Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Κατασκευή πλήρους μικρού δικτύου σωλήνωσης μονοσωλήνιου συστήματος (σελ. 96) – ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Κατασκευή πλήρους μικρού δικτύου σωλήνωσης μονοσωλήνιου συστήματος

Ανοιχτές ερωτήσεις κατανόησης για το μονοσωλήνιο σύστημα κεντρικής θέρμανσης: κεντρική στήλη, οριζόντιο δίκτυο, τύποι σωλήνων, βασικά εξαρτήματα, μέτρα προστασίας και τεχνικές εγκατάστασης/αντικατάστασης σωλήνων.

Στοιχεία μελέτης μονοσωλήνιου συστήματος

Ερώτηση: Ποια στοιχεία για την εγκατάσταση ενός μονοσωλήνιου συστήματος κεντρικής θέρμανσης λαμβάνονται υπ' όψη από τη μελέτη;

Απάντηση:

• §3.2.1. Η ισχύς των μηχανημάτων, των θερμαντικών σωμάτων, η θέση τους, η πορεία των δικτύων και το μήκος των σωλήνων καθορίζονται από τη μελέτη της κεντρικής θέρμανσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από τη μηχανολογική μελέτη της κεντρικής θέρμανσης λαμβάνονται υπόψη: η ισχύς των μηχανημάτων (λέβητας, καυστήρας, κυκλοφορητές), η ισχύς και η θέση των θερμαντικών σωμάτων, η πορεία (χάραξη) των δικτύων σωληνώσεων (κατακόρυφου και οριζόντιου) και το μήκος των σωλήνων που θα χρησιμοποιηθούν. Τα στοιχεία αυτά καθορίζουν τη διαστασιολόγηση και τη διάταξη ολόκληρης της εγκατάστασης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ισχύς μηχανημάτων/θερμαντικών σωμάτων, θέση τους, πορεία δικτύων, μήκος σωλήνων

Μέτρα προφύλαξης εγκατάστασης μονοσωλήνιου συστήματος

Ερώτηση: Ποια μέτρα προφύλαξης πρέπει να λαμβάνονται για την εργασία εγκατάστασης του μονοσωληνίου συστήματος;

Απάντηση:

• §3.3.2 (ΜΕΤΡΑ-ΜΕΣΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ). Ειδική φόρμα εργασίας, προσοχή στη μετακίνηση υλικών, αποφυγή αναθυμιάσεων στις κολλήσεις (γάντια/γυαλιά), μέτρα αποφυγής πυρκαγιάς, όχι δαχτυλίδια/ελεύθερα μαλλιά, κατάλληλα παπούτσια εργασίας, σωστή χρήση εργαλείων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά την εγκατάσταση του μονοσωλήνιου συστήματος πρέπει να φοριέται ειδική φόρμα εργασίας χωρίς εξωτερικές ζώνες και φαρδιές τσέπες, να δίνεται προσοχή στη μετακίνηση των υλικών στο εργαστήριο, να αποφεύγονται οι αναθυμιάσεις κατά τις κολλήσεις (με χρήση γαντιών και γυαλιών), να λαμβάνονται όλα τα μέτρα αποφυγής πυρκαγιάς και να εντοπίζεται η θέση του πυροσβεστήρα. Δεν πρέπει να φοριούνται δαχτυλίδια και τα μακριά μαλλιά πρέπει να μαζεύονται· απαιτούνται παπούτσια εργασίας ή δερμάτινα (όχι αθλητικά). Πρέπει να γνωρίζουμε τη σωστή χρήση των εργαλείων, να ρωτάμε τον καθηγητή σε περίπτωση απορίας, να αποφεύγουμε άσκοπες μετακινήσεις και αστεία, και να καθαρίζουμε τον χώρο εργασίας τακτοποιώντας τα εργαλεία/υλικά μετά το τέλος της άσκησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ειδική φόρμα, προσοχή σε μετακινήσεις/κολλήσεις, μέτρα πυρασφάλειας, κατάλληλος ρουχισμός/υπόδηση, σωστή χρήση εργαλείων, τάξη στον χώρο

Αποθήκευση σωλήνων μονοσωλήνιου συστήματος

Ερώτηση: Πώς αποθηκεύονται οι σωλήνες του μονοσωληνίου συστήματος;

Απάντηση:

• §3.2.2. Τα υλικά επένδυσης των μεταλλικών σωλήνων αλλοιώνονται από την ηλιακή ακτινοβολία, γι' αυτό η αποθήκευσή τους πρέπει να γίνεται προσεκτικά και μεθοδικά· οι πλαστικοί σωλήνες πρέπει να αποθηκεύονται σε σκιερό μέρος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι σωλήνες του μονοσωλήνιου συστήματος πρέπει να αποθηκεύονται προσεκτικά και μεθοδικά, προφυλαγμένοι από την ηλιακή ακτινοβολία, η οποία αλλοιώνει τα υλικά επένδυσής τους. Ειδικότερα, οι μεταλλικοί επενδεδυμένοι σωλήνες (κουλούρες των 50 m) πρέπει να αποθηκεύονται με προσοχή ώστε να μην αλλοιωθεί η πλαστική επένδυσή τους, ενώ οι πλαστικοί σωλήνες (κουλούρες των 60 m) πρέπει να αποθηκεύονται σε σκιερό μέρος, καθώς επηρεάζονται άμεσα από την ηλιακή ακτινοβολία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Προσεκτικά/μεθοδικά, προφυλαγμένοι από ηλιακή ακτινοβολία· πλαστικοί σε σκιερό μέρος

Τοποθέτηση σωλήνων οριζοντίου δικτύου

Ερώτηση: Πώς πρέπει να τοποθετούνται οι σωλήνες του οριζοντίου δικτύου και γιατί;

Απάντηση:

• §3.2.1 / §3.3.4 / §3.4.3. Οι σωλήνες του οριζοντίου δικτύου εγκαθίστανται στο δάπεδο με οφιοειδή τρόπο, σχηματίζοντας S ή Ω, για τις συστολές-διαστολές· δεν τοποθετούνται ποτέ σε ευθεία πορεία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι σωλήνες του οριζοντίου δικτύου εγκαθίστανται στο δάπεδο με οφιοειδή τρόπο, σχηματίζοντας S ή Ω, και ποτέ σε ευθεία πορεία, ώστε να απορροφώνται οι συστολές-διαστολές που προκαλούνται από τις μεταβολές της θερμοκρασίας του νερού. Στηρίζονται με ειδικά στηρίγματα ή καλύπτονται με λάσπη τσιμέντου και άμμου. Η κάμψη τους γίνεται με ειδικούς κουρμπαδόρους (μεταλλικοί) ή με τυποποιημένες πλαστικές καμπύλες (πλαστικοί), ποτέ με το χέρι, ώστε να αποφεύγονται τα τσακίσματα. Επίσης, κατά τον υπολογισμό του μήκους τους προστίθεται περίπου 10% επιπλέον λόγω των καμπυλών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οφιοειδώς, σε μορφή S ή Ω (όχι ευθεία), για να απορροφώνται οι συστολοδιαστολές

Χρησιμότητα επένδυσης εύκαμπτων σωλήνων

Ερώτηση: Σε τι χρησιμεύει η επένδυση των εύκαμπτων σωλήνων;

Απάντηση:

• §3.2.2. Οι εύκαμπτοι μεταλλικοί σωλήνες είναι επενδεδυμένοι με ειδική πλαστική ύλη (P.V.C.) για μηχανική προστασία, θερμομόνωση και διευκόλυνση των συστολοδιαστολών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πλαστική επένδυση (P.V.C.) των εύκαμπτων μεταλλικών σωλήνων χρησιμεύει στη μηχανική προστασία του σωλήνα, στη θερμομόνωσή του και στη διευκόλυνση των συστολοδιαστολών κατά τη λειτουργία της εγκατάστασης. Στους χαλύβδινους σωλήνες η επένδυση εφαρμόζεται πολύ σφιχτά «εν θερμώ», εμποδίζοντας την είσοδο υγρασίας που θα τους οξείδωνε· στους χάλκινους σωλήνες έχει κυματοειδή μορφή, ώστε ο σωλήνας να έχει ελευθερία κίνησης στις συστολοδιαστολές του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μηχανική προστασία, θερμομόνωση, διευκόλυνση συστολοδιαστολών

Διαδικασία αλλαγής πλαστικού σωλήνα

Ερώτηση: Περιγράψτε τη διαδικασία αλλαγής πλαστικού σωλήνα μονοσωληνίου κυκλώματος.

Απάντηση:

• §3.5.2, Πορεία εργασίας. Εντοπισμός διαρροής, κλείσιμο διακοπτών απομόνωσης, λύσιμο ρακόρ, σύνδεση νέου-παλαιού σωλήνα με ειδικό εξωλκέα, ώθηση του νέου ώστε να παρασύρει τον παλαιό προς τα έξω, σύνδεση του νέου στην εγκατάσταση, έλεγχος για διαρροές.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για την αλλαγή του πλαστικού σωλήνα εντοπίζεται πρώτα το τμήμα με τη διαρροή και ελέγχονται οι συνδέσεις μήπως οφείλεται σε χαλαρά ρακόρ. Στη συνέχεια κλείνονται οι διακόπτες απομόνωσης του τμήματος (τετράοδοι διακόπτες, ρυθμιστικές βαλβίδες, απλή βάνα) και λύνονται τα ρακόρ ώστε να ελευθερωθεί ο σωλήνας. Ρίχνεται λίγο υγρό σαπούνι στο περιθώριο εσωτερικού-εξωτερικού σωλήνα και συνδέεται το ένα άκρο ειδικού εξωλκέα με τον καινούργιο σωλήνα και το άλλο με τον παλαιό. Σπρώχνοντας τον νέο σωλήνα μέσα στον εξωτερικό, παρασύρεται και εξωθείται ο παλαιός (εργασία δύο ατόμων, ένα σέρνει και ένα σπρώχνει, με προσεκτικές κινήσεις «μέσα-έξω»). Όταν εμφανιστεί ο εξωλκέας με τον νέο σωλήνα, αποσυνδέονται, ελέγχεται το μήκος του νέου σωλήνα, προσαρμόζονται τα ρακόρ και συνδέεται στην εγκατάσταση. Τέλος, ανοίγονται οι βάνες, ελέγχονται τα ρακόρ για διαρροές και τακτοποιείται ο χώρος εργασίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Εντοπισμός διαρροής → κλείσιμο βανών → λύσιμο ρακόρ → εξωλκέας νέου-παλαιού σωλήνα → αλλαγή → επανασύνδεση → έλεγχος διαρροών

Αμυχές στους σωλήνες

Ερώτηση: Γιατί δεν πρέπει να δημιουργούνται αμυχές (γρατσουνιές, χαρακιές) στους σωλήνες;

Απάντηση:

• §3.4.3, Τεχνικές επισημάνσεις. Οι αμυχές δημιουργούν «αιχμές τάσης» στους σωλήνες και μπορεί, σε περίπτωση υπερφόρτωσης, να σπάσουν.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δεν πρέπει να δημιουργούνται αμυχές στους σωλήνες, γιατί αυτές δημιουργούν «αιχμές τάσης» στο σημείο της αμυχής, δηλαδή τοπική συγκέντρωση μηχανικής καταπόνησης. Σε περίπτωση υπερφόρτωσης του σωλήνα (π.χ. αυξημένης πίεσης ή μηχανικής καταπόνησης), το σημείο αυτό είναι πιο ευάλωτο και μπορεί να σπάσει, προκαλώντας διαρροή ή βλάβη στην εγκατάσταση. Γι' αυτό, πριν την τοποθέτηση κάθε σωλήνα, πρέπει να ελέγχεται μήπως κατά την κοπή του δημιουργήθηκαν αμυχές στην επιφάνειά του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δημιουργούν αιχμές τάσης· κίνδυνος θραύσης σε υπερφόρτωση

Αντιμετώπιση ηλεκτροδιάβρωσης

Ερώτηση: Πώς αντιμετωπίζεται το φαινόμενο της ηλεκτροδιάβρωσης με ανομοιογενή υλικά;

Απάντηση:

• §3.3.4, Τεχνικές επισημάνσεις. Όταν τοποθετούνται ανομοιογενή υλικά (π.χ. χαλκός και χάλυβας), τοποθετείται ειδικό εξάρτημα, ανόδιο μαγνησίου, μέσα σε «ταφ», κοντά στα ανομοιογενή υλικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν οι μεταλλικοί σωλήνες έρχονται σε επαφή με διαφορετικής σύστασης μέταλλα (π.χ. χαλκοσωλήνας με χαλυβδοσωλήνα), δημιουργούνται φαινόμενα ηλεκτροδιάβρωσης (ηλεκτρόλυσης). Για την αποφυγή τους τοποθετείται ειδικό εξάρτημα, το ανόδιο μαγνησίου (μια μικρή ράβδος μαγνησίου τοποθετημένη μέσα σε «ταφ»), το οποίο προτιμάται να τοποθετείται κοντά στο σημείο επαφής των ανομοιογενών υλικών, ώστε να «θυσιάζεται» αυτό αντί των μεταλλικών σωλήνων της εγκατάστασης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τοποθέτηση ανοδίου μαγνησίου (ράβδος σε «ταφ») κοντά στα ανομοιογενή υλικά

Κάμψεις σωλήνων

Ερώτηση: Οι κάμψεις των σωλήνων γιατί πρέπει να είναι συγκεκριμένες και πώς επιτυγχάνεται αυτό;

Απάντηση:

• §3.2.1 / §3.2.2. Η κάμψη των εύκαμπτων μεταλλικών σωλήνων γίνεται με ειδικούς κουρμπαδόρους· για τους πλαστικούς σωλήνες χρησιμοποιούνται ειδικές τυποποιημένες πλαστικές καμπύλες, ώστε να δημιουργείται με ασφαλή τρόπο η γωνία καμπυλότητας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κάμψεις των σωλήνων πρέπει να είναι συγκεκριμένες (τυποποιημένης ακτίνας/γωνίας), ώστε να μην προκαλούνται τσακίσματα ή αμυχές που θα εξασθενούσαν τον σωλήνα και θα εμπόδιζαν την ομαλή ροή του νερού, και ταυτόχρονα να επιτρέπουν στο σωλήνα να ακολουθεί με ασφάλεια τη μορφή S ή Ω που απαιτείται για την απορρόφηση των συστολοδιαστολών. Αυτό επιτυγχάνεται, στους εύκαμπτους μεταλλικούς σωλήνες, με τη χρήση ειδικών κουρμπαδόρων (φορητών ή επί πάγκου), ενώ στους πλαστικούς σωλήνες με τη χρήση ειδικών τυποποιημένων πλαστικών καμπυλών, οι οποίες προσαρμόζονται στον σωλήνα και δημιουργούν με ασφαλή τρόπο τη γωνία καμπυλότητας, χωρίς κίνδυνο τσακίσματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Συγκεκριμένη ακτίνα/γωνία για αποφυγή τσακίσματος· επιτυγχάνεται με κουρμπαδόρους (μεταλλικοί) ή πλαστικές καμπύλες (πλαστικοί)

Εξαρτήματα κυκλώματος μονοσωλήνιου συστήματος

Ερώτηση: Αναφέρατε όλα τα εξαρτήματα που χρησιμοποιούνται σε ένα κύκλωμα μονοσωληνίου, με τη σειρά της τοποθέτησής τους.

Απάντηση:

• §3.2.1. Η σειρά σύνδεσης των εξαρτημάτων: μικρός σωλήνας στην κεντρική στήλη, βάνα αυτονομίας στην προσαγωγή, απλή βάνα διακοπής στην επιστροφή, συλλέκτες (κολλεκτέρ), ρυθμιστικές βαλβίδες, ρακόρ, σωλήνες κυκλωμάτων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σειρά τοποθέτησης των εξαρτημάτων σε ένα κύκλωμα μονοσωλήνιου συστήματος είναι η εξής: 1) στην κεντρική στήλη συνδέεται κάθετα μικρού μήκους σωλήνας (συνήθως Φ22mm-Φ28mm ή Φ1in)· 2) στον σωλήνα της προσαγωγής τοποθετείται βάνα αυτονομίας· 3) στον σωλήνα της επιστροφής τοποθετείται απλή βάνα διακοπής παροχής νερού· 4) μετά τις βάνες προσαρμόζονται οι συλλέκτες (κολλεκτέρ)· 5) στις εξόδους των συλλεκτών συνδέονται οι ρυθμιστικές βαλβίδες· 6) στις ρυθμιστικές βαλβίδες βιδώνονται οι ειδικοί σύνδεσμοι (ρακόρ)· 7) στους συνδέσμους αυτούς ενώνονται οι σωλήνες των κυκλωμάτων του οριζοντίου δικτύου, οι οποίοι καταλήγουν στα θερμαντικά σώματα μέσω τετράοδων διακοπτών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μικρός σωλήνας στη Κ.Σ. → βάνα αυτονομίας/βάνα διακοπής → συλλέκτες → ρυθμιστικές βαλβίδες → ρακόρ → σωλήνες κυκλωμάτων