Λύσεις — Κεφάλαιο 7 (Ερωτήσεις σελ. 101-102) – ΗΛΕΚΤΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 7 (Ερωτήσεις σελ. 101-102)

Απαντήσεις στις 9 ερωτήσεις του κεφαλαίου 7.

Ερώτηση 1 — Ορισμός και συχνότητες

Ερώτηση: Τι είναι οι διαθερμίες μικροκυμάτων και ποιές συχνότητες χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς;

Απάντηση:

• Διαθερμίες μικροκυμάτων ονομάζονται οι συσκευές που εκπέμπουν μικροκυματική ακτινοβολία με σκοπό την αύξηση της θερμοκρασίας στους ιστούς του σώματος (σελ. 92). Τα μικροκύματα είναι μορφή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με μεγαλύτερη συχνότητα και μικρότερο μήκος κύματος από αυτά της διαθερμίας βραχέων κυμάτων· ανήκουν στα μέσα εν τω βάθει θέρμανσης (μετατροπή ενέργειας σε θερμότητα σε βάθος > 10 mm).

• Θεραπευτικές συχνότητες:

  • 915 MHz με μήκος κύματος 33 cm (βαθύτερη θέρμανση, τεχνική επαφής)
  • 2456 MHz με μήκος κύματος 12,2 cm (η συχνότερη — οι περισσότερες συσκευές· επιφανειακότερη θέρμανση, τεχνική από απόσταση)

  Η θεραπευτική δράση οφείλεται στην εκλεκτική απορρόφηση από ιστούς με μεγάλη περιεκτικότητα σε νερό (μυϊκός ιστός)· η ενέργεια εφαρμόζεται μέσω ειδικής κεφαλής εκπομπής (κατευθυντήρας-ανακλαστήρας, ουσιαστικά κεραία) σε απόσταση ή σε επαφή με το δέρμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συσκευές που εκπέμπουν μικροκυματική (ηλεκτρομαγνητική) ακτινοβολία για θέρμανση των ιστών σε βάθος· συχνότητες 915 MHz (λ 33 cm) και 2456 MHz (λ 12,2 cm).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Φυσιολογικά αποτελέσματα

Ερώτηση: Ποια είναι τα φυσιολογικά αποτελέσματα που προκύπτουν από την εφαρμογή της διαθερμίας μικροκυμάτων;

Απάντηση:

• Τα φυσιολογικά αποτελέσματα είναι παρόμοια με αυτά των άλλων θερμοθεραπευτικών μέσων (σελ. 93):
• 1. Εντοπισμένη αύξηση της θερμοκρασίας, ιδιαίτερα στον μυϊκό ιστό αλλά και στις αρθρώσεις που καλύπτονται από μικρού πάχους μαλακούς ιστούς.
  2. Αύξηση της αιματικής καθώς και της λεμφικής κυκλοφορίας.
  3. Αύξηση της μεταβολικής δραστηριότητας και αντιφλεγμονώδης δράση.
  4. Μείωση της αισθητικής και κινητικής νευρικής αγωγιμότητας (αναλγητική και μυοχαλαρωτική δράση).
  5. Αύξηση του ιδρώτα και της τοπικής έκκρισης των αδένων.
  6. Μείωση της σκληρότητας των αρθρώσεων, λόγω της θετικής επίδρασης στην εκτασιμότητα του κολλαγόνου ιστού.
  7. Αύξηση των καρδιακών παλμών και των αναπνοών και ελάττωση της αρτηριακής πίεσης (σε εκτεταμένη εφαρμογή).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εντοπισμένη θέρμανση (μύες), αύξηση αιματικής-λεμφικής κυκλοφορίας, αύξηση μεταβολισμού-αντιφλεγμονώδης δράση, αναλγησία-μυοχάλαση (μείωση νευρικής αγωγιμότητας), εφίδρωση, μείωση σκληρότητας αρθρώσεων, ταχυκαρδία-ταχύπνοια-πτώση πίεσης σε εκτεταμένη εφαρμογή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Είδη ανακλαστήρων και πεδίο

Ερώτηση: Ποια είναι τα είδη των ανακλαστήρων και πώς διαμορφώνεται το σχήμα και η ένταση του παραγόμενου πεδίου ανάλογα με τον τύπο ανακλαστήρα που χρησιμοποιείται;

Απάντηση:

• Οι ειδικές κεφαλές εκπομπής ονομάζονται ανακλαστήρες ή κατευθυντήρες. Υπάρχουν 2 (και ένας νεότερος τρίτος) τύποι (σελ. 93-94):
• α. Ημισφαιρικοί ανακλαστήρες: αντένα προσαρμοσμένη σε ημισφαιρικό ανακλαστήρα· 2 μεγέθη — διάμετρος 9,3 cm και 15,3 cm. Το κύμα εκπέμπεται έτσι ώστε η ένταση του πεδίου στην περιφέρεια του ανακλαστήρα να είναι διπλάσια από αυτή στο κέντρο του· το μέγεθος της θεραπευόμενης περιοχής είναι περίπου ίσο με τη διάμετρο του ανακλαστήρα (εξαρτάται και από την απόσταση από το δέρμα). β. Γωνιώδεις ανακλαστήρες: ράβδος-κεραία σε γωνιώδη ανακλαστήρα· 2 μεγέθη — κεραία 6,1 cm και 12,2 cm. Το πεδίο είναι ωοειδούς μορφής, ίσου περίπου μεγέθους με τον ανακλαστήρα (εξαρτάται από την απόσταση), και η ένταση στο κέντρο είναι διπλάσια από αυτή στην περιφέρεια. γ. Πτυσσόμενο τύμπανο: τρίτος, νεότερος τύπος, για καλύτερη εφαρμογή σε αυχένα, οσφυϊκή μοίρα κ.λπ. — το πεδίο «περικυκλώνει» τη θεραπευόμενη περιοχή και επιτυγχάνεται καλύτερη θέρμανσή της.
• Το μέγεθος της θεραπευόμενης περιοχής καθορίζεται από το μέγεθος του ανακλαστήρα και την απόστασή του από το δέρμα (μεγαλύτερη απόσταση → μεγαλύτερο πεδίο, περισσότερη απαιτούμενη ενέργεια).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ημισφαιρικοί (9,3/15,3 cm — ένταση περιφέρειας διπλάσια του κέντρου, περιοχή ≈ διάμετρος), γωνιώδεις (κεραία 6,1/12,2 cm — ωοειδές πεδίο, ένταση κέντρου διπλάσια της περιφέρειας) και πτυσσόμενο τύμπανο (πεδίο που περικυκλώνει την περιοχή)· μέγεθος πεδίου κατά ανακλαστήρα και απόσταση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Άμεση επαφή — πλεονεκτήματα, προϋποθέσεις

Ερώτηση: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της τεχνικής της άμεσης εφαρμογής ανακλαστήρα και δέρματος; Ποιες προϋποθέσεις πρέπει να υπάρχουν ώστε να είναι πιο αποτελεσματική η εφαρμογή αυτής της τεχνικής;

Απάντηση:

• Πλεονεκτήματα της απευθείας επαφής ανακλαστήρα-δέρματος (σελ. 94-95):
  • Μεγαλύτερη συγκέντρωση της ακτινοβολούμενης ενέργειας στη θεραπευόμενη περιοχή (μικρό ποσό διαχέεται στον γύρω χώρο).
  • Μεγαλύτερη αγωγιμότητα της ενέργειας προς τον ασθενή.
  • Με εφαρμοστή ψυχρού αέρα ο ασθενής δέχεται πιο ευχάριστα τη θερμότητα και θερμαίνονται αποτελεσματικότερα οι εν τω βάθει ιστοί — μυϊκές κατασκευές σε βάθος 4 cm ή και περισσότερο, κοντά σε οστά και αρθρώσεις, ακόμη και ενδοαρθρικές κατασκευές.
• Προϋποθέσεις για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα:
  1. Εφαρμοστής ψυχρού αέρα προσαρμοσμένος στον ανακλαστήρα, που «ψύχει» την επιφάνεια του δέρματος και αποφεύγει την υπερβολική θέρμανση των επιπολής ιστών.
  2. Χρήση της χαμηλότερης διαθέσιμης συχνότητας, των 915 MHz: μεγαλύτερο βάθος διείσδυσης από τα 2456 MHz και λιγότερη ανάκλαση στην επιφάνεια του δέρματος.
  3. Κάθετη πρόσπτωση (90°) της ακτινοβολίας, ώστε να μην αυξάνεται η ανάκλαση.
  4. Πλαστικό προστατευτικό κάλυμμα πάντα στην κεφαλή (αλλιώς έγκαυμα από την επαφή) και περιοχή ξηρή, γυμνή, χωρίς μέταλλα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πλεονεκτήματα: μεγαλύτερη συγκέντρωση ενέργειας (μικρή διάχυση), μεγαλύτερη αγωγιμότητα, θέρμανση σε βάθος ≥ 4 cm και ενδοαρθρικά· προϋποθέσεις: εφαρμοστής ψυχρού αέρα, συχνότητα 915 MHz, κάθετη πρόσπτωση, προστατευτικό κάλυμμα κεφαλής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Απόσταση ανακλαστήρα-δέρματος

Ερώτηση: Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η απόσταση που αφήνουμε μεταξύ ανακλαστήρα και δέρματος όταν χρησιμοποιούμε αυτήν την τεχνική;

Απάντηση:

• Στην εφαρμογή από απόσταση (συνήθως με 2456 MHz) η απόσταση εξαρτάται (σελ. 92, 95, 98):
• • Από τον τύπο και το μέγεθος του ανακλαστήρα: ελάχιστη απόσταση 2-3 cm για όλους τους τύπους· μέγιστη 5 cm για τον μικρό ημισφαιρικό και 15 cm για τον μεγάλο γωνιώδη.
  • Από την έκταση της θεραπευόμενης περιοχής: όσο μεγαλύτερη η απόσταση, τόσο αυξάνει η έκταση του πεδίου — άρα οι κεφαλές εφαρμόζονται σε μικρή απόσταση για μικρές, εντοπισμένες περιοχές και σε μεγαλύτερη όταν αυξάνεται η επιφάνεια.
  • Από την ένταση-παροχή ενέργειας: μεγαλύτερη απόσταση απαιτεί μεγαλύτερη ένταση (μικρές περιοχές: κοντά, με ένταση 15-20% της μέγιστης).
  • Από τη συχνότητα: στα 2456 MHz η εφαρμογή γίνεται από απόσταση, ενώ η άμεση επαφή συνδυάζεται με τα 915 MHz.
  • Από τη γωνία πρόσπτωσης: ο ανακλαστήρας τοποθετείται πάντα κάθετα (90°) στην επιφάνεια — σε άλλη γωνία αυξάνεται η ανάκλαση.
  • Οδηγός σε κάθε περίπτωση η αίσθηση ευχάριστης ζέστης του ασθενή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από τον τύπο-μέγεθος ανακλαστήρα (ελάχιστη 2-3 cm, μέγιστη 5 cm μικρός ημισφαιρικός / 15 cm μεγάλος γωνιώδης), την έκταση της περιοχής (μεγαλύτερη → μεγαλύτερη απόσταση και ένταση), τη συχνότητα (2456 από απόσταση) και την κάθετη πρόσπτωση· οδηγός η αίσθηση του ασθενή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — 915 MHz vs 2456 MHz

Ερώτηση: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά και οι επιδράσεις της ακτινοβολίας των 915 ΜΗΖ και των 2456 ΜΗΖ;

Απάντηση:

• 915 MHz (λ = 33 cm) (σελ. 95-97):
  1. Μικρή ανάκλαση της ακτινοβολίας στην επιφάνεια του δέρματος → μεγάλο ποσοστό περνά μέσα από δέρμα και υποδόριο λίπος στις βαθύτερες κατασκευές.
  2. Ποσοστό απορροφούμενης ενέργειας 30-40%, ανεξάρτητα από το πάχος του δέρματος και του υποδόριου λίπους.
  3. Μικρός κίνδυνος ανάπτυξης «θερμών κηλίδων» (μειωμένη ανάκλαση στην επιφάνεια του οστού).
  4. Θέρμανση των εν τω βάθει ιστών — βάθος διείσδυσης που μπορεί να ξεπεράσει τα 4 cm (κυρίως μυϊκός ιστός)· χρησιμοποιείται με την τεχνική άμεσης επαφής.
• 2456 MHz (λ = 12,2 cm):
  1. Μεγάλη ανάκλαση της ακτινοβολίας.
  2. Ποσοστό απορροφούμενης ενέργειας 20-100%, ανάλογα με το πάχος δέρματος και υποδόριου λίπους (όσο παχύτερο, τόσο μικρότερη απορρόφηση) — δύσκολη η εκτίμηση.
  3. Μεγάλος κίνδυνος ανάπτυξης «θερμών κηλίδων» στον ενδιάμεσο χώρο οστού-μυών.
  4. Θέρμανση επιπολής ιστών κατά βάση (δέρμα, υποδόριο λίπος)· η καλύτερη για επιφανειακές κατασκευές ή περιοχές με πολύ λεπτό λίπος. Οι περισσότερες συσκευές λειτουργούν στα 2456 MHz με εφαρμογή από απόσταση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 915 MHz: μικρή ανάκλαση, απορρόφηση 30-40% ανεξάρτητα από πάχος, μικρός κίνδυνος θερμών κηλίδων, θέρμανση σε βάθος > 4 cm· 2456 MHz: μεγάλη ανάκλαση, απορρόφηση 20-100% κατά πάχος δέρματος-λίπους, μεγάλος κίνδυνος θερμών κηλίδων, θέρμανση επιπολής ιστών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Θέρμανση δέρματος, μυών, πίσω από οστά

Ερώτηση: Πώς διαφοροποιείται η θέρμανση του δέρματος, των μυικών κατασκευών και των περιοχών πίσω από τα οστά ανάλογα με τη συχνότητα της μικροκυματικής διαθερμίας που χρησιμοποιείται;

Απάντηση:

• Οι ιστοί με μεγάλη συγκέντρωση νερού (μύες) απορροφούν περισσότερη μικροκυματική ενέργεια από τα οστά, άρα θερμαίνονται περισσότερο (σελ. 97):

• • Δέρμα και υποδόριο λίπος: απορροφούν μεγάλο ποσοστό ενέργειας και θερμαίνονται έντονα όταν χρησιμοποιείται η συχνότητα των 2456 MHz, γιατί τότε παρατηρείται σημαντική ανάκλαση στον χώρο ανάμεσα στο υποδόριο λίπος και τις μυϊκές στιβάδες, με αποτέλεσμα σημαντικό ποσό ενέργειας να μετατρέπεται σε θερμότητα στον υποδόριο χώρο. Στα 915 MHz η ανάκλαση είναι μικρή και η ενέργεια περνά βαθύτερα.
  • Μυϊκές κατασκευές: θερμαίνονται καλύτερα με 2456 MHz σε περιοχή με πολύ μικρό στρώμα δέρματος-λίπους ή με 915 MHz (30-40% απορρόφηση ανεξαρτήτως πάχους, βάθος > 4 cm). Συνθήκες καλύτερης θέρμανσης όταν κάτω από τον μυ, σε απόσταση ~1 cm, υπάρχει οστό — η ανάκλαση πάνω στο οστό αυξάνει τη θερμότητα στην περιοχή.
  • Περιοχές πίσω από τα οστά: λόγω της μεγάλης ανάκλασης στην επιφάνεια του οστού πολύ μικρή ποσότητα ενέργειας φτάνει πίσω από αυτό, ιδιαίτερα στα 2456 MHz αλλά ακόμη και στα 915 MHz. Γι' αυτό, όταν θέλουμε να θερμάνουμε μια άρθρωση, την εκθέτουμε από όλες τις πλευρές της.

  Τα σπλάχνα (στομάχι, συκώτι) υπερθερμαίνονται («θερμές κηλίδες») και το θωρακικό τοίχωμα θερμαίνεται έως εγκαύματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 2456 MHz: έντονη θέρμανση δέρματος-λίπους (ανάκλαση στο μεσοδιάστημα λίπους-μυών), μύες μόνο σε λεπτό λίπος· 915 MHz: μικρή ανάκλαση, θέρμανση μυών σε βάθος (καλύτερη με οστό ~1 cm από κάτω)· πίσω από οστά φθάνει ελάχιστη ενέργεια σε κάθε συχνότητα → αρθρώσεις από όλες τις πλευρές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Ενδείξεις

Ερώτηση: Ποιες είναι οι ενδείξεις εφαρμογής της διαθερμίας μικροκυμάτων;

Απάντηση:

• Ενδείξεις εφαρμογής (σελ. 98):
• 1. Χρόνιες αρθρίτιδες και φλεγμονές, όπως αυχενική και οσφυϊκή σπονδυλαρθροπάθεια, ραχιαλγίες, περιαρθρίτιδες.
  2. Μυϊκές και συνδεσμικές κακώσεις, θυλακίτιδες, τενοντίτιδες, επικονδυλίτιδες — μετά το οξύ στάδιο.
  3. Δύσκαμπτες αρθρώσεις.
  4. Μυαλγίες και νευραλγίες (ελάττωση πόνου).
  5. Μυϊκοί σπασμοί (μυοχαλαρωτική δράση).
  6. Μετατραυματικές αρθροπάθειες.
• Σε όλες τις περιπτώσεις έχει τα καλύτερα αποτελέσματα σε μικρές, σαφώς εντοπισμένες περιοχές (αύλακα δικεφάλου, κατάφυση δελτοειδή, έκφυση εκτεινόντων καρπού) ή σε αρθρώσεις με μικρό στρώμα δέρματος-λίπους (καρπός)· κατασκευές σε μεγάλο βάθος, όπως το ισχίο, δεν θερμαίνονται ικανοποιητικά, ούτε εκτεταμένες επιφάνειες ή κοιλότητες. Μικρές περιοχές: κοντινή απόσταση, ένταση 15-20% της μέγιστης· χρόνος ~20 λεπτά ή περισσότερο, καθημερινά ή κάθε δεύτερη μέρα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρόνιες αρθρίτιδες-φλεγμονές (σπονδυλαρθροπάθεια, ραχιαλγίες, περιαρθρίτιδες), κακώσεις μυών-συνδέσμων, θυλακίτιδες, τενοντίτιδες, επικονδυλίτιδες μετά το οξύ, δύσκαμπτες αρθρώσεις, μυαλγίες-νευραλγίες, μυϊκοί σπασμοί, μετατραυματικές αρθροπάθειες — σε μικρές εντοπισμένες περιοχές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Αντενδείξεις

Ερώτηση: Ποιες είναι οι αντενδείξεις εφαρμογής της διαθερμίας μικροκυμάτων;

Απάντηση:

• Αντενδείξεις εφαρμογής (σελ. 99):
• 1. Φλεγμονώδεις καταστάσεις στο οξύ στάδιο.
  2. Αιμορραγία ή αιμορραγική διάθεση (γαστρικό έλκος, κοιλιά ή πυελική ζώνη κατά την έμμηνο ρύση).
  3. Ασθενείς με πυρετό.
  4. Κακοήθεις όγκοι.
  5. Εγκυμοσύνη (κίνδυνος αιμορραγίας και προβλημάτων στην ανάπτυξη του εμβρύου σε υψηλές εντάσεις-μεγάλο χρόνο).
  6. Αγγειακές παθήσεις — αρτηριακές: αδυναμία αντιστάθμισης των αυξημένων μεταβολικών αναγκών· φλεβικές: κίνδυνος υπερθέρμανσης, αφού οι φλέβες δεν απομακρύνουν το θερμαινόμενο αίμα.
  7. Ανοιχτές πληγές ή τραύματα.
  8. Αισθητικές διαταραχές ως προς την αίσθηση θερμού-ψυχρού.
  9. Άτομα που δεν μπορούν να συνεργαστούν (μικρά παιδιά, διανοητικά καθυστερημένα).
  10. Ασθενείς με βηματοδότες.
  11. Μεταλλικά αντικείμενα ή μεταλλικά εμφυτεύματα στη θεραπευόμενη περιοχή.
  12. Φακοί επαφής, όταν η εφαρμογή γίνεται στο πρόσωπο.
• Επιπλέον προσοχή: ξηρή-γυμνή περιοχή χωρίς κοσμήματα, μη μεταλλικά έπιπλα, γείωση, έλεγχος υπερθέρμανσης-εφίδρωσης, 10 λεπτά αναμονή πριν την έξοδο, απόσταση > 1,5 m από άλλες συσκευές και ≥ 1 m ο θεραπευτής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οξείες φλεγμονές, αιμορραγία-αιμορραγική διάθεση, πυρετός, κακοήθεις όγκοι, εγκυμοσύνη, αγγειακές παθήσεις, ανοιχτές πληγές, διαταραχές αισθητικότητας, μη συνεργάσιμοι, βηματοδότες, μεταλλικά αντικείμενα-εμφυτεύματα, φακοί επαφής στο πρόσωπο.

Κριτήρια αξιολόγησης: