Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (Ερωτήσεις σελ. 169) – ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (Ερωτήσεις σελ. 169)

Απαντήσεις στις 12 ερωτήσεις του κεφαλαίου 6.

Ερώτηση 1 — Συμπτώματα θλάσεων

Ερώτηση: Ποια συμπτώματα των θλάσεων αντιμετωπίζονται με την εφαρμογή των φυσικών μέσων;

Απάντηση:

• Τα πλέον κοινά συμπτώματα σε όλες τις μυϊκές ρήξεις (θλάσεις) είναι (σελ. 150): πόνος, οίδημα, τοπική ευαισθησία, εμφάνιση μυϊκού σπασμού, σταδιακή εμφάνιση μικρού ή μεγάλου αιματώματος, μικρού ή μεγάλου βαθμού μυϊκή αδυναμία και μικρού ή μεγάλου βαθμού λειτουργική ανικανότητα.
• Με τα φυσικά μέσα αντιμετωπίζονται: ο πόνος και η φλεγμονή (κρύο, αναλγητικά ρεύματα-ιοντοφόρεση, λέιζερ, φωνοφόρεση), το οίδημα και το αιμάτωμα (πάγος, περίδεση, ανύψωση, μη θερμικοί υπέρηχοι, μάλαξη κεντρικότερα), ο μυϊκός σπασμός (κρύο, θερμό, μάλαξη), η μυϊκή αδυναμία και η λειτουργική ανικανότητα (θερμοθεραπεία ως προετοιμασία, διατάσεις, ενδυνάμωση, ισορροπία, ειδικές ασκήσεις), και υποβοηθείται η επούλωση-ωρίμανση του νέου ιστού (υπέρηχοι, θερμό, διατάσεις).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόνος, οίδημα, τοπική ευαισθησία, μυϊκός σπασμός, αιμάτωμα, μυϊκή αδυναμία, λειτουργική ανικανότητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Συμπτώματα συνδεσμικών ρήξεων

Ερώτηση: Ποια συμπτώματα των συνδεσμικών ρήξεων αντιμετωπίζονται με την εφαρμογή των φυσικών μέσων;

Απάντηση:

• Τα κυρίαρχα συμπτώματα σε όλες τις ρήξεις συνδέσμων (διαστρέμματα), ανάλογα με το μέγεθος της βλάβης (1ου, 2ου, 3ου βαθμού), είναι (σελ. 151): πόνος, οίδημα, λειτουργική ανικανότητα μικρού ή μεγάλου βαθμού και εμφάνιση, μικρού ή μεγάλου βαθμού, αστάθειας.
• Με τα φυσικά μέσα αντιμετωπίζονται ο πόνος και η φλεγμονή (Α.Π.Π.Α., κρύο, ρεύματα, λέιζερ), το οίδημα (πάγος, περίδεση-συμπιεστική αντλία, ανύψωση, υπέρηχοι), η λειτουργική ανικανότητα (διατάσεις, προοδευτική ενδυνάμωση-φόρτιση) και η αστάθεια — ιδιαίτερα με ασκήσεις ισορροπίας για την επανεκπαίδευση της ιδιοδεκτικότητας, γιατί στις ρήξεις συνδέσμων καταστρέφονται υποδοχείς και ο αθλητής κινδυνεύει από νέα κάκωση (σελ. 166).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόνος, οίδημα, λειτουργική ανικανότητα, αστάθεια (ιδιοδεκτικότητα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Συμπτώματα τενοντίτιδας

Ερώτηση: Ποια συμπτώματα της τενοντίτιδας αντιμετωπίζονται με την εφαρμογή των φυσικών μέσων;

Απάντηση:

• Τα συμπτώματα της τενοντίτιδας ποικίλλουν ανάλογα με την ανατομική περιοχή, τη χρονιότητα και το είδος της βλάβης (σελ. 152-153):
• • Κυρίαρχο σύμπτωμα ο πόνος — συνεχής, κατά τη διάρκεια ή στο τέλος της δραστηριότητας (η αξιολόγησή του δίνει χρήσιμα στοιχεία).
  • Μεγάλη τοπική ευαισθησία κατά την ψηλάφηση.
  • Πιθανή εμφάνιση και άλλων σημείων φλεγμονής (οίδημα, ερυθρότητα, τοπική αύξηση θερμοκρασίας).
  • Κριγμός σε ορισμένες μορφές (τενοντίτιδα υπερακανθίου).
  • Περιορισμός της κινητικότητας ποικίλου βαθμού και επηρεασμός της λειτουργίας της γειτονικής άρθρωσης.
• Αντιμετωπίζονται με κρύο (και εναλλαγή κρύου-ζεστού), αναλγητικά ρεύματα, υπέρηχους-φωνοφόρεση (π.χ. αχίλλειος), λέιζερ, θερμό μετά τη φλεγμονή, διατάσεις και προοδευτική ενδυνάμωση (ισομετρικές → ισοτονικές).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόνος, τοπική ευαισθησία, σημεία φλεγμονής (οίδημα, ερυθρότητα, θερμότητα), κριγμός, περιορισμός κινητικότητας-λειτουργίας άρθρωσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Σκοπός πρώτων βοηθειών

Ερώτηση: Ποιος είναι ο σκοπός της εφαρμογής των πρώτων βοηθειών στις αθλητικές κακώσεις;

Απάντηση:

• Οι πρώτες βοήθειες (R.I.C.E. / Α.Π.Π.Α.) είναι κοινές για θλάσεις, τενοντίτιδες και ρήξεις συνδέσμων. Με τη σωστή χρήση τους (σελ. 153):
• • Ελαχιστοποιείται η βλάβη των ιστών.
  • Μειώνεται ο χρόνος και το μέγεθος της φλεγμονής.
  • Προστατεύονται οι ιστοί από περαιτέρω βλάβη.
• Έτσι τίθενται οι βάσεις για την ταχύτερη και ασφαλέστερη επιστροφή του αθλητή στην ενεργό δραστηριότητα. Η εφαρμογή τους είναι αναγκαία για τις πρώτες 48 έως 72 ώρες μετά τη βλάβη. Στο Εργαστήριο (σελ. 170) ο σκοπός αμέσως μετά τη βλάβη διατυπώνεται ως: μείωση συμπτωμάτων πόνου-φλεγμονής, αποφυγή σχηματισμού μεγάλου οιδήματος, προστασία της άρθρωσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ελαχιστοποίηση της βλάβης των ιστών, μείωση χρόνου-μεγέθους φλεγμονής, προστασία από περαιτέρω βλάβη — ταχύτερη-ασφαλέστερη επιστροφή· πρώτες 48-72 ώρες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Περιεχόμενο πρώτων βοηθειών

Ερώτηση: Τι περιλαμβάνει η εφαρμογή των πρώτων βοηθειών;

Απάντηση:

• Οι πρώτες βοήθειες περιλαμβάνουν το σχήμα R.I.C.E. (Rest, Ice, Compression, Elevation) — Α.Π.Π.Α. (Ανάπαυση, Παγοθεραπεία, Περίδεση, Ανύψωση) (σελ. 153-155):
• 1. Ανάπαυση: αποφυγή επιδείνωσης και διευκόλυνση της επούλωσης· σχετικός όρος — ο αθλητής αποφεύγει τις επώδυνες κινήσεις, γυμνάζει απομακρυσμένα σημεία (ενεργητική ανάπαυση) για διατήρηση της φυσικής κατάστασης.
  2. Παγοθεραπεία: αμέσως μετά τον τραυματισμό· μειώνει πόνο, ελέγχει οίδημα, μειώνει αιματική ροή και μεταβολικές απαιτήσεις, προφυλάσσει τους ιστούς· 10-20 λεπτά κάθε 3-4 ώρες τις πρώτες 48 ώρες.
  3. Περίδεση: ελαστικός επίδεσμος ή νάρθηκας → μείωση αιμορραγίας-αιματώματος· συχνά μαζί με το κρύο (επίθεμα και από πάνω περίδεση)· σταθερή αλλά όχι πολύ πιεστική (σημεία: μούδιασμα, μυρμηγκιάσματα, πάγωμα, αλλαγή χρώματος).
  4. Ανύψωση: του σημείου της βλάβης πάνω από το ύψος της καρδιάς → μείωση οιδήματος με τη βοήθεια της βαρύτητας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Α.Π.Π.Α.: Ανάπαυση (ενεργητική), Παγοθεραπεία (10-20΄ ανά 3-4 ώρες), Περίδεση (σταθερή, όχι πιεστική), Ανύψωση (πάνω από την καρδιά).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Κρυοθεραπεία στις πρώτες 48 ώρες

Ερώτηση: Πού αποσκοπεί η εφαρμογή της κρυοθεραπείας τις πρώτες 48 ώρες;

Απάντηση:

• Η παγοθεραπεία είναι απαραίτητη σε όλες τις κακώσεις μαλακών μορίων. Η εφαρμογή κρύου αμέσως μετά τον τραυματισμό (σελ. 154):
• • μειώνει το αίσθημα του πόνου,
  • ελέγχει το οίδημα,
  • μειώνει τοπικά την αιματική ροή και τις μεταβολικές απαιτήσεις των ιστών, και
  • προφυλάσσει με αυτόν τον τρόπο τους ιστούς από περαιτέρω βλάβη (δευτερογενής υποξική βλάβη).
• Τις πρώτες 48 ώρες εφαρμόζεται για 10 έως 20 λεπτά (ανάλογα με το σημείο και τον ιστό) κάθε 3-4 ώρες· συχνά σε συνδυασμό με περίδεση και ανύψωση. Στο 1ο στάδιο συνεχίζεται και μετά τις 48-72 ώρες για περαιτέρω μείωση πόνου-οιδήματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μείωση πόνου, έλεγχος οιδήματος, μείωση αιματικής ροής-μεταβολικών απαιτήσεων, προστασία των ιστών από περαιτέρω βλάβη (10-20΄ κάθε 3-4 ώρες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Ανύψωση του μέλους

Ερώτηση: Τι πετυχαίνουμε με την ανύψωση του πάσχοντος μέλους;

Απάντηση:

• Η ανύψωση του σημείου της βλάβης πάνω από το ύψος της καρδιάς βοηθά, σε συνδυασμό με τα άλλα μέσα, στη μείωση του οιδήματος (σελ. 154-155).
• Λόγω της βαρύτητας διευκολύνεται η φλεβική και η λεμφική ροή στην περιοχή, με αποτέλεσμα την αποφυγή της λίμνασης υγρών. Έτσι περιορίζεται η νέκρωση ιστών της περιοχής και μειώνονται τα συμπτώματα της φλεγμονής. Ο κανόνας ισχύει από την πρώτη στιγμή, τόσο κατά την ανάπαυση όσο και κατά την εφαρμογή πάγου, και συστήνεται στον ασθενή να διατηρεί το μέλος ανυψωμένο και κατά τη διάρκεια της νύχτας (σελ. 171-172).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μείωση οιδήματος: με τη βαρύτητα διευκολύνεται η φλεβική-λεμφική ροή, αποφεύγεται η λίμναση υγρών, περιορίζεται η νέκρωση και μειώνεται η φλεγμονή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — TENS σε θλάση τετρακεφάλου

Ερώτηση: Περιγράψτε την εφαρμογή των TENS σε θλάση του τετρακέφαλου μυός.

Απάντηση:

• Τα TENS (διαδερμικός ηλεκτρικός νευρομυϊκός ερεθισμός), μαζί με τα διαδυναμικά και τα παρεμβαλλόμενα, χρησιμοποιούνται από την πρώτη στιγμή της βλάβης και για όσο διαρκεί ο πόνος. Εφαρμογή σε θλάση τετρακεφάλου (σελ. 157, εικόνα 6.3):
• • Ο ασθενής τοποθετείται σε αναπαυτική θέση (ύπτια, με το μέλος κατά προτίμηση ανυψωμένο).
  • Η περιοχή της εφαρμογής είναι στεγνή και καθαρή (αφαίρεση ρούχων, καθαρισμός).
  • Τα 4 ηλεκτρόδια της συσκευής τοποθετούνται περιμετρικά του σημείου της βλάβης στον μηρό (με gel ή βρεγμένες θήκες, σταθεροποίηση με ιμάντες).
  • Η διάρκεια εφαρμογής είναι περίπου 20 λεπτά (15-30 λεπτά)· η ένταση ανάλογη της ανοχής, χωρίς πόνο ή κάψιμο.
• Με ηλεκτρικό ρεύμα μπορεί επίσης να μεταφερθεί φάρμακο διαμέσου του δέρματος για τοπική αναλγησία (ιοντοφόρεση).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναπαυτική θέση, στεγνή-καθαρή περιοχή, 4 ηλεκτρόδια περιμετρικά της βλάβης στον μηρό, ~20 λεπτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Φωνοφόρεση σε αχίλλειο

Ερώτηση: Περιγράψτε την εφαρμογή φωνοφόρεσης σε τενοντίτιδα του αχίλλειου τένοντα.

Απάντηση:

• Οι υπέρηχοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν από την 3η-4η ημέρα· με τη χρήση φαρμακευτικής ουσίας ως ενδιάμεσου υλικού (φωνοφόρεση) επιτυγχάνεται τοπική αναλγησία. Εφαρμογή σε τενοντίτιδα αχιλλείου (σελ. 158, εικόνα 6.5):
• • Ο ασθενής βρίσκεται σε αναπαυτική θέση (πρηνής, με το πόδι εκτός κρεβατιού ή σε μαξιλάρι).
  • Αντί της ζελατινώδους ουσίας (gel), έχει τοποθετηθεί φαρμακευτική ουσία σε μορφή αλοιφής (αντιφλεγμονώδης-αναλγητική, κατά τη σύσταση του ιατρού).
  • Η εφαρμογή των υπερήχων γίνεται με συνεχή, αργή και ρυθμική κίνηση της κεφαλής στην επάνω και τις δύο πλάγιες επιφάνειες του τένοντα, αποφεύγοντας οστικές προεξοχές (πτέρνα).
  • Η διάρκεια εφαρμογής είναι περίπου 7 λεπτά. Ο ασθενής δεν πρέπει να αισθάνεται πόνο (μείωση έντασης) ή κάψιμο (περισσότερη αλοιφή).
  • Παράμετροι φωνοφόρεσης: 3 MHz, 0,5-0,75 W/cm² (σελ. 21)· στο στάδιο της φλεγμονής διακοπτόμενη μορφή (μη θερμικά αποτελέσματα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναπαυτική θέση, αλοιφή φαρμάκου αντί gel, συνεχής αργή ρυθμική κίνηση κεφαλής στην επάνω και τις δύο πλάγιες επιφάνειες του τένοντα, ~7 λεπτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Μικροκυματική διαθερμία σε ισχιοκνημιαίους

Ερώτηση: Περιγράψτε την εφαρμογή διαθερμίας μικροκυμάτων σε θλάση των ισχιοκνημιαίων.

Απάντηση:

• Η θερμοθεραπεία αρχίζει αφού περάσει το στάδιο της φλεγμονής (2ο-3ο στάδιο), για μείωση πόνου, αύξηση κυκλοφορίας-μεταβολισμού, υποβοήθηση επούλωσης και προετοιμασία για την κινησιοθεραπεία. Εφαρμογή μικροκυματικής διαθερμίας σε θλάση ισχιοκνημιαίων (σελ. 161, εικόνα 6.10):
• • Ο ασθενής βρίσκεται σε αναπαυτική (πρηνή) θέση, με την οπίσθια επιφάνεια του μηρού ελεύθερη από ρούχα και καθαρή· απομακρύνονται κοσμήματα και άλλες ηλεκτρικές-μαγνητικές συσκευές από τον χώρο.
  • Η διαθερμία τοποθετείται έτσι ώστε τα κύματα να πέφτουν κάθετα στην περιοχή, σε απόσταση μεγαλύτερη των 2,5 cm από το δέρμα (σελ. 42, 143).
  • Η περιοχή εφαρμογής πρέπει να είναι πάντα στεγνή· αν χρειάζεται, σκουπίζεται περιοδικά (ο ιδρώτας απορροφά τα μικροκύματα).
  • Η διάρκεια εφαρμογής είναι περίπου 20 λεπτά. Ο ασθενής πρέπει να αισθάνεται ευχάριστη ζέστη· σε κάψιμο απομακρύνεται η συσκευή ή μειώνεται η ένταση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρηνής αναπαυτική θέση, κύματα κάθετα στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού (> 2,5 cm), περιοχή πάντα στεγνή (σκούπισμα), ~20 λεπτά, ευχάριστη ζέστη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Πρόγραμμα κινησιοθεραπείας

Ερώτηση: Τι περιλαμβάνει η εφαρμογή του προγράμματος κινησιοθεραπείας στις αθλητικές κακώσεις;

Απάντηση:

• Η κινησιοθεραπεία αποτελεί το σημαντικότερο κομμάτι της φυσικοθεραπευτικής παρέμβασης και συνίσταται κυρίως σε (σελ. 163-167):
• 1. Ασκήσεις διάτασης: σε ρήξεις 1ου-2ου βαθμού και τενοντίτιδες ξεκινούν μετά το τέλος της φλεγμονής (~7η ημέρα), σε 3ου βαθμού καθυστερούν· στην αρχή ήπιες (αποφυγή δυσκαμψίας, σωστή ανακατασκευή κολλαγόνου), μέχρι ήπιο πόνο, προοδευτικά εντονότερες ως τη φυσιολογική τροχιά (γαστροκνήμιος, ισχιοκνημιαίοι, τετρακέφαλος, λαγονοψοΐτης).
  2. Ασκήσεις ενδυνάμωσης: παράλληλα με τις διατάσεις, προοδευτική επανάκτηση της δύναμης πριν την επιστροφή, με έλεγχο έντασης-συχνότητας-διάρκειας.
  3. Ασκήσεις ισορροπίας: μετά τη βλάβη (ιδίως συνδέσμων) καταστρέφονται υποδοχείς → διαταραχή ιδιοδεκτικότητας, κίνδυνος νέας κάκωσης· στήριξη-ισορροπία στο ένα πόδι, πλατφόρμες ισορροπίας, τραμπολίνο, αναπηδήσεις στο ένα πόδι, ασκήσεις στον αγωνιστικό χώρο.
  4. Ειδικές ασκήσεις για κάθε άθλημα: στο τελικό στάδιο, ο προπονητής με τον φυσικοθεραπευτή δίνουν πρόγραμμα με τις ειδικές κινήσεις του αθλήματος για σταδιακή επάνοδο.
• Σε ορισμένες κακώσεις (ιδίως μετά χειρουργείο, π.χ. πρόσθιος χιαστός) εφαρμόζονται ειδικά προγράμματα ανάλογα με τον τύπο του χειρουργείου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διατάσεις (από ~7η ημέρα, ήπιες → εντονότερες), ενδυνάμωση (προοδευτική), ασκήσεις ισορροπίας (ιδιοδεκτικότητα), ειδικές ασκήσεις αθλήματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Παράγοντες ενδυνάμωσης

Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες της άσκησης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή του προγράμματος ενδυνάμωσης;

Απάντηση:

• Ο αθλητής πρέπει να επανακτήσει τη δύναμη που είχε πριν από τη βλάβη για να επιστρέψει με ασφάλεια, και η επανάκτηση πρέπει να γίνει προοδευτικά. Παράγοντες όπως η ένταση, η συχνότητα και η διάρκεια της άσκησης πρέπει να λαμβάνονται συνεχώς υπόψη, με σκοπό την αποτελεσματικότερη εφαρμογή του προγράμματος ενδυνάμωσης (σελ. 165).

• • Ένταση: το φορτίο/αντίσταση — στην αρχή ισομετρικές συσπάσεις (επιβαρύνουν λιγότερο) και μετά ισοτονικές, με ήπια αντίσταση (άλλο χέρι, λάστιχο) και προοδευτικά βάρη.
  • Συχνότητα: πόσο συχνά επαναλαμβάνονται οι συνεδρίες-σετ.
  • Διάρκεια: ο χρόνος-αριθμός επαναλήψεων κάθε άσκησης.

  Το πρόγραμμα ξεκινά αφού αποκτηθεί καλό και ανώδυνο εύρος τροχιάς, χωρίς πόνο κατά την εκτέλεση, και συμπληρώνεται από ασκήσεις ισορροπίας και ειδικές ασκήσεις του αθλήματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ένταση, η συχνότητα και η διάρκεια της άσκησης — με προοδευτική αύξηση (ισομετρικές → ισοτονικές → αντίσταση).

Κριτήρια αξιολόγησης: