Λύσεις — Κεφάλαιο 1 · Δομή του ατόμου – Διέγερση – Ιονισμός (σελ. 21) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΚΤΙΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Β-Γ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 1 · Δομή του ατόμου - Διέγερση - Ιονισμός (σελ. 21)

Απαντήσεις στις 7 ερωτήσεις του βιβλίου (ορισμοί + πολλαπλής επιλογής/αντιστοίχισης).

Φωτόνιο

Ερώτηση: 1. Τι είναι το φωτόνιο;

Απάντηση:

• Το φωτόνιο είναι ένα κβάντο (στοιχειώδες «πακέτο») ενέργειας ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας. Η ενέργειά του δίνεται από τη σχέση \(E=h\nu\) (h = σταθερά του Planck, ν = συχνότητα) — άρα εξαρτάται αποκλειστικά από τη συχνότητα της ακτινοβολίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ένα κβάντο (πακέτο) ενέργειας ακτινοβολίας· E = hν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: κβάντο ενέργειας + E=hν.

Ατομικός/μαζικός/ηλεκτρόνιο

Ερώτηση: 2. Τι καλείται ατομικός αριθμός, τι μαζικός αριθμός, τι ηλεκτρόνιο;

Απάντηση:

• Ατομικός αριθμός (Ζ): ο αριθμός των πρωτονίων του πυρήνα (= ηλεκτρόνια όταν το άτομο είναι ουδέτερο).
• Μαζικός αριθμός (Α): το σύνολο των νουκλεονίων — πρωτόνια + νετρόνια.
• Ηλεκτρόνιο: στοιχειώδες σωματίδιο του ατόμου με αρνητικό φορτίο, που κινείται σε στοιβάδες γύρω από τον πυρήνα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ζ=πρωτόνια· Α=πρωτόνια+νετρόνια· ηλεκτρόνιο=αρνητικό σωματίδιο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: οι 3 ορισμοί.

Ιονισμός ΚΑΙ διέγερση

Ερώτηση: 3. Τι είναι ιονισμός και τι διέγερση ατόμου;

Απάντηση:

• Ιονισμός: η πλήρης απομάκρυνση ενός ηλεκτρονίου από το άτομο, οπότε αυτό γίνεται ιόν (φορτισμένο).
• Διέγερση: η μεταπήδηση ενός ηλεκτρονίου από στοιβάδα χαμηλότερης σε στοιβάδα υψηλότερης ενέργειας — το άτομο παραμένει ουδέτερο (το ηλεκτρόνιο δεν φεύγει).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ιονισμός=απομάκρυνση ηλεκτρονίου (→ιόν)· διέγερση=μεταπήδηση σε υψηλότερη στοιβάδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: η διάκριση (απομάκρυνση vs μεταπήδηση).

Αντιστοίχιση

Ερώτηση: 4. Συνδυάστε σωστά στις απέναντι στήλες, τις ανάλογες λέξεις. Στήλη Α: Ισότοπα άτομα, Ισοβαρή άτομα, Αρνητικό ιόν, Θετικό ιόν. Στήλη Β: ίδιο μαζικό, αλλά διαφορετικό ατομικό αριθμό· ίδιο ατομικό, αλλά διαφορετικό μαζικό αριθμό· έλλειψη ηλεκτρονίων· περίσσεια ηλεκτρονίων.

Λύση:

• Ισότοπα άτομα → ίδιο ατομικό, αλλά διαφορετικό μαζικό αριθμό.
• Ισοβαρή άτομα → ίδιο μαζικό, αλλά διαφορετικό ατομικό αριθμό.
• Αρνητικό ιόν → περίσσεια ηλεκτρονίων.
• Θετικό ιόν → έλλειψη ηλεκτρονίων.

Απάντηση: Ισότοπα=ίδιο ατομικό/διαφ. μαζικό· Ισοβαρή=ίδιο μαζικό/διαφ. ατομικό· Αρνητικό ιόν=περίσσεια e⁻· Θετικό ιόν=έλλειψη e⁻.

Πρόσεξε:

• Προσοχή: στο βιβλίο οι δύο στήλες είναι σκόπιμα ανακατεμένες — η σωστή αντιστοίχιση είναι η παραπάνω (ισότοπα=ίδιο Ζ).

Διέγερση (επιλογή)

Ερώτηση: 5. Διέγερση ατόμου είναι: α. Πλήρης απομάκρυνση του ηλεκτρονίου μιας στοιβάδας του ατόμου. β. Μεταπήδηση ηλεκτρονίου από στοιβάδα χαμηλότερης ενέργειας σε στοιβάδα υψηλότερης ενέργειας. γ. Όταν το άτομο είναι ηλεκτρικά ουδέτερο. δ. Τίποτα από τα παραπάνω.

Λύση:

• Η διέγερση είναι η μεταπήδηση ηλεκτρονίου από στοιβάδα χαμηλότερης ενέργειας σε στοιβάδα υψηλότερης (το β)· η πλήρης απομάκρυνση είναι ο ιονισμός.

Απάντηση: Σωστό: β.

Πρόσεξε:

• Το α είναι ο ιονισμός· το γ αφορά την ουδετερότητα, όχι τη διέγερση.

Ατομικός αριθμός (επιλογή)

Ερώτηση: 6. Ατομικός αριθμός ενός στοιχείου είναι: α. Το σύνολο των πρωτονίων και νετρονίων β. Το σύνολο των πρωτονίων γ. Το σύνολο των νετρονίων.

Λύση:

• Ο ατομικός αριθμός Ζ είναι το σύνολο των πρωτονίων του πυρήνα (το β)· το σύνολο πρωτονίων + νετρονίων είναι ο μαζικός αριθμός Α.

Απάντηση: Σωστό: β (το σύνολο των πρωτονίων).

Πρόσεξε:

• Το α είναι ο μαζικός αριθμός (νουκλεόνια).

Ηλεκτρόνια (επιλογή)

Ερώτηση: 7. Τα ηλεκτρόνια είναι σωματίδια: α. Με θετικό φορτίο β. Με αρνητικό φορτίο γ. Ουδέτερο.

Λύση:

• Τα ηλεκτρόνια έχουν αρνητικό φορτίο (το β).

Απάντηση: Σωστό: β (αρνητικό φορτίο).

Πρόσεξε:

• Θετικό φορτίο έχουν τα πρωτόνια· ουδέτερα είναι τα νετρόνια.