Λύσεις — Κεφάλαιο 3 (Ερωτήσεις σελ. 62) – ΟΔΟΝΤΟΤΕΧΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 3 (Ερωτήσεις σελ. 62)

Απαντήσεις στις 13 ερωτήσεις του κεφαλαίου 3.

Ερώτηση 1 — Ελαστικά αποτυπωτικά υλικά

Ερώτηση: Ποια είναι τα ελαστικά αποτυπωτικά υλικά;

Απάντηση:

• Κατά την κατάταξη του Πίνακα 3.1 (σελ. 42), με βάση την ελαστικότητα και την αντιστρεπτή ή μη πήξη, τα ελαστικά αποτυπωτικά υλικά είναι: Α. Ελαστικά-αντιστρεπτά: το άγαρ-άγαρ (αντιστρεπτό υδροκολλοειδές — μεταπίπτει gel ⇄ sol με τη θερμοκρασία). Β. Ελαστικά-μη αντιστρεπτά: 1. το αλγινικό (μη αντιστρεπτό υδροκολλοειδές, πήξη με χημική αντίδραση) και 2. τα ελαστικομερή: τα πολυσουλφίδια ή μερκαπτάνες, οι σιλικόνες (συμπύκνωσης και προσθήκης/πολύ-βινύλ σιλοξάνες) και οι πολυαιθέρες. Ελαστικό χαρακτηρίζεται ένα υλικό που παραμορφώνεται υπό πίεση αλλά επανέρχεται μόλις η πίεση παύσει — ιδιότητα απαραίτητη για την αφαίρεση του δισκαρίου από τις υποσκαφές των δοντιών. Μη ελαστικά είναι το θερμοπλαστικό, η γουταπέρκα, το κερί (αντιστρεπτά) και η αποτυπωτική γύψος, το ZnOE, οι συνθετικές ρητίνες (μη αντιστρεπτά).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άγαρ-άγαρ (ελαστικό-αντιστρεπτό)· αλγινικό και ελαστικομερή — πολυσουλφίδια/μερκαπτάνες, σιλικόνες συμπύκνωσης και προσθήκης, πολυαιθέρες (ελαστικά-μη αντιστρεπτά).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Μειονεκτήματα αλγινικών

Ερώτηση: Ποια τα μειονεκτήματα των αλγινικών;

Απάντηση:

• Τα μειονεκτήματα του αλγινικού υδροκολλοειδούς (σελ. 48-49): 1. Παρουσιάζει τα φαινόμενα της ρίκνωσης (απώλεια νερού στον αέρα → συρρίκνωση) και της σπάργωσης (απορρόφηση νερού → διόγκωση) → οι διαστάσεις του αποτυπώματος μεταβάλλονται γρήγορα (Εικ. 3.10: μεγάλη ρίκνωση μετά 12 ώρες). 2. Ως αποτέλεσμα δεν μπορεί να κατασκευαστεί δεύτερο εκμαγείο από το ίδιο αποτύπωμα και το εκμαγείο πρέπει να κατασκευάζεται αμέσως — συχνά είναι πρακτικά αδύνατη η μεταφορά από το ιατρείο στο εργαστήριο. 3. Χρειάζεται προσοχή στην απολύμανση με διαλύματα (απορροφά νερό — ισχυρό αντισηπτικό για σύντομο χρόνο ή ψεκασμός). 4. Έχει μικρή αντοχή στην απόσχιση (στον εφελκυσμό): σχίζεται εύκολα, ιδιαίτερα στα μεσοδόντια διαστήματα, γι' αυτό είναι ακατάλληλο για αποτύπωση ακίνητης προσθετικής. 5. Υπολείπεται σε ακρίβεια από το άγαρ-άγαρ και τα ελαστικομερή. Επιπλέον, με την απώλεια νερού χάνει την ελαστικότητά του και συρρικνώνεται, με κίνδυνο να σπάσει το εκμαγείο κατά την αφαίρεση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ρίκνωση και σπάργωση (ασταθείς διαστάσεις), όχι δεύτερο εκμαγείο-εκμαγείο αμέσως, δύσκολη απολύμανση σε διαλύματα, μικρή αντοχή στην απόσχιση (ακατάλληλο για ακίνητη), μικρότερη ακρίβεια από άγαρ-ελαστικομερή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Χρόνος εκμαγείου από αλγινικό

Ερώτηση: Πόσο χρόνο μετά τη λήψη ενός αποτυπώματος αλγινικού πρέπει να κατασκευάζεται το εκμαγείο; Γιατί; (Αιτιολογείστε).

Απάντηση:

• Το εκμαγείο πρέπει να κατασκευάζεται αμέσως μόλις το αποτύπωμα αφαιρεθεί από το στόμα του ασθενούς από τον οδοντίατρο (σελ. 48-49) — μετά τον καθαρισμό από σάλιο-αίμα, την απολύμανση, το ξέπλυμα και το ήπιο στέγνωμα με αέρα. Αιτιολόγηση: το αλγινικό είναι υδροκολλοειδές (κυρίως νερό) και παρουσιάζει τα φαινόμενα της ρίκνωσης και της σπάργωσης: αν μείνει στον αέρα χάνει νερό και συρρικνώνεται (ρίκνωση — Εικ. 3.10 δείχνει τη μεγάλη ρίκνωση μετά 12 ώρες), ενώ αν τοποθετηθεί σε νερό απορροφά νερό και διαστέλλεται (σπάργωση)· και στις δύο περιπτώσεις αλλοιώνονται οι διαστάσεις και το εκμαγείο δεν θα είναι ακριβές αντίγραφο. Γι' αυτό συχνά είναι πρακτικά αδύνατο να μεταφερθεί το αποτύπωμα από το ιατρείο στο εργαστήριο. Επίσης, για τον ίδιο λόγο το εκμαγείο πρέπει να αφαιρείται από το αποτύπωμα μόλις ολοκληρωθεί η πήξη της γύψου: το αλγινικό, χάνοντας την υγρασία του, απορροφά υγρασία από τη γύψο (ψαθυρή-εύθρυπτη επιφάνεια εκμαγείου), χάνει την ελαστικότητά του και συρρικνώνεται, με κίνδυνο να σπάσει το εκμαγείο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αμέσως μετά τη λήψη — γιατί το αλγινικό παθαίνει ρίκνωση (απώλεια νερού → συρρίκνωση) ή σπάργωση (απορρόφηση νερού → διαστολή) και οι διαστάσεις αλλοιώνονται· και το εκμαγείο αφαιρείται μόλις πήξει η γύψος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Πλεονεκτήματα σιλικονών προσθήκης

Ερώτηση: Ποια τα πλεονεκτήματα των σιλικονών προσθήκης έναντι άλλων ελαστικών αποτυπωτικών υλικών;

Απάντηση:

• Οι σιλικόνες προσθήκης (πολύ-βινύλ σιλοξάνες) μαζί με τους πολυαιθέρες είναι τα καλύτερα αποτυπωτικά υλικά ως προς την ακρίβεια (σελ. 57-58). Πλεονεκτήματα έναντι των άλλων ελαστικομερών: 1. Πολυμερίζονται με αντίδραση προσθήκης, χωρίς παραπροϊόν, οπότε έχουν τη μικρότερη συστολή από όλα τα αποτυπωτικά υλικά και ογκομετρική σταθερότητα — διατηρούν τις διαστάσεις ακόμη και μετά από μία εβδομάδα (έναντι 0,4 % των μερκαπτανών, 0,60 % των σιλικονών συμπύκνωσης). 2. Εξαιρετική ακρίβεια αποτύπωσης. 3. Η κατασκευή του εκμαγείου μπορεί να καθυστερήσει μερικές ημέρες και το δεύτερο εκμαγείο από το ίδιο αποτύπωμα έχει την ίδια ακρίβεια με το πρώτο (στις μερκαπτάνες-σιλικόνες συμπύκνωσης όχι). 4. Καλή αντοχή στην απόσχιση και μικρή μόνιμη παραμόρφωση υπό πίεση. 5. Έναντι των πολυαιθέρων: μεγαλύτεροι χρόνοι εργασίας και πήξης (ευκολότερη αποτύπωση πολλαπλών παρασκευών) και χωρίς τη δυσκαμψία μετά την πήξη· δεν επηρεάζονται από την υγρασία, οπότε απολυμαίνονται σε διαλύματα. 6. Πολύ απλή διαδικασία ανάμιξης (βάση-καταλύτης σε ίσες ποσότητες), εύχρηστες συσκευασίες, αποτύπωση με δισκάρια εμπορίου (putty) ή ατομικό. Μειονεκτήματα: το υψηλότερο κόστος, υδρόφοβες (απόλυτα στεγνό πεδίο).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χωρίς παραπροϊόν → μικρότερη συστολή όλων, σταθερότητα διαστάσεων για 1 εβδομάδα, εξαιρετική ακρίβεια, εκμαγείο μετά από ημέρες και δεύτερο εκμαγείο ίδιας ακρίβειας, καλή απόσχιση, μεγαλύτεροι χρόνοι εργασίας-πήξης και χωρίς δυσκαμψία (vs πολυαιθέρες), απολύμανση σε διαλύματα, απλή ανάμιξη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Χρήση ZnOE

Ερώτηση: Ποια η χρήση του ZnOE;

Απάντηση:

• Το φύραμα οξειδίου του ψευδαργύρου-ευγενόλης χρησιμοποιείται από το 1930 κυρίως για την κατασκευή τελικών αποτυπωμάτων ολικών οδοντοστοιχιών με τη βοήθεια ατομικών δισκαρίων (σελ. 44-45). Επειδή είναι υλικό μη ελαστικό (και μη αντιστρεπτό, εύθρυπτο), δεν μπορεί να αφαιρεθεί από τα δόντια και από τις εσοχές του στόματος όταν πήξει — γι' αυτό η χρήση του περιορίζεται στα τελικά αποτυπώματα των ολικών (νωδών) οδοντοστοιχιών, όπου αποτυπώνει καλά τον βλεννογόνο των νωδών ασθενών με ακρίβεια και σταθερότητα διαστάσεων (συστολή 0,1-3 % στα πρώτα 30΄, μετά σταθερό). Είναι ρευστό μετά την ανάμιξη (απαιτεί ατομικό δισκάριο, στο οποίο προσκολλάται χωρίς κόλλα ή οπές) και δεν χρειάζεται διαχωριστικό για τη γύψο· τα εκμαγεία κατασκευάζονται αποκλειστικά από γύψο, μετά από απολύμανση και εγκιβωτισμό. Σήμερα έχει σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από τα ελαστικομερή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τελικά αποτυπώματα ολικών οδοντοστοιχιών με ατομικό δισκάριο — μόνο σε νωδούς, γιατί ως μη ελαστικό δεν αφαιρείται από δόντια-εσοχές· σήμερα αντικαθίσταται από ελαστικομερή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Χρήση σιλικονών προσθήκης σήμερα

Ερώτηση: Ποια η χρήση των σιλικονών προσθήκης σήμερα;

Απάντηση:

• Η ευκολία στη διαδικασία αποτύπωσης, οι εύχρηστες συσκευασίες, η ακρίβεια, η σταθερότητα των διαστάσεων, η ευκολία απολύμανσης και η δυνατότητα πολλαπλών εκμαγείων από το ίδιο αποτύπωμα έχουν κάνει τις σιλικόνες προσθήκης ένα από τα υλικά εκλογής για οδοντιάτρους και οδοντοτεχνίτες σε όλο τον κόσμο — σήμερα το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο αποτυπωτικό υλικό (σελ. 51, 58). Η χρήση τους δεν περιορίζεται στην ακίνητη προσθετική (τελικά αποτυπώματα παρασκευασμένων δοντιών για στεφάνες-γέφυρες, ένθετα, όψεις) αλλά επεκτείνεται και στην κινητή (αποτυπώματα μερικών και ολικών οδοντοστοιχιών). Η αποτύπωση γίνεται είτε με δισκάρια του εμπορίου και στοκκώδες υλικό ως βάση για το λεπτόρρευστο, είτε με ατομικό δισκάριο χώρου και υλικό χαμηλής-μέσης-υψηλής ρευστότητας, με ειδική κολλώδη ουσία χωρίς οπές (Εικ. 3.15-3.17).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υλικό εκλογής παγκοσμίως — τελικά αποτυπώματα ακίνητης προσθετικής και επίσης κινητής (μερικές-ολικές), με δισκάρια εμπορίου + putty ή ατομικό δισκάριο χώρου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Χειρισμός αποτυπώματος σιλικόνης προσθήκης

Ερώτηση: Περιγράψτε τον χειρισμό ενός αποτυπώματος από σιλικόνη προσθήκης, από την στιγμή που το παραλαμβάνει το εργαστήριο.

Απάντηση:

• Χειρισμός στο εργαστήριο (σελ. 41-42, 58-59): 1. Απολύμανση — το σημαντικότερο κοινό στάδιο για όλα τα αποτυπώματα· αν δεν έχει απολυμανθεί στο ιατρείο, απολυμαίνεται οπωσδήποτε στο εργαστήριο· οι σιλικόνες προσθήκης δεν επηρεάζονται από την υγρασία, οπότε η απολύμανση γίνεται με εμβάπτιση σε απολυμαντικά διαλύματα, ακολουθεί ξέπλυμα και στέγνωμα. 2. Έλεγχος του αποτυπώματος (πληρότητα, φυσαλίδες, συγκράτηση στο δισκάριο). 3. Χρόνος: το εκμαγείο κατασκευάζεται αφού έχει παρέλθει τουλάχιστον μία ώρα από τη λήψη (ολοκλήρωση πολυμερισμού) και μπορεί να καθυστερήσει έως και μία εβδομάδα χωρίς να κινδυνεύει η ακρίβεια — δεν απαιτείται βιασύνη όπως στα υδροκολλοειδή. 4. Εγκιβωτισμός αν χρειάζεται και κατασκευή του εκμαγείου από σκληρή/υπέρσκληρη γύψο (ανάμιξη σε κενό, ρίψη λίγη-λίγη με δονητή, προσοχή στις φυσαλίδες — το υλικό είναι υδρόφοβο). 5. Αφαίρεση του εκμαγείου μετά από περίπου μία ώρα, με προσοχή. 6. Επειδή το υλικό διατηρεί τις διαστάσεις του και δεν αποσχίζεται, μπορεί να κατασκευαστεί δεύτερο εκμαγείο με την ίδια ακρίβεια (π.χ. εκμαγείο εργασίας με κινητά κολοβώματα + εκμαγείο ελέγχου).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Απολύμανση με εμβάπτιση σε διάλυμα (ανθεκτικές στην υγρασία) → έλεγχος → εκμαγείο μετά ≥ 1 ώρα (έως 1 εβδομάδα) με σκληρή/υπέρσκληρη γύψο σε δονητή, προσοχή σε φυσαλίδες → αφαίρεση μετά ~1 ώρα → δυνατό δεύτερο εκμαγείο ίδιας ακρίβειας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Ατομικό δισκάριο — σε ποια υλικά

Ερώτηση: Σε ποια αποτυπωτικά υλικά είναι επιβεβλημένη η κατασκευή ατομικού δισκαρίου;

Απάντηση:

• Ατομικό δισκάριο απαιτείται στα υλικά που μετά την ανάμιξη είναι ρευστά και δεν συγκρατούνται σε δισκάριο εμπορίου: 1. Φύραμα ZnOE — «αρκετά ρευστό μετά την ανάμειξη και για την αποτύπωση απαιτείται ατομικό δισκάριο» (τελικά αποτυπώματα ολικών, σελ. 45). 2. Πολυσουλφίδια/μερκαπτάνες — «μετά την ανάμειξη είναι αρκετά ρευστές και για την αποτύπωση χρειάζεται ατομικό δισκάριο», επαλειμμένο με ειδική κολλώδη ουσία χωρίς οπές (σελ. 52-53). 3. Πολυαιθέρες — «η ρευστότητά τους δεν επιτρέπει τη χρησιμοποίηση δισκαρίων εμπορίου και πρέπει να κατασκευάζουμε ατομικά δισκάρια» τύπου χώρου, με κολλώδη ουσία (σελ. 56). Επίσης το θερμοπλαστικό χρησιμοποιείται για τη διαμόρφωση των ορίων του ατομικού δισκαρίου. Δεν απαιτείται στο θερμοπλαστικό, στο άγαρ (ειδικά ψυχόμενα δισκάρια), στο αλγινικό, στις σιλικόνες συμπύκνωσης (στοκκώδης ως βάση σε δισκάριο εμπορίου) και στις σιλικόνες προσθήκης (προαιρετικά: δισκάριο εμπορίου με putty ή ατομικό χώρου).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στο φύραμα ZnOE, στις μερκαπτάνες (πολυσουλφίδια) και στους πολυαιθέρες — υλικά ρευστά μετά την ανάμιξη· στις σιλικόνες προσθήκης προαιρετικά· όχι σε θερμοπλαστικό, αλγινικό, σιλικόνες συμπύκνωσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Μειονεκτήματα πολυαιθέρων

Ερώτηση: Ποια τα μειονεκτήματα των πολυαιθέρων σχετικά με τα άλλα ελαστικομερή αποτυπωτικά υλικά;

Απάντηση:

• Μειονεκτήματα των πολυαιθέρων (σελ. 55-57): 1. Χρειάζεται κατασκευή ατομικού δισκαρίου (χώρου, με κολλώδη ουσία), λόγω της ρευστότητάς τους. 2. Μετά την πήξη χάνουν μεγάλο μέρος της ελαστικότητάς τους και γίνονται δύσκαμπτοι — δυσκολία αφαίρεσης του δισκαρίου από το στόμα όταν υπάρχουν μεγάλα μεσοδόντια τρίγωνα ή ενδιάμεσα γεφυρών, και καταστροφή γύψινων κολοβωμάτων όταν το εκμαγείο αφαιρείται απρόσεκτα. 3. Μικρός χρόνος εργασίας (μειονέκτημα για οδοντίατρο και οδοντοτεχνίτη). 4. Σχετικά υψηλή μόνιμη παραμόρφωση υπό πίεση. 5. Αν και λιγότερο υδρόφοβοι, απορροφούν νερό μετά τον πολυμερισμό όταν έρθουν σε επαφή με υγρασία και αλλάζουν πολύ οι διαστάσεις τους — το αποτύπωμα δεν πρέπει να διατηρείται σε υγρό περιβάλλον και απολυμαίνονται δύσκολα (όχι σε κοινά διαλύματα· ισχυρό διάλυμα για σύντομο χρόνο ή ψεκασμός). 6. Υψηλό κόστος. Σε αντίθεση, οι σιλικόνες προσθήκης δεν έχουν δυσκαμψία, έχουν μεγαλύτερους χρόνους εργασίας-πήξης και απολυμαίνονται σε διαλύματα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ατομικό δισκάριο· δυσκαμψία μετά την πήξη (δύσκολη αφαίρεση, σπάσιμο κολοβωμάτων)· μικρός χρόνος εργασίας· υψηλή μόνιμη παραμόρφωση· απορρόφηση υγρασίας-δύσκολη απολύμανση· υψηλό κόστος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Χρήση αλγινικού σήμερα

Ερώτηση: Ποια η χρήση του αλγινικού σήμερα;

Απάντηση:

• Το αλγινικό είναι σήμερα ένα από τα πιο διαδεδομένα αποτυπωτικά υλικά, γιατί σε σύγκριση με το άγαρ-άγαρ δεν χρειάζεται ειδικά δισκάρια και εξοπλισμό, είναι φθηνό, υδρόφιλο, ελαστικό και έχει ανεκτή γεύση (σελ. 48-49). Χρησιμοποιείται ευρέως για την κατασκευή αρχικών διαγνωστικών αποτυπωμάτων (Εικ. 3.9), από τα οποία κατασκευάζονται τα αρχικά διαγνωστικά εκμαγεία — εκμαγεία μελέτης ή εκμαγεία προτέρας κατάστασης του ασθενούς. Χρησιμοποιείται και για αποτυπώματα μερικών οδοντοστοιχιών (η Ανακεφαλαίωση αναφέρει και τελικά αποτυπώματα μερικών οδοντοστοιχιών). Δεν χρησιμοποιείται για αποτυπώματα ακίνητης προσθετικής, γιατί σχίζεται εύκολα στα μεσοδόντια (μικρή αντοχή στην απόσχιση) και υπολείπεται σε ακρίβεια. Το εκμαγείο πρέπει να κατασκευάζεται αμέσως.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αρχικά διαγνωστικά αποτυπώματα (εκμαγεία μελέτης/προτέρας κατάστασης) και αποτυπώματα μερικών οδοντοστοιχιών· όχι ακίνητη προσθετική.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Ρίκνωση και σπάργωση

Ερώτηση: Τι ονομάζεται ρίκνωση και τι σπάργωση;

Απάντηση:

• Φαινόμενα των υδροκολλοειδών αποτυπωτικών υλικών (άγαρ-άγαρ, αλγινικό), που αποτελούνται κατά ~85 % από νερό (σελ. 46): Ρίκνωση: εάν το αποτύπωμα μείνει στον αέρα, αρχίζει απώλεια του νερού από τη μάζα του υλικού, με αποτέλεσμα τη μείωση των διαστάσεων του αποτυπώματος (συρρίκνωση — Εικ. 3.10). Σπάργωση: εάν το αποτύπωμα τοποθετηθεί μέσα σε νερό, τότε διαστέλλεται, διότι απορροφά νερό. Και τα δύο αλλοιώνουν τις διαστάσεις, γι' αυτό επιβάλλεται η κατασκευή του εκμαγείου αμέσως, δεν μπορεί να γίνει δεύτερο εκμαγείο από το ίδιο αποτύπωμα, το αποτύπωμα δεν τοποθετείται σε νερό ούτε αποξηραίνεται, και η απολύμανση γίνεται με ισχυρό διάλυμα για σύντομο χρόνο ή με ψεκασμό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ρίκνωση: απώλεια νερού από το υδροκολλοειδές στον αέρα → μείωση διαστάσεων· σπάργωση: απορρόφηση νερού μέσα σε νερό → διαστολή· γι' αυτό εκμαγείο αμέσως.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Χρόνος εκμαγείου από πολυαιθέρα

Ερώτηση: Πόσο χρόνο μετά τη λήψη ενός αποτυπώματος πολυαιθέρα πρέπει να κατασκευάζεται το εκμαγείο; Γιατί; (Αιτιολογείστε).

Απάντηση:

• Οι πολυαιθέρες διατηρούν σταθερές τις διαστάσεις τους για μεγάλο χρονικό διάστημα. Έτσι η κατασκευή του εκμαγείου μπορεί να καθυστερήσει για αρκετές μέρες (σελ. 57) — δεν υπάρχει η βιασύνη των υδροκολλοειδών ή των ελαστικομερών συμπύκνωσης. Αιτιολόγηση: η βάση αντιδρά με τον καταλύτη συνθέτοντας το τελικό ελαστικομερές χωρίς την παραγωγή παραπροϊόντος· το γεγονός ότι δεν υπάρχει παραπροϊόν στη χημική αντίδραση είναι η αιτία που οι πολυαιθέρες παρουσιάζουν διατήρηση των διαστάσεων του αποτυπώματος για μεγάλα χρονικά διαστήματα (πολύ μικρή συστολή πολυμερισμού) (σελ. 55). Προϋπόθεση: το αποτύπωμα να μη διατηρείται σε υγρό περιβάλλον, γιατί μετά τον πολυμερισμό οι πολυαιθέρες απορροφούν υγρασία και τότε οι διαστάσεις τους αλλάζουν πολύ. Η γύψος ρέει πολύ καλά στην επιφάνειά τους (λίγες φυσαλίδες) και, επειδή δεν αποσχίζονται, μπορούν να κατασκευαστούν πολλαπλά εκμαγεία· η αφαίρεση όμως θέλει προσοχή λόγω δυσκαμψίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μπορεί να καθυστερήσει αρκετές ημέρες — γιατί ο πολυμερισμός γίνεται χωρίς παραπροϊόν και οι διαστάσεις μένουν σταθερές για μεγάλο διάστημα· αρκεί να μη μείνει σε υγρό περιβάλλον (απορρόφηση υγρασίας).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 13 — Χρόνος εκμαγείου από μερκαπτάνη

Ερώτηση: Πόσο χρόνο μετά τη λήψη ενός αποτυπώματος από μερκαπτάνη, πρέπει να κατασκευάζεται το εκμαγείο; Γιατί; (Αιτιολογείστε).

Απάντηση:

• Η κατασκευή των εκμαγείων πρέπει να γίνεται αφού παρέλθουν 30 λεπτά από τη λήψη του αποτυπώματος (για να ολοκληρωθεί ο πολυμερισμός — οι μερκαπτάνες έχουν μεγάλο χρόνο πήξης)· επειδή όμως υπάρχει μεταβολή των διαστάσεων στα αποτυπώματα από μερκαπτάνες μετά την πάροδο μιας ώρας από τον πολυμερισμό, συνιστάται η κατασκευή των εκμαγείων το συντομότερο δυνατό — δηλαδή μεταξύ 30 λεπτών και 1 ώρας (σελ. 53). Αιτιολόγηση: οι μερκαπτάνες πολυμερίζονται με πολυμερισμό συμπύκνωσης, που παράγει ως παραπροϊόν νερό· η ύπαρξη του νερού ως παραπροϊόντος και η εξάτμισή του έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση των διαστάσεων των αποτυπωμάτων με την πάροδο της ώρας — η συστολή μετά 24 ώρες μπορεί να φτάσει το 0,4 % (σελ. 52). Γι' αυτό η κατασκευή δεν πρέπει να καθυστερεί, και το δεύτερο εκμαγείο δεν έχει την ακρίβεια του πρώτου (αποσχίζονται και δεν διατηρούν τις διαστάσεις). Παρ' όλα αυτά διατηρούν τις διαστάσεις τους καλύτερα από τις σιλικόνες συμπύκνωσης (0,60 %).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μετά από 30 λεπτά και το συντομότερο (μέσα στην 1η ώρα) — γιατί ο πολυμερισμός συμπύκνωσης παράγει νερό ως παραπροϊόν, η εξάτμιση του οποίου συρρικνώνει το αποτύπωμα (έως 0,4 % στις 24 h).

Κριτήρια αξιολόγησης: