Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Εγκατάσταση τυποποιημένων καπνοδόχων κεντρικών θερμάνσεων (σελ. 154) – ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Εγκατάσταση τυποποιημένων καπνοδόχων κεντρικών θερμάνσεων

Ανοιχτές ερωτήσεις κατανόησης για το σύστημα απαγωγής καυσαερίων, την καπνοδόχο, τον ελκυσμό, τη στήριξη και τη μόνωση καπνοδόχων κεντρικών θερμάνσεων.

Τμήματα συστήματος απαγωγής καυσαερίων

Ερώτηση: Από ποια τμήματα αποτελείται το σύστημα απαγωγής καυσαερίων μιας κεντρικής θέρμανσης;

Απάντηση:

• §6.2. Η καπνοδόχος ανήκει στο σύστημα απαγωγής των καυσαερίων των κεντρικών θερμάνσεων. Το σύστημα αυτό αποτελείται από: 1. Τον καπναγωγό. 2. Την καπνοδόχο. 3. Το κάλυμμα (καπέλο).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σύστημα απαγωγής των καυσαερίων μιας κεντρικής θέρμανσης αποτελείται από τρία τμήματα: τον καπναγωγό, δηλαδή τον αγωγό που συνδέει τον λέβητα με την καπνοδόχο και τοποθετείται συνήθως μέσα στο λεβητοστάσιο· την καπνοδόχο, τον κύριο κατακόρυφο αγωγό που οδηγεί τα καυσαέρια στην ατμόσφαιρα, ο οποίος εγκαθίσταται συνήθως εξωτερικά του κτιρίου και στηρίζεται σε τοίχο· και το κάλυμμα (καπέλο), το τυποποιημένο εξάρτημα που τοποθετείται στο επάνω μέρος της καπνοδόχου, προστατεύοντάς την από βροχή και χιόνι και υποβοηθώντας τον ελκυσμό των καυσαερίων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Καπναγωγός (συνδέει λέβητα-καπνοδόχο) → καπνοδόχος (κατακόρυφος αγωγός στην ατμόσφαιρα) → κάλυμμα/καπέλο (προστασία και υποβοήθηση ελκυσμού)

Καπνοδόχος: ορισμός και σημασία

Ερώτηση: Τι είναι η καπνοδόχος και ποια η σημασία του για τις κεντρικές θερμάνσεις;

Απάντηση:

• §6.2. Η καπνοδόχος είναι ο κύριος κατακόρυφος αγωγός που οδηγεί τα καυσαέρια στην ατμόσφαιρα. Εγκαθίσταται συνήθως εξωτερικά του κτιρίου με ορθογωνική ή κυκλική διατομή και στηρίζεται σε τοίχο.
• §6.2.1. Το σύστημα απαγωγής καυσαερίων υποβοηθά επίσης την καύση, επειδή παρέχει οξυγόνο σε αυτή με τον ατμοσφαιρικό αέρα, και έτσι ο λέβητας λειτουργεί με υψηλό βαθμό απόδοσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η καπνοδόχος είναι ο κύριος κατακόρυφος αγωγός του συστήματος απαγωγής καυσαερίων, που οδηγεί τα καυσαέρια στην ατμόσφαιρα· εγκαθίσταται συνήθως εξωτερικά του κτιρίου, με ορθογωνική ή κυκλική διατομή, στηριζόμενη σε τοίχο, ενώ η διατομή και το ύψος της καθορίζονται από τη μελέτη της κεντρικής θέρμανσης, ανάλογα με την ισχύ του λέβητα. Η σημασία της για την κεντρική θέρμανση είναι μεγάλη: απομακρύνει με ασφάλεια τα καυσαέρια στην ατμόσφαιρα, σε ύψος που δεν ενοχλεί τους περίοικους, και ταυτόχρονα υποβοηθά την καύση μέσα στον λέβητα (μέσω του φαινομένου του ελκυσμού που παρέχει οξυγόνο), επιτρέποντας στον λέβητα να λειτουργεί με υψηλό βαθμό απόδοσης. Γι' αυτό αποτελεί βασικό τμήμα κάθε εγκατάστασης κεντρικής θέρμανσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κύριος κατακόρυφος αγωγός απαγωγής καυσαερίων στην ατμόσφαιρα· απαραίτητη για ασφαλή απομάκρυνση καυσαερίων και για την καλή απόδοση του λέβητα

Ελκυσμός

Ερώτηση: Τι είναι “ελκυσμός” και από ποιους παράγοντες επηρεάζεται;

Απάντηση:

• §6.2.2. Ελκυσμός είναι η τάση που δημιουργείται στην καπνοδόχο, ώστε τα καυσαέρια να ανεβαίνουν προς τα πάνω και να διαχέονται στην ατμόσφαιρα. Ο ελκυσμός επηρεάζεται από τη διατομή της καμινάδας, το μήκος της και τη θερμοκρασία των καυσαερίων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ελκυσμός είναι η τάση που δημιουργείται στην καπνοδόχο, ώστε τα καυσαέρια να ανεβαίνουν προς τα πάνω και να διαχέονται στην ατμόσφαιρα· οφείλεται στο ότι τα θερμά στρώματα των καυσαερίων ανελκύονται λόγω της μικρότερης πυκνότητάς τους σε σχέση με τον ατμοσφαιρικό αέρα. Ο ελκυσμός επηρεάζεται από τη διατομή της καμινάδας, το μήκος της και τη θερμοκρασία των καυσαερίων. Μεγαλύτερος ελκυσμός ή μικρότερος του κανονικού επηρεάζει αρνητικά την απόδοση του λέβητα και τη λειτουργία όλης της εγκατάστασης, γι' αυτό δεν πρέπει να τροποποιούνται οι διαστάσεις (διατομή, ύψος) της καπνοδόχου σε σχέση με αυτές που καθορίζει η μελέτη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τάση ανόδου/διάχυσης των καυσαερίων στην ατμόσφαιρα· επηρεάζεται από διατομή, μήκος καμινάδας και θερμοκρασία καυσαερίων

Τεχνικά χαρακτηριστικά καπνοδόχου

Ερώτηση: Από πού λαμβάνονται τα τεχνικά χαρακτηριστικά της καπνοδόχου, για την κατασκευή της;

Απάντηση:

• §6.2. Η διατομή και το αναγκαίο ύψος της καπνοδόχου εξαρτάται από την ισχύ του λέβητα, τις ειδικές κατασκευαστικές συνθήκες του κτιρίου και καθορίζεται από τη μελέτη της κεντρικής θέρμανσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα τεχνικά χαρακτηριστικά της καπνοδόχου (διατομή και αναγκαίο ύψος) λαμβάνονται από τη μελέτη της κεντρικής θέρμανσης, η οποία τα καθορίζει ανάλογα με την ισχύ του λέβητα και τις ειδικές κατασκευαστικές συνθήκες του κτιρίου. Ο εγκαταστάτης πρέπει να εφαρμόζει τη μελέτη με ακρίβεια, χωρίς να τροποποιεί τις διαστάσεις της καπνοδόχου, γιατί αυτό επηρεάζει αρνητικά τον ελκυσμό και την απόδοση της εγκατάστασης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Από τη μελέτη της κεντρικής θέρμανσης, με βάση την ισχύ του λέβητα και τις κατασκευαστικές συνθήκες του κτιρίου

Έλεγχος σωστής εγκατάστασης καπνοδόχου

Ερώτηση: Ποια στοιχεία ελέγχουμε για τη σωστή εγκατάσταση μιας καπνοδόχου;

Απάντηση:

• §6.2, §6.2.3. Το ύψος της καπνοδόχου πρέπει να τηρεί τους πολεοδομικούς κανονισμούς (εξοχή από τη στέγη, αποστάσεις από παρακείμενα κτίρια/ανοίγματα). Οι σωστές στηρίξεις (σταθερό τμήμα, κινητό μέρος, κοχλίες σύσφιξης) εξασφαλίζουν ότι η καπνοδόχος αντέχει τις πλάγιες δυνάμεις του αέρα, το βάρος της και τις συστολοδιαστολές.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για τη σωστή εγκατάσταση μιας καπνοδόχου ελέγχουμε: το ύψος της, ώστε να τηρούνται οι πολεοδομικοί κανονισμοί (να εξέχει 1 m από το υψηλότερο σημείο της στέγης του κτιρίου όπου ανήκει, 0,7 m από τη στέγη παρακείμενων κτιρίων σε ακτίνα 3 m, και να απέχει οριζόντια 10 m από παράθυρα/θύρες παρακείμενων κτισμάτων)· την ποιότητα και καταλληλότητα των υλικών κατασκευής (αντοχή σε υψηλές θερμοκρασίες, χημική διάβρωση, συστολοδιαστολές, λεία εσωτερική επιφάνεια χωρίς ρωγμές, μηχανική αντοχή)· τη σωστή στήριξή της, με μεταλλικά στηρίγματα ανάλογης διατομής (σταθερό τμήμα, κινητό μέρος, κοχλίες σύσφιξης) που αντέχουν στις πλάγιες δυνάμεις του αέρα, στο βάρος και στις συστολοδιαστολές· και τη σωστή τοποθέτηση/στήριξη του καλύμματος (καπέλου), ιδίως σε περιοχές με μεγάλη ανεμόπτωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ύψος/αποστάσεις σύμφωνα με τους κανονισμούς, καταλληλότητα υλικών, σωστή στήριξη (στηρίγματα), σωστή στήριξη καλύμματος

Ύψος τοποθέτησης καπνοδόχου

Ερώτηση: Σε τι ύψος τοποθετείται η καπνοδόχος;

Απάντηση:

• §6.2. Οι γενικοί κανόνες είναι: να εξέχει 1 m από το υψηλότερο σημείο της στέγης του κτιρίου όπου αυτός ανήκει· να εξέχει 0,7 m από το τελευταίο σημείο της στέγης παρακείμενων, σε ακτίνα 3 m, κτιρίων· η απόσταση των παραθύρων ή των θυρών παρακείμενων κτισμάτων, από το τελευταίο σημείο της καπνοδόχου, πρέπει να είναι σε οριζόντια απόσταση 10 m.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η καπνοδόχος τοποθετείται σε ύψος που καθορίζεται από συγκεκριμένους πολεοδομικούς κανονισμούς, σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες: πρέπει να εξέχει τουλάχιστον 1 m από το υψηλότερο σημείο της στέγης του κτιρίου στο οποίο ανήκει, και τουλάχιστον 0,7 m από το τελευταίο σημείο της στέγης παρακείμενων κτιρίων που βρίσκονται σε ακτίνα 3 m. Επιπλέον, η οριζόντια απόσταση των παραθύρων ή θυρών παρακείμενων κτισμάτων από το τελευταίο σημείο της καπνοδόχου πρέπει να είναι τουλάχιστον 10 m. Επιτρέπεται η στήριξη της καπνοδόχου σε τοίχο διπλανού οικήματος όταν δεν υπάρχει δυνατότητα στήριξης σε αυτό που ανήκει, ενώ σε ειδικές περιπτώσεις καλείται η αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία για να προτείνει λύσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τουλάχιστον 1 m πάνω από τη στέγη του ίδιου κτιρίου, 0,7 m πάνω από τη στέγη γειτονικών κτιρίων (ακτίνα 3 m), με απόσταση 10 m από ανοίγματα γειτονικών κτισμάτων

Λόγοι μόνωσης καπνοδόχων και εξαιρέσεις

Ερώτηση: Γιατί μονώνονται οι καπνοδόχοι και σε ποιες περιπτώσεις μπορούμε να παραλείψουμε τη μόνωση;

Απάντηση:

• §6.4.2. Οι καπνοδόχοι πρέπει να μονώνονται, επειδή η μόνωση διατηρεί τη θερμοκρασία των καυσαερίων σταθερή, βοηθά στον ελκυσμό και αποτρέπει συμπυκνώσεις (υγροποιήσεις) των καυσαερίων. Σε λίγες περιπτώσεις, όταν η καπνοδόχος έχει μικρό ύψος και τοποθετείται σε νότιους ή ανατολικούς τοίχους του αστικού περιβάλλοντος, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν μόνωσή του ένα καλό και παχύ στρώμα σοβά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι καπνοδόχοι μονώνονται επειδή η μόνωση διατηρεί τη θερμοκρασία των καυσαερίων σταθερή, βοηθά στον ελκυσμό και αποτρέπει τις συμπυκνώσεις (υγροποιήσεις) των καυσαερίων, οι οποίες είναι επικίνδυνες γιατί τα καυσαέρια περιέχουν τοξικές και διαβρωτικές ουσίες. Τη μόνωση μπορούμε να την παραλείψουμε σε λίγες περιπτώσεις: όταν η καπνοδόχος έχει μικρό ύψος και τοποθετείται σε νότιους ή ανατολικούς τοίχους του αστικού περιβάλλοντος, οπότε αρκεί ένα καλό και παχύ στρώμα σοβά ως μόνωση, εφαρμοσμένο από ειδικούς τεχνίτες κατά το στάδιο των επιχρισμάτων (σοβατισμάτων) της οικοδομής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Για σταθερή θερμοκρασία καυσαερίων, καλύτερο ελκυσμό και αποφυγή υγροποιήσεων· παραλείπεται μόνο σε καπνοδόχους μικρού ύψους σε νότιους/ανατολικούς τοίχους αστικού περιβάλλοντος (αρκεί παχύ στρώμα σοβά)

Μονωτικά υλικά καπνοδόχων

Ερώτηση: Ποια μονωτικά υλικά χρησιμοποιούνται για τη μόνωση των καπνοδόχων;

Απάντηση:

• §6.4.2. Τα υλικά που χρησιμοποιούνται για τη μόνωση των καπνοδόχων είναι: 1. Ο υαλοβάμβακας. 2. Ο πετροβάμβακας. 3. Οι θερμομονωτικές πυρίμαχες πλάκες. 4. Οι θερμομονωτικοί σοβάδες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα υλικά που χρησιμοποιούνται για τη μόνωση των καπνοδόχων είναι ο υαλοβάμβακας, ο πετροβάμβακας, οι θερμομονωτικές πυρίμαχες πλάκες και οι θερμομονωτικοί σοβάδες. Για να στηριχτεί ο σοβάς πάνω από το μονωτικό υλικό, τοποθετείται ειδικό μεταλλικό πλέγμα (νευρομετάλ), το μονωτικό υλικό εφαρμόζεται χωρίς κενά στην επιφάνεια της καπνοδόχου και δένεται με γαλβανισμένο σύρμα περιμετρικά· μονώνονται μόνο οι εξωτερικές επιφάνειες της καπνοδόχου, όχι αυτή που ακουμπά στον τοίχο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Υαλοβάμβακας, πετροβάμβακας, θερμομονωτικές πυρίμαχες πλάκες, θερμομονωτικοί σοβάδες

Χρησιμότητα καλύμματος (καπέλου)

Ερώτηση: Σε τι χρειάζεται το κάλυμμα (καπέλο);

Απάντηση:

• §6.2. Το κάλυμμα είναι τυποποιημένο εξάρτημα που τοποθετείται στο επάνω μέρος της καπνοδόχου και έχει σκοπό να προστατεύει την καμινάδα από τη βροχή και το χιόνι, καθώς επίσης την υποβοηθά στη λειτουργία της, αφού συμβάλλει στη δημιουργία του φαινομένου του «ελκυσμού» των καυσαερίων, που τα οδηγεί προς την τελική έξοδο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το κάλυμμα (καπέλο) είναι τυποποιημένο εξάρτημα που τοποθετείται στο επάνω μέρος της καπνοδόχου. Χρειάζεται, πρώτον, για να προστατεύει την καμινάδα από τη βροχή και το χιόνι, και δεύτερον, για να υποβοηθά τη λειτουργία της, αφού συμβάλλει στη δημιουργία του φαινομένου του ελκυσμού των καυσαερίων, οδηγώντας τα προς την τελική τους έξοδο στην ατμόσφαιρα. Λόγω της θέσης του (πάνω από τη στέγη, εκτεθειμένο στον αέρα), απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στην τοποθέτηση και στήριξή του, ιδίως σε περιοχές με μεγάλη ανεμόπτωση, όπου δένεται περιμετρικά με ειδικά συρματόσχοινα από ασφαλή σημεία της οικοδομής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Προστασία της καπνοδόχου από βροχή/χιόνι και υποβοήθηση του ελκυσμού των καυσαερίων προς την έξοδο

Κατασκευαστικά στοιχεία καπνοδόχου εξοχικής κατοικίας

Ερώτηση: Περιγράψτε τα κατασκευαστικά στοιχεία που θα χρειαζόσασταν για την εγκατάσταση καπνοδόχου εξοχικής κατοικίας με δίριχτη (στέγη με δύο κεκλιμένες πλευρές) στέγη.

Απάντηση:

• §6.2, §6.3. Απαιτούνται τμήματα καπνοδόχου (π.χ. από αμιαντοτσιμέντο ή τσιμεντόπλινθους), κάλυμμα (καπέλο), στηρίγματα ανάλογης διατομής, τσιμέντο/αδρανή για την πάκτωση, αντισκωριακό χρώμα για τα στηρίγματα και θυρίδα καθαρισμού. Το ύψος πρέπει να εξέχει 1 m από το υψηλότερο σημείο της δίριχτης στέγης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για την εγκατάσταση καπνοδόχου σε εξοχική κατοικία με δίριχτη στέγη θα χρειάζονταν: τυποποιημένα τμήματα καπνοδόχου (π.χ. από αμιαντοτσιμέντο, τετραγωνικής ή κυκλικής διατομής, μήκους 3 m το καθένα, με «πατούρα» για συναρμολόγηση) σε αριθμό ανάλογο του απαιτούμενου ύψους· κάλυμμα (καπέλο) στο επάνω άκρο, για προστασία από τα καιρικά φαινόμενα και υποβοήθηση του ελκυσμού· μεταλλικά στηρίγματα ανάλογης διατομής (σταθερό τμήμα πακτωμένο στον τοίχο, κινητό μέρος, κοχλίες σύσφιξης), τοποθετημένα σε επαρκή σημεία κατά μήκος της καπνοδόχου, ώστε να αντέχει τις πλάγιες δυνάμεις του αέρα λόγω του ύψους πάνω από τη δίριχτη στέγη· τσιμέντο και αδρανή υλικά για την πάκτωση των στηριγμάτων· αντισκωριακό χρώμα (μίνιο) για τα στηρίγματα· θυρίδα καθαρισμού από γαλβανισμένη λαμαρίνα στο κάτω μέρος· και μονωτικό υλικό (π.χ. υαλοβάμβακα με νευρομετάλ) με τελικό σοβάτισμα και στεγανωτική βαφή. Το ύψος της καπνοδόχου πρέπει να υπολογιστεί ώστε να εξέχει τουλάχιστον 1 m από το υψηλότερο σημείο της δίριχτης στέγης, τηρώντας τους πολεοδομικούς κανονισμούς αποστάσεων από τυχόν παρακείμενα κτίσματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τμήματα καπνοδόχου + κάλυμμα + στηρίγματα (πακτωμένα) + υλικά πάκτωσης/βαφής + θυρίδα καθαρισμού + μόνωση, με ύψος τουλάχιστον 1 m πάνω από την κορυφή της δίριχτης στέγης