ασθενή, αλλά δεν έρχονται σε επαφή με αυτό (πρόσθια-οπίσθια επιφάνεια της άρθρωσης).
  • Η διάρκεια εφαρμογής είναι 15 έως 20 λεπτά. Ο ασθενής πρέπει να αισθάνεται ευχάριστη ζέστη και να μη μετακινείται.
• Χρησιμοποιείται στην υποξεία φάση και στη φάση αποκατάστασης, για αύξηση της ελαστικότητας των μαλακών ιστών και μείωση της σκληρότητας της άρθρωσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Απομάκρυνση άλλων ηλεκτρικών-μαγνητικών συσκευών, καθιστός, καθαρή-ξηρή περιοχή, τύμπανα πολύ κοντά χωρίς επαφή, 15-20 λεπτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Μυϊκά συστήματα στη μάλαξη του ώμου

Ερώτηση: Ποια μυϊκά συστήματα καλύπτει η εφαρμογή της μάλαξης σε προβλήματα της περιοχής του ώμου;

Απάντηση:

• Η μάλαξη στην περιοχή της ωμικής ζώνης (σελ. 90, εικόνα 4.5) περιλαμβάνει τόσο τους μυς που κινούν την ωμοπλάτη, όσο και αυτούς που κινούν την άρθρωση του ώμου.
• Οι χειρισμοί, ανάλογα με το στάδιο της πάθησης, είναι ήπιοι ή εντονότεροι· σε περίπτωση ύπαρξης σπασμού επικεντρώνονται επάνω του με σκοπό τη λύση του. Η διάρκεια είναι περίπου 10 λεπτά (10-15 λεπτά στο Εργαστήριο, σελ. 124, με τον ασθενή καθιστό να γέρνει μπροστά σε μαξιλάρια). Η μάλαξη χρησιμοποιείται από την υποξεία φάση, ως προετοιμασία για τις διατάσεις και το πρόγραμμα ενδυνάμωσης (πρώτα ωμοπλατοθωρακική, μετά ώμος).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τους μυς που κινούν την ωμοπλάτη και τους μυς που κινούν την άρθρωση του ώμου (ήπια ή έντονη, ~10 λεπτά, εστίαση σε σπασμό).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Εντόπιση μέσων στην έξω επικονδυλίτιδα

Ερώτηση: Πού εντοπίζεται η εφαρμογή των φυσικών μέσων στην έξω επικονδυλίτιδα του αγκώνα;

Απάντηση:

• Η έξω επικονδυλίτιδα είναι κάκωση του τένοντα του βραχέος κερκιδικού εκτείνοντος τον καρπό κοντά στην έκφυσή του, στην παρακονδύλια απόφυση (έξω επικόνδυλο). Επομένως τα φυσικά μέσα εντοπίζονται στην έξω επιφάνεια της περιοχής του αγκώνα, στο σημείο της βλάβης (σελ. 92-95, 172-175):
• • Αναλγητικά ρεύματα (TENS): τα ηλεκτρόδια τοποθετούνται άνω και κάτω του σημείου της βλάβης (παρακονδύλια απόφυση) (εικόνα 4.10).
  • Πάγος / μάλαξη με πάγο: στο σημείο του πόνου (έξω επικόνδυλος) ή σε μικρή περιοχή λίγο πάνω και λίγο κάτω από αυτό, στην έξω πλευρά· αποφεύγεται η πρόσθια επιφάνεια του αγκώνα.
  • Υπέρηχοι / φωνοφόρεση: σε μικρή περιοχή γύρω από το σημείο της βλάβης, αποφεύγοντας οστέινες προεξοχές.
  • Διατάσεις και ενδυνάμωση: στους μυς που εκφύονται από την παρακονδύλια απόφυση — εκτείνοντες καρπού και δακτύλων (διάταση με παλαμιαία κάμψη καρπού και δακτύλων, αγκώνας σε έκταση).
• Αντίστοιχα, στην έσω επικονδυλίτιδα η εστίαση είναι στην έσω πλευρά του αγκώνα (καμπτήρες).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην έξω επιφάνεια του αγκώνα, στην παρακονδύλια απόφυση: ηλεκτρόδια άνω-κάτω του σημείου, πάγος-υπέρηχοι γύρω από τη βλάβη (όχι πρόσθια), διατάσεις-ενδυνάμωση εκτεινόντων καρπού-δακτύλων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Διάταση στην έξω επικονδυλίτιδα

Ερώτηση: Περιγράψτε τον τρόπο διάτασης των μυών στην έξω επικονδυλίτιδα του αγκώνα.

Απάντηση:

• Οι μύες που εκφύονται από την παρακονδύλια απόφυση (έξω πλευρά) είναι υπεύθυνοι για την έκταση (ραχιαία κάμψη) του καρπού και των δακτύλων. Για να διαταθούν, η κατάλληλη κίνηση είναι παλαμιαία κάμψη του καρπού και κάμψη των δακτύλων, με την άρθρωση του αγκώνα σε έκταση (σελ. 174-175, εικόνα 6.28).
• Δείχνουμε την άσκηση στον ασθενή και του ζητάμε να την εφαρμόσει μόνος του, με τη βοήθεια του άλλου χεριού του: με τεντωμένο τον αγκώνα, πιέζει τον καρπό σε παλαμιαία κάμψη μέχρι να νιώσει μια μορφή ήπιου πόνου στην έξω επιφάνεια του αγκώνα. Οι διατάσεις στην αρχή είναι ήπιες (υποβοήθηση ομαλής επούλωσης του κολλαγόνου) και προοδευτικά γίνονται εντονότερες. Κατ' αναλογία με την έσω επικονδυλίτιδα (σελ. 95): παραμονή στη θέση 15 δευτερόλεπτα, επανάληψη 4-5 φορές με μικρά διαστήματα χαλάρωσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αγκώνας σε έκταση, παλαμιαία κάμψη καρπού και κάμψη δακτύλων με το άλλο χέρι μέχρι ήπιο πόνο έξω, 15 δευτ. × 4-5, ήπια στην αρχή και προοδευτικά εντονότερα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Φωνοφόρεση — ορισμός και εφαρμογή

Ερώτηση: Τι είναι η φωνοφόρεση και πώς γίνεται η εφαρμογή της;

Απάντηση:

• Φωνοφόρεση είναι η εφαρμογή υπερήχων σε συνδυασμό με φάρμακο σε μορφή αλοιφής: οι υπέρηχοι μεταφέρουν τα μόρια του φαρμάκου (συνήθως αντιφλεγμονώδη ή αναλγητικά) διαμέσου του δέρματος στους πάσχοντες ιστούς (σελ. 21). Χρησιμοποιείται π.χ. στο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, στο γόνατο, στον ώμο, στις τενοντίτιδες.
• Εφαρμογή (σελ. 99, 115, 123): ο ασθενής σε αναπαυτική θέση· γίνεται εφαρμογή των υπερήχων, μόνο που ως ενδιάμεσο υλικό, αντί του συνήθους υλικού (gel), τοποθετείται η φαρμακευτική ουσία σε μορφή αλοιφής που έχει συστήσει ο ιατρός· επιλέγεται η τεχνική της κυλιόμενης (συνεχώς κινούμενης) κεφαλής, με αργή ρυθμική κίνηση, αποφεύγοντας οστικές προεξοχές· η εφαρμογή είναι εντοπισμένη στο σημείο της κάκωσης· διάρκεια περίπου 5-7 λεπτά. Οι πιο αποτελεσματικές παράμετροι: συχνότητα 3 MHz, ένταση 0,5-0,75 W/cm², 5-10 λεπτά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υπέρηχοι με φαρμακευτική αλοιφή αντί gel ως ενδιάμεσο υλικό, ώστε το φάρμακο να περάσει στους ιστούς· κινούμενη κεφαλή, εντοπισμένη, 3 MHz, 0,5-0,75 W/cm², 5-10 λεπτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Συμπτώματα ΟΑ σπονδυλικών αρθρώσεων

Ερώτηση: Ποια συμπτώματα αντιμετωπίζουμε με την εφαρμογή των διαφόρων φυσικών μέσων στην οστεοαρθρίτιδα των σπονδυλικών αρθρώσεων;

Απάντηση:

• Η οστεοαρθρίτιδα των ζυγοαποφυσιακών (σπονδυλικών) αρθρώσεων εμφανίζεται συνήθως > 60 ετών και προκαλεί βλάβη στον χόνδρο, ώστε η κίνηση να γίνεται με μεγαλύτερη τριβή. Συμπτώματα (σελ. 101):
• • Το κυρίαρχο σύμπτωμα είναι ο πόνος.
  • Ο πόνος αυξάνεται με κινήσεις έκτασης της σπονδυλικής στήλης.
  • Πολλές φορές ο πόνος χειροτερεύει με την ανάπαυση.
  • Ο περιορισμός της κινητικότητας επιφέρει τελικά δυσκαμψία, αυξάνοντας τα συμπτώματα.
• Για την αντιμετώπιση του πόνου και τη βελτίωση της κινητικότητας (δυσκαμψία) χρησιμοποιούνται: μέσα επιπολής και εν τω βάθει θερμότητας (θερμά επιθέματα, υπέρυθρη, διαθερμίες, υπέρηχοι), αναλγητικά ρεύματα (TENS, διαδυναμικά, παρεμβαλλόμενα), μάλαξη, ασκήσεις διάτασης-ενδυνάμωσης και πρόγραμμα κινητοποίησης στο νερό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόνος (αυξάνει με έκταση Σ.Σ., χειροτερεύει με ανάπαυση), περιορισμός κινητικότητας και δυσκαμψία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Θερμό επίθεμα στη σπονδυλική στήλη

Ερώτηση: Περιγράψτε τον τρόπο εφαρμογής ενός θερμού επιθέματος στην περιοχή της σπονδυλικής στήλης.

Απάντηση:

• Εφαρμογή θερμού επιθέματος στη Σ.Σ. (σελ. 105 εικόνα 4.19, σελ. 64 εικόνα 3.7, γενικές αρχές σελ. 15):
• • Ο ασθενής τοποθετείται σε αναπαυτική πρηνή θέση, με την περιοχή ελεύθερη από ρούχα και κοσμήματα.
  • Επιλέγεται το κατάλληλου μεγέθους θερμό επίθεμα — π.χ. μεγάλο επίθεμα που καλύπτει όλο το πίσω μέρος του κορμού σε περιπτώσεις διάχυτου πόνου σε όλη τη ράχη, όπως στην ινομυαλγία, ή επιθέματα σε ευρεία περιοχή της Σ.Σ.
  • Τοποθετείται πάνω από πετσέτα (ή τυλιγμένο σε πετσέτες) και καλύπτεται με πετσέτα και από πάνω, για να μην υπάρχει απώλεια θερμότητας.
  • Ο ασθενής πρέπει να αισθάνεται ευχάριστη ζέστη· αν αισθανθεί κάψιμο προστίθενται στρώσεις πετσέτας, αν δεν αισθάνεται ζέστη αφαιρούνται· ελέγχεται ανά τακτά διαστήματα.
  • Η διάρκεια εφαρμογής είναι περίπου 15 λεπτά (10 λεπτά στη θωρακοσφυϊκή περιοχή της ΑΣ, 15-20 γενικά).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρηνής αναπαυτική θέση, κατάλληλο (μεγάλο) επίθεμα πάνω από πετσέτα και καλυμμένο με πετσέτα, ευχάριστη ζέστη με έλεγχο στρώσεων, ~15 λεπτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Συμπτώματα ΟΑ γόνατος

Ερώτηση: Ποια συμπτώματα αντιμετωπίζουμε με την εφαρμογή των διαφόρων φυσικών μέσων στην οστεοαρθρίτιδα του γόνατος;

Απάντηση:

• Η ΟΑ του γόνατος είναι η πλέον κοινή αιτία πόνου σε ηλικιωμένους· εκφυλιστική πάθηση που ξεκινά από τους αρθρικούς χόνδρους (κληρονομική προδιάθεση, προηγούμενες βλάβες). Συμπτώματα (σελ. 111):
• • Κυρίαρχο σύμπτωμα ο πόνος: στα αρχικά στάδια παροδικός (μετά από κόπωση, ανέβασμα σκάλας, έγερση μετά από πολύωρο κάθισμα), στη συνέχεια μόνιμος, και κατά την ανάπαυση.
  • Προοδευτική εμφάνιση δυσκαμψίας με μείωση της τροχιάς της άρθρωσης.
  • Στο τελικό στάδιο πλήρης αγκύλωση (συγκόλληση μηριαίου, κνήμης, επιγονατίδας), αν δεν αντιμετωπιστεί.
• Στόχος της φυσικοθεραπείας: ανακούφιση από τον πόνο και διατήρηση των μυϊκών συστημάτων σε καλή λειτουργικότητα (ελαστικότητα, δύναμη), ώστε να παραταθεί χρονικά η εκφύλιση και να αποφευχθεί το χειρουργείο. Μέσα: κρύα ή ζεστά επιθέματα (ανάλογα με το στάδιο), διαθερμίες, υπέρηχοι, αναλγητικά ρεύματα, ιοντο-φωνοφόρεση, κινησιοθεραπεία (διατάσεις ισχιοκνημιαίων, ενδυνάμωση τετρακεφάλου από μη επώδυνες θέσεις), άσκηση στο νερό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόνος (παροδικός → μόνιμος), δυσκαμψία-μείωση τροχιάς, μυϊκή αδυναμία-συρρίκνωση (ισχιοκνημιαίοι), οίδημα-ερεθισμός· πρόληψη αγκύλωσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Ψυχρό επίθεμα στο γόνατο

Ερώτηση: Περιγράψτε τον τρόπο εφαρμογής ενός ψυχρού επιθέματος στην περιοχή του γόνατος.

Απάντηση:

• Εφαρμογή ψυχρού επιθέματος στην άρθρωση του γόνατος (σελ. 114 εικόνα 4.28, σελ. 77, 128):
• • Ο ασθενής βρίσκεται σε αναπαυτική (ύπτια) θέση, με ένα μαξιλάρι κάτω από το γόνατο για να έλθει η άρθρωση σε χαλαρή θέση.
  • Το ψυχρό επίθεμα τοποθετείται στην περιοχή του πόνου, είτε πάνω από μια λεπτή πετσέτα (στην περίπτωση αυτή η διάρκεια εφαρμογής είναι μεγαλύτερη) είτε απευθείας επάνω στο σώμα, με μικρότερη διάρκεια εφαρμογής (όχι πάνω από 10 λεπτά).
  • Σταθεροποιείται με ιμάντα.
  • Η εφαρμογή εντοπίζεται κυρίως στο πρόσθιο και τα δύο πλάγια μέρη και όχι στην οπίσθια επιφάνεια του γόνατος.
  • Διάρκεια περίπου 10 λεπτά (γενικά 10-20 λεπτά ανάλογα με ιστό, αγγειοβρίθεια, θερμοκρασία επιθέματος)· ο ασθενής δεν πρέπει να πονά.
  • Εναλλακτικά μάλαξη με πάγο για ~10 λεπτά· η κρυοθεραπεία εφαρμόζεται και μετά το πρόγραμμα άσκησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ύπτια θέση με μαξιλάρι κάτω από το γόνατο, επίθεμα στην περιοχή του πόνου πάνω από λεπτή πετσέτα (μεγαλύτερη διάρκεια) ή απευθείας (μικρότερη), ιμάντας, πρόσθια-πλάγια όχι οπίσθια, ~10 λεπτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Παρεμβαλλόμενα σε επιγονατιδομηριαίο πόνο

Ερώτηση: Περιγράψτε τον τρόπο εφαρμογής των παρεμβαλλόμενων ρευμάτων στο σύνδρομο του επιγονατιδομηριαίου πόνου.

Απάντηση:

• Εφαρμογή παρεμβαλλόμενων ρευμάτων σε σύνδρομο επιγονατιδομηριαίου πόνου (σελ. 115, εικόνα 4.30):
• • Ο ασθενής βρίσκεται σε αναπαυτική θέση (ύπτια/ημικαθιστή με μαξιλάρι κάτω από το γόνατο), με την περιοχή στεγνή και καθαρή.
  • Τέσσερα ηλεκτρόδια τοποθετούνται χιαστί, περιμετρικά της επιγονατίδας.
  • Η ένταση του ρεύματος αυξάνει προοδευτικά και είναι ανάλογη της ανοχής του ασθενή.
  • Ο ασθενής δεν πρέπει να αισθάνεται πόνο ή κάψιμο κατά την εφαρμογή (αλλιώς μειώνεται η ένταση).
  • Η διάρκεια εφαρμογής είναι περίπου 20 λεπτά.
• Τα παρεμβαλλόμενα (μαζί με TENS και διαδυναμικά) χρησιμοποιούνται στην οξεία φάση του συνδρόμου για τον πόνο και το οίδημα, μαζί με πάγο, ανάπαυση, περίδεση, ανύψωση και ισομετρικές συσπάσεις τετρακεφάλου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναπαυτική θέση, 4 ηλεκτρόδια χιαστί περιμετρικά της επιγονατίδας, ένταση προοδευτικά κατά την ανοχή, χωρίς πόνο-κάψιμο, ~20 λεπτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Διαδυναμικά στην ποδοκνημική

Ερώτηση: Περιγράψτε τον τρόπο εφαρμογής των διαδυναμικών ρευμάτων στην ποδοκνημική άρθρωση.

Απάντηση:

• Εφαρμογή διαδυναμικών ρευμάτων στην ποδοκνημική άρθρωση (σελ. 119, εικόνα 4.35):
• • Ο ασθενής βρίσκεται σε αναπαυτική θέση (ύπτια, το άκρο πόδι κατά προτίμηση ανυψωμένο).
  • Τα ηλεκτρόδια τοποθετούνται στις ειδικές βρεγμένες θήκες τους (σφουγγαράκια ποτισμένα με νερό, για διευκόλυνση της κίνησης του ρεύματος) και εφαρμόζονται παράλληλα στην έσω και έξω πλευρά της άρθρωσης, σταθεροποιημένα με ιμάντες.
  • Η διάρκεια εφαρμογής είναι περίπου 20 λεπτά.
  • Ο ασθενής ελέγχεται περιοδικά για ανώμαλα συμπτώματα — αν αισθάνεται πόνο ή κάψιμο, ελαττώνεται η ένταση του ρεύματος.
• Τα διαδυναμικά προσφέρουν αναλγητική και αντιοιδηματική-αντιφλεγμονώδη δράση, χρήσιμη π.χ. σε διάστρεμμα ή οστεοαρθρίτιδα της ποδοκνημικής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναπαυτική θέση, ηλεκτρόδια σε βρεγμένες θήκες παράλληλα στην έσω και έξω πλευρά της άρθρωσης, ~20 λεπτά, περιοδικός έλεγχος (μείωση έντασης σε πόνο-κάψιμο).

Κριτήρια αξιολόγησης: