Λύσεις — Κεφάλαιο 1 · Δομή του ατόμου – Διέγερση – Ιονισμός (σελ. 21) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΚΤΙΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Β-Γ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 1 · Δομή του ατόμου - Διέγερση - Ιονισμός (σελ. 21)

Απαντήσεις στις 7 ερωτήσεις του βιβλίου (ορισμοί + πολλαπλής επιλογής/αντιστοίχισης).

Φωτόνιο

Ερώτηση: 1. Τι είναι το φωτόνιο;

Απάντηση:

• Το φωτόνιο είναι ένα κβάντο (στοιχειώδες «πακέτο») ενέργειας ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας. Η ενέργειά του δίνεται από τη σχέση \(E=h\nu\) (h = σταθερά του Plank, ν = συχνότητα) — άρα εξαρτάται αποκλειστικά από τη συχνότητα της ακτινοβολίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ένα κβάντο (πακέτο) ενέργειας ακτινοβολίας· E = hν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: κβάντο ενέργειας + E=hν.

Ατομικός/μαζικός/ηλεκτρόνιο

Ερώτηση: 2. Τι καλείται ατομικός αριθμός, τι μαζικός αριθμός, τι ηλεκτρόνιο;

Απάντηση:

• Ατομικός αριθμός (Ζ): ο αριθμός των πρωτονίων του πυρήνα (= ηλεκτρόνια όταν το άτομο είναι ουδέτερο).
• Μαζικός αριθμός (Α): το σύνολο των νουκλεονίων — πρωτόνια + νετρόνια.
• Ηλεκτρόνιο: στοιχειώδες σωματίδιο του ατόμου με αρνητικό φορτίο, που κινείται σε στοιβάδες γύρω από τον πυρήνα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ζ=πρωτόνια· Α=πρωτόνια+νετρόνια· ηλεκτρόνιο=αρνητικό σωματίδιο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: οι 3 ορισμοί.

Ιονισμός ΚΑΙ διέγερση

Ερώτηση: 3. Τι είναι ιονισμός & τι διέγερση ατόμου;

Απάντηση:

• Ιονισμός: η πλήρης απομάκρυνση ενός ηλεκτρονίου από το άτομο, οπότε αυτό γίνεται ιόν (φορτισμένο).
• Διέγερση: η μεταπήδηση ενός ηλεκτρονίου από στοιβάδα χαμηλότερης σε στοιβάδα υψηλότερης ενέργειας — το άτομο παραμένει ουδέτερο (το ηλεκτρόνιο δεν φεύγει).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ιονισμός=απομάκρυνση ηλεκτρονίου (→ιόν)· διέγερση=μεταπήδηση σε υψηλότερη στοιβάδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: η διάκριση (απομάκρυνση vs μεταπήδηση).

Αντιστοίχιση

Ερώτηση: 4. Συνδυάστε σωστά: Ισότοπα άτομα / Ισοβαρή άτομα / Αρνητικό ιόν / Θετικό ιόν με: ίδιο μαζικό-διαφορετικό ατομικό / ίδιο ατομικό-διαφορετικό μαζικό / έλλειψη ηλεκτρονίων / περίσσεια ηλεκτρονίων.

Λύση:

• Ισότοπα άτομα → ίδιο ατομικό, αλλά διαφορετικό μαζικό αριθμό.
• Ισοβαρή άτομα → ίδιο μαζικό, αλλά διαφορετικό ατομικό αριθμό.
• Αρνητικό ιόν → περίσσεια ηλεκτρονίων.
• Θετικό ιόν → έλλειψη ηλεκτρονίων.

Απάντηση: Ισότοπα=ίδιο ατομικό/διαφ. μαζικό· Ισοβαρή=ίδιο μαζικό/διαφ. ατομικό· Αρνητικό ιόν=περίσσεια e⁻· Θετικό ιόν=έλλειψη e⁻.

Πρόσεξε:

• Προσοχή: στο βιβλίο οι δύο στήλες είναι σκόπιμα ανακατεμένες — η σωστή αντιστοίχιση είναι η παραπάνω (ισότοπα=ίδιο Ζ).

Διέγερση (επιλογή)

Ερώτηση: 5. Διέγερση ατόμου είναι: α) πλήρης απομάκρυνση ηλεκτρονίου, β) μεταπήδηση ηλεκτρονίου από χαμηλότερη σε υψηλότερη ενέργεια, γ) όταν το άτομο είναι ουδέτερο, δ) τίποτα.

Λύση:

• Η διέγερση είναι η μεταπήδηση ηλεκτρονίου από στοιβάδα χαμηλότερης ενέργειας σε στοιβάδα υψηλότερης (το β)· η πλήρης απομάκρυνση είναι ο ιονισμός.

Απάντηση: Σωστό: β.

Πρόσεξε:

• Το α είναι ο ιονισμός· το γ αφορά την ουδετερότητα, όχι τη διέγερση.

Ατομικός αριθμός (επιλογή)

Ερώτηση: 6. Ατομικός αριθμός ενός στοιχείου είναι: α) το σύνολο πρωτονίων & νετρονίων, β) το σύνολο των πρωτονίων, γ) το σύνολο των νετρονίων.

Λύση:

• Ο ατομικός αριθμός Ζ είναι το σύνολο των πρωτονίων του πυρήνα (το β)· το σύνολο πρωτονίων + νετρονίων είναι ο μαζικός αριθμός Α.

Απάντηση: Σωστό: β (το σύνολο των πρωτονίων).

Πρόσεξε:

• Το α είναι ο μαζικός αριθμός (νουκλεόνια).

Ηλεκτρόνια (επιλογή)

Ερώτηση: 7. Τα ηλεκτρόνια είναι σωματίδια: α) με θετικό φορτίο, β) με αρνητικό φορτίο, γ) ουδέτερα.

Λύση:

• Τα ηλεκτρόνια έχουν αρνητικό φορτίο (το β).

Απάντηση: Σωστό: β (αρνητικό φορτίο).

Πρόσεξε:

• Θετικό φορτίο έχουν τα πρωτόνια· ουδέτερα είναι τα νετρόνια.