Λύσεις — Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή (σελ. 36) – ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή

Ανοιχτές ερωτήσεις κατανόησης για την ιστορική αναδρομή, τα μέρη και τη λειτουργία της κεντρικής θέρμανσης, τα συστήματα κεντρικών θερμάνσεων, τη μελέτη, τα μέτρα ασφαλείας και τους δεοντολογικούς κανόνες του τεχνίτη.

Χρησιμότητα της θέρμανσης

Ερώτηση: Πού χρησιμεύει στον άνθρωπο η θέρμανση;

Απάντηση:

• §1.3. Η θέρμανση αποσκοπεί στην προσθήκη θερμικών φορτίων για να συμπληρώσουν τις θερμικές απώλειες, ώστε να διατηρείται σταθερή η θερμοκρασία των χώρων σε επίπεδα άνεσης και θαλπωρής για τον άνθρωπο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η θέρμανση χρησιμεύει στον άνθρωπο ώστε να διατηρεί τους χώρους διαβίωσης, εργασίας, άθλησης και διασκέδασης σε σταθερή και άνετη θερμοκρασία, ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες. Επειδή κατά τη χειμερινή περίοδο ρέει θερμότητα από τους εσωτερικούς χώρους προς το ψυχρότερο περιβάλλον (θερμικές απώλειες), η θέρμανση προσθέτει τα αναγκαία θερμικά φορτία για να τις συμπληρώσει, εξασφαλίζοντας συνθήκες άνεσης και θαλπωρής για τον άνθρωπο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Διατηρεί σταθερή, άνετη θερμοκρασία στους χώρους διαβίωσης/εργασίας, καλύπτοντας τις θερμικές απώλειες

Θερμικές απώλειες

Ερώτηση: Τι είναι θερμικές απώλειες;

Απάντηση:

• §1.3. Τα ποσά θερμότητας που φεύγουν από έναν χώρο λέγονται θερμικές απώλειες και έχουν σαν αποτέλεσμα την ψύξη του χώρου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θερμικές απώλειες είναι τα ποσά θερμότητας που φεύγουν (ρέουν) από έναν εσωτερικό χώρο προς το ψυχρότερο περιβάλλον, σύμφωνα με το πρώτο θερμοδυναμικό αξίωμα (η θερμότητα ρέει πάντα από τα πιο θερμά προς τα πιο κρύα σώματα). Οι θερμικές απώλειες έχουν ως αποτέλεσμα την ψύξη του χώρου και ελαττώνονται με τη χρήση θερμομονωτικών υλικών στα οικοδομικά στοιχεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ποσά θερμότητας που φεύγουν από τον χώρο προς το περιβάλλον, προκαλώντας την ψύξη του

Κεντρικές θερμάνσεις: ορισμός και λειτουργία

Ερώτηση: Τι είναι κεντρικές θερμάνσεις και πώς λειτουργούν;

Απάντηση:

• §1.3, §1.3.1-1.3.2. Εγκατάσταση κεντρικής θέρμανσης είναι το σύνολο των μηχανών, συσκευών, οργάνων και εξαρτημάτων κατάλληλα συνδεδεμένων και εγκατεστημένων σε κτίρια, με σκοπό τη θέρμανσή τους. Παράγουν τη θερμότητα σε διαφορετικό σημείο (λεβητοστάσιο), τη μεταφέρουν και την αποδίδουν στους χώρους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κεντρική θέρμανση είναι το σύνολο των μηχανών, συσκευών, οργάνων και εξαρτημάτων, κατάλληλα συνδεδεμένων και εγκατεστημένων σε ένα κτίριο, με σκοπό τη θέρμανσή του. Σε αντίθεση με τις τοπικές θερμάνσεις, η κεντρική θέρμανση παράγει τη θερμότητα σε διαφορετικό σημείο (το λεβητοστάσιο) και τη μεταφέρει με δίκτυο σωληνώσεων στους χώρους. Λειτουργεί ως εξής: ο καυστήρας καίει το καύσιμο μέσα στον λέβητα και μεταδίδει θερμότητα στο νερό· όταν η θερμοκρασία του ανέβει στους 40-45°C, ενεργοποιείται ο κυκλοφορητής και το νερό κυκλοφορεί μέσω του δικτύου προσαγωγής στα θερμαντικά σώματα, όπου αποδίδει τη θερμότητα στον χώρο. Το κρυωμένο νερό επιστρέφει στο λεβητοστάσιο με το δίκτυο επιστροφής, ξαναθερμαίνεται και ο κύκλος επαναλαμβάνεται· ο καυστήρας σβήνει στους 90°C και ξανανάβει στους 70°C, με εντολή θερμοστάτη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σύνολο μηχανών/συσκευών/οργάνων που παράγουν θερμότητα στο λεβητοστάσιο και τη μεταφέρουν/αποδίδουν στους χώρους μέσω νερού που κυκλοφορεί σε κύκλο

Ασφάλεια εργασίας στην Ελλάδα

Ερώτηση: Γιατί ειδικά οι Έλληνες πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στους κανόνες ασφαλείας κατά την εκτέλεση της εργασίας τους;

Απάντηση:

• §1.11. Η Ελλάδα κατέχει μια από τις πρώτες θέσεις παγκόσμια στα εργατικά ατυχήματα. Υποχρέωση όλων είναι να προσπαθήσουμε για την εξάλειψη αυτού του θλιβερού ρεκόρ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι Έλληνες πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στους κανόνες ασφαλείας, γιατί η Ελλάδα κατέχει μία από τις πρώτες θέσεις παγκοσμίως στα εργατικά ατυχήματα. Καθώς οι εργασίες εγκατάστασης κεντρικών θερμάνσεων εκτελούνται συχνά σε επικίνδυνα σημεία της οικοδομής, με εργαλεία και μέσα που απαιτούν προσοχή, η συστηματική εφαρμογή ατομικών και συλλογικών μέτρων προστασίας είναι υποχρέωση όλων, ώστε να μειωθεί αυτό το θλιβερό ρεκόρ ατυχημάτων· πάντα προτεραιότητα δίνεται στην ασφάλεια και μετά στην εκτέλεση του έργου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Επειδή η Ελλάδα έχει από τα υψηλότερα ποσοστά εργατικών ατυχημάτων παγκοσμίως — ανάγκη συστηματικής τήρησης μέτρων ασφαλείας

Βασικά συστήματα κεντρικής θέρμανσης

Ερώτηση: Αναφέρατε τα βασικά συστήματα κεντρικής θέρμανσης. Επισημάνατε βασικές διαφορές μεταξύ τους.

Απάντηση:

• §1.8-1.8.3. Τα συνηθέστερα συστήματα είναι το δισωλήνιο (παράλληλη σύνδεση θερμαντικών σωμάτων), το μονοσωλήνιο (σύνδεση σε σειρά) και το σύστημα θέρμανσης επιφανειών/ενδοδαπέδιο (ενσωματωμένοι σωλήνες σε οικοδομικά στοιχεία).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα βασικά συστήματα κεντρικής θέρμανσης είναι τρία: το δισωλήνιο σύστημα, όπου δύο παράλληλοι σωλήνες (προσαγωγής-επιστροφής) διατρέχουν όλο το δίκτυο και τα θερμαντικά σώματα συνδέονται παράλληλα· εγκαθίσταται σε παλαιά και νέα κτίσματα με άκαμπτους μεταλλικούς σωλήνες και δεν δέχεται αυτονομία παρά μόνο με τροποποιήσεις. Το μονοσωλήνιο σύστημα, όπου μια κεντρική στήλη (προσαγωγή-επιστροφή) τροφοδοτεί κλάδους/βρόγχους με εύκαμπτους σωλήνες που συνδέουν σε σειρά λίγα θερμαντικά σώματα ανά χώρο· εγκαθίσταται σε νέες οικοδομές και δέχεται αυτονομία. Και το σύστημα θέρμανσης επιφανειών (πιο διαδεδομένο το ενδοδαπέδιο), όπου εύκαμπτοι σωλήνες μέσα στο δάπεδο (σε μαιάνδρους/κύκλους) αποδίδουν απευθείας τη θερμότητα, χωρίς θερμαντικά σώματα, με νερό χαμηλής θερμοκρασίας· δέχεται αυτονομία. Βασική διαφορά: στο δισωλήνιο η σύνδεση είναι παράλληλη, στο μονοσωλήνιο σε σειρά, ενώ στο ενδοδαπέδιο δεν υπάρχουν καν θερμαντικά σώματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δισωλήνιο (παράλληλη σύνδεση), μονοσωλήνιο (σύνδεση σε σειρά μέσω κλάδων), ενδοδαπέδιο (σωλήνες στο δάπεδο, χωρίς θερμαντικά σώματα)

Κανονισμοί εγκαταστάσεων και δεοντολογικοί κανόνες

Ερώτηση: Τι είναι κανονισμοί εγκαταστάσεων και τι δεοντολογικοί κανόνες;

Απάντηση:

• §1.12. Κανονισμοί είναι κανόνες που καθορίζουν τα επαγγελματικά καθήκοντα από τεχνολογικής πλευράς και τις προδιαγραφές εγκαταστάσεων (στην Ελλάδα, από τον ΕΛ.Ο.Τ.). Δεοντολογικοί κανόνες είναι μη καταγεγραμμένοι κανόνες που καθιστούν την εργασία πιο υπεύθυνη και τον εργαζόμενο πιο αξιοπρεπή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κανονισμοί εγκαταστάσεων είναι οι κανόνες που καθορίζουν τα επαγγελματικά καθήκοντα από τεχνολογικής πλευράς και τις τεχνικές προδιαγραφές που πρέπει να εφαρμόζονται στις εγκαταστάσεις· στην Ελλάδα τις καθορίζει ο ΕΛ.Ο.Τ. (Ελληνικός Οργανισμός Τυποποίησης). Δεοντολογικοί κανόνες, αντίθετα, είναι κανόνες που δεν καταγράφονται επίσημα, αλλά καθιστούν την εργασία πιο υπεύθυνη και τον εργαζόμενο πιο αξιοπρεπή (π.χ. ευγένεια, ακρίβεια στα ραντεβού, ατομική καθαριότητα, οργάνωση εργασίας, σεβασμός στους συνεργάτες)· βασίζονται σε αξίες και αρετές που πρέπει να έχει καλλιεργήσει ο εργαζόμενος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κανονισμοί = τεχνικές προδιαγραφές (ΕΛ.Ο.Τ.)· δεοντολογικοί κανόνες = μη καταγεγραμμένοι κανόνες ήθους/συμπεριφοράς στο επάγγελμα

Πληροφορίες από τη μελέτη θέρμανσης

Ερώτηση: Τι πληροφορίες παίρνουμε από τη μελέτη θέρμανσης;

Απάντηση:

• §1.10. Η μελέτη παραδίδεται από τον μηχανολόγο και περιλαμβάνει τα σχέδια δικτύων, την ισχύ των μηχανημάτων και συσκευών, και τεχνική περιγραφή με ιδιαίτερες οδηγίες εγκατάστασης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από τη μελέτη κεντρικής θέρμανσης, που εκπονεί ο μηχανολόγος πάνω σε κατόψεις και τομές της οικοδομής, παίρνουμε: τα σχέδια των δικτύων (οριζοντίων και κατακόρυφων) με όλες τις πληροφορίες για την εγκατάσταση, τη διατομή και το είδος των υλικών· την ισχύ των μηχανημάτων και συσκευών· και τεχνική περιγραφή με ιδιαίτερες οδηγίες εγκατάστασης. Ο εγκαταστάτης πρέπει να γνωρίζει να «διαβάζει» το σχέδιο και τους συμβολισμούς του, και να εφαρμόζει τη μελέτη με ακρίβεια, χωρίς τροποποιήσεις παρά μόνο μετά από συνεννόηση με τον μηχανολόγο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σχέδια δικτύων (διατομή, υλικά), ισχύς μηχανημάτων/συσκευών, τεχνική περιγραφή με οδηγίες εγκατάστασης

Καλλιέργεια του ατόμου στην εργασία

Ερώτηση: Σε τι βοηθάει η καλλιέργεια του ατόμου στον χώρο της εργασίας του;

Απάντηση:

• §1.12. Οποιαδήποτε υπόδειξη για τη στάση που πρέπει να τηρεί κανείς στην εργασία του δεν έχει αποτελέσματα, αν δεν έχει καλλιεργήσει αξίες και αρετές, που αρμόζουν σε ανθρώπους με ολοκληρωμένη προσωπικότητα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η καλλιέργεια του ατόμου βοηθάει ώστε οι κανόνες δεοντολογίας (ευγένεια, ακρίβεια, καθαριότητα, οργάνωση, σεβασμός στους συνεργάτες) να εφαρμόζονται ουσιαστικά και όχι τυπικά, αφού καμία υπόδειξη συμπεριφοράς δεν έχει αποτέλεσμα αν ο εργαζόμενος δεν έχει καλλιεργήσει τις αντίστοιχες αξίες και αρετές. Έτσι, η καλλιέργεια συμβάλλει σε ολοκληρωμένη προσωπικότητα, σε πιο υπεύθυνη και αξιοπρεπή άσκηση του επαγγέλματος, και σε πολιτισμένη συνεργασία μέσα στην ομάδα εργασίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Επιτρέπει την ουσιαστική εφαρμογή δεοντολογικών κανόνων· διαμορφώνει ολοκληρωμένη, υπεύθυνη προσωπικότητα στην εργασία

Ατομικά μέσα προστασίας

Ερώτηση: Αναφέρατε τα πιο σημαντικά ατομικά μέσα προστασίας.

Απάντηση:

• §1.11. Τα ατομικά μέσα προστασίας: οι ειδικές φόρμες εργασίας, τα παπούτσια με προστατευτικά ελάσματα, τα κράνη, τα γάντια, τα γυαλιά κ.λπ. προστατεύουν τον εργαζόμενο από τραυματισμούς σε συγκεκριμένα μέρη του σώματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα πιο σημαντικά ατομικά μέσα προστασίας του τεχνίτη κεντρικών θερμάνσεων είναι: οι ειδικές φόρμες εργασίας, τα παπούτσια (αρβύλες) με προστατευτικά ελάσματα, τα κράνη, τα γάντια και τα προστατευτικά γυαλιά. Κάθε ένα προστατεύει συγκεκριμένο μέρος του σώματος από τραυματισμούς κατά την εκτέλεση της εργασίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Φόρμα εργασίας, παπούτσια με ενισχυμένη μύτη, κράνος, γάντια, προστατευτικά γυαλιά

Στήριξη σωλήνων προς συγκόλληση σε ύψος

Ερώτηση: Πώς πρέπει να στηρίζονται οι σωλήνες που πρόκειται να συγκολληθούν σε κεντρική στήλη σε ύψος 5 μέτρων;

Απάντηση:

• §1.4.2, §1.11. Οι σωλήνες στηρίζονται με τέτοιο τρόπο ώστε να αναπτύσσονται όσο το δυνατόν λιγότερες δυνάμεις/ροπές στα στηρίγματα, με χρήση σταθερών στηριγμάτων ή εδράνων ολίσθησης/κύλισης· εργασία πάνω από 2 μέτρα απαιτεί σκάλα, ενώ σε σκαλωσιά οι εργαζόμενοι δένονται με ειδικές ζώνες ασφαλείας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι σωλήνες που πρόκειται να συγκολληθούν σε κεντρική στήλη σε ύψος 5 μέτρων πρέπει να στηρίζονται με κατάλληλα στηρίγματα (σταθερά, ή έδρανα ολίσθησης/κύλισης όπου χρειάζεται αξονική μετακίνηση για τις συστολοδιαστολές), τοποθετημένα σε δομικά στοιχεία ή ειδικά κανάλια/ιστούς, ώστε να αναπτύσσονται στα στηρίγματα όσο το δυνατόν λιγότερες δυνάμεις και ροπές και η κεντρική στήλη να παραμένει σταθερή κατά τη συγκόλληση. Επειδή το ύψος (5 μέτρα) ξεπερνά τα 2 μέτρα, η εργασία πρέπει να γίνεται από σκάλα ή ασφαλή σκαλωσιά, με τον εργαζόμενο δεμένο με ειδική ζώνη ασφαλείας και ελεγμένη στήριξη παταριών/σκαλωσιάς, ώστε να αποφευχθεί πτώση κατά τη συγκόλληση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σταθερά στηρίγματα/έδρανα ολίσθησης σε κατάλληλα σημεία της στήλης· εργασία από ασφαλή σκαλωσιά/σκάλα με ζώνη ασφαλείας, αφού το ύψος ξεπερνά τα 2 μέτρα