Λύσεις — Κεφάλαιο 8 (Ερωτήσεις σελ. 120-121) – ΗΛΕΚΤΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 8 (Ερωτήσεις σελ. 120-121)

Απαντήσεις στις 9 ερωτήσεις του κεφαλαίου 8.

Ερώτηση 1 — Ορισμός και συχνότητες

Ερώτηση: Τι είναι οι διαθερμίες βραχέων κυμάτων και σε τι συχνότητες λειτουργούν;

Απάντηση:

• Οι διαθερμίες βραχέων κυμάτων είναι συσκευές οι οποίες χρησιμοποιούν για θεραπευτικούς σκοπούς το εναλλασσόμενο ρεύμα υψηλής συχνότητας, μετατρέποντάς το μέσα στους ιστούς σε θερμότητα (σελ. 108). Ανήκουν στα μέσα εν τω βάθει θέρμανσης — ηλεκτρικά ρεύματα υψηλής συχνότητας που δημιουργούν ηλεκτροστατικό (πυκνωτές) ή ηλεκτρομαγνητικό (πηνίο) πεδίο.

• Οι συχνότητες στις οποίες επιτρέπεται να λειτουργούν είναι:

  • 13,56 MHz με μήκος κύματος 22 m
  • 27,12 MHz με μήκος κύματος 11 m — η συνηθέστερα χρησιμοποιούμενη
  • 40,68 MHz με μήκος κύματος 7,5 m

  Ένα εναλλασσόμενο ρεύμα τόσο υψηλής συχνότητας, όταν εισέρχεται στο σώμα, δεν προκαλεί μυϊκή σύσπαση, χημικά εγκαύματα ή δυσάρεστο συναίσθημα νευρικού ερεθισμού, κι έτσι μπορεί να περάσει μεγαλύτερη ποσότητα ρεύματος μέσα από τους ιστούς, προκαλώντας μεγαλύτερα θερμικά αποτελέσματα. Για να είναι θεραπευτικά αποτελεσματική, η θερμοκρασία των ιστών πρέπει να φτάσει τους 40-45 °C.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συσκευές που μετατρέπουν μέσα στους ιστούς σε θερμότητα εναλλασσόμενο ρεύμα υψηλής συχνότητας· συχνότητες 13,56 MHz (22 m), 27,12 MHz (11 m — η συνηθέστερη), 40,68 MHz (7,5 m)· στόχος 40-45 °C στους ιστούς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Φυσιολογικές επιδράσεις

Ερώτηση: Ποιες είναι οι φυσιολογικές επιδράσεις της διαθερμίας βραχέων κυμάτων;

Απάντηση:

• Οι φυσιολογικές επιδράσεις της διαθερμίας βραχέων κυμάτων (σελ. 108-109):
• 1. Αύξηση της θερμοκρασίας στους εν τω βάθει αλλά και στους επιφανειακούς ιστούς — το βασικό αποτέλεσμα.
  2. Βαθύτερη υπεραιμία, που συνοδεύεται από αύξηση του μεταβολισμού και αντιφλεγμονώδη δράση (η αύξηση αιμάτωσης → περισσότερο οξυγόνο, θρεπτικές ουσίες, αντισώματα και λευκά αιμοσφαίρια στην περιοχή)· ταυτόχρονα αύξηση της λεμφικής ροής (σπάνια αύξηση του όγκου του μέλους).
  3. Σημαντική αύξηση της έκκρισης των ενδοκρινών και των ιδρωτοποιών αδένων της περιοχής.
  4. Σε εφαρμογή σε μεγάλη επιφάνεια: διαστολή των περιφερικών αγγείων και αύξηση θερμοκρασίας του αίματος → αύξηση καρδιακών παλμών και αναπνοής, αύξηση του γενικού μεταβολικού ρυθμού.
  5. Κατευναστικό αποτέλεσμα σε ερεθισμό των αισθητικών νεύρων (αναλγητική δράση) και των κινητικών νεύρων (μυοχαλαρωτική δράση).
  6. Σε εκτεταμένες περιοχές (π.χ. θωρακο-οσφυϊκή) πτώση της αρτηριακής πίεσης.
  7. Μείωση της ακαμψίας και αύξηση της κινητικότητας των αρθρώσεων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θέρμανση εν τω βάθει και επιφανειακά, βαθύτερη υπεραιμία με αύξηση μεταβολισμού-αντιφλεγμονώδη δράση και λεμφικής ροής, αύξηση έκκρισης αδένων, ταχυκαρδία-ταχύπνοια-γενικός μεταβολισμός σε μεγάλη επιφάνεια, αναλγητική-μυοχαλαρωτική δράση, πτώση πίεσης, μείωση ακαμψίας αρθρώσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Αντιμετώπιση φλεγμονών

Ερώτηση: Πώς βοηθά η διαθερμία βραχέων κυμάτων στην αντιμετώπιση των φλεγμονών;

Απάντηση:

• Η τοπική εφαρμογή της διαθερμίας βραχέων κυμάτων επιφέρει μια βαθύτερη υπεραιμία, η οποία συνοδεύεται από αύξηση του μεταβολισμού και αντιφλεγμονώδη δράση (σελ. 108-109): η αύξηση της αιμάτωσης στην περιοχή οδηγεί σε αύξηση της παροχής οξυγόνου και θρεπτικών ουσιών και σε μεταφορά περισσότερων αντισωμάτων και λευκών αιμοσφαιρίων στην περιοχή — ενισχύεται δηλαδή η άμυνα και η θρέψη των ιστών· παράλληλα η αύξηση της λεμφικής ροής βοηθά στην απομάκρυνση των προϊόντων της φλεγμονής και του οιδήματος (βλ. και κεφ. 1, σελ. 20).
• Προϋπόθεση είναι το στάδιο της φλεγμονής: οι οξείες φλεγμονές (ιδίως μη παροχετευμένες, π.χ. σκωληκοειδίτιδα) είναι αντένδειξη, γιατί η θέρμανση μπορεί να επιδεινώσει και να διασπείρει την κατάσταση· αν χρειαστεί, εφαρμόζεται πολύ ήπια (δόσεις I-II) για 2-5 λεπτά, 5-10 ημέρες. Στο υποξύ στάδιο εφαρμόζεται με μικρή ένταση (δόσεις II-III) 10-15 λεπτά για 10-15 ημέρες, και στις χρόνιες φλεγμονές-αρθροπάθειες (περιαρθρίτιδες, ρευματοειδής αρθρίτιδα, σπονδυλαρθροπάθεια) με δόσεις III-IV, 15-30 λεπτά (σελ. 116-117). Σε σπαστικές καταστάσεις σπλάχνων και γυναικολογικά προβλήματα είναι αποτελεσματικότερη από κάθε άλλο μέσο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τη βαθύτερη υπεραιμία: αυξημένη αιμάτωση → περισσότερο οξυγόνο, θρεπτικές ουσίες, αντισώματα και λευκά αιμοσφαίρια, αύξηση μεταβολισμού και λεμφικής ροής (απομάκρυνση προϊόντων φλεγμονής)· όχι στην οξεία φάση (ή πολύ ήπια), δόσεις II-III υποξεία, III-IV χρόνια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Πεδίο πυκνωτών — απόσταση, μέγεθος

Ερώτηση: Πώς τροποποιείται το ηλεκτρικό πεδίο κατά τη μέθοδο των πυκνωτών, ανάλογα με την απόσταση του σώματος από τα ηλεκτρόδια και ανάλογα με το μέγεθος των ηλεκτροδίων;

Απάντηση:

• Με τη μέθοδο των πυκνωτών δημιουργείται έντονο ηλεκτροστατικό πεδίο μεταξύ των 2 ηλεκτροδίων (πλάκες πυκνωτή)· η ένταση είναι μεγαλύτερη κοντά στα ηλεκτρόδια και οι δυναμικές γραμμές τείνουν να διασκορπίζονται (σελ. 109-110). Γενικά η θερμότητα τείνει να είναι μεγαλύτερη επιφανειακά, αλλά με σωστή τοποθέτηση επιδιώκεται συμμετρικό πεδίο επιφανειακών και εν τω βάθει ιστών.
• Ανάλογα με την απόσταση (σελ. 111-112): μεταξύ ηλεκτροδίων και δέρματος τοποθετείται μονωτικό υλικό πάχους 1-3 cm (τύμπανα αέρος 0,5-3 cm). Μικρή απόσταση ηλεκτροδίου-σώματος → μεγαλύτερη θέρμανση των επιφανειακών ιστών· μεγαλύτερη απόσταση → πιο ισομερής κατανομή της θερμότητας μεταξύ επιφανειακών και εν τω βάθει ιστών. Αν το ένα ηλεκτρόδιο είναι πιο κοντά στο δέρμα, μεγαλύτερη θερμότητα αναπτύσσεται κάτω από αυτό (χρησιμοποιείται σκόπιμα, π.χ. αυχενικό ηλεκτρόδιο πιο κοντά).
• Ανάλογα με το μέγεθος (σελ. 111): τα ηλεκτρόδια πρέπει να είναι ίσα ή λίγο μεγαλύτερα από την περιοχή, ώστε να αξιοποιείται θερμικά όλο το πεδίο. Πολύ μεγαλύτερα → μέρος του πεδίου χάνεται στον αέρα· μικρότερα → οι επιφανειακοί ιστοί θερμαίνονται περισσότερο. Τα δύο ηλεκτρόδια ίδιου μεγέθους → ισομερές πεδίο, ίση κατανομή ενέργειας-θερμότητας κάτω από καθένα· διαφορετικά μεγέθη μόνο όταν θέλουμε διαφορετική θερμοκρασία κάτω από καθένα (καλύτερα με ρύθμιση απόστασης), χωρίς μεγάλη διαφορά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Απόσταση: μικρή → περισσότερη θέρμανση επιφανειακά, μεγαλύτερη (μονωτικό 1-3 cm) → ισομερής κατανομή, το πλησιέστερο ηλεκτρόδιο θερμαίνει περισσότερο· μέγεθος: ίσα ή λίγο μεγαλύτερα από την περιοχή (πολύ μεγάλα → απώλεια στον αέρα, μικρά → υπερθέρμανση επιφανειακών), ίδιο μέγεθος για ισομερές πεδίο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Τύμπανα αέρος και πλακέ ηλεκτρόδια

Ερώτηση: Τι πρέπει να προσέχουμε κατά την εφαρμογή των τυμπάνων αέρος και τι κατά την εφαρμογή των πλακέ ηλεκτροδίων;

Απάντηση:

• Τύμπανα αέρος (σελ. 110): ονομάζονται έτσι γιατί το ενδιάμεσο μονωτικό υλικό είναι ο αέρας· είναι στρογγυλά, άκαμπτα, διαμέτρου 7,5-17,5 cm, τοποθετημένα στους δύο σπαστούς ρυθμιζόμενους βραχίονες του μηχανήματος. Προσέχουμε: η απόστασή τους από το δέρμα να είναι 0,5 έως 3 cm· να ρυθμίζονται οι βραχίονες ώστε τα ηλεκτρόδια να βρίσκονται στην κατάλληλη θέση και απόσταση, παράλληλα προς το δέρμα (μπορεί να σχηματίζουν μικρή γωνία μεταξύ τους, όχι πολύ κοντά το ένα στο άλλο — απόσταση ≥ 6 cm)· να μην πιέζουν οστικές προεξοχές· ίσο μέγεθος μεταξύ τους.
• Πλακέ ηλεκτρόδια (σελ. 110-111): υπάρχουν σε διάφορα μεγέθη (στενόμακρα, τετράγωνα), είναι ευλύγιστα. Προσέχουμε: ως μονωτικό μεταξύ ηλεκτροδίου και σώματος τσόχα ή πετσέτες πάχους τουλάχιστον 1 cm· συγκράτηση με ιμάντες· να ασκείται ομοιόμορφη πίεση σε όλη την επιφάνεια των ηλεκτροδίων· να μην ακουμπάει κανένα σημείο τους στο δέρμα του ασθενή (συγκέντρωση ενέργειας → έγκαυμα)· τα καλώδια να μην αγγίζουν το σώμα.
• Και στις δύο περιπτώσεις: περιοχή ξηρή χωρίς μέταλλα, καμία μετακίνηση ηλεκτροδίων με το κύκλωμα ενεργό, έλεγχος υπερθέρμανσης-εφίδρωσης. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν 2 τύμπανα, 2 πλακέ ή ένα πλακέ και ένα τύμπανο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τύμπανα αέρος: απόσταση 0,5-3 cm από το δέρμα, παράλληλα, ρύθμιση βραχιόνων, ≥ 6 cm μεταξύ τους, όχι πίεση σε προεξοχές· πλακέ: τσόχα/πετσέτες ≥ 1 cm, ιμάντες, ομοιόμορφη πίεση, κανένα σημείο σε επαφή με το δέρμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Μέθοδος πηνίου — πότε και πλεονεκτήματα

Ερώτηση: Σε ποιες περιπτώσεις προτιμάται η εφαρμογή της μεθόδου του πηνίου και πού πλεονεκτεί η μέθοδος αυτή έναντι της μεθόδου του πυκνωτή;

Απάντηση:

• Πότε προτιμάται (σελ. 116): η μέθοδος του επαγωγικού πηνίου είναι χρήσιμη α) για τη θεραπεία εκτεταμένων περιοχών που δεν μπορούν να συμπεριληφθούν ανάμεσα στις πλάκες του πυκνωτή, β) για τη θεραπεία ανώμαλων περιοχών, γ) όταν επιδιώκουμε να αποφευχθεί η θέρμανση του υποδόριου λίπους. Επίσης σε συνδυασμό με ένα ηλεκτρόδιο πυκνωτή για τη θέρμανση εν τω βάθει περιοχών, όπως η άρθρωση του ισχίου. Για αυχενική-οσφυϊκή μοίρα και ώμο χρησιμοποιείται το πτυσσόμενο τύμπανο ή το μόνοδο ηλεκτρόδιο, για γόνατο-αγκώνα το περιτυλιγόμενο καλώδιο.
• Πού πλεονεκτεί (σελ. 114-115): το ρεύμα στο καλώδιο δημιουργεί ηλεκτρομαγνητικό πεδίο στο κέντρο του (και ηλεκτροστατικό μεταξύ των άκρων). Η θερμότητα που αναπτύσσεται είναι πιο έντονη στους εν τω βάθει ιστούς, αλλά λιγότερο αισθητή στον ασθενή, επειδή το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο δεν προσφέρει μεγάλη επιφανειακή θερμότητα — σε αντίθεση με το ηλεκτροστατικό πεδίο του πυκνωτή. Έτσι με τη μέθοδο του πηνίου υπάρχει καλύτερη θέρμανση των βαθύτερων ιστών απ' ό,τι με τη μέθοδο του πυκνωτή, με μικρότερη θέρμανση του υποδόριου λίπους. Τεχνικά: μονωμένο εύκαμπτο καλώδιο σε σπείρες (απόσταση σπειρών 2,5 cm με στηρίγματα, πετσέτες 3-5 cm από το δέρμα), ή επίπεδη έλικα («τηγανίτα»), κωνοειδές (minode), μόνοδο ηλεκτρόδιο, πτυσσόμενο τύμπανο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προτιμάται σε εκτεταμένες περιοχές που δεν χωρούν μεταξύ πλακών, ανώμαλες περιοχές, όταν θέλουμε να αποφύγουμε τη θέρμανση του υποδόριου λίπους, και με ηλεκτρόδιο πυκνωτή για το ισχίο· πλεονεκτεί γιατί το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο θερμαίνει εντονότερα τους εν τω βάθει ιστούς με λίγη επιφανειακή θερμότητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Ενδείξεις

Ερώτηση: Ποιες είναι οι ενδείξεις εφαρμογής των διαθερμιών βραχέων κυμάτων;

Απάντηση:

• Ενδείξεις εφαρμογής (σελ. 116):
• 1. Τραυματικές καταστάσεις του μυοσκελετικού συστήματος μετά το οξύ στάδιο — μυϊκές και συνδεσμικές κακώσεις, θυλακίτιδες, τενοντίτιδες, επικονδυλίτιδες.
  2. Χρόνιες ρευματοειδείς αρθρίτιδες και χρόνιες αρθροπάθειες-φλεγμονές — περιαρθρίτιδες, οσφυοϊσχιαλγίες, αυχενική σπονδυλαρθροπάθεια.
  3. Μετατραυματικές αρθρίτιδες.
  4. Δύσκαμπτες αρθρώσεις.
  5. Μυϊκοί σπασμοί.
  6. Νευρίτιδες, νευραλγίες και μυαλγίες (ελάττωση πόνου).
  7. Σπαστικές καταστάσεις στομάχου, εντέρου, νεφρών, χοληδόχου κύστης, της πυέλου, καθώς και γυναικολογικά προβλήματα — εδώ η διαθερμία βραχέων κυμάτων είναι πιο αποτελεσματική από κάθε άλλο θερμοθεραπευτικό μέσο.
• Καλύτερο αποτέλεσμα με μικρότερη δόση για μεγαλύτερο χρόνο· δοσολογία Schliephake: οξείες I-II 2-5΄, υποξείες II-III 10-15΄, χρόνιες III-IV 15-30΄.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μυοσκελετικές κακώσεις μετά το οξύ (σύνδεσμοι, μύες, θυλακίτιδες, τενοντίτιδες, επικονδυλίτιδες), χρόνιες ρευματοειδείς αρθρίτιδες-αρθροπάθειες-φλεγμονές, μετατραυματικές αρθρίτιδες, δύσκαμπτες αρθρώσεις, μυϊκοί σπασμοί, νευρίτιδες-νευραλγίες-μυαλγίες, σπαστικές καταστάσεις σπλάχνων-πυέλου και γυναικολογικά (το αποτελεσματικότερο μέσο).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Αντενδείξεις

Ερώτηση: Ποιες είναι οι αντενδείξεις εφαρμογής των διαθερμιών βραχέων κυμάτων;

Απάντηση:

• Αντενδείξεις εφαρμογής (σελ. 117-118):
• 1. Αιμορραγία ή αιμορραγική διάθεση (γαστρικό έλκος, φλεβικοί κιρσοί, κολίτιδα, πρόσφατη αιμόπτυση, κοιλιά-πύελος κατά την έμμηνο ρύση).
  2. Οξείες φλεγμονές και οξείες φλεγμονώδεις διεργασίες (ιδίως μη παροχετευμένες, π.χ. σκωληκοειδίτιδα — επιδείνωση και διασπορά).
  3. Αγγειακές παθήσεις — θρομβοφλεβίτιδα (αποκόλληση θρόμβου, υπερθέρμανση), αρτηριακές παθήσεις (μη αντιστάθμιση μεταβολικών αναγκών), ισχαιμία (γάγγραινα).
  4. Εγκυμοσύνη (αιμορραγία, πιθανά προβλήματα στο έμβρυο).
  5. Κακοήθεις όγκοι.
  6. Ανοιχτές πληγές ή τραύματα.
  7. Πυρετός.
  8. Αισθητικές διαταραχές θερμού-ψυχρού.
  9. Αναπτυξιακές ζώνες (επιφύσεις) οστών νεαρών ατόμων.
  10. Μη συνεργάσιμα άτομα (μικρά παιδιά, πνευματικά καθυστερημένα).
  11. Άτομα με πιθανότητα απώλειας αισθήσεων (επιληπτικοί).
  12. Έντονη υπόταση (κίνδυνος λιποθυμίας από αναιμία εγκεφάλου).
  13. Ασθενείς με βηματοδότες.
  14. Μεταλλικά αντικείμενα ή εμφυτεύματα εντός του πεδίου (μεγάλη συγκέντρωση δυναμικών γραμμών — μεγαλύτερος κίνδυνος όταν το εμφύτευμα είναι παράλληλο προς τις γραμμές του πεδίου).
• Επίσης αποκλείονται ακουστικά βαρηκοΐας και φακοί επαφής (οδηγίες εφαρμογής, σελ. 123).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αιμορραγία-αιμορραγική διάθεση, οξείες φλεγμονές, αγγειακές παθήσεις, εγκυμοσύνη, κακοήθεις όγκοι, ανοιχτές πληγές, πυρετός, διαταραχές αισθητικότητας, επιφύσεις νεαρών, μη συνεργάσιμοι, επιληπτικοί, έντονη υπόταση, βηματοδότες, μεταλλικά αντικείμενα-εμφυτεύματα στο πεδίο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Υγρασία στην περιοχή

Ερώτηση: Τι μπορεί να συμβεί όταν υπάρχει υγρασία στην υπό θεραπεία περιοχή;

Απάντηση:

• Η υγρασία (ιδρώτας, βρεγμένο δέρμα, υγρές πετσέτες) είναι καλός αγωγός: η ενέργεια του πεδίου συγκεντρώνεται σε ένα σημείο — όπως συμβαίνει και με τα μεταλλικά αντικείμενα — με αποτέλεσμα υπερθέρμανση και κίνδυνο εγκαύματος της περιοχής (κανόνας ασφαλείας 7, σελ. 119: «υπερθέρμανση μπορεί να συμβεί όταν η ενέργεια συγκεντρώνεται σ' ένα σημείο του πεδίου, π.χ. ύπαρξη μεταλλικών αντικειμένων ή υγρασίας στην περιοχή»).
• Γι' αυτό: η προς θεραπεία περιοχή πρέπει να είναι ξηρή (κανόνας 2· προετοιμασία ασθενή, σελ. 123)· κατά τη διάρκεια της θεραπείας ελέγχουμε συχνά για εφίδρωση και, αν συμβεί, διακόπτουμε τη θεραπεία, σκουπίζουμε τον ιδρώτα και κατόπιν συνεχίζουμε την εφαρμογή (κανόνας 8, οδηγία 12). Το ίδιο ισχύει και στη διαθερμία μικροκυμάτων και στην υπέρυθρη ακτινοβολία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ενέργεια συγκεντρώνεται στο σημείο της υγρασίας → υπερθέρμανση και έγκαυμα· η περιοχή πρέπει να είναι ξηρή, και σε εφίδρωση διακόπτουμε, σκουπίζουμε και συνεχίζουμε.

Κριτήρια αξιολόγησης: