Λύσεις — Κεφάλαιο 13: Προμέτρηση – Επιμέτρηση – Κοστολόγηση – Πρόγραμμα Συντήρησης (σελ. 336) – ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 13: Προμέτρηση - Επιμέτρηση - Κοστολόγηση - Πρόγραμμα Συντήρησης

Ανοιχτές ερωτήσεις κατανόησης για την προμέτρηση και επιμέτρηση υλικών, τον υπολογισμό κόστους υλικών και εργατικών, και τη σύνταξη/εφαρμογή προγράμματος περιοδικής συντήρησης εγκατάστασης κεντρικής θέρμανσης.

Προμέτρηση: ορισμός και αναγκαιότητα

Ερώτηση: Τι είναι προμέτρηση και γιατί είναι απαραίτητη για την τοποθέτηση μιας εγκατάσταση κεντρικής θέρμανσης;

Απάντηση:

• §13.2. «Η προμέτρηση είναι εργασία απαραίτητη για οποιοδήποτε έργο που πρόκειται να κατασκευασθεί. Με αυτήν προϋπολογίζονται τα υλικά, τα εργαλεία, τα μηχανήματα, ο αριθμός των εργαζομένων, ο βαθμός εξειδίκευσής τους και εν τέλει προϋπολογίζεται το συνολικό κόστος του έργου.»
• §13.2. «Είναι δηλαδή η προμέτρηση ο σημαντικότερος παράγοντας για την πορεία ενός έργου και τις αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν για την εκτέλεσή του.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προμέτρηση είναι η εργασία με την οποία προϋπολογίζονται, πριν από την κατασκευή ενός έργου, τα υλικά, τα εργαλεία, τα μηχανήματα, ο αριθμός των εργαζομένων και ο βαθμός εξειδίκευσής τους, και τελικά το συνολικό κόστος του έργου. Είναι απαραίτητη διότι αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα για την πορεία ενός έργου και τις αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν για την εκτέλεσή του· καθώς η εγκατάσταση κεντρικής θέρμανσης είναι σοβαρό έργο, η προμέτρηση αποτελεί καθοριστική ενέργεια πριν από την τοποθέτησή της, ώστε να προβλεφθούν έγκαιρα τα απαιτούμενα υλικά, ο χρόνος εργασίας και το συνολικό κόστος, αποφεύγοντας καθυστερήσεις και απρόβλεπτα προβλήματα κατά την εκτέλεση του έργου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Προϋπολογισμός υλικών/εργαλείων/μηχανημάτων/εργατικών και κόστους πριν την κατασκευή· καθοριστική ενέργεια πριν την τοποθέτηση της εγκατάστασης

Κανόνες προμέτρησης υλικών

Ερώτηση: Ποιοι κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται για την προμέτρηση υλικών;

Απάντηση:

• §13.2. «Για κάθε θερμαντικό σώμα δισωληνίου συστήματος κεντρικής θέρμανσης, υπολογίζονται δύο βάνες του σώματος, ένα εξαεριστικό και τουλάχιστον δύο στηρίγματα.»
• §13.2. «Για κάθε θερμαντικό σώμα μονοσωλήνιου συστήματος κεντρικής θέρμανσης, υπολογίζονται ένας τετράοδος διακόπτης, ένα εξαεριστικό, δύο σύνδεσμοι (ρακόρ) και, αν πρόκειται για πλαστικό σωλήνα, δύο πλαστικές καμπύλες και τρία τουλάχιστον στηρίγματα.»
• §13.2. «Στο μονοσωλήνιο σύστημα, καταγράφονται οι χώροι που θα θερμανθούν. Για κάθε χώρο, υπολογίζεται μία βάνα αυτονομίας και μία άλλη απλή. Επίσης, υπολογίζονται δυο συλλέκτες (κολλεκτέρ) για κάθε χώρο, ενώ για κάθε έξοδο του συλλέκτη υπολογίζονται δύο ρυθμιστικές βαλβίδες, δύο σύνδεσμοι (ρακόρ) και, αν πρόκειται για πλαστικό σωλήνα, δυο πλαστικές καμπύλες.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για την προμέτρηση υλικών εφαρμόζονται κανόνες τόσο από το οριζόντιο όσο και από το κατακόρυφο σχέδιο της μελέτης. Από το οριζόντιο δίκτυο προμετρώνται τα θερμαντικά σώματα και το μήκος των σωλήνων: για κάθε θερμαντικό σώμα δισωληνίου συστήματος υπολογίζονται δύο βάνες, ένα εξαεριστικό και τουλάχιστον δύο στηρίγματα· για κάθε θερμαντικό σώμα μονοσωλήνιου συστήματος υπολογίζονται ένας τετράοδος διακόπτης, ένα εξαεριστικό, δύο ρακόρ και, αν είναι πλαστικός σωλήνας, δύο πλαστικές καμπύλες και τουλάχιστον τρία στηρίγματα· για κάθε διακλάδωση υπολογίζεται το αντίστοιχο εξάρτημα κλίσης (ταφ, γωνία κ.λπ.)· για κάθε αλλαγή διατομής υπολογίζονται οι συστολές με τις ανάλογες διαστάσεις· και για κάθε εξάρτημα, συσκευή ή μηχάνημα υπολογίζονται δύο βάνες, μία πριν και μία μετά. Από το κατακόρυφο σχέδιο υπολογίζονται το μήκος των σωλήνων, τα εξαρτήματα του δικτύου και τα εξαρτήματα-συσκευές-μηχανήματα του λεβητοστασίου: στο δισωλήνιο σύστημα το μήκος σωλήνων, τα εξαρτήματα αλλαγής πορείας/διακλαδώσεων/διατομής και οι βάνες· στο μονοσωλήνιο σύστημα, ανά χώρο θέρμανσης, μία βάνα αυτονομίας, μία απλή βάνα, δύο συλλέκτες, και ανά έξοδο συλλέκτη δύο ρυθμιστικές βαλβίδες, δύο ρακόρ και ενδεχομένως δύο πλαστικές καμπύλες. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να καθορίζεται ο ακριβής τύπος κάθε εξαρτήματος (π.χ. ίσιες ή γωνιακές βαλβίδες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οριζόντιο δίκτυο: βάνες/εξαεριστικά/στηρίγματα ανά θερμαντικό σώμα, εξαρτήματα κλίσης ανά διακλάδωση, συστολές ανά αλλαγή διατομής, βάνες πριν/μετά κάθε εξάρτημα· κατακόρυφο δίκτυο: μήκη σωλήνων/εξαρτήματα λεβητοστασίου, στο μονοσωλήνιο βάνα αυτονομίας/απλή βάνα/συλλέκτες/βαλβίδες ανά χώρο

Επιμέτρηση: ορισμός και έλεγχος

Ερώτηση: Τι είναι επιμέτρηση και τι ελέγχεται με αυτή στην εγκατάσταση μιας κεντρικής θέρμανσης;

Απάντηση:

• §13.2. «Η επιμέτρηση αφορά την καταμέτρηση των υλικών, οργάνων, συσκευών, εξαρτημάτων και μηχανημάτων μιας εγκατάστασης που ήδη έχει γίνει. Με αυτή διαπιστώνεται αν χρησιμοποιήθηκαν τα προβλεπόμενα υλικά ανάλογων προδιαγραφών μ' αυτές που καθορίζει η αντίστοιχη μελέτη.»
• §13.2. «Με την επιμέτρηση επίσης γίνεται η παράδοση του έργου εγκατάστασης της κεντρικής θέρμανσης και υπολογίζεται το τελικό πραγματικό κόστος της. Έτσι διαπιστώνεται η απόκλιση του προβλεπόμενου κόστους της προμέτρησης σε σχέση με το πραγματικό και καταγράφονται τα υλικά που προστέθηκαν ή αφαιρέθηκαν μέχρι την ολοκλήρωση της εγκατάστασης.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επιμέτρηση είναι η καταμέτρηση των υλικών, οργάνων, συσκευών, εξαρτημάτων και μηχανημάτων μιας εγκατάστασης κεντρικής θέρμανσης που έχει ήδη γίνει. Με την επιμέτρηση ελέγχεται αν χρησιμοποιήθηκαν τα προβλεπόμενα υλικά, ανάλογων προδιαγραφών μ' αυτές που καθορίζει η αντίστοιχη μελέτη· γίνεται η παράδοση του έργου εγκατάστασης και υπολογίζεται το τελικό πραγματικό κόστος της, ώστε να διαπιστωθεί η απόκλιση του προβλεπόμενου κόστους της προμέτρησης σε σχέση με το πραγματικό, και καταγράφονται τα υλικά που προστέθηκαν ή αφαιρέθηκαν μέχρι την ολοκλήρωση της εγκατάστασης. Τελικά, με την επιμέτρηση διαπιστώνεται αν τηρήθηκαν τα προσυμφωνημένα για το συγκεκριμένο έργο· η επιμέτρηση γίνεται με επιτόπια μέτρηση των υλικών από ομάδα ειδικών, που συγκρίνει την εγκατάσταση με τα σχέδια της μελέτης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Καταμέτρηση υλικών/οργάνων/συσκευών/εξαρτημάτων/μηχανημάτων ήδη υλοποιημένης εγκατάστασης· ελέγχει τήρηση προδιαγραφών μελέτης, γίνεται παράδοση έργου, υπολογίζεται πραγματικό κόστος και απόκλιση από την προμέτρηση

Παράγοντες κόστους εργατικών

Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του κόστους των “εργατικών” κατά την εγκατάσταση κεντρικής θέρμανσης;

Απάντηση:

• §13.2. «Ένας συνηθισμένος τρόπος υπολογισμού των “εργατικών” είναι ο υπολογισμός του χρόνου εργασίας για συγκεκριμένη δραστηριότητα, π.χ. για τη μεταφορά των υλικών απαιτούνται δύο ώρες, για την προσαρμογή των σωλήνων χρειάζονται δέκα πέντε ώρες, για τη συγκόλληση των σωλήνων οκτώ ώρες κ.λπ.»
• §13.2. «Για τη μεταφορά υλικών, υπολογίζεται ο αριθμός των εργαζομένων ανάλογα με το βάρος των υλικών ανά τεμάχιο... για κάθε 30 κιλά αντιστοιχεί ένας εργαζόμενος... επιβάλλεται να τροποποιείται ανάλογα με τις συνθήκες εργασίας, όπως είναι η γεωμετρική μορφή του υλικού, η απόσταση και το σημείο μεταφοράς του, η ευαισθησία αντοχής του στη θραύση, ο κίνδυνος για εργατικό ατύχημα, η μορφή και το είδος της εργασίας.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για τον υπολογισμό του κόστους των "εργατικών" (μεροκάματα) πρέπει να λαμβάνονται υπόψη: ο χρόνος εργασίας που απαιτείται για κάθε συγκεκριμένη δραστηριότητα (π.χ. μεταφορά υλικών, προσαρμογή σωλήνων, συγκόλληση σωλήνων)· ο αριθμός των εργαζομένων που χρειάζεται, ο οποίος υπολογίζεται κατά γενικό κανόνα ανάλογα με το βάρος των υλικών ανά τεμάχιο (περίπου ένας εργαζόμενος για κάθε 30 κιλά)· η γεωμετρική μορφή του υλικού· η απόσταση και το σημείο μεταφοράς του· η ευαισθησία αντοχής του υλικού στη θραύση· ο κίνδυνος πρόκλησης εργατικού ατυχήματος· η μορφή και το είδος της εργασίας (π.χ. η συναρμογή σωλήνων απαιτεί δύο άτομα, τεχνίτη και βοηθό)· καθώς και ο χρόνος παράδοσης του έργου, αφού είναι αντιστρόφως ανάλογος με το προσωπικό που πρέπει να απασχοληθεί. Απαιτείται επίσης εμπειρία και γνώση της νομοθεσίας που αφορά την αμοιβή των εργαζομένων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Χρόνος εργασίας ανά δραστηριότητα, αριθμός εργαζομένων ανάλογα με βάρος υλικού (~1 άτομο/30 κιλά), γεωμετρία/απόσταση/ευθραυστότητα υλικού, κίνδυνος ατυχήματος, είδος εργασίας, χρόνος παράδοσης έργου, γνώση νομοθεσίας αμοιβών

Στοιχεία προγραμματισμού συντήρησης

Ερώτηση: Αναφέρετε τα στοιχεία εκείνα, που συνεκτιμώνται για τον προγραμματισμό της περιοδικής συντήρησης μιας κεντρικής θέρμανσης.

Απάντηση:

• §13.8.1. «Για να συνταχθεί ένα πρόγραμμα συντήρησης μιας εγκατάστασης κεντρικής θέρμανσης, απαιτούνται δεδομένα που αφορούν: 1. Τα χαρακτηριστικά των οργάνων, συσκευών και μηχανημάτων αυτής... 2. Τη χρονική διάρκεια της ημερήσιας λειτουργίας της εγκατάστασης. 3. Την ημερομηνία έναρξης και τέλους της λειτουργίας της... 4. Τις ιδιαιτερότητες της εγκατάστασης, κατά τη διάρκεια λειτουργίας της. 5. Διάφορες πληροφορίες για την εγκατάσταση.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για τον προγραμματισμό της περιοδικής συντήρησης μιας εγκατάστασης κεντρικής θέρμανσης συνεκτιμώνται: τα χαρακτηριστικά των οργάνων, συσκευών και μηχανημάτων της εγκατάστασης (τα οποία ο τεχνίτης πληροφορείται από τα συνοδευτικά έντυπα των υλικών ή από τις κατασκευάστριες εταιρείες)· η χρονική διάρκεια της ημερήσιας λειτουργίας της εγκατάστασης· η ημερομηνία έναρξης και τέλους της λειτουργίας της, στα πλαίσια της ετήσιας περιόδου χρήσης της (σεζόν)· οι ιδιαιτερότητες της εγκατάστασης κατά τη διάρκεια λειτουργίας της· και διάφορες άλλες πληροφορίες για την εγκατάσταση. Βάσει αυτών των δεδομένων συντάσσεται συγκεκριμένο πρόγραμμα συντήρησης, είτε ως χειρόγραφο δελτίο είτε μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή, όπως η πινακίδα κεντρικής θέρμανσης-πρόγραμμα συντήρησης που καταγράφει ανά στοιχείο της εγκατάστασης τα χαρακτηριστικά, τη συντήρηση που έγινε και τυχόν παρατηρήσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Χαρακτηριστικά οργάνων/συσκευών/μηχανημάτων, ημερήσια διάρκεια λειτουργίας, περίοδος έναρξης-λήξης λειτουργίας (σεζόν), ιδιαιτερότητες εγκατάστασης, λοιπές πληροφορίες

Συνεργασία ειδικοτήτων στη συντήρηση

Ερώτηση: Ποιες ειδικότητες τεχνιτών πρέπει να συνεργάζονται κατά τη φάση της συντήρησης μιας εγκατάστασης κεντρικής θέρμανσης και γιατί;

Απάντηση:

• §13.8.2. «Για τη συντήρηση της εγκατάστασης κεντρικής θέρμανσης, χρειάζεται να ελεγχθούν τα υδραυλικά και τα ηλεκτρικά εξαρτήματά της. Γι' αυτό, σκόπιμο είναι να συντονίζονται οι τεχνίτες των δύο ειδικοτήτων (ο ηλεκτρολόγος και ο τεχνίτης θερμικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων) για την ταυτόχρονη και ολοκληρωμένη συντήρηση της εγκατάστασης.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά τη φάση της συντήρησης μιας εγκατάστασης κεντρικής θέρμανσης πρέπει να συνεργάζονται ο ηλεκτρολόγος και ο τεχνίτης θερμικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων. Αυτό είναι απαραίτητο διότι η συντήρηση της εγκατάστασης απαιτεί έλεγχο τόσο των υδραυλικών όσο και των ηλεκτρικών εξαρτημάτων της (π.χ. σωληνώσεις, θερμαντικά σώματα, δοχείο διαστολής από τη μία, καυστήρας, κυκλοφορητής, όργανα ελέγχου/αυτοματισμοί από την άλλη)· ο συντονισμός των δύο ειδικοτήτων εξασφαλίζει την ταυτόχρονη και ολοκληρωμένη συντήρηση όλης της εγκατάστασης, χωρίς να παραλείπεται κανένα τμήμα της.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ηλεκτρολόγος και τεχνίτης θερμικών-υδραυλικών εγκαταστάσεων, γιατί χρειάζεται έλεγχος τόσο ηλεκτρικών όσο και υδραυλικών εξαρτημάτων, για ταυτόχρονη/ολοκληρωμένη συντήρηση

Ενέργειες σε έκτακτη βλάβη

Ερώτηση: Πώς θα ενεργήσετε, αν ειδοποιηθείτε για έκτακτη βλάβη σε μια εγκατάσταση κεντρικής θέρμανσης;

Απάντηση:

• §13.8.2. «Α/Α ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ: 1 ΛΕΒΗΤΑΣ, 2 ΚΑΥΣΤΗΡΑΣ, 3 ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΤΗΣ, 4 ΚΑΠΝΟΔΟΧΟΣ, 5 ΔΟΧΕΙΟ ΔΙΑΣΤΟΛΗΣ, 6 ΟΡΓΑΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΛΕΓΧΟΥ, 7 ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΚΑΥΣΙΜΟΥ, 8 ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, 9 ΔΙΚΤΥΑ ΣΩΛΗΝ/ΣΕΩΝ, 10 ΘΕΡΜ/ΝΤΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ, 11 ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΚΑΥΣΗΣ (ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ), 12 ΛΟΙΠΑ»
• §13.8.2. «Για τη συντήρηση της εγκατάστασης κεντρικής θέρμανσης, χρειάζεται να ελεγχθούν τα υδραυλικά και τα ηλεκτρικά εξαρτήματά της. Γι' αυτό, σκόπιμο είναι να συντονίζονται οι τεχνίτες των δύο ειδικοτήτων (ο ηλεκτρολόγος και ο τεχνίτης θερμικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων).»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αν ειδοποιηθώ για έκτακτη βλάβη σε εγκατάσταση κεντρικής θέρμανσης, θα ενεργήσω μεθοδικά: αρχικά θα συγκεντρώσω από τον ιδιοκτήτη/διαχειριστή όσες πληροφορίες μπορεί να δώσει για τα συμπτώματα της βλάβης (π.χ. δεν ανάβει ο καυστήρας, δεν κυκλοφορεί το νερό, διαρροή, θόρυβος), και θα μεταβώ άμεσα στον χώρο με τα κατάλληλα εργαλεία και ανταλλακτικά. Στη συνέχεια θα ελέγξω συστηματικά, ένα προς ένα, τα βασικά στοιχεία της εγκατάστασης, όπως αυτά που καταγράφονται στην πινακίδα προγράμματος συντήρησης (λέβητας, καυστήρας, κυκλοφορητής, καπνοδόχος, δοχείο διαστολής, όργανα λειτουργίας-ελέγχου, δεξαμενή καυσίμου, αυτονομία, δίκτυα σωληνώσεων, θερμαντικά σώματα, μέτρηση καύσης), ξεκινώντας από το πιθανότερο σημείο βλάβης, ώστε να εντοπίσω την αιτία. Αν διαπιστώσω ότι η βλάβη αφορά ηλεκτρικό/ηλεκτρονικό εξάρτημα (π.χ. αυτοματισμό, θερμοστάτη, φωτοκύτταρο) εκτός του πεδίου των δικών μου αρμοδιοτήτων, θα συνεργαστώ ή θα καλέσω τον ηλεκτρολόγο, ώστε ηλεκτρικά και υδραυλικά μέρη να ελεγχθούν ταυτόχρονα και ολοκληρωμένα. Καθ' όλη τη διαδικασία θα τηρώ τα μέτρα ασφαλείας (διακοπή ρεύματος/καυσίμου όπου χρειάζεται, χρήση ατομικών μέσων προστασίας), θα αποκαθιστώ τη βλάβη ή θα προτείνω προσωρινή λύση αν χρειάζονται ανταλλακτικά που δεν διαθέτω επιτόπου, και τέλος θα καταγράψω την επέμβαση (τι έγινε, τυχόν παρατηρήσεις, προτάσεις για την επόμενη προγραμματισμένη συντήρηση) στην πινακίδα/δελτίο συντήρησης της εγκατάστασης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Συλλογή στοιχείων για τη βλάβη → άμεση επιτόπια μετάβαση → συστηματικός έλεγχος των βασικών στοιχείων της εγκατάστασης (όπως στην πινακίδα συντήρησης) → συνεργασία με ηλεκτρολόγο αν χρειαστεί → αποκατάσταση με τήρηση μέτρων ασφαλείας → καταγραφή της επέμβασης