Ενδεικτικές λύσεις δραστηριοτήτων κεφ. 5 (σελ. 101, 109) – ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΑΚΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Ενδεικτικές λύσεις δραστηριοτήτων κεφ. 5

Ενδεικτικές/υποδειγματικές απαντήσεις στις 8 δραστηριότητες του κεφαλαίου 5 — διαχείριση εξυπηρετητή DHCP (εντοπισμός παραμέτρων, σύγκρουση IP διευθύνσεων) και διαχείριση εξυπηρετητή εκτυπώσεων (εγκατάσταση, σύνδεση πελατών, δικαιώματα, διαχείριση ουράς, διάγνωση προβλημάτων). Οι δραστηριότητες είναι ομαδικές/πρακτικές· μόνο η 2η δραστηριότητα του πρώτου μπλοκ έχει μία συγκεκριμένη τεχνική απάντηση (σύγκρουση IP).

Δραστηριότητα 1 — Εντοπισμός και σύνδεση με τον διακομιστή DHCP

Ερώτηση: Εντοπίστε το διακομιστή DHCP του δικτύου στο σχολικό εργαστήριο. Συνδεθείτε με την DHCP κονσόλα, είτε τοπικά είτε μέσω απομακρυσμένης σύνδεσης και εμφανίστε τις βασικές παραμέτρους λειτουργίας του διακομιστή DHCP.

Απάντηση:

• Εντοπισμός του server (σελ. 99): ρωτάμε τον υπεύθυνο του εργαστηρίου ποιος υπολογιστής παίζει τον ρόλο του DHCP εξυπηρετητή στο τοπικό δίκτυο.
• Άνοιγμα της κονσόλας (σελ. 99): Έναρξη → Προγράμματα → εργαλεία διαχείρισης → DHCP στον ίδιο τον server (τοπικά), ή, από άλλο σταθμό, σύνδεση εξ αποστάσεως στην κονσόλα με Add server και την IP διεύθυνση του εξυπηρετητή.
• Εμφάνιση των παραμέτρων (σελ. 99-100): στο αριστερό πάνελ επιλέγουμε το πεδίο λειτουργίας (scope) του server και καταγράφουμε τις βασικές ιδιότητές του — όνομα (name), αρχική IP διεύθυνση (Start IP address), τελική IP διεύθυνση (End IP address), μήκος μάσκας υποδικτύου, τυχόν εξαιρούμενες διευθύνσεις (exclusions) και χρόνο κράτησης (lease duration).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική διαδικασία: εντοπίζεται ο υπολογιστής-εξυπηρετητής DHCP του εργαστηρίου, ανοίγει η κονσόλα DHCP (τοπικά από Έναρξη→Προγράμματα→εργαλεία διαχείρισης→DHCP, ή εξ αποστάσεως με Add server και την IP του), και από το πεδίο λειτουργίας (scope) καταγράφονται οι βασικές παράμετροι: όνομα, αρχική/τελική IP διεύθυνση, μήκος μάσκας υποδικτύου, εξαιρούμενες διευθύνσεις και χρόνος κράτησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: η αναφορά να περιλαμβάνει όλες τις βασικές ιδιότητες του scope (όχι μόνο το εύρος IP) — ιδιαίτερα τον χρόνο κράτησης, που συχνά παραλείπεται.
• Η απομακρυσμένη σύνδεση (Add server) απαιτεί δικαιώματα διαχειριστή στον DHCP server.

Δραστηριότητα 2 — Στατική IP εντός του πεδίου λειτουργίας του DHCP — σύγκρουση

Ερώτηση: Σε έναν τοπικό υπολογιστή του δικτύου ορίστε μία static IP διεύθυνση, στο ίδιο υποδίκτυο, εντός του πεδίου λειτουργίας του εξυπηρετητή DHCP. Φροντίστε η διεύθυνση αυτή να έχει ήδη αποδοθεί από τον DHCP εξυπηρετητή σ΄ έναν άλλο υπολογιστή. Τι παρατηρείτε; Πώς επιλύεται το πρόβλημα;

Απάντηση:

• Ενέργεια: ορίζουμε στον υπολογιστή Α μία static IP που βρίσκεται μέσα στο εύρος (Start–End IP address) του scope του DHCP server, και που ο DHCP server έχει ήδη αποδώσει (μέσω lease) σε έναν υπολογιστή Β.
• Τι παρατηρείται: προκαλείται σύγκρουση IP διευθύνσεων (IP conflict) μεταξύ των δύο υπολογιστών — αυτό είναι ακριβώς ο κίνδυνος που η αυτόματη απόδοση μέσω DHCP «αποτρέπει» υπό κανονικές συνθήκες (σελ. 99), εδώ όμως παραβιάζεται επειδή η στατική διεύθυνση δόθηκε χειροκίνητα, παρακάμπτοντας τον server. Τα Windows εμφανίζουν προειδοποίηση σύγκρουσης διευθύνσεων και η δικτυακή επικοινωνία ενός ή και των δύο υπολογιστών διαταράσσεται.
• Πώς επιλύεται: (α) αφαιρείται η χειροκίνητη static IP από τον υπολογιστή Α και η κάρτα δικτύου ρυθμίζεται πάλι να παίρνει διεύθυνση αυτόματα μέσω DHCP· (β) εναλλακτικά, αν χρειάζεται όντως στατική διεύθυνση σε αυτόν τον υπολογιστή (π.χ. είναι server όπως WEB/FTP/εκτυπωτής, σελ. 99), η διεύθυνση πρέπει να προστεθεί στις εξαιρούμενες IP διευθύνσεις (exclusions) του scope, ώστε ο DHCP server να μην την αποδίδει ποτέ σε άλλη συσκευή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: παρατηρείται σύγκρουση IP διευθύνσεων (IP conflict), αφού η ίδια διεύθυνση χρησιμοποιείται ταυτόχρονα από δύο συσκευές — μία με στατική ανάθεση και μία με ανάθεση από τον DHCP server. Επιλύεται είτε αφαιρώντας τη στατική IP και επαναφέροντας αυτόματη λήψη διεύθυνσης μέσω DHCP, είτε — αν η στατική διεύθυνση είναι απαραίτητη — προσθέτοντάς τη στις εξαιρούμενες (exclusions) διευθύνσεις του scope, ώστε ο DHCP server να μην την ξαναποδώσει σε άλλη συσκευή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αυτή η δραστηριότητα έχει συγκεκριμένη τεχνική απάντηση (όχι μόνο ενδεικτική διαδικασία): η αιτία είναι πάντα σύγκρουση IP, γιατί το πεδίο λειτουργίας δεν «γνωρίζει» τη χειροκίνητη ανάθεση.
• Παγίδα: μόνο η αλλαγή της static IP σε άλλη τιμή «λύνει» προσωρινά το συμπτώμα, χωρίς να αποτρέπει την επανάληψή του — η σωστή λύση μακροπρόθεσμα είναι το exclusion.

Δραστηριότητα 3 — Εγκατάσταση δικτυακού εκτυπωτή στον print server

Ερώτηση: Εγκαταστήστε ένα δικτυακό εκτυπωτή στον τοπικό εξυπηρετητή του εργαστηρίου και κάντε τον διαμοιράσιμο στο δίκτυο.

Απάντηση:

• Βήματα εγκατάστασης (σελ. 103-105): (1) σύνδεση στον server ως διαχειριστής· (2) Πίνακας ελέγχου → εργαλεία διαχείρισης → εργαλεία διαχείρισης εκτυπωτών (print management)· (3) στον κόμβο print servers node, δεξί κλικ → add printer· (4) επιλογή δημιουργίας νέας θύρας (καθώς ο εκτυπωτής είναι δικτυακός) — ⚠ πρέπει να εγκατασταθεί τοπικά, όχι ως δικτυακός, ώστε ο server να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής· (5) καταχώριση της IP διεύθυνσης του εκτυπωτή· (6) επιλογή του κατάλληλου οδηγού συσκευής (driver)· (7) επιλογή «share the printer» για να γίνει διαμοιράσιμος στο δίκτυο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική διαδικασία: σύνδεση στον print server ως διαχειριστής, άνοιγμα της κονσόλας print management, προσθήκη νέου εκτυπωτή στον print servers node με δημιουργία νέας θύρας (τοπική εγκατάσταση, όχι ως δικτυακός, ώστε να λειτουργήσει ως διαμεσολαβητής), καταχώριση της IP διεύθυνσης του εκτυπωτή, επιλογή του κατάλληλου οδηγού και τέλος «share the printer» για διαμοιρασμό στο δίκτυο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο/παγίδα: το πιο συχνό λάθος είναι να εγκατασταθεί ο εκτυπωτής ως «δικτυακός» απευθείας στον server — το βιβλίο τονίζει ρητά ότι πρέπει να εγκατασταθεί τοπικά για να λειτουργήσει σωστά ο διαμοιρασμός.

Δραστηριότητα 4 — Σύνδεση με τον εκτυπωτή από κάθε θέση και ορισμός ως προεπιλεγμένου

Ερώτηση: Συνδεθείτε με τον εκτυπωτή από κάθε θέση του δικτύου και ορίσετέ τον ως προεπιλεγμένο.

Απάντηση:

• Σύνδεση από πελάτη (σελ. 104-105): σε κάθε σταθμό-πελάτη του δικτύου, προσθήκη του διαμοιρασμένου δικτυακού εκτυπωτή (μέσω αναζήτησης στο δίκτυο ή με το όνομα/διαδρομή \server\εκτυπωτής).
• Ορισμός ως προεπιλεγμένου: σε κάθε σταθμό, από τις ρυθμίσεις εκτυπωτών, ορισμός του συγκεκριμένου εκτυπωτή ως προεπιλεγμένου, ώστε κάθε εντολή εκτύπωσης να κατευθύνεται σε αυτόν αυτόματα.
• Επιβεβαίωση: δοκιμαστική εκτύπωση από δύο-τρεις διαφορετικές θέσεις του δικτύου για επιβεβαίωση ότι όλοι οι πελάτες βλέπουν τον εκτυπωτή και τυπώνουν κανονικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική διαδικασία: από κάθε υπολογιστή-πελάτη του εργαστηρίου προστίθεται ο διαμοιρασμένος δικτυακός εκτυπωτής (αναζήτηση στο δίκτυο ή απευθείας διαδρομή προς τον print server), ορίζεται ως προεπιλεγμένος εκτυπωτής στις ρυθμίσεις του κάθε σταθμού, και επιβεβαιώνεται με δοκιμαστική εκτύπωση από περισσότερες από μία θέσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: να ελέγχεται η επιτυχής σύνδεση από ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟ ΜΙΑ θέσεις — η δραστηριότητα ζητά «από κάθε θέση» και ένα μεμονωμένο τεστ δεν αρκεί.

Δραστηριότητα 5 — Δημιουργία χρηστών με δικαιώματα εκτύπωσης

Ερώτηση: Με τη βοήθεια του καθηγητή σας, δημιουργήστε αντίστοιχους χρήστες στο δίκτυο με δικαιώματα εκτύπωσης και διαχείρισης των εκτυπώσεων.

Απάντηση:

• Τα επίπεδα πρόσβασης (σελ. 106): για εκτυπωτές — χρήση του εκτυπωτή, διαχείριση εγγράφων, διαχείριση του εκτυπωτή· για τον εξυπηρετητή εκτυπώσεων — πρόσβαση στον εξυπηρετητή και διαχείριση του εξυπηρετητή.
• Προϋπόθεση (σελ. 106): ο εκτυπωτής πρέπει να είναι ήδη ορισμένος ως διαμοιράσιμος στο δίκτυο.
• Δημιουργία χρηστών/ομάδων (σελ. 106-107): με τον διαχειριστή δικτύου δημιουργούνται (ή χρησιμοποιούνται ήδη υπάρχοντες) χρήστες, και γίνονται μέλη κατάλληλης ομάδας.
• Απόδοση δικαιωμάτων (σελ. 106-107): μέσω Print Management → Print Servers → δεξί κλικ στον server → Properties → καρτέλα Security, επιλέγεται η ομάδα χρηστών και αποδίδονται τα ανάλογα δικαιώματα (χρήση / διαχείριση εγγράφων / διαχείριση εκτυπωτή).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική διαδικασία: αφού ο εκτυπωτής είναι ήδη διαμοιράσιμος, δημιουργούνται στο δίκτυο (με τον εκπαιδευτικό ως διαχειριστή) οι απαραίτητοι χρήστες, γίνονται μέλη κατάλληλης ομάδας, και μέσω της κονσόλας Print Management, στην καρτέλα Security των ιδιοτήτων του print server, αποδίδονται στην ομάδα τα δικαιώματα χρήσης του εκτυπωτή και διαχείρισης των εγγράφων/εκτυπώσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: να ξεχωρίζουν τα δύο επίπεδα — δικαιώματα «εκτύπωσης» (χρήση εκτυπωτή) έναντι δικαιωμάτων «διαχείρισης εκτυπώσεων» (διαχείριση εγγράφων/ουράς) — το βιβλίο τα διακρίνει ρητά.

Δραστηριότητα 6 — Διαχείριση εγγράφων στην ουρά εκτύπωσης

Ερώτηση: Συνδεθείτε στον εξυπηρετητή εκτυπώσεων ως διαχειριστές εγγράφων και εξοικειωθείτε με τις λειτουργίες εκκίνησης, προσωρινής παύσης και διαγραφής των εκτυπώσεων που υπάρχουν στην ουρά του εκτυπωτή.

Απάντηση:

• Άνοιγμα της ουράς (σελ. 105): από το print management, επιλογή του εκτυπωτή και διπλό κλικ για τη λίστα των διεργασιών εκτύπωσης στην ουρά του spooler.
• Προσωρινή διακοπή μίας εργασίας: δεξί κλικ στη διεργασία → pause document.
• Συνέχιση (resume) μιας εργασίας: δεξί κλικ στη διεργασία που είχε παύσει → resume job.
• Διαγραφή συγκεκριμένης εργασίας: δεξί κλικ στη διεργασία → delete.
• Δοκιμή: αποστολή δοκιμαστικών εργασιών εκτύπωσης από περισσότερους πελάτες, ώστε η ουρά να έχει πολλαπλά στοιχεία για εξάσκηση στη διαχείριση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική διαδικασία: μέσα από το print management ανοίγει η ουρά του spooler του εκτυπωτή, όπου δοκιμάζονται διαδοχικά η προσωρινή παύση μιας εργασίας (pause document), η συνέχισή της (resume job) και η διαγραφή μιας εργασίας (delete), σε δοκιμαστικές εκτυπώσεις που έχουν σταλεί από διάφορους πελάτες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: να γίνει διάκριση ανάμεσα στη παύση/διαγραφή ΜΙΑΣ εργασίας (μέσω του μενού της συγκεκριμένης διεργασίας) και στην παύση ΟΛΩΝ των εργασιών (use printer offline, στην ίδια την ουρά) — είναι διαφορετικές ενέργειες στο βιβλίο (σελ. 105).

Δραστηριότητα 7 — Διαχείριση του spooler ως διαχειριστής εκτυπωτή

Ερώτηση: Συνδεθείτε στον εξυπηρετή εκτυπώσεων ως διαχειριστές εκτυπωτή και εξοικειωθείτε με τις δυνατότητες εκκίνησης και τερματισμού του spooler του εκτυπωτή, με το διαμοιρασμό του εκτυπωτή στο δίκτυο κ.λπ.

Απάντηση:

• Ρόλος διαχειριστή εκτυπωτή (σελ. 106): ανώτερο επίπεδο πρόσβασης από τη «διαχείριση εγγράφων» — περιλαμβάνει τη διαχείριση της ίδιας της συσκευής/υπηρεσίας εκτύπωσης.
• Τερματισμός/εκκίνηση του spooler (σελ. 107-108): μέσω της κονσόλας διαχείρισης υπηρεσιών (§5.2.1), εντοπισμός της υπηρεσίας Print Spooler και δοκιμή χειροκίνητης διακοπής και επανεκκίνησής της — όπως προτείνεται και ως λύση σε προβλήματα εμπλοκής της ουράς (σελ. 108).
• Διαμοιρασμός εκτυπωτή: επαλήθευση/αλλαγή της κατάστασης «share the printer» από τις ιδιότητες του εκτυπωτή.
• Παρατήρηση: μετά τον τερματισμό του spooler, οι νέες εργασίες εκτύπωσης δεν εξυπηρετούνται· μετά την επανεκκίνησή του, η ουρά συνήθως αδειάζει κανονικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική διαδικασία: ως διαχειριστής εκτυπωτή, εντοπίζεται η υπηρεσία Print Spooler στην κονσόλα διαχείρισης υπηρεσιών, δοκιμάζεται η χειροκίνητη διακοπή και επανεκκίνησή της, ελέγχεται η κατάσταση διαμοιρασμού (share) του εκτυπωτή, και καταγράφεται η επίδραση στις εργασίες που βρίσκονται στην ουρά κατά τη διακοπή και μετά την επανεκκίνηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: να αναφερθεί ρητά ότι ο τερματισμός/επανεκκίνηση του spooler είναι και επίσημη μέθοδος αντιμετώπισης προβλημάτων εμπλοκής της ουράς εκτύπωσης (σελ. 108, βήμα 4), όχι μόνο εξάσκηση.

Δραστηριότητα 8 — Δημιουργία προβλήματος στον εκτυπωτή και επίλυσή του από τους συμμαθητές

Ερώτηση: Με τη βοήθεια του καθηγητή σας δημιουργήστε ένα πρόβλημα στη λειτουργία του εκτυπωτή (π.χ τερματίστε τον spooler στον εξυπηρετητή). Στη συνέχεια προτρέψτε τους συμμαθητές σας να ακολουθήσουν τα κατάλληλα βήματα, ώστε να επιδιορθωθεί το πρόβλημα.

Απάντηση:

• Δημιουργία του προβλήματος (με τον εκπαιδευτικό, σελ. 107-108): π.χ. τερματισμός της υπηρεσίας Print Spooler στον server, ή αφαίρεση δικαιωμάτων εκτύπωσης από μια ομάδα χρηστών (off line, σελ. 108).
• Παρατήρηση των συμμαθητών: προσπαθούν να εκτυπώσουν και συναντούν μηνύματα σφάλματος ή αδυναμία εκτύπωσης, χωρίς να γνωρίζουν εκ των προτέρων την αιτία.
• Διαγνωστική διαδικασία που καλούνται να ακολουθήσουν (σελ. 107-108, τα ίδια διαδοχικά βήματα της θεωρίας): έλεγχος θύρας εκτύπωσης, έλεγχος χώρου δίσκου/μνήμης/αρχείων καταγραφής, επαναδρομολόγηση σε άλλη θύρα/εκτυπωτή, τερματισμός-επανεκκίνηση του spooler, έλεγχος δικαιωμάτων πρόσβασης, και τελικά σύνδεση μέσω Telnet στη θύρα του εκτυπωτή αν τίποτα άλλο δεν αποκάλυψε την αιτία.
• Επίλυση και ανασκόπηση: όταν εντοπιστεί η αιτία (π.χ. σταματημένος spooler), επανεκκινείται η υπηρεσία και επιβεβαιώνεται η επαναφορά της εκτύπωσης· η ομάδα συζητά ποιο βήμα της διαγνωστικής διαδικασίας οδήγησε στη λύση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική διαδικασία: ο εκπαιδευτικός δημιουργεί ένα τεχνητό πρόβλημα (π.χ. τερματίζει τον Print Spooler στον server), οι συμμαθητές διαπιστώνουν την αδυναμία εκτύπωσης και ακολουθούν τη διαγνωστική σειρά του κεφαλαίου — έλεγχο θύρας, χώρου δίσκου/μνήμης και αρχείων καταγραφής, επαναδρομολόγηση, τερματισμό/επανεκκίνηση του spooler, έλεγχο δικαιωμάτων — μέχρι να εντοπίσουν ότι η υπηρεσία ήταν σταματημένη, την επανεκκινούν και επιβεβαιώνουν ότι οι εκτυπώσεις αποκαθίστανται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: οι μαθητές να ακολουθήσουν τη διαδοχική σειρά ελέγχων του βιβλίου και όχι να δοκιμάσουν τυχαία λύσεις — η αξία της δραστηριότητας είναι η μεθοδολογία, όχι μόνο το αποτέλεσμα.