Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (Ερωτήσεις σελ. 75) – ΗΛΕΚΤΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (Ερωτήσεις σελ. 75)

Απαντήσεις στις 8 ερωτήσεις του κεφαλαίου 6.

Ερώτηση 1 — Σημασία αρχικών και παραγωγή

Ερώτηση: Τι σημαίνουν τα αρχικά Laser και με ποιο τρόπο παράγεται η ακτινοβολία Laser;

Απάντηση:

• Ο όρος Laser προήλθε από τα αρχικά των αγγλικών λέξεων Light amplification by stimulated emission of radiation, που στα ελληνικά σημαίνουν «Ενίσχυση του φωτός με εξαναγκασμένη (διεγερμένη) εκπομπή ακτινοβολίας». Στο φαινόμενο αυτό βασίζεται η λειτουργία των συσκευών· η πρώτη συσκευή Laser κατασκευάστηκε το 1960 από τον T. Maiman (σελ. 69).

• Παραγωγή: οι συσκευές που παράγουν ακτινοβολία Laser αποτελούνται από τρία στοιχεία: α. Την πηγή εκπομπής της διεγερμένης ακτινοβολίας (ενεργειακή πηγή), που διεγείρει τα μόρια και τα άτομα του ενεργού υλικού. β. Το ενεργό υλικό, που ενισχύει την εκπομπή του ακτινοβολούμενου φωτός (στερεό — Rb, Nd, Ga, As, Al — ή αέριο — He, Ne, Ar, CO2). γ. Τον οπτικό αντανακλαστήρα (διάταξη κατόπτρων), που πολλαπλασιάζει την ισχύ της ακτινοβολίας και καθορίζει το φάσμα συχνότητας.

  Η ακτίνα που προκύπτει είναι ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία στο υπέρυθρο, ορατό ή υπεριώδες εύρος (100 nm - 1 mm), μονοχρωματική (ίδια συχνότητα-χρώμα) και κατευθυνόμενη (ελάχιστη παρεκτροπή) (σελ. 76).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Light amplification by stimulated emission of radiation = ενίσχυση του φωτός με εξαναγκασμένη εκπομπή ακτινοβολίας· παράγεται από πηγή που διεγείρει το ενεργό υλικό (ενισχύει το φως) και οπτικό αντανακλαστήρα που πολλαπλασιάζει την ισχύ — μονοχρωματική, κατευθυνόμενη ακτίνα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Είδη κατά ενεργό υλικό και ισχύ

Ερώτηση: Ποια τα είδη των Laser ανάλογα με το ενεργό υλικό που χρησιμοποιούν και ανάλογα με την ισχύ της ακτινοβολίας τους;

Απάντηση:

• 1. Ανάλογα με το είδος του ενεργού υλικού (σελ. 70):

  • α. Laser στερεά — ενεργό υλικό συνήθως Ρουβίδιο (Rb), Νεοδύμιο (Nd), Γάλλιο (Ga), Αρσενικό (As), Αλουμίνιο (Al).
  • β. Laser υγρά.
  • γ. Laser αέρια — Ήλιο (He), Νέο (Ne), Αργό (Ar), Διοξείδιο του άνθρακα (CO2). Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούμε σήμερα μόνο τα στερεά και τα αέρια.

• 2. Ανάλογα με την ισχύ εξόδου της εκπεμπόμενης ακτινοβολίας:

  • α. Μικρής ισχύος (0,5-50 mW) με ενεργό υλικό την ένωση He-Ne.
  • β. Μέσης ισχύος (5-20 W) με ενεργό υλικό την ένωση Ga-Al-As.
  • γ. Μεγάλης ισχύος με ενεργό υλικό το Ar, το Ne και το CO2.

  (Η ισχύς — υψηλή ή χαμηλή ένταση — είναι αυτή που αλλάζει τα κλινικά αποτελέσματα: τα «ζεστά» υψηλής έντασης για χειρουργική, τα «κρύα» χαμηλής έντασης για την αποκατάσταση.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά υλικό: στερεά (Rb, Nd, Ga, As, Al), υγρά, αέρια (He, Ne, Ar, CO2) — θεραπευτικά μόνο στερεά και αέρια· κατά ισχύ: μικρής 0,5-50 mW (He-Ne), μέσης 5-20 W (Ga-Al-As), μεγάλης (Ar, Ne, CO2).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Είδη κατά επίδραση στους ιστούς

Ερώτηση: Ποια τα είδη των Laser ανάλογα με την επίδραση που έχουν στους ακτινοβολούμενους ιστούς;

Απάντηση:

• Ανάλογα με την επίδραση που έχουν στους ακτινοβολούμενους ιστούς, τα Laser χωρίζονται σε (σελ. 70):
• α. Αιμοστατικά Laser: η ακτινοβολία τους απορροφάται από την αιμοσφαιρίνη, προκαλώντας έντονη τοπική αιματική στάση και πήξη. β. Υψηλής έντασης - «Ζεστά» Laser: προκαλούν έντονη αύξηση της θερμοκρασίας και καταστρέφουν επιλεκτικά τους ιστούς ανάλογα με την απορροφητικότητά τους στην ακτινοβολία· χρησιμοποιούνται για χειρουργικές τομές και καυτηριασμούς (καλός έλεγχος τομής, άσηπτη ακτίνα, ταυτόχρονος καυτηριασμός, λιγότερες ουλές) — όχι στην αποκατάσταση. γ. «Κρύα» ή θεραπευτικά Laser (cold Laser): χαμηλής έντασης, χρησιμοποιούνται στη φυσικοθεραπεία γιατί έχει αποδειχθεί ότι έχουν βιοδιεγερτική δράση και βοηθούν στην επούλωση των τραυμάτων. Δεν έχει διατυπωθεί σαφής μηχανισμός· λόγω του περιορισμένου βάθους διείσδυσης-θέρμανσης, τα αποτελέσματα πιθανώς συμβαίνουν σε κυτταρικό επίπεδο με φωτοχημικά μέσα — διεγείρουν ή αναχαιτίζουν βιοχημικές δραστηριότητες μεταβάλλοντας την ενδοκυτταρική επικοινωνία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αιμοστατικά (απορρόφηση από αιμοσφαιρίνη → στάση-πήξη), υψηλής έντασης «ζεστά» (θέρμανση, επιλεκτική καταστροφή — χειρουργική), «κρύα»/θεραπευτικά χαμηλής έντασης (βιοδιέγερση, επούλωση — φυσικοθεραπεία).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Laser στη φυσικοθεραπεία

Ερώτηση: Ποια είδη Laser χρησιμοποιούμε για φυσικοθεραπευτικούς σκοπούς και γιατί;

Απάντηση:

• Για φυσικοθεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούμε κυρίως τα cold Laser — τα «κρύα», χαμηλής έντασης θεραπευτικά Laser (σελ. 70, 74, 77). Ως προς το ενεργό υλικό, μόνο στερεά και αέρια: συνήθως He-Ne (μικρής ισχύος 0,5-50 mW, κόκκινο φως, λιγότερο βαθιά διείσδυση) και Ga-Al-As / Ga-As (μέσης ισχύος, υπέρυθρο ~950 nm, βαθύτερη διείσδυση)· στις συσκευές σάρωσης-στυλό μήκη κύματος 650, 809, 905 nm.
• Γιατί: τα χαμηλής έντασης Laser χρησιμοποιούνται στην αποκατάσταση γιατί έχει αποδειχθεί α) ότι αυτή η μορφή ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας είναι βιοδιεγερτική (αύξηση ATP-μεταβολισμού, μικροαγγειοδιαστολή, αύξηση μακροφαγικής-ινοβλαστικής δραστηριότητας, κυτταρική αναγέννηση) και β) ότι βοηθάει στην επούλωση των τραυμάτων, χωρίς να θερμαίνουν ή να καταστρέφουν ιστούς. Αντίθετα, τα υψηλής έντασης «ζεστά» Laser θερμαίνουν και καταστρέφουν επιλεκτικά ιστούς — χρησιμοποιούνται για χειρουργικές τομές και καυτηριασμούς, όχι στην αποκατάσταση. Η κλινική δράση των cold Laser: αναγέννηση κυττάρων, βελτίωση κυκλοφορίας, αντιφλεγμονώδης-αποιδηματική επίδραση, μείωση πόνου (σελ. 72).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα «κρύα» (cold) χαμηλής έντασης Laser, με ενεργό υλικό στερεό ή αέριο (He-Ne, Ga-Al-As)· γιατί είναι βιοδιεγερτικά και βοηθούν στην επούλωση χωρίς θέρμανση-καταστροφή ιστών, σε αντίθεση με τα «ζεστά» χειρουργικά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Επίδραση στον οστίτη ιστό

Ερώτηση: Ποια η επίδραση της ακτινοβολίας Laser στον οστίτη ιστό;

Απάντηση:

• Όταν ένα κάταγμα ακτινοβολείται με Laser, μειώνεται σημαντικά ο χρόνος πόρωσής του (σελ. 72).
• Ο μηχανισμός: η ακτινοβολία των Laser αυξάνει τη δραστηριότητα των οστεοβλαστών και βελτιώνει την αιματική κυκλοφορία στην περιοχή του κατάγματος (μικροαγγειοδιαστολή → περισσότερο οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες, καλύτερη απομάκρυνση μεταβολικών προϊόντων). Γι' αυτό τα κατάγματα περιλαμβάνονται στις ενδείξεις (σελ. 73) και το βιβλίο τονίζει «τη σημαντική προσφορά της ακτινοβολίας Laser στην επιτάχυνση της πόρωσης ενός κατάγματος»· παράδειγμα: κάταγμα κνήμης με Laser και ταυτόχρονα μαγνητικά πεδία (σελ. 88). Προσοχή όμως στις επιφυσιακές γραμμές των παιδιών (προφυλάξεις).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μειώνει σημαντικά τον χρόνο πόρωσης των καταγμάτων, αυξάνοντας τη δραστηριότητα των οστεοβλαστών και βελτιώνοντας την αιματική κυκλοφορία στην περιοχή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Επίδραση στο δέρμα

Ερώτηση: Ποια η επίδραση της ακτινοβολίας Laser στο δέρμα;

Απάντηση:

• Με τη βοήθεια της ακτινοβολίας Laser μπορούμε να αλλάξουμε την αισθητική εικόνα του δέρματος στην περιοχή εφαρμογής (σελ. 71).
• Αυτό συμβαίνει γιατί η ακτινοβολία Laser προκαλεί αύξηση της έκκρισης κολλαγόνου και ελαστίνης. Οι δύο αυτές ουσίες, ως δομικά συστατικά του δέρματος, βοηθούν τις ρυτίδες, τις μετατραυματικές ουλές, τα σημάδια της ακμής, της ψωρίασης, του έρπητα και γενικά τις μορφολογικές ανωμαλίες του δέρματος να αλλάξουν την αισθητική τους εικόνα και να αναζωογονηθούν. Επιπλέον, η βιοδιεγερτική δράση (αναγέννηση-ανάπλαση κυττάρων, μικροαγγειοδιαστολή, αύξηση ινοβλαστικής δραστηριότητας) επιταχύνει την επούλωση ανοικτών τραυμάτων και ελκών του δέρματος — κατακλίσεις, δερματικά έλκη και χειρουργικές τομές είναι βασικές ενδείξεις (σελ. 72-73, 83). Παρενέργειες σε λάθος χρήση: ήπιο ερύθημα, μυρμηκίαση, κάψιμο, εξάνθημα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αυξάνει την έκκριση κολλαγόνου και ελαστίνης → αναζωογόνηση-βελτίωση της αισθητικής εικόνας (ρυτίδες, ουλές, σημάδια ακμής-ψωρίασης-έρπητα) και επιτάχυνση επούλωσης τραυμάτων-ελκών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Θεραπευτική δράση

Ερώτηση: Πού οφείλεται η μεγάλη θεραπευτική δράση της ακτινοβολίας Laser; Τι προκαλεί στην περιοχή που εφαρμόζεται;

Απάντηση:

• Κλινικές μελέτες έδειξαν ότι τα φυσικοθεραπευτικά (cold) Laser έχουν πολύ καλά αποτελέσματα σε ορισμένες παθολογικές καταστάσεις. Η υψηλή θεραπευτική τους δράση οφείλεται κυρίως (σελ. 72):
• α. Στην αναγέννηση και ανάπλαση των κυττάρων της πάσχουσας περιοχής που προκαλεί η ακτινοβολία. β. Στη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος τοπικά στην περιοχή εφαρμογής (μικροαγγειοδιαστολή). γ. Στην αντιφλεγμονώδη και αποιδηματική επίδραση στην πάσχουσα περιοχή. δ. Στη μείωση του πόνου (αναστολή των αισθητικών ινών πόνου — περιφερική αναλγησία).
• Τι προκαλεί στην περιοχή (σελ. 71-72): αύξηση παραγωγής ATP και μεταβολισμού, μείωση κυτταρικού pH, αντιδράσεις στην κυτταρική μεμβράνη (κανάλια ασβεστίου) → αύξηση μακροφαγικής, ινοβλαστικής και λεμφικής δραστηριότητας· αύξηση νευρικής αγωγιμότητας-αναγέννησης νεύρων· μικροαγγειοδιαστολή → περισσότερο οξυγόνο-θρεπτικά, απομάκρυνση μεταβολιτών → επιτάχυνση αναγέννησης ιστών. Έτσι ενδείκνυται σε οξείες και χρόνιες κακώσεις μυών-τενόντων-συνδέσμων, ανοικτά τραύματα-έλκη και κατάγματα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην αναγέννηση-ανάπλαση των κυττάρων, τη βελτίωση της τοπικής κυκλοφορίας, την αντιφλεγμονώδη-αποιδηματική δράση και τη μείωση του πόνου· τοπικά: αύξηση ATP-μεταβολισμού, μείωση pH, μεταβολές μεμβράνης, αύξηση μακροφάγων-ινοβλαστών, μικροαγγειοδιαστολή, επιτάχυνση επούλωσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Αντενδείξεις Laser

Ερώτηση: Σε ποιες περιπτώσεις αντενδείκνυται η ακτινοβολία με Laser;

Απάντηση:

• Η εφαρμογή της ακτινοβολίας Laser αντενδείκνυται στις παρακάτω περιπτώσεις (σελ. 73-75):
• 1. Σε άμεση επαφή με τα μάτια.
  2. Σε διάστημα 4-6 μηνών μετά από ακτινοθεραπεία, γιατί η τελευταία αυξάνει την ευπάθεια των ιστών σε κακοήθειες και σε εγκαύματα.
  3. Σε αιμορραγικές καταστάσεις, γιατί προκαλεί περαιτέρω αγγειοδιαστολή.
  4. Τοπικά σε ενδοκρινείς αδένες, γιατί λόγω της επίδρασης σε κυτταρικό επίπεδο μπορεί να διαφοροποιήσει τη λειτουργία τους.
  5. Σε κακοήθεις νεοπλασίες.
  6. (Ανακεφαλαίωση) Σε εγκύους — κοντά στην κοιλιά.
• Προφυλάξεις — ιδιαίτερη επιφυλακτικότητα σε: επιληψία, πυρετό, εγκύους στην οσφύ, έμμηνο ρύση, γονάδες εμβρύου, επιφυσιακές γραμμές παιδιών, διαταραχή προσανατολισμού, περιοχές με μειωμένη ευαισθησία, μολυσμένους ιστούς, συμπαθητικά γάγγλια, καρδιακή περιοχή καρδιοπαθών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άμεση επαφή με τα μάτια, 4-6 μήνες μετά ακτινοθεραπεία, αιμορραγικές καταστάσεις, ενδοκρινείς αδένες, κακοήθεις νεοπλασίες, έγκυοι κοντά στην κοιλιά· επιφυλακτικότητα σε επιληψία, πυρετό, επιφύσεις παιδιών, μολύνσεις, καρδιοπαθείς κ.ά.

Κριτήρια αξιολόγησης: