Λύσεις — Κεφάλαιο 1 (Ερωτήσεις σελ. 24) – ΗΛΕΚΤΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 1 (Ερωτήσεις σελ. 24)

Απαντήσεις στις 6 ερωτήσεις του κεφαλαίου 1.

Ερώτηση 1 — Φυσιολογικές αντιδράσεις

Ερώτηση: Ποιες οι φυσιολογικές αντιδράσεις του οργανισμού στην αύξηση της θερμοκρασίας;

Απάντηση:

• Οι φυσιολογικές αντιδράσεις του οργανισμού στην αύξηση της θερμοκρασίας, κυρίως στην περιοχή που εφαρμόζεται, είναι (σελ. 15):
• α. Αύξηση της αιματικής ροής και της οξυγόνωσης (τοπική αγγειοδιαστολή, ταχύτερη αποδέσμευση οξυγόνου από την οξυαιμοσφαιρίνη). β. Αύξηση της ενζυματικής δραστηριότητας και του μεταβολισμού (κατά 13% για κάθε βαθμό, μέσα στα θεραπευτικά όρια). γ. Αύξηση της ταχύτητας νευρικής αγωγής των ερεθισμάτων (αύξηση διαπερατότητας της μεμβράνης των νευρικών ινών). δ. Αύξηση της ικανότητας διάτασης των κολλαγόνων ινών (ελαστικότητα, αντοχή, εύρος τροχιάς). ε. Μείωση του μυϊκού σπασμού και του πόνου (ελάττωση διεγερσιμότητας των δευτερευουσών κεντρομόλων ινών, απομάκρυνση μεταβολικών παραγόντων). στ. Μείωση της δυσκαμψίας των αρθρώσεων (αύξηση εύρους κίνησης). ζ. Μείωση του οιδήματος και της φλεγμονής (μετά το οξύ στάδιο — καλή κυκλοφορία, θρέψη, απομάκρυνση προϊόντων μεταβολισμού).
• Γενικότερα, εκτός από την περιοχή εφαρμογής, η θερμοθεραπεία μπορεί να προκαλέσει α. γενική (αντανακλαστική) αγγειοδιαστολή και β. αν εφαρμοσθεί στο δέρμα των πελμάτων (θερμό ποδόλουτρο), αύξηση της κυκλοφορίας στα όργανα της ελάσσονος πυέλου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αύξηση αιματικής ροής-οξυγόνωσης, ενζυματικής δραστηριότητας-μεταβολισμού, ταχύτητας νευρικής αγωγής, διατατικότητας κολλαγόνου· μείωση μυϊκού σπασμού-πόνου, δυσκαμψίας αρθρώσεων, οιδήματος-φλεγμονής· γενικά αντανακλαστική αγγειοδιαστολή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Αιματική ροή και οξυγόνωση

Ερώτηση: Πώς επηρεάζεται η τοπική αιματική ροή και οξυγόνωση από την τοπική αύξηση της θερμοκρασίας;

Απάντηση:

• Η αύξηση της θερμοκρασίας προκαλεί αύξηση της ροής του αίματος στη θερμαινόμενη περιοχή, λόγω της τοπικής αγγειοδιαστολής που προκαλείται. Η αγγειοδιαστολή οφείλεται σε μείωση του τόνου και συνεπώς χαλάρωση των λείων μυϊκών ινών των αρτηριών (σελ. 16-17).
• Επίσης, η αύξηση της θερμοκρασίας προκαλεί αστάθεια των δεσμών της οξυαιμοσφαιρίνης, με αποτέλεσμα το οξυγόνο να αποδεσμεύεται στους ιστούς με μεγαλύτερη ταχύτητα απ' ό,τι σε φυσιολογική θερμοκρασία. Η ιδιότητα αυτή, σε συνδυασμό με την αύξηση της τοπικής κυκλοφορίας, έχει ως αποτέλεσμα τη γρηγορότερη ανάπλαση των τραυματισμένων ιστών και την επιτάχυνση της δημιουργίας ουλώδους ιστού. Το φαινόμενο είναι εντονότερο στους επιφανειακούς ιστούς, όπου η θερμοκρασία αυξάνεται άμεσα και η τοπική αιμάτωση είναι μεγαλύτερη.
• Πρακτικά, ο θεραπευτής πρέπει να εκτιμά τη χρονική στιγμή εφαρμογής: στο οξύ στάδιο ενός τραυματισμού η περαιτέρω αύξηση της αιματικής ροής δεν ωφελεί — η θερμότητα εφαρμόζεται μακροπρόθεσμα, μετά το οξύ στάδιο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αυξάνονται: αγγειοδιαστολή από χαλάρωση των λείων μυϊκών ινών των αρτηριών → αύξηση ροής· αστάθεια δεσμών οξυαιμοσφαιρίνης → ταχύτερη αποδέσμευση οξυγόνου· ταχύτερη ανάπλαση ιστών, εντονότερα επιφανειακά· όχι στο οξύ στάδιο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Κολλαγόνες ίνες

Ερώτηση: Τι προκαλεί η τοπική αύξηση της θερμοκρασίας στις κολλαγόνες ίνες ;

Απάντηση:

• Οι κολλαγόνες ίνες είναι το βασικό συστατικό του συνδετικού ιστού, που σχηματίζει έλυτρα μυών, περιτονίες, μεμβράνες, συνδέσμους και τένοντες· ό,τι επηρεάζει το κολλαγόνο επηρεάζει τη συμπεριφορά συνδέσμων, τενόντων, αρθρικού θυλάκου και υμένα. Κύριες ιδιότητές τους: α. μεγάλη αντοχή στις εκτατικές δυνάμεις και β. σχετική έλλειψη εκτατικότητας (σελ. 18).
• Η αύξηση της θερμοκρασίας των κολλαγόνων ινών αυξάνει τη διατατική τους ικανότητα και την αντοχή τους σε ελκτικές δυνάμεις. Αποτέλεσμα: οι δομές που είναι πλούσιες σε κολλαγόνο, όταν θερμαίνονται, αυξάνουν την ελαστικότητά τους, την αντοχή τους και το εύρος τροχιάς τους. Η αντίδραση αυτή είναι πολύ σημαντική για την πρόληψη και την αποκατάσταση των τραυματισμών (και για την αντιμετώπιση της δυσκαμψίας — γι' αυτό η θέρμανση προηγείται διατάσεων και κινητοποίησης).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αυξάνει τη διατατική τους ικανότητα και την αντοχή σε ελκτικές δυνάμεις → μεγαλύτερη ελαστικότητα, αντοχή και εύρος τροχιάς των δομών με κολλαγόνο (σύνδεσμοι, τένοντες, θύλακας).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Δύσκαμπτη άρθρωση

Ερώτηση: Ποιες μεταβολές γίνονται σε μια άρθρωση όταν δεν κινείται σε όλο το εύρος της κίνησής της και ποια η επίδραση της αύξησης τής θερμοκρασίας ;

Απάντηση:

• Δύσκαμπτη χαρακτηρίζεται μια άρθρωση όταν, για οποιαδήποτε αιτία, περιορίζεται το φυσιολογικό εύρος τροχιάς της. Ο περιορισμός της κινητικότητας έχει ως αποτέλεσμα (σελ. 19):
  • συρρίκνωση των περιαρθρικών στοιχείων της περιοχής (σύνδεσμοι, τένοντες, αρθρικός θύλακας, αρθρικός υμένας),
  • ανάπτυξη συμφύσεων,
  • περαιτέρω μείωση της εκτατικότητας των κολλαγόνων ινών. Μετά από τραυματισμό, ο μυϊκός σπασμός και η ανάπτυξη ουλώδους συνδετικού ιστού περιορίζουν με τη σειρά τους την κινητικότητα.
• Σκοπός της φυσικοθεραπείας είναι η αύξηση του εύρους κίνησης και η αποκατάσταση στα φυσιολογικά όρια. Η αύξηση της θερμοκρασίας μιας άρθρωσης βοηθά σημαντικά στην αύξηση του εύρους κίνησής της, γιατί προκαλεί αύξηση της διατατικότητας των κολλαγόνων ινών και μείωση του μυϊκού σπασμού στην περιοχή. Έτσι, ένα βήμα κατά της δυσκαμψίας είναι η θέρμανση της περιοχής, που ακολουθείται από κινησιοθεραπεία, διατάσεις και κινητοποίηση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συρρίκνωση περιαρθρικών στοιχείων (σύνδεσμοι, τένοντες, θύλακας, υμένας), συμφύσεις, μείωση εκτατικότητας κολλαγόνου, σπασμός και ουλώδης ιστός μετά τραυματισμό· η θέρμανση αυξάνει τη διατατικότητα του κολλαγόνου και μειώνει τον σπασμό → αύξηση εύρους κίνησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Ενδείξεις θερμοθεραπείας

Ερώτηση: Αναφέρατε πέντε περιπτώσεις όπου ενδείκνυνται η εφαρμογή της θερμοθεραπείας.

Απάντηση:

• Η τοπική αύξηση της θερμοκρασίας ενδείκνυται (σελ. 21) — ενδεικτικά πέντε περιπτώσεις:

• 1. Μετατραυματικές αρθροπάθειες.
  2. Αγκυλωμένες - δύσκαμπτες αρθρώσεις.
  3. Εκφυλιστικές αρθροπάθειες.
  4. Χρόνιες τενοντίτιδες.
  5. Φλεγμονές μικρής ή μεγάλης έκτασης, μετά το οξύ στάδιο.

  Άλλες ενδείξεις: χρόνια οιδήματα, χρονίζοντα διαστρέμματα, μυϊκές θλάσεις-υπερδιατάσεις μετά το οξύ στάδιο (για μείωση σπασμού-πόνου), συμφύσεις-συρρικνώσεις μαλακών μορίων, χρόνιες οσφυαλγίες-ισχιαλγίες, αυχενική σπονδυλαρθροπάθεια μετά το οξύ στάδιο, χρόνιες θυλακίτιδες-επικονδυλίτιδες, χρόνια αιματώματα, και (στη γενικότερη περιοχή, όχι τοπικά) δερματολογικές και γυναικολογικές παθήσεις. Γενικός κανόνας: χρόνιες παθήσεις ή κακώσεις του μυοσκελετικού συστήματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Π.χ. μετατραυματικές αρθροπάθειες, δύσκαμπτες αρθρώσεις, εκφυλιστικές αρθροπάθειες, χρόνιες τενοντίτιδες, φλεγμονές μετά το οξύ στάδιο (επίσης χρόνια οιδήματα, χρονίζοντα διαστρέμματα, συμφύσεις, χρόνιες οσφυαλγίες κ.ά.).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Αντενδείξεις θερμοθεραπείας

Ερώτηση: Σε ποιες περιπτώσεις αντενδείκνυνται οι εφαρμογές της θερμοθεραπείας;

Απάντηση:

• Η τοπική αύξηση της θερμοκρασίας αντενδείκνυται στις εξής περιπτώσεις (σελ. 21):

• 1. Στο οξύ στάδιο όλων των τραυματισμών (επιδείνωση οιδήματος — ενδείκνυται κρυοθεραπεία).
  2. Σε αγγειακά προβλήματα (κιρσοί, θρομβώσεις, φλεβίτιδες).
  3. Σε μειωμένη αίσθηση ή υπερευαισθησία στο θερμό.
  4. Σε παθήσεις οργάνων (π.χ. έλκος στομάχου).
  5. Σε δερματολογικές παθήσεις (ξηροδερμία, οξύ έκζεμα κ.λπ.).
  6. Σε λεμφικά οιδήματα.
  7. Σε κακοήθεις όγκους, για τον κίνδυνο μεταστάσεων.
  8. Σε αιμορραγικές διαθέσεις.
  9. Στις εγκύους πλησίον του εμβρύου.
  10. Στην έμμηνο ρύση.
  11. Στην πολύ μικρή και αρκετά μεγάλη ηλικία, λόγω διαταραχής της θερμορύθμισης.
  12. Σε ασθενείς με παθολογικές διαταραχές της αρτηριακής πίεσης (ορθοστατική υπόταση κ.λπ.) — αφορά την αύξηση θερμοκρασίας μεγάλης επιφάνειας του σώματος.

  Συνοπτικά (Ανακεφαλαίωση): αντενδείκνυται σε περιοχές με μειωμένη αιμάτωση (ισχαιμικές) ή μειωμένη αισθητικότητα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οξύ στάδιο τραυματισμών, αγγειακά προβλήματα, διαταραχές αισθητικότητας στο θερμό, παθήσεις οργάνων, δερματολογικές παθήσεις, λεμφικά οιδήματα, κακοήθεις όγκοι, αιμορραγικές διαθέσεις, εγκυμοσύνη (κοντά στο έμβρυο), έμμηνος ρύση, ακραίες ηλικίες, διαταραχές αρτηριακής πίεσης.

Κριτήρια αξιολόγησης: