Λύσεις — Κεφάλαιο 5 (Ερωτήσεις σελ. 141) – ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5 (Ερωτήσεις σελ. 141)

Απαντήσεις στις 10 ερωτήσεις του κεφαλαίου 5 (Q5, Q6 εφαρμογή κατ' αναλογία).

Ερώτηση 1 — Ορισμός κατάγματος

Ερώτηση: Τι ονομάζεται κάταγμα;

Απάντηση:

• Κάταγμα ονομάζεται η μερική ή ολική λύση της συνέχειας ενός οστού (σελ. 131). Προκαλείται όταν εφαρμοστεί στο οστό δύναμη που ξεπερνά την αντοχή του· οι δύο κρίσιμοι παράγοντες είναι η ένταση της δύναμης και η αντοχή του οστού.
• Έτσι, σε φυσιολογικό οστό μπορεί να προκληθεί κάταγμα από ξαφνική, μεγάλης έντασης δύναμη (π.χ. αυτοκινητιστικό ατύχημα) ή από μέτριας έντασης δύναμη για μεγάλο χρονικό διάστημα (κάταγμα υπέρχρησης, π.χ. άκρος πους δρομέα μεγάλων αποστάσεων)· ενώ μικρής έντασης δύναμη μπορεί να προκαλέσει κάταγμα σε οστό μειωμένης αντοχής (οστεοπόρωση, κύστη, όγκος). Η διάγνωση γίνεται με ακτινογραφία και η επούλωση (πώρωση) απαιτεί σωστή ανάταξη και ακινητοποίηση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η μερική ή ολική λύση της συνέχειας ενός οστού, όταν η δύναμη ξεπερνά την αντοχή του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Ταξινόμηση καταγμάτων

Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες μπορούν να ταξινομηθούν τα κατάγματα με βάση την εμπλοκή ή όχι αρθρώσεως;

Απάντηση:

• Τα κατάγματα χωρίζονται σε εξωαρθρικά και ενδαρθρικά, ανάλογα με την εμπλοκή ή όχι αρθρώσεως (σελ. 131).
• Τα ενδαρθρικά κατάγματα αποτελούν ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα, εξαιτίας της καταστροφής της ομαλής αρθρικής επιφάνειας του οστού και των μεγάλων πιθανοτήτων πώρωσης σε ανώμαλη θέση. Συνήθως οι αρθρώσεις που έχουν υποστεί κάταγμα παρουσιάζουν μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα οστεοαρθρίτιδα και γίνονται σκληρές και επώδυνες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εξωαρθρικά και ενδαρθρικά (τα ενδαρθρικά σοβαρότερα: αρθρική επιφάνεια, ανώμαλη πώρωση, οστεοαρθρίτιδα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Συμπτώματα κατάγματος

Ερώτηση: Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα ενός κατάγματος;

Απάντηση:

• Τα πιο συχνά συμπτώματα ενός κατάγματος είναι πόνος και ευαισθησία στην περιοχή, κριγμός κατά την εκτέλεση κίνησης και αδυναμία χρήσεως του μέλους (σελ. 131, Ανακεφαλαίωση σελ. 140).
• Τα παθολογικά σημάδια είναι συνήθως παραμόρφωση, πρήξιμο και μη φυσιολογική κινητικότητα. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με ακτινογραφία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόνος και ευαισθησία, κριγμός στην κίνηση, αδυναμία χρήσης του μέλους· σημεία: παραμόρφωση, πρήξιμο, μη φυσιολογική κινητικότητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Στόχος ψυχρού επιθέματος σε κάταγμα

Ερώτηση: Ποιος ο στόχος της εφαρμογής ψυχρού επιθέματος σε ένα κάταγμα;

Απάντηση:

• Η κρυοθεραπεία σε κάταγμα εφαρμόζεται με σκοπό την ελάττωση του οιδήματος ή του αιματώματος που έχει δημιουργηθεί στην περιοχή του κατάγματος, καθώς και για την ανακούφιση του ασθενή από τον πόνο (σελ. 132).
• Παράδειγμα: σε κάταγμα 5ου μετακαρπίου ο ασθενής είναι σε ύπτια κατάκλιση με το άνω άκρο σε ανάρροπη θέση· τυλίγεται ψυχρό επίθεμα κατάλληλου μεγέθους σε πετσέτα και τοποθετείται στην άκρα χείρα (εικόνα 5.1). Γενικά το κρύο προκαλεί αγγειοσυστολή, μείωση κυκλοφορίας, αύξηση κατωφλίου πόνου, ελάττωση σπασμού και μεταβολισμού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ελάττωση του οιδήματος ή αιματώματος στην περιοχή του κατάγματος και ανακούφιση από τον πόνο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Ψυχρό επίθεμα σε κάταγμα πτέρνας με οίδημα

Ερώτηση: Πώς θα μπορούσε να γίνει η εφαρμογή ψυχρού επιθέματος στον άκρο πόδα σε κάταγμα πτέρνας με ύπαρξη έντονου οιδήματος;

Απάντηση:

• Ενδεικτική εφαρμογή (σύνθεση από σελ. 22, 132, 118 και το πρόγραμμα του κεφ. 6):
• • Ο ασθενής τοποθετείται σε αναπαυτική ύπτια κατάκλιση στο εξεταστικό κρεβάτι.
  • Επειδή συνυπάρχει έντονο οίδημα, το κάτω άκρο τοποθετείται σε ανάρροπη θέση — ανυψώνεται με μαξιλάρια πάνω από το ύψος της καρδιάς, ώστε η βαρύτητα να διευκολύνει τη φλεβική-λεμφική ροή.
  • Αφαιρούνται ρούχα, κάλτσες, κοσμήματα από την περιοχή· αν υπάρχει νάρθηκας-επίδεσμος, το επίθεμα εφαρμόζεται πάνω από αυτόν (όπως στο εξάρθρημα ώμου, σελ. 137).
  • Επιλέγεται ψυχρό επίθεμα κατάλληλου μεγέθους, τυλίγεται σε πετσέτα και τοποθετείται περιμετρικά της πτέρνας και της ποδοκνημικής, όπου στερεώνεται καλά με ιμάντα ή ελαστικό επίδεσμο (συμπίεση + κρύο κατά του οιδήματος).
  • Διάρκεια 10-20 λεπτά (ανάλογα με τον ιστό και τη θερμοκρασία του επιθέματος)· επανάληψη ανά 2-3 ώρες στη φάση φλεγμονής· ο ασθενής δεν πρέπει να πονά.
  • Συμπληρωματικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί διακοπτόμενη συμπιεστική αντλία για το οίδημα. Το κρύο δινόλουτρο δεν ενδείκνυται τις πρώτες μέρες, γιατί η θέση του ποδιού (κρεμασμένο) δεν περιορίζει το οίδημα (σελ. 171).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ύπτια κατάκλιση με το πόδι σε ανάρροπη θέση (μαξιλάρια πάνω από την καρδιά), επίθεμα σε πετσέτα περιμετρικά πτέρνας-ποδοκνημικής στερεωμένο με ιμάντα/επίδεσμο, 10-20 λεπτά, επανάληψη ανά 2-3 ώρες· όχι κρύο δινόλουτρο τις πρώτες μέρες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενδεικτική σύνθεση από τις σελ. 22, 132, 137, 171 (το βιβλίο δείχνει το ζεστό δινόλουτρο σε κάταγμα πτέρνας και το ψυχρό επίθεμα σε κάταγμα μετακαρπίου).

Ερώτηση 6 — Αναλγητικά ρεύματα σε κάταγμα βραχιονίου

Ερώτηση: Ποια αναλγητικά ρεύματα θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε ένα κάταγμα της διαφύσεως του βραχιονίου οστού; Περιγράψτε την εφαρμογή ενός από αυτά στην συγκεκριμένη περιοχή.

Απάντηση:

• Σε κατάγματα γίνεται συνήθως εφαρμογή παρεμβαλλόμενων ρευμάτων, διαδυναμικών και T.E.N.S., με σκοπό την ανακούφιση από τον πόνο (σελ. 133)· τα παρεμβαλλόμενα-διαδυναμικά προσφέρουν και αντιοιδηματική-αντιφλεγμονώδη δράση.
• Εφαρμογή παρεμβαλλόμενων ρευμάτων σε κάταγμα διάφυσης βραχιονίου (κατ' αναλογία με την εφαρμογή σε κάταγμα μεσότητας μηριαίου, εικόνα 5.3):
  • Ο ασθενής τοποθετείται σε αναπαυτική καθιστή ή ημικαθιστή θέση, με το άνω άκρο να ακουμπά αναπαυτικά σε μαξιλάρι πάνω στο κρεβάτι (ανάρροπα αν υπάρχει οίδημα).
  • Καθαρίζεται η προς θεραπεία περιοχή του βραχίονα, ώστε να είναι καθαρή και στεγνή· αφαιρούνται ρούχα-κοσμήματα. Αν υπάρχει νάρθηκας, τα ηλεκτρόδια τοποθετούνται στα ελεύθερα τμήματα κεντρικά και περιφερικά της βλάβης.
  • Τοποθετούνται τα 4 ηλεκτρόδια χιαστί, περιμετρικά του σημείου του κατάγματος (πρόσθια-οπίσθια, έσω-έξω επιφάνεια του βραχίονα), με gel ή βρεγμένες θήκες, και σταθεροποιούνται με ιμάντες.
  • Η ένταση αυξάνεται προοδευτικά ανάλογα με την ανοχή· κατά τη διάρκεια της εφαρμογής ελέγχεται συχνά ο ασθενής — αν αισθάνεται κάψιμο ή πόνο, μειώνεται η ένταση.
  • Διάρκεια περίπου 20 λεπτά (TENS 15-30 λεπτά).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παρεμβαλλόμενα, διαδυναμικά, TENS· π.χ. παρεμβαλλόμενα: αναπαυτική θέση με το άκρο σε μαξιλάρι, καθαρή-στεγνή περιοχή, 4 ηλεκτρόδια χιαστί περιμετρικά του κατάγματος, ένταση κατά την ανοχή με συχνό έλεγχο, ~20 λεπτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η εφαρμογή στο βραχιόνιο περιγράφεται κατ' αναλογία με την εικόνα 5.3 (κάταγμα μηριαίου).

Ερώτηση 7 — Εξάρθρημα και υπεξάρθρημα

Ερώτηση: Τι ονομάζεται εξάρθρημα και τι υπεξάρθρημα; Ποια είναι η διαφορά τους;

Απάντηση:

• Υπεξάρθρημα ονομάζεται η μερική μετατόπιση των αρθρικών επιφανειών μιας αρθρώσεως, με τραυματισμό ή όχι του θύλακα και των συνδέσμων της. Εξάρθρημα ονομάζεται η πλήρης μετατόπιση των αρθρικών επιφανειών μιας αρθρώσεως, με ταυτόχρονη, συνήθως, κάκωση μαλακών μορίων (πλήρη ή μερική ρήξη του αρθρικού θύλακα και των συνδέσμων) (σελ. 136, 140).
• Κατά το εξάρθρημα ο ασθενής αισθάνεται συχνά υπερβολικό πόνο, παρατηρούνται μη κανονικές ή περιορισμένες κινήσεις, έντονος μυϊκός σπασμός και απώλεια λειτουργικότητας. Διαφορά: στο υπεξάρθρημα η μετατόπιση είναι μερική (όχι πλήρης) και τα συμπτώματα είναι τα ίδια αλλά λιγότερο έντονα, με τον πόνο περισσότερο εντοπισμένο. Συχνότερες θέσεις εξαρθρήματος: ώμος, κροταφογναθική, γόνατο, αγκώνας, δάκτυλα. Η θεραπεία ξεκινά με άμεση ανάταξη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υπεξάρθρημα = μερική μετατόπιση αρθρικών επιφανειών· εξάρθρημα = πλήρης μετατόπιση με ρήξη θυλάκου-συνδέσμων· στο υπεξάρθρημα ίδια αλλά ηπιότερα συμπτώματα και πιο εντοπισμένος πόνος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Στόχοι ανά φάση εξαρθρήματος

Ερώτηση: Ποιοι οι στόχοι της φυσικοθεραπευτικής παρέμβασης κατά τη φάση της ακινητοποιήσεως και τη φάση κινητοποιήσεως ενός εξαρθρήματος;

Απάντηση:

• Φάση ακινητοποίησης (σελ. 137): σκοπός είναι η ελάττωση του μυϊκού σπασμού, του πόνου, του οιδήματος ή του αιματώματος, η διατήρηση της κινητικότητας των περιοχών που μπορούν να κινητοποιηθούν και η κατά το δυνατό διατήρηση της δύναμης των μυών που έχουν ακινητοποιηθεί. Μέσα: κρυοθεραπεία, αναλγητικά ρεύματα, laser, κινησιοθεραπεία (ενεργητικές-αντίστασης στις ελεύθερες αρθρώσεις, ισομετρικές των μυών της εξαρθρωμένης).
• Φάση κινητοποίησης: στόχοι είναι η επαναπόκτηση της φυσιολογικής τροχιάς κίνησης της άρθρωσης, η ενδυνάμωση των μυϊκών συστημάτων της περιοχής, η διόρθωση τυχόν μυϊκών ανισορροπιών που μπορεί να προκαλέσουν κι άλλο εξάρθρημα και, τέλος, η επανεκπαίδευση της λειτουργικότητας της περιοχής. Μέσα: θερμοθεραπεία, αναλγητικά ρεύματα, κινησιοθεραπεία (παθητικές, διατάσεις, προοδευτική ενδυνάμωση, πλειομετρικές, νευρομυϊκός έλεγχος).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ακινητοποίηση: μείωση σπασμού-πόνου-οιδήματος-αιματώματος, διατήρηση κινητικότητας ελεύθερων περιοχών και δύναμης ακινητοποιημένων μυών· κινητοποίηση: φυσιολογική τροχιά, ενδυνάμωση, διόρθωση ανισορροπιών, λειτουργικότητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Ισομετρικές στην ακινητοποίηση

Ερώτηση: Ποιος ο σκοπός της εφαρμογής ισομετρικών ασκήσεων κατά τη φάση της ακινητοποιήσεως ενός εξαρθρήματος;

Απάντηση:

• Στη φάση της ακινητοποίησης εκτελούνται απλές ενεργητικές ασκήσεις και ασκήσεις αντίστασης στις αρθρώσεις που δεν έχουν ακινητοποιηθεί, και ισομετρικές ασκήσεις των μυών που κινούν την εξαρθρωμένη άρθρωση (σελ. 139, εικόνα 5.10 — ισομετρική απαγωγών και εκτεινόντων ώμου μετά από πρόσθιο εξάρθρημα).
• Σκοπός: η κατά το δυνατόν διατήρηση της δύναμης των μυών που έχουν ακινητοποιηθεί (πρόληψη μυϊκής ατροφίας), χωρίς να προκαλείται κίνηση στην άρθρωση που πρέπει να μείνει ακίνητη για να επουλωθούν ο θύλακας και οι σύνδεσμοι. Η ισομετρική συστολή δεν μεταβάλλει το μήκος του μυός, άρα δεν κινδυνεύει η ανάταξη. Παράλληλα βελτιώνεται η κυκλοφορία (αντλία μυών) και ο ασθενής επιστρέφει ταχύτερα στην προ του τραυματισμού κατάσταση (ίδια αρχή και στα κατάγματα, σελ. 134).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διατήρηση της δύναμης των ακινητοποιημένων μυών (πρόληψη ατροφίας) χωρίς κίνηση της εξαρθρωμένης άρθρωσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Θερμοθεραπεία στην κινητοποίηση εξαρθρήματος

Ερώτηση: Ποιες μορφές θερμοθεραπείας θα μπορούσαν να εφαρμοστούν για την αποκατάσταση ενός εξαρθρήματος κατά τη φάση της κινητοποιήσεως;

Απάντηση:

• Κατά τη φάση κινητοποίησης η θερμοθεραπεία εφαρμόζεται συνήθως πριν από το πρόγραμμα κινησιοθεραπείας, με σκοπό τη βελτίωση της ελαστικότητας των μαλακών μορίων της περιοχής. Τα φυσικά μέσα θερμού που μπορούν να εφαρμοστούν είναι: θερμά επιθέματα, διαθερμία, θερμό δινόλουτρο, παραφινόλουτρο και υπέρηχοι (σελ. 137-138).
• Παράδειγμα: διακοπτόμενος υπέρηχος με σταθερή κεφαλή μέσα στο νερό σε εξάρθρημα της μετακαρπιοφαλαγγικής του αντίχειρα (εικόνα 5.8) — ο ασθενής καθιστός, καθαρή άκρα χείρα χωρίς κοσμήματα, βυθίζεται το χέρι, η κεφαλή σε απόσταση 1,5-2,5 cm από το δέρμα και σταθερή, χωρίς φυσαλίδες αέρα· σε πόνο ή κάψιμο μειώνεται η ένταση, αν συνεχίζει διακόπτεται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θερμά επιθέματα, διαθερμία, θερμό δινόλουτρο, παραφινόλουτρο, υπέρηχοι (π.χ. διακοπτόμενος στο νερό με σταθερή κεφαλή 1,5-2,5 cm) — πριν την κινησιοθεραπεία για ελαστικότητα.

Κριτήρια αξιολόγησης: