Λύσεις — Κεφάλαιο 8 · Βοηθητικά μέσα σχηματισμού εικόνας (σελ. 127-129) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΚΤΙΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Β-Γ ΕΠΑΛ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΚΤΙΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Β-Γ ΕΠΑΛ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΚΤΙΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Β-Γ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις — Κεφάλαιο 8 · Βοηθητικά μέσα σχηματισμού εικόνας (σελ. 127-129) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΚΤΙΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Β-Γ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 8 · Βοηθητικά μέσα σχηματισμού εικόνας (σελ. 127-129)

Απαντήσεις στις 29 ερωτήσεις του βιβλίου (κασέτες, ενισχυτικές πινακίδες, φιλμ, ψηφιακή ακτινογραφία).

Δομή κασέτας

Ερώτηση: 1. Ποια η δομή της ακτινολογικής κασέτας;

Απάντηση:

Είναι μια φωτοστεγής θήκη. Η πρόσθια επιφάνεια (προς τη λυχνία) είναι από ακτινοδιαπερατό υλικό (βακελίτης, αλουμίνιο ή ίνες άνθρακα)· η πίσω επιφάνεια φέρει υλικό υψηλού ατομικού αριθμού (απορροφά την ακτινοβολία που πέρασε) και τον μηχανισμό κλεισίματος.
Στο εσωτερικό υπάρχουν οι ενισχυτικές πινακίδες και ανάμεσά τους το φιλμ· ελαστικό ή μαγνητικό σύστημα εξασφαλίζει πλήρη επαφή φιλμ-πινακίδων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φωτοστεγής θήκη: πρόσθια όψη ακτινοδιαπερατή, πίσω όψη υψηλού Ζ, μέσα Ε.Π. και φιλμ με πλήρη επαφή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: φωτοστεγής + πρόσθια/πίσω όψη + επαφή.

Φροντίδα/συντήρηση κασετών

Ερώτηση: 2. Αναφέρατε τις σχετικές ενέργειες ως προς τη λειτουργικότητα, τη φροντίδα και συντήρηση κασετών.

Απάντηση:

Καθαρισμός των ενισχυτικών πινακίδων σε τακτά διαστήματα (με μαλακό υλικό και ειδικό καθαριστικό ή νερό — ποτέ οινόπνευμα/βενζίνη).
Έλεγχος της καλής επαφής φιλμ-ενισχυτικών πινακίδων.
Έλεγχος της φωτοστεγανότητας της κασέτας (ιδίως στις κασέτες επί κλίνης που παραμορφώνονται).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καθαρισμός πινακίδων, έλεγχος επαφής φιλμ-πινακίδων και έλεγχος φωτοστεγανότητας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: καθαρισμός + επαφή + φωτοστεγανότητα.

Χρησιμότητα κασετών

Ερώτηση: 3. Ποια είναι η χρησιμότητα των κασετών;

Απάντηση:

Η κασέτα είναι φωτοστεγής θήκη που προστατεύει το φιλμ από την επίδραση του φωτός και συγκρατεί τις ενισχυτικές πινακίδες.
Προσφέρει μηχανική προστασία στο σύστημα ενισχυτική πινακίδα - φιλμ.
Συμβάλλει στην καλή επαφή φιλμ-ενισχυτικών πινακίδων (ελαστικό υλικό ή μαγνητικό σύστημα), ώστε να αποφεύγεται η ασάφεια στην απεικόνιση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προστατεύει το φιλμ από το φως, συγκρατεί τις Ε.Π., προσφέρει μηχανική προστασία και εξασφαλίζει την καλή επαφή φιλμ-Ε.Π.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: προστασία από το φως + συγκράτηση Ε.Π. + μηχανική προστασία + καλή επαφή.

Δομή ενισχυτικής πινακίδας

Ερώτηση: 4. Ποια η δομή της ενισχυτικής πινακίδας (Ε.Π.);

Απάντηση:

Αποτελείται από 4 στρώματα (από κάτω προς τα πάνω): βάση (πολυεστέρας) · ανακλαστική επιφάνεια (προαιρετική — ↑απόδοση, αλλά ↓σαφήνεια) · φθορίζον υλικό (φώσφοροι κρύσταλλοι — βολφραμικό ασβέστιο ή σπάνιες γαίες) · προστατευτικό επίστρωμα (ζελατίνα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) 4 στρώματα: βάση, ανακλαστική επιφάνεια (προαιρετική), φθορίζον υλικό, προστατευτικό επίστρωμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και τα 4 στρώματα με τη σωστή σειρά.

Φιλμ με/χωρίς Ε.Π.

Ερώτηση: 5. Αν γίνει απεικόνιση ενός αντικειμένου σε φιλμ κασέτας που έχει Ε.Π. και σε φιλμ που βρίσκεται σε κασέτα που δεν έχει Ε.Π. και αν χρησιμοποιηθούν τα ίδια ακτινολογικά στοιχεία, ποια κατά την άποψή σας θα είναι τα φωτογραφικά αποτελέσματα;

Απάντηση:

Το φιλμ με ενισχυτικές πινακίδες θα εμφανίσει πολύ μεγαλύτερη αμαύρωση (σωστά εκτεθειμένη εικόνα), αφού η εικόνα οφείλεται ~95% στο φως των πινακίδων.
Το φιλμ χωρίς Ε.Π. θα είναι υποεκτεθειμένο (αχνό), αφού μόνο ~5% της εικόνας οφείλεται στην άμεση δράση των ακτίνων Χ — θα χρειαζόταν πολλαπλάσια δόση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το φιλμ με Ε.Π. εμφανίζει σωστή/έντονη αμαύρωση· το χωρίς Ε.Π. βγαίνει υποεκτεθειμένο (αχνό).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: η διαφορά αμαύρωσης λόγω του 95% φωτός πινακίδων.

Πλεονεκτήματα Ε.Π.

Ερώτηση: 6. Ποια τα πλεονεκτήματα της χρήσης των ενισχυτικών πινακίδων κατά την πραγματοποίηση μιας ακτινογραφίας;

Απάντηση:

Μειωμένη έκθεση/δόση του εξεταζόμενου· μειωμένος χρόνος έκθεσης → λιγότερη ασάφεια λόγω κίνησης (καλύτερη απεικόνιση)· μειωμένη φόρτιση και θερμότητα στη λυχνία → μεγαλύτερη διάρκεια ζωής της.

Σύνοψη: (ενδεικτική) ↓δόση εξεταζόμενου, ↓χρόνος έκθεσης (↓ασάφεια κίνησης), ↓φόρτιση/θερμότητα λυχνίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: τα 3 πλεονεκτήματα.

Αύξηση ταχύτητας Ε.Π.

Ερώτηση: 7. Πώς επιτυγχάνεται η αύξηση της ταχύτητας των ενισχυτικών πινακίδων;

Απάντηση:

Με μεγαλύτερο μέγεθος κρυστάλλων (κόκκων) και μεγαλύτερο πάχος του φθορίζοντος στρώματος (και με ύπαρξη ανακλαστικού στρώματος). Έτσι αυξάνεται η απορρόφηση/απόδοση, αλλά και η διάχυση του φωτός → μεγαλύτερη ασάφεια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με μεγαλύτερους κρυστάλλους και παχύτερο φθορίζον στρώμα (με κόστος αύξηση της ασάφειας).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: μέγεθος κρυστάλλων + πάχος στρώματος.

Ευαισθησία Ε.Π. και στοιχεία

Ερώτηση: 8. Σχέση ευαισθησίας Ε.Π. - ακτινολογικών στοιχείων: αν γίνει προβολή ενός αντικειμένου σε φιλμ που βρίσκεται σε κασέτα που τη μια φορά περιέχει απλές και την άλλη υπερευαίσθητες Ε.Π., ποια κατά την άποψή σας τα αποτελέσματα στην ακτινολογική εικόνα;

Απάντηση:

Με υπερευαίσθητες Ε.Π. χρειάζονται λιγότερα ακτινολογικά στοιχεία (μικρότερη δόση), αλλά η εικόνα έχει μειωμένη οριακή ευκρίνεια (περισσότερη ασάφεια).
Με απλές Ε.Π. απαιτούνται περισσότερα στοιχεία (μεγαλύτερη δόση), αλλά η εικόνα έχει καλύτερη οριακή ευκρίνεια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υπερευαίσθητες: λιγότερα στοιχεία/δόση αλλά χαμηλότερη ευκρίνεια· απλές: περισσότερα στοιχεία αλλά καλύτερη ευκρίνεια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: αντιστάθμιση δόσης-ευκρίνειας.

Ποιότητα εικόνας και Ε.Π.

Ερώτηση: 9. Η ποιότητα της ακτινολογικής εικόνας επηρεάζεται κατά την άποψή σας από τις ενισχυτικές πινακίδες;

Απάντηση:

Ναι. Η ταχύτητα/ευαισθησία τους καθορίζει την οριακή ευκρίνεια και την ασάφεια (στις πινακίδες βολφραμικού ασβεστίου, όσο αυξάνεται η ταχύτητα τόσο αυξάνεται και η ασάφεια). Επίσης η κακή επαφή φιλμ-πινακίδας ή οι φθορές (αμυχές, λεκέδες) υποβαθμίζουν την εικόνα ή δημιουργούν ψευδενδείξεις (artifacts).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι — η ταχύτητα/ευαισθησία και η κατάσταση/επαφή των Ε.Π. επηρεάζουν ευκρίνεια και ασάφεια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ναι + αιτιολόγηση (ταχύτητα/επαφή/φθορές).

Τύποι Ε.Π. και εξετάσεις

Ερώτηση: 10. Αναφέρετε τους τύπους των Ε.Π. και τις εξετάσεις που θα χρησιμοποιηθούν αντίστοιχα. Δικαιολογήστε τη θέση σας.

Απάντηση:

Αργές (slow): λεπτοί κρύσταλλοι, πολύ καλή οριακή ευκρίνεια, πολλά ακτινολογικά στοιχεία → οστά ή όργανα που απαιτούν υψηλή οριακή ευκρίνεια.
Μέσης ταχύτητας (Universal, medium): λιγότερη οριακή ευκρίνεια, που αντισταθμίζεται με μικρότερη δόση → κοιλιά και ορισμένες περιοχές του θώρακα και του κρανίου.
Υπερευαίσθητες (High speed): αδρότεροι κρύσταλλοι, μειωμένη οριακή ευκρίνεια → μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις (λεκάνη, κοιλιακή χώρα, πλάγια οσφυϊκής μοίρας σε εξεταζόμενους με μεγάλες διαστάσεις).
Σπανίων γαιών (μπλε ή πράσινης εκπομπής): πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα → χαμηλότερη δόση, δυνατότητα μικρού εστιακού σημείου, λιγότερη ασάφεια λόγω κίνησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αργές (οστά/υψηλή ευκρίνεια), μέσης (κοιλιά, θώρακας, κρανίο), υπερευαίσθητες (εξαιρετικές περιπτώσεις σε μεγαλόσωμους), σπανίων γαιών (χαμηλή δόση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: τουλάχιστον 3 τύποι με αντίστοιχη χρήση.

Ε.Π. σπανίων γαιών

Ερώτηση: 11. Τι είναι οι ενισχυτικές πινακίδες σπανίων γαιών; Αναφέρετε τα πλεονεκτήματά τους.

Απάντηση:

Είναι Ε.Π. με φθορίζον υλικό από θειούχα οξείδια σπανίων γαιών (λανθανίου, γαδολινίου ή υτρίου) + ενεργοποιητές· έχουν πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα από το βολφραμικό ασβέστιο (μπλε ή πράσινη εκπομπή).
Πλεονεκτήματα: ο εξεταζόμενος λαμβάνει χαμηλότερη δόση· δυνατότητα μικρού εστιακού σημείου (καλύτερη ευκρίνεια)· λιγότερη ασάφεια λόγω κίνησης· λιγότερη επιβάρυνση του περιβάλλοντος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ε.Π. με κρυστάλλους σπανίων γαιών (+ενεργοποιητές)· ↓δόση, μικρό εστιακό σημείο, ↓ασάφεια κίνησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: υλικό σπανίων γαιών + τουλάχιστον 2 πλεονεκτήματα.

Ε.Π. διαβαθμιζόμενης ευαισθησίας

Ερώτηση: 12. Ποιο το χαρακτηριστικό των Ε.Π. διαβαθμιζόμενης ευαισθησίας;

Απάντηση:

Η ταχύτητα (ευαισθησία) αυξάνεται κατά μήκος της πινακίδας. Χρησιμοποιούνται όταν το θέμα έχει διαφορετικό πάχος κατά μήκος (π.χ. μηριαίο)· το τμήμα υψηλότερης ευαισθησίας τοποθετείται κάτω από το παχύτερο μέρος. Η κασέτα φέρει ένδειξη (+) στο άκρο υψηλής ευαισθησίας και (−) στο αντίθετο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ευαισθησία μεταβάλλεται κατά μήκος· το «+» άκρο (υψηλή ευαισθησία) πάει κάτω από το παχύτερο μέρος του θέματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: διαβάθμιση κατά μήκος + τοποθέτηση.

Προστατευτικό επίστρωμα Ε.Π.

Ερώτηση: 13. Γιατί υπάρχει το προστατευτικό επίστρωμα στις Ε.Π.;

Απάντηση:

Το προστατευτικό επίστρωμα (ζελατίνα): παρέχει λεία επιφάνεια επαφής με το φιλμ· προστατεύει τους φωσφόρους από μηχανικές κακώσεις και υγρασία· επιτρέπει τον ασφαλή καθαρισμό· και μειώνει τον στατικό ηλεκτρισμό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δίνει λεία επιφάνεια επαφής, προστατεύει τους φωσφόρους από κακώσεις/υγρασία, επιτρέπει καθαρισμό και μειώνει στατικό ηλεκτρισμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: τουλάχιστον 2-3 λειτουργίες.

Δομή φιλμ

Ερώτηση: 14. Αναφέρατε τη δομή ενός φιλμ.

Απάντηση:

Φιλμ διπλής επίστρωσης (τομή): βάση (πολυεστέρας, στη μέση) · συνδετικό στρώμα (πάνω και κάτω) · φωτοπαθές γαλάκτωμα (ζελατίνη με κρυστάλλους αργυραλογόνου — βρωμιούχος/ιωδιούχος άργυρος, όπου σχηματίζεται η εικόνα) · επένδυση (ζελατίνα προστασίας).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βάση πολυεστέρα, συνδετικό στρώμα, φωτοπαθές γαλάκτωμα (αργυραλογόνο), επένδυση (ζελατίνα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: βάση + γαλάκτωμα (αργυραλογόνο) + επένδυση.

Φασματική ευαισθησία

Ερώτηση: 15. Εξηγήστε γιατί είναι απαραίτητη η γνώση της φασματικής ευαισθησίας του φιλμ.

Απάντηση:

Γιατί καθορίζει: (α) την επιλογή των κατάλληλων ενισχυτικών πινακίδων (ώστε το φιλμ να έχει μέγιστη ευαισθησία στο φως που εκπέμπουν) και (β) την επιλογή του χρώματος του φωτός ασφαλείας του σκοτεινού θαλάμου κατά τη χημική επεξεργασία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καθορίζει την επιλογή των κατάλληλων Ε.Π. και του χρώματος φωτός ασφαλείας του σκοτεινού θαλάμου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: επιλογή Ε.Π. + φως ασφαλείας.

Φιλμ μπλε και πράσινης ευαισθησίας

Ερώτηση: 16. Τι εννοούμε με τον όρο φιλμ μπλε και φιλμ πράσινης ευαισθησίας;

Απάντηση:

Φιλμ μπλε ευαισθησίας: ευαίσθητο στο μπλε φως (τα συνήθη/συμβατικά φιλμ, με Ε.Π. βολφραμικού ασβεστίου).
Φιλμ πράσινης ευαισθησίας (ορθοχρωματικό): ευαίσθητο στο μπλε και πράσινο φως — χρησιμοποιείται με Ε.Π. σπανίων γαιών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μπλε ευαισθησίας = ευαίσθητο στο μπλε φως (συμβατικό)· πράσινης/ορθοχρωματικό = ευαίσθητο σε μπλε και πράσινο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: η αντιστοίχιση χρώματος-ευαισθησίας.

Διπλής έναντι μονής επίστρωσης

Ερώτηση: 17. Ποια τα πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα του φιλμ διπλής επίστρωσης έναντι του φιλμ μονής επίστρωσης;

Απάντηση:

Διπλής επίστρωσης: γαλάκτωμα και στις δύο όψεις → απαιτεί λιγότερα ακτινολογικά στοιχεία (μικρότερη δόση, ακτινοπροστασία)· μειονέκτημα: μικρότερη οριακή ευκρίνεια (επιπροβολή δύο εικόνων → ασάφεια).
Μονής επίστρωσης: καλύτερη ευκρίνεια αλλά περισσότερα στοιχεία/δόση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διπλής: λιγότερα στοιχεία/δόση (πλεονέκτημα) αλλά μικρότερη ευκρίνεια (μειονέκτημα, λόγω επιπροβολής).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: πλεονέκτημα (δόση) και μειονέκτημα (ευκρίνεια).

Φιλμ μονής επίστρωσης

Ερώτηση: 18. Τι είναι το φιλμ μονής επίστρωσης και πού χρησιμοποιείται;

Απάντηση:

Είναι φιλμ με φωτογραφικό γαλάκτωμα μόνο στη μία όψη. Δίνει μεγάλη οριακή ευκρίνεια (η εικόνα σε ένα επίπεδο). Χρησιμοποιείται στη μαστογραφία, σε εξετάσεις που θέλουν υψηλή ευκρίνεια και για την καταγραφή ψηφιακών εικόνων (υπολογιστική/μαγνητική τομογραφία, ψηφιακή αγγειογραφία, υπέρηχοι).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φιλμ με γαλάκτωμα σε μία όψη· υψηλή οριακή ευκρίνεια — μαστογραφία, καταγραφή εικόνων υπολογιστικής/μαγνητικής τομογραφίας, ψηφιακής αγγειογραφίας, υπερήχων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: μία όψη + μαστογραφία/υψηλή ευκρίνεια.

Συνθήκες αποθήκευσης φιλμ

Ερώτηση: 19. Κάτω από ποιες συνθήκες πρέπει να αποθηκεύονται και να διατηρούνται τα μη εκτεθειμένα φιλμ;

Απάντηση:

Σε χώρο με κατάλληλη υγρασία και θερμοκρασία (δροσερό και ξηρό)· μακριά από ακτινοβολίες (και από τους θαλάμους ακτίνων Χ)· άνετο ώστε να μην πιέζονται (κουτιά όρθια)· και μακριά από χημικά. Έτσι περιορίζεται η ομίχλωση των φιλμ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δροσερό και ξηρό, μακριά από ακτινοβολίες και χημικά, άνετος χώρος με όρθια κουτιά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: υγρασία/θερμοκρασία + μακριά από ακτινοβολία/χημικά.

Σφάλματα φιλμ

Ερώτηση: 20. Αναφέρατε ορισμένα σφάλματα που εμφανίζονται στο ακτινολογικό φιλμ και πώς μπορείτε να τα αποφύγετε.

Απάντηση:

Σφάλματα από ενισχυτικές πινακίδες (λεκέδες/σκόνη/τρίχες → κηλίδες)· από κυλίνδρους του αυτόματου εμφανιστηρίου (γραμμοειδείς σκιάσεις)· από κακή χημική επεξεργασία (στίγματα)· από πίεση (κηλίδες)· από στατικό ηλεκτρισμό (διαυγάσεις σαν «δεντράκι»).
Αποφυγή: τακτικός καθαρισμός πινακίδων και κυλίνδρων, σωστή χημική επεξεργασία, προσεκτικός και αργός χειρισμός του φιλμ (χωρίς τριβή/πίεση).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σφάλματα από πινακίδες, κυλίνδρους, χημικά, πίεση και στατικό ηλεκτρισμό· αποφεύγονται με καθαριότητα και προσεκτικό χειρισμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: τουλάχιστον 3 σφάλματα + τρόπος αποφυγής.

Πλεονεκτήματα ψηφιακής

Ερώτηση: 21. Αναφέρατε ορισμένα πλεονεκτήματα της ψηφιακής ακτινογραφίας έναντι της κλασικής.

Απάντηση:

Υψηλή ποιότητα εικόνας· δυνατότητα επεξεργασίας (φωτεινότητα, κλίμακα γκρι — έλεγχος μαλακών μορίων και οστών με μία έκθεση, λιγότερες επαναλήψεις)· μεταφορά μέσω δικτύου σε άλλα τμήματα/κλινικές· αύξηση παραγωγικότητας και εξοικονόμηση χρόνου· μείωση κόστους (εκτύπωση μόνο όταν χρειάζεται)· αποτελεσματική διαχείριση (ηλεκτρονική βιβλιοθήκη).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υψηλή ποιότητα, επεξεργασία εικόνας (↓επαναλήψεις), μεταφορά μέσω δικτύου, ↑παραγωγικότητα, ↓κόστος, εύκολη διαχείριση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: τουλάχιστον 3 πλεονεκτήματα.

Διαφορά ψηφιακής-κλασικής

Ερώτηση: 22. Σε τι διαφέρουν τα συστήματα της ψηφιακής ακτινογραφίας από τα κλασικά συστήματα;

Απάντηση:

Στα ψηφιακά η μετατροπή των ακτίνων Χ σε ορατό φως γίνεται με άλλο «μέσο» και όχι με ενισχυτικές πινακίδες-φιλμ: φθορίζουσα οθόνη, ενισχυτής εικόνας ή φώσφορος αποθήκευσης (ανάγνωση με λέιζερ). Το φως μετατρέπεται σε ηλεκτρικό σήμα → ψηφιοποιείται και επεξεργάζεται σε υπολογιστή (αντί για χημική εμφάνιση φιλμ).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η μετατροπή X→φως γίνεται με άλλο μέσο (οθόνη/ενισχυτής/φώσφορος) και το σήμα ψηφιοποιείται/επεξεργάζεται σε υπολογιστή, όχι φιλμ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: διαφορετικό μέσο + ψηφιοποίηση/υπολογιστής.

Αντιστοίχιση φιλμ-φως

Ερώτηση: 23. Συνδυάστε σωστά τις απέναντι στήλες: (στήλη Α) συμβατικά ή συνήθη φιλμ, ορθοχρωματικά φιλμ — (στήλη Β) μπλε και πράσινο φως, μπλε φως.

Λύση:

Συμβατικά (συνήθη) φιλμ → ευαίσθητα στο μπλε φως.
Ορθοχρωματικά φιλμ → ευαίσθητα στο μπλε και πράσινο φως.

Απάντηση: Συμβατικά φιλμ = μπλε φως· ορθοχρωματικά φιλμ = μπλε και πράσινο φως.

Πρόσεξε:

Προσοχή: στο βιβλίο οι δύο στήλες είναι σκόπιμα ανακατεμένες — η σωστή αντιστοίχιση είναι η παραπάνω (τα ορθοχρωματικά «βλέπουν» και τα δύο χρώματα).

Υπερευαίσθητες και δόση (επιλογή)

Ερώτηση: 24. Η χρήση υπερευαίσθητων ενισχυτικών πινακίδων τη δόση του εξεταζόμενου: α. Την αυξάνει, β. Τη μειώνει, γ. Δεν την επηρεάζει.

Λύση:

Οι υπερευαίσθητες Ε.Π. απαιτούν λιγότερα ακτινολογικά στοιχεία, άρα μειώνουν τη δόση (το β).

Απάντηση: Σωστό: β (τη μειώνει).

Πρόσεξε:

Το κόστος είναι η μειωμένη οριακή ευκρίνεια.

Λιγότερη απώλεια λεπτομέρειας (επιλογή)

Ερώτηση: 25. Λιγότερη απώλεια στη λεπτομέρεια της ακτινολογικής εικόνας παρέχει η χρήση ενισχυτικών πινακίδων: α. Απλών, β. Ευαίσθητων, γ. Υπερευαίσθητων.

Λύση:

Οι απλές (αργές) Ε.Π. έχουν λεπτούς κρυστάλλους και δίνουν την καλύτερη οριακή ευκρίνεια → λιγότερη απώλεια λεπτομέρειας (το α).

Απάντηση: Σωστό: α (απλών).

Πρόσεξε:

Όσο πιο ευαίσθητη/γρήγορη η πινακίδα, τόσο μεγαλύτερη η ασάφεια και η απώλεια λεπτομέρειας.

Συμβολή Ε.Π. (επιλογή)

Ερώτηση: 26. Η συμβολή των ενισχυτικών πινακίδων συνίσταται στα εξής σημεία: α. Αύξηση της παραγωγής θερμότητας στη λυχνία, β. Αύξηση του χρόνου έκθεσης, γ. Μειωμένη έκθεση του εξεταζόμενου, δ. Μειωμένη δυνατότητα παραγωγής φωτονίων μεγάλων ενεργειών.

Λύση:

Οι Ε.Π. προσφέρουν μειωμένη έκθεση του εξεταζόμενου (το γ) — και μειωμένο χρόνο και φόρτιση λυχνίας.

Απάντηση: Σωστό: γ (μειωμένη έκθεση του εξεταζόμενου).

Πρόσεξε:

Οι Ε.Π. μειώνουν (δεν αυξάνουν) τον χρόνο έκθεσης και τη θερμότητα της λυχνίας.

Σπανίων γαιών και δόση (επιλογή)

Ερώτηση: 27. Η χρήση των ενισχυτικών πινακίδων σπανίων γαιών έχει ως αποτέλεσμα: α. Ο εξεταζόμενος να λαμβάνει περισσότερη ακτινοβολία, β. Ο εξεταζόμενος να λαμβάνει λιγότερη ακτινοβολία, γ. Να αυξάνεται η πιθανότητα ασάφειας λόγω κίνησης, δ. Να χρησιμοποιείται μεγάλο εστιακό σημείο, αφού αυξάνονται οι παράγοντες έκθεσης.

Λύση:

Οι Ε.Π. σπανίων γαιών απαιτούν μικρότερους παράγοντες έκθεσης, οπότε ο εξεταζόμενος λαμβάνει λιγότερη ακτινοβολία (το β).

Απάντηση: Σωστό: β (λιγότερη ακτινοβολία).

Πρόσεξε:

Αντίθετα, μειώνεται η ασάφεια κίνησης και επιτρέπεται μικρό εστιακό σημείο.

Διπλής επίστρωσης (επιλογή)

Ερώτηση: 28. Τα φιλμ διπλής επίστρωσης παρέχουν σε σχέση με τα μονής: α. Ακτινοπροστασία, β. Καλύτερη οριακή ευκρίνεια, γ. Καλύτερη απεικόνιση στην ακτινολογική εικόνα, δ. Αύξηση των ακτινολογικών στοιχείων.

Λύση:

Τα φιλμ διπλής επίστρωσης απαιτούν λιγότερα ακτινολογικά στοιχεία (μικρότερη δόση), προσφέροντας ακτινοπροστασία (το α). Τα μονής επίστρωσης δίνουν καλύτερη ευκρίνεια αλλά με περισσότερα στοιχεία.

Απάντηση: Σωστό: α (ακτινοπροστασία).

Πρόσεξε:

Η καλύτερη οριακή ευκρίνεια (β) είναι πλεονέκτημα του μονής επίστρωσης· το δ (περισσότερα στοιχεία) αφορά επίσης το μονής.

Χώρος αποθήκευσης φιλμ (επιλογή)

Ερώτηση: 29. Ο χώρος αποθήκευσης των μη εκτεθειμένων φιλμ πρέπει να βρίσκεται: α. μέσα στον ακτινοδιαγνωστικό θάλαμο για εύκολη και γρήγορη πρόσβαση, β. σε δροσερό και ξηρό μέρος, γ. στο σκοτεινό θάλαμο, δ. σ’ ένα δωμάτιο σκοτεινό, που να έχει υγρασία.

Λύση: