Λύσεις — Κεφάλαιο 11 (Ερωτήσεις σελ. 196) – ΟΔΟΝΤΟΤΕΧΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 11 (Ερωτήσεις σελ. 196)

Απαντήσεις στις 4 ερωτήσεις του κεφαλαίου 11.

Ερώτηση 1 — Τι είναι τα διαχωριστικά υλικά

Ερώτηση: Τι είναι τα διαχωριστικά υλικά;

Απάντηση:

• Διαχωριστικά υλικά ονομάζουμε τα υλικά εκείνα τα οποία, όταν επαλείφονται πάνω σε μια επιφάνεια, σχηματίζουν ένα λεπτό προστατευτικό στρώμα που δρα ως αντικολλητικός παράγοντας — εμποδίζει δηλαδή το υλικό που θα τοποθετηθεί πάνω στην επιφάνεια να κολλήσει με αυτή (σελ. 191). Δρουν ως αντικολλητικοί παράγοντες ανάμεσα σε δύο διαφορετικά υλικά που έρχονται σε επαφή (π.χ. γύψος-ακρυλική ρητίνη, γύψος-γύψος, γύψος-κερί), διευκολύνοντας τον διαχωρισμό τους· η χρήση τους στο οδοντοτεχνικό εργαστήριο είναι πολύ συχνή (ατομικά δισκάρια, διαχωριζόμενα εκμαγεία, εγκλείστρωση, κέρινα ομοιώματα). Έχουν χαμηλό κόστος και δεν χρειάζονται ιδιαίτερη επεξεργασία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υλικά που, επαλειφόμενα σε μια επιφάνεια, σχηματίζουν λεπτό προστατευτικό στρώμα και δρουν ως αντικολλητικοί παράγοντες, εμποδίζοντας το υλικό που τοποθετείται πάνω τους να κολλήσει.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Πού χρησιμοποιούνται

Ερώτηση: Πού χρησιμοποιούνται τα διαχωριστικά υλικά;

Απάντηση:

• Τα διαχωριστικά χρησιμοποιούνται καθημερινά στο εργαστήριο, π.χ. στην κατασκευή ατομικών δισκαρίων και διαχωριζόμενων εκμαγείων, καθώς και σε συγκεκριμένες εργασίες (σελ. 192-194): Α. Κινητή προσθετική — κυρίως στην εγκλείστρωση των ολικών και μερικών οδοντοστοιχιών: 1. τα εσωτερικά τοιχώματα των εγκλείστρων επαλείφονται με βαζελίνη, για ευκολότερο διαχωρισμό της γύψου μετά την κατασκευή· 2. στην επιφάνεια της πηγμένης γύψου του ενός τμήματος τοποθετείται διαχωριστικό (συνήθως αλγινικό νάτριο 2 %), ώστε να μην κολλήσουν τα δύο τμήματα όταν ριχτεί η γύψος στο άλλο — πριν την αποκήρωση· 3. μετά την αποκήρωση και πριν τον στοιβαγμό της ακρυλικής ρητίνης, σε όλη την επιφάνεια της γύψου τοποθετείται άλλο διαχωριστικό, για να μην προσροφήσει η γύψος το μονομερές (αλλαγή σύστασης της ρητίνης), να μην απορροφήσει η ρητίνη νερό από τη γύψο (ρωγμές, λευκές κηλίδες) και να μην εισχωρήσει γύψος στην επιφανειακή στοιβάδα της ρητίνης (το διάλυμα σαπουνιού έχει εγκαταλειφθεί — άσπρα στίγματα, κακός πολυμερισμός). Β. Ακίνητη προσθετική: για να μην κολλήσει το κέρινο ομοίωμα στη γύψο του κολοβώματος — επάλειψη ή εμβάπτιση 10 λεπτών (αλγινικό νάτριο ή ελαιώδεις ουσίες, ανάλογα με το υλικό του κολοβώματος: γύψος, εποξική ρητίνη, μέταλλο)· και στα εκμαγεία με κινητά κολοβώματα, για τον διαχωρισμό των κολοβωμάτων από τη βάση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ατομικά δισκάρια, διαχωριζόμενα εκμαγεία· κινητή: εγκλείστρωση (βαζελίνη στα έγκλειστρα, αλγινικό Na 2 % γύψος-γύψος πριν την αποκήρωση, διαχωριστικό γύψου-ρητίνης πριν τον στοιβαγμό)· ακίνητη: κολόβωμα-κέρινο ομοίωμα, κινητά κολοβώματα-βάση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Σπουδαιότερα διαχωριστικά

Ερώτηση: Ποια είναι τα σπουδαιότερα διαχωριστικά υλικά;

Απάντηση:

• Τα διαχωριστικά υλικά που συνήθως χρησιμοποιούμε στο οδοντοτεχνικό εργαστήριο είναι (σελ. 192): 1. Το λάδι (ελαιώδεις ουσίες — π.χ. για κολοβώματα). 2. Το φύλλο του κασσιτέρου (μηχανικό διαχωριστικό φύλλο). 3. Το διάλυμα πυριτικού νατρίου 60 % μέσα σε νερό. 4. Το διάλυμα αλγινικού νατρίου 2 % (το συνηθέστερο στην εγκλείστρωση γύψος-γύψος και στα κολοβώματα). 5. Η βαζελίνη (παράγωγο του πετρελαίου — για τα τοιχώματα των εγκλείστρων). Το διάλυμα σαπουνιού έχει πάψει να χρησιμοποιείται ως διαχωριστικό στην εγκλείστρωση, γιατί σωματίδιά του εισχωρούν στην ακρυλική ρητίνη και επηρεάζουν τον πολυμερισμό και την αισθητική (άσπρα στίγματα-κηλίδες).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάδι, φύλλο κασσιτέρου, διάλυμα πυριτικού νατρίου 60 % σε νερό, διάλυμα αλγινικού νατρίου 2 %, βαζελίνη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Ιδιότητες διαχωριστικού

Ερώτηση: Ποιες ιδιότητες πρέπει να έχει ένα διαχωριστικά υλικό;

Απάντηση:

• Ένα διαχωριστικό υλικό πρέπει να έχει τις ακόλουθες ιδιότητες (σελ. 191-192): 1. Να μπορεί να τοποθετηθεί σε στρώματα μικρού πάχους (ώστε να μην αλλοιώνει τις διαστάσεις-λεπτομέρειες). 2. Να μην έχει ενοχλητική οσμή, ιδιαίτερα εάν έρθει σε απευθείας επαφή με την προσθετική αποκατάσταση. 3. Να μην είναι τοξικό ή αλλεργιογόνο. 4. Να μη συγκολλάται στις προσθετικές αποκαταστάσεις. 5. Να μην αντιδρά χημικά με τα υλικά των προσθετικών αποκαταστάσεων. 6. Να μπορεί να απομακρυνθεί εύκολα από τις επιφάνειες που έχει τοποθετηθεί. 7. Να είναι εύχρηστο. 8. Να είναι οικονομικό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λεπτά στρώματα, χωρίς ενοχλητική οσμή, μη τοξικό-αλλεργιογόνο, να μη συγκολλάται στις αποκαταστάσεις, να μην αντιδρά χημικά, εύκολη απομάκρυνση, εύχρηστο, οικονομικό.

Κριτήρια αξιολόγησης: