Λύσεις κεφ. 5 (σελ. 205-209) – ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις κεφ. 5
Οκτώ αναλυτικές λύσεις για την αίθουσα σχεδίου ως πρώτο εργασιακό χώρο — ο ρόλος της και οι βιολογικές ανάγκες του μαθητή για αέρα και φως με τον πολλαπλασιασμό επί τριάντα, το σχήμα και τα τρία στοιχεία που ορίζουν το μέγεθος, οι διαστάσεις του σχεδιαστηρίου με την κλίση του και τα κινητά καθίσματα, οι αποστάσεις και η επιφάνεια των δύο έως δυόμισι τετραγωνικών μέτρων ανά μαθητή, οι αποστάσεις του γραφείου του εκπαιδευτικού, η θέση των σχεδιοθηκών σε σχέση με τα πανό έκθεσης, ο αμφίπλευρος φωτισμός με τη σχέση ύψους οροφής και ανοιγμάτων, και η κατεύθυνση του φωτός από αριστερά και εμπρός στη σχεδίαση σε αντίθεση με το γράψιμο.
Ο ρόλος της αίθουσας σχεδίου
Ερώτηση: Στο κεφάλαιο αυτό, έχοντας ολοκληρώσει την περιγραφή όλων των χώρων της κατοικίας, θα εξετάσουμε ένα χώρο του σχολείου. Τι αποτελεί η αίθουσα σχεδίου και τι πρέπει να εξυπηρετεί;
Απάντηση:
-
Ο ορισμός του ρόλου της (§5.1.1, σελ. 205, αυτούσιος):
«Πρόκειται για την αίθουσα σχεδίου, που αποτελεί τον πρώτο ειδικό χώρο εργασίας μέσω του οποίου οι μαθητές/τριες έρχονται σε επαφή με το εργασιακό περιβάλλον του τομέα κατεύθυνσης που ακολουθούν.»
⚠️ Η φράση «πρώτος ειδικός χώρος εργασίας» εξηγεί και τον τίτλο του κεφαλαίου: «Ο πρώτος εργασιακός χώρος». Η αίθουσα σχεδίου δεν είναι σχολική αίθουσα — είναι πρόπλασμα επαγγελματικού χώρου.
-
Οι δύο κατηγορίες απαιτήσεων (αυτούσια): «Η αίθουσα σχεδίου του σχολείου πρέπει να εξυπηρετεί:
① «τις ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ/ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ ΩΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ» ② «καθώς και τις ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ που έχουν προγραμματιστεί να γίνουν εκεί» ```» Είναι **ακριβώς η ίδια διάκριση** με την §3.2.1 για την κατοικία: **βιολογικές ανάγκες** και **λειτουργίες** που πρέπει να στεγαστούν. -
Οι βιολογικές ανάγκες, συγκεκριμένα: «Ο ανθρώπινος οργανισμός, για να λειτουργήσει ικανοποιητικά, χρειάζεται, εκτός των άλλων, αέρα και φως. Έτσι, θα μπορέσει να εργαστεί απερίσπαστα και με μεγαλύτερη απόδοση.»
ΑΕΡΑΣ + ΦΩΣ ↓ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΕΡΙΣΠΑΣΤΗ και ΜΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΠΟΔΟΣΗΓι' αυτό και η §5.1.4 αφιερώνεται σχεδόν αποκλειστικά στον φωτισμό — είναι η πρώτη βιολογική απαίτηση της σχεδίασης.
-
⚠️⚠️ ΓΙΑΤΙ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ — αυτούσια:
«Γι' αυτό, στην περίπτωση της αίθουσας σχεδίου πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, γιατί δεν αφορά ένα μόνο άτομο· είναι ο χώρος όπου συγκεντρώνεται ένας αριθμός 30 περίπου μαθητών/τριών.»
Το επιχείρημα είναι ποσοτικό: ό,τι σε έναν ατομικό χώρο εργασίας είναι επιθυμητό, σε χώρο 30 ατόμων γίνεται κρίσιμο — ο αέρας, το φως και οι αποστάσεις πολλαπλασιάζονται επί 30.
-
Η θέση του κεφαλαίου στο βιβλίο: «έχοντας ολοκληρώσει την περιγραφή όλων των χώρων της κατοικίας, θα εξετάσουμε έναν χώρο του σχολείου».
ΚΕΦ. 1-2 Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ ως έννοια και τύποι ΚΕΦ. 3 ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ της κατοικίας ΚΕΦ. 4 Ο ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ της κατοικίας ΚΕΦ. 5 ΕΝΑΣ ΧΩΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ — η ΜΕΤΑΒΑΣΗ στο επάγγελμα ΚΕΦ. 6 ΣΧΕΔΙΑΣΗ μονοκατοικίας — η ΣΥΝΘΕΣΗ όλων⚠️ Η μέθοδος όμως παραμένει η ίδια: λειτουργίες → δραστηριότητες → εξοπλισμός → μετρικές σχέσεις → φωτισμός και διάταξη. Το κεφάλαιο δείχνει ότι οι αρχές του σχεδιασμού δεν αλλάζουν όταν αλλάζει το κτίριο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αίθουσα σχεδίου αποτελεί τον πρώτο ειδικό χώρο εργασίας μέσω του οποίου οι μαθητές και οι μαθήτριες έρχονται σε επαφή με το εργασιακό περιβάλλον του τομέα κατεύθυνσης που ακολουθούν. Πρέπει να εξυπηρετεί τις ανάγκες του μαθητή ή της μαθήτριας ως βιολογικού οργανισμού, καθώς και τις λειτουργίες μάθησης που έχουν προγραμματιστεί να γίνουν εκεί. Ο ανθρώπινος οργανισμός, για να λειτουργήσει ικανοποιητικά, χρειάζεται εκτός των άλλων αέρα και φως, ώστε να μπορέσει να εργαστεί απερίσπαστα και με μεγαλύτερη απόδοση. Γι' αυτό στην περίπτωση της αίθουσας σχεδίου πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, γιατί δεν αφορά ένα μόνο άτομο: είναι ο χώρος όπου συγκεντρώνεται ένας αριθμός τριάντα περίπου μαθητών και μαθητριών. Το κεφάλαιο εξετάζεται αφού έχει ολοκληρωθεί η περιγραφή όλων των χώρων της κατοικίας, και δείχνει ότι οι αρχές του σχεδιασμού παραμένουν οι ίδιες όταν αλλάζει το κτίριο: από τις λειτουργίες προκύπτουν οι δραστηριότητες, ο εξοπλισμός, οι μετρικές σχέσεις και οι απαιτήσεις φωτισμού και διάταξης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Σχήμα και μέγεθος της αίθουσας σχεδίου
Ερώτηση: Τα πιο κατάλληλα σχήματα για την αίθουσα σχεδίου είναι το ορθογώνιο παραλληλόγραμμο και το τετράγωνο. Τι πρέπει να ληφθεί υπόψη όσον αφορά το μέγεθος;
Απάντηση:
-
Τα τρία στοιχεία (§5.1.2, σελ. 206, αυτούσια):
1. «Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ-ΤΡΙΩΝ που χρησιμοποιούν την αίθουσα σχεδίου» 2. «Ο ΩΦΕΛΙΜΟΣ ΧΩΡΟΣ που καταλαμβάνει το ΤΡΑΠΕΖΙ ΣΧΕΔΙΟΥ / ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΟ και το ΚΑΘΙΣΜΑ κάθε μαθητή/τριας» 3. «Το ΤΡΑΠΕΖΙ / ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ, καθώς και ο ΥΠΟΛΟΙΠΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ της αίθουσας (ΣΧΕΔΙΟΘΗΚΕΣ, ΣΥΡΤΑΡΟΘΗΚΕΣ, ΝΤΟΥΛΑΠΙΑ κτλ.)» -
Η λογική είναι αθροιστική — το μέγεθος προκύπτει, δεν επιλέγεται:
ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ = (ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ) x (ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΑΝΑ ΜΑΘΗΤΗ) + ΧΩΡΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ + ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ + ΧΩΡΟΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ με τα μεγέθη της §5.1.3: 30 μαθητές x 2,00 - 2,50 τ.μ. = 60 - 75 τ.μ. + γραφείο 1,00 x 0,60 μ. με αποστάσεις 1,50 και 2,00 μ. + σχεδιοθήκες, συρταροθήκες, ντουλάπια⚠️ Είναι η ίδια μέθοδος της §3.2.1: δραστηριότητα → εξοπλισμός → επιφάνεια. Ο αριθμός των χρηστών αντικαθιστά εδώ τη «σύνθεση της οικογένειας».
-
Γιατί το ορθογώνιο και το τετράγωνο: και τα δύο επιτρέπουν κανονική, επαναλαμβανόμενη διάταξη των σχεδιαστηρίων σε σειρές και στήλες — δηλαδή κάναβο (§3.3), με εμβάτη που προκύπτει από τις διαστάσεις του σχεδιαστηρίου και τις μεταξύ τους αποστάσεις.
┌─────────────────────────────┐ │ ▭ ▭ ▭ ▭ ▭ │ ▭ σχεδιαστήριο │ │ 1,00 x 0,70 μ. │ ▭ ▭ ▭ ▭ ▭ │ απόσταση 0,90 μ. │ │ │ ▭ ▭ ▭ ▭ ▭ │ → ΚΑΝΑΒΟΣ └─────────────────────────────┘Σε ακανόνιστο σχήμα μένουν νεκρές γωνίες — ακριβώς ο «αρνητικός χώρος» του κεφ. 4.
-
Η σύνδεση με τον φωτισμό: το σχήμα καθορίζει και το βάθος της αίθουσας, που κατά την §3.2.2 δεν πρέπει να ξεπερνά τα 6,50-8,50 μ. με φως και στις δύο πλευρές — και κατά την §5.1.4 «το ύψος της οροφής και το βάθος της αίθουσας επηρεάζουν τον φωτισμό».
⚠️ Άρα τα τρία μεγέθη είναι αλληλένδετα: αριθμός μαθητών → επιφάνεια → βάθος → απαιτήσεις φωτισμού.
-
Η πρακτική εφαρμογή στις ασκήσεις του βιβλίου: η άσκηση 3 ζητά «να σχεδιαστεί εκ νέου η αίθουσα σχεδίου για αριθμό 30 μαθητών, με όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό» — δηλαδή ακριβώς αυτόν τον υπολογισμό.
Και προβλέπει και την εναλλακτική: «Σε περίπτωση που δεν υπάρχει αίθουσα σχεδίου στο σχολείο, τότε θα θεωρηθεί η απλή αίθουσα διδασκαλίας ως αίθουσα σχεδίου … σύμφωνα με τον αριθμό μαθητών που μπορεί να καλύψει, αφού ληφθούν υπόψη οι μετρικές σχέσεις και οι τυπικές διατάξεις του αντίστοιχου εξοπλισμού» — δηλαδή ο αντίστροφος υπολογισμός: από την επιφάνεια στον αριθμό μαθητών.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όσον αφορά το μέγεθος της αίθουσας θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τρία στοιχεία. Πρώτον, ο αριθμός των μαθητών και μαθητριών που χρησιμοποιούν την αίθουσα σχεδίου. Δεύτερον, ο ωφέλιμος χώρος που καταλαμβάνει το τραπέζι σχεδίου ή σχεδιαστήριο και το κάθισμα κάθε μαθητή ή μαθήτριας. Τρίτον, το τραπέζι ή γραφείο του εκπαιδευτικού, καθώς και ο υπόλοιπος εξοπλισμός της αίθουσας, δηλαδή σχεδιοθήκες, συρταροθήκες και ντουλάπια. Η λογική είναι αθροιστική: η συνολική επιφάνεια προκύπτει από τον αριθμό των μαθητών επί την επιφάνεια που αναλογεί στον καθένα, συν τον χώρο του γραφείου του εκπαιδευτικού με τις αποστάσεις του και τον χώρο των μονάδων αποθήκευσης. Με τριάντα μαθητές και δύο έως δυόμισι τετραγωνικά μέτρα ανά μαθητή προκύπτουν εξήντα έως εβδομήντα πέντε τετραγωνικά μέτρα μόνο για τις θέσεις εργασίας. Το ορθογώνιο παραλληλόγραμμο και το τετράγωνο είναι τα καταλληλότερα σχήματα, γιατί επιτρέπουν κανονική και επαναλαμβανόμενη διάταξη των σχεδιαστηρίων, χωρίς νεκρές γωνίες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Το σχεδιαστήριο και οι διαστάσεις του
Ερώτηση: Για την αίθουσα σχεδίου η κύρια μονάδα που αντικαθιστά το τοπικό θρανίο είναι το τραπέζι σχεδίου ή σχεδιαστήριο, που ο/η μαθητής-τρια θα τοποθετεί το χαρτί σχεδίασης, για να σχεδιάσει. Ποιες είναι οι διαστάσεις του και γιατί έχει κλίση;
Απάντηση:
-
Οι διαστάσεις (§5.1.3, σελ. 207, αυτούσια):
ΠΛΑΤΟΣ «κυμαίνεται από 0,60 - 0,80 μ. με ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ το 0,70 μ.» ΜΗΚΟΣ «Αντίστοιχα, το μήκος του κυμαίνεται από 0,80 - 1,10 μ. με ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ το 1,00 μ.»◄──────── 1,00 μ. ────────► ┌──────────────────────────┐ ▲ │ │ │ 0,70 μ. │ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΟ │ │ └──────────────────────────┘ ▼⚠️ Οι διαστάσεις δεν είναι αυθαίρετες: αντιστοιχούν στο μέγεθος του χαρτιού σχεδίασης συν περιθώριο για όργανα.
-
Η ΚΛΙΣΗ — αυτούσια: «Η επίπεδη επιφάνεια πρέπει να έχει μία μικρή κλίση από πάνω προς τα κάτω, για να διευκολύνεται η σχεδίαση.»
╱│ ╱ │ μικρή κλίση ╱ │ ΑΠΟ ΠΑΝΩ ΠΡΟΣ ΤΑ ΚΑΤΩ ═════╱ │ ΜΑΘΗΤΗΣ⚠️ Η κλίση φέρνει την επιφάνεια σχεδίασης πιο κάθετα στη γραμμή όρασης — έτσι το σχέδιο δεν παραμορφώνεται προοπτικά και το χέρι κινείται πιο άνετα. Είναι επίσης ο λόγος που η κατεύθυνση του φωτός διαφέρει από το γράψιμο (§5.1.4).
-
Η απόσταση και η επιφάνεια ανά μαθητή:
ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ «πρέπει να είναι 0,80 - 1,00 μ. με ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ το 0,90 μ.» ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΑΝΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑ «Γενικά, η επιφάνεια η οποία αναλογεί σε κάθε μαθητή-τρια πρέπει να είναι ΠΕΡΙΠΟΥ 2,00 - 2,50 τ.μ.»Έλεγχος: σχεδιαστήριο 1,00 × 0,70 = 0,70 τ.μ. — τα υπόλοιπα 1,30-1,80 τ.μ. είναι χώρος κίνησης, καθίσματος και αποστάσεων. Δηλαδή πάνω από τα δύο τρίτα της επιφάνειας ανά μαθητή είναι ελεύθερος χώρος.
-
ΤΑ ΚΙΝΗΤΑ ΚΑΘΙΣΜΑΤΑ — αυτούσια:
«Οι μαθητές/ριες θα πρέπει να μπορούν, χωρίς να μετακινούνται, να σχεδιάζουν σε μία εκτεταμένη ακτίνα. Αυτό γίνεται εφικτό με τη χρησιμοποίηση κινητών καθισμάτων. Η χρήση τέτοιου τύπου καθισμάτων παρέχει τη δυνατότητα καλύτερου σχεδιασμού, γιατί φτάνει κανείς πιο εύκολα σε κάθε σημείο της επιφανείας του χαρτιού σχεδίασης.»
⚠️ Είναι ακριβώς η αρχή της κλίμακας της §3.3: «καλό είναι να γνωρίζουμε ορισμένα στοιχεία σχετικά με τον χώρο που καταλαμβάνει ο άνθρωπος, όταν … εργάζεται». Εδώ ο χώρος δεν είναι στατικός — είναι ακτίνα δράσης.
-
Το γραφείο του εκπαιδευτικού και οι αποθηκευτικές μονάδες:
ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ διαστάσεις «1,00 X 0,60 μ. περίπου» απόσταση ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΟΙΧΟ «ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ 1,50 μ.» απόσταση ΑΠΟ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΟ «2,00 μ.»«Απαραίτητες επίσης είναι και οι μονάδες αποθήκευσης σχεδίων (σχεδιοθήκες) και υλικών σχεδίου.»
⚠️ Η απόσταση 1,50 μ. από τον τοίχο εξασφαλίζει ότι ο εκπαιδευτικός μπορεί να κινηθεί γύρω από το γραφείο του, και τα 2,00 μ. από το σχεδιαστήριο ότι δεν εμποδίζει την κίνηση των μαθητών.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το πλάτος του σχεδιαστηρίου κυμαίνεται από μηδέν κόμμα εξήντα έως μηδέν κόμμα ογδόντα μέτρα, με προτεινόμενο το μηδέν κόμμα εβδομήντα, ενώ αντίστοιχα το μήκος του κυμαίνεται από μηδέν κόμμα ογδόντα έως ένα κόμμα δέκα μέτρα, με προτεινόμενο το ένα μέτρο. Η επίπεδη επιφάνεια πρέπει να έχει μία μικρή κλίση από πάνω προς τα κάτω, για να διευκολύνεται η σχεδίαση, αφού έτσι η επιφάνεια σχεδίασης έρχεται πιο κάθετα στη γραμμή όρασης και το χέρι κινείται πιο άνετα. Η απόσταση των σχεδιαστηρίων μεταξύ τους πρέπει να είναι μηδέν κόμμα ογδόντα έως ένα μέτρο, με προτεινόμενο το μηδέν κόμμα ενενήντα, ενώ γενικά η επιφάνεια που αναλογεί σε κάθε μαθητή ή μαθήτρια πρέπει να είναι περίπου δύο έως δυόμισι τετραγωνικά μέτρα. Οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν, χωρίς να μετακινούνται, να σχεδιάζουν σε μια εκτεταμένη ακτίνα, κάτι που γίνεται εφικτό με τη χρησιμοποίηση κινητών καθισμάτων, τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα καλύτερου σχεδιασμού, γιατί φτάνει κανείς πιο εύκολα σε κάθε σημείο της επιφάνειας του χαρτιού σχεδίασης. Το γραφείο του εκπαιδευτικού έχει διαστάσεις περίπου ένα επί μηδέν κόμμα εξήντα μέτρα και θα πρέπει να απέχει τουλάχιστον ενάμισι μέτρο από τον τοίχο και δύο μέτρα από το σχεδιαστήριο, ενώ απαραίτητες είναι και οι μονάδες αποθήκευσης σχεδίων, δηλαδή οι σχεδιοθήκες, και υλικών σχεδίου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η διάταξη της αίθουσας και οι σχεδιοθήκες
Ερώτηση: Στην αίθουσα σχεδίου θα πρέπει να προσεχτεί ιδιαίτερα η διάταξη των σχεδιαστηρίων σε σχέση με το φως, καθώς και με τη διάταξη των μονάδων αποθήκευσης (σχεδιοθήκες). Πού τοποθετούνται οι σχεδιοθήκες και γιατί;
Απάντηση:
-
Η θέση και ο λόγος (§5.1.4, σελ. 208, αυτούσια):
«Η τοποθέτηση των σχεδιοθηκών γίνεται συνήθως σε μια άκρη, στο τέλος της αίθουσας, ώστε να αφήνει ελεύθερο χώρο για την τοποθέτηση ειδικών πανό στους τοίχους για την έκθεση των σχεδίων των μαθητών/τριών.»
┌═══════════════════════════════════┐ ║ ΠΑΝΟ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΧΕΔΙΩΝ ║ ← ελεύθεροι τοίχοι ║ ▭ ▭ ▭ ▭ ▭ ┌───────┐ ║ ║ │ΣΧΕΔΙΟ-│ ║ ║ ▭ ▭ ▭ ▭ ▭ │ΘΗΚΕΣ │ ║ ← σε μια ΑΚΡΗ, ║ │ │ ║ στο ΤΕΛΟΣ ║ ▭ ▭ ▭ ▭ ▭ └───────┘ ║ ╚═══════════════════════════════════╝ -
⚠️ Η έκθεση των σχεδίων δεν είναι διακόσμηση: σε έναν χώρο που είναι «ο πρώτος ειδικός χώρος εργασίας» και μέσο επαφής με το εργασιακό περιβάλλον του τομέα, η ανάρτηση της δουλειάς είναι μέρος της μεθόδου — σύγκριση, κριτική, μάθηση από τους άλλους. Γι' αυτό οι τοίχοι θεωρούνται λειτουργική επιφάνεια και προστατεύονται από τα έπιπλα.
-
Η επιφύλαξη του βιβλίου: «Φυσικά, δεν αποκλείονται και άλλοι τρόποι διευθέτησης της αίθουσας.»
Είναι η ίδια στάση με τον κάναβο της §3.3: «σε καμιά περίπτωση η χρησιμοποίηση του κανάβου δεν αποτελεί υποχρέωσή μας» και «δεν υπάρχει ένας και μοναδικός κάναβος για όλες τις περιπτώσεις». Το βιβλίο δίνει κατευθύνσεις, όχι συνταγές.
-
Οι δύο άξονες της διάταξης:
① ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ → η κατεύθυνση του φωτός πρέπει να είναι ΑΠΟ ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΠΟ ΕΜΠΡΟΣ (§5.1.4) → άρα ο ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΩΝ δεσμεύεται από τη θέση των ΠΑΡΑΘΥΡΩΝ ② ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ → σε μια ΑΚΡΗ, ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ, ώστε να μείνουν ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΟΙ ΤΟΙΧΟΙ⚠️ Οι δύο άξονες μπορεί να συγκρούονται: αν τα παράθυρα είναι σε δύο πλευρές (αμφίπλευρος φωτισμός), μένουν λιγότεροι τοίχοι για πανό και σχεδιοθήκες. Είναι ακριβώς η ιεράρχηση αποφάσεων της §3.1: «δεν είναι δυνατόν να ικανοποιηθούν όλες οι αρχικές αποφάσεις».
-
Η σύνδεση με τις ασκήσεις: η άσκηση 2 του κεφαλαίου ζητά «να μελετηθεί η υπάρχουσα κατάσταση όσον αφορά τη σχέση του εξοπλισμού με στοιχεία όπως ο φωτισμός, ο αερισμός, ο χρωματισμός κ.ά., και να διατυπωθούν νέες προτάσεις» — δηλαδή ακριβώς τον έλεγχο αυτής της σχέσης εξοπλισμού και φωτισμού. (Η άσκηση απαιτεί την πραγματική αίθουσα και μένει εκτός των λύσεων.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η τοποθέτηση των σχεδιοθηκών γίνεται συνήθως σε μια άκρη, στο τέλος της αίθουσας, ώστε να αφήνει ελεύθερο χώρο για την τοποθέτηση ειδικών πανό στους τοίχους για την έκθεση των σχεδίων των μαθητών και των μαθητριών. Η έκθεση των σχεδίων δεν είναι διακοσμητική: σε έναν χώρο που αποτελεί τον πρώτο ειδικό χώρο εργασίας και μέσο επαφής με το εργασιακό περιβάλλον του τομέα, η ανάρτηση της δουλειάς είναι μέρος της μεθόδου, ώστε οι μαθητές να συγκρίνουν και να μαθαίνουν ο ένας από τον άλλον, και γι' αυτό οι τοίχοι θεωρούνται λειτουργική επιφάνεια. Το βιβλίο σημειώνει πάντως ότι δεν αποκλείονται και άλλοι τρόποι διευθέτησης της αίθουσας. Η διάταξη έχει δύο άξονες: τα σχεδιαστήρια σε σχέση με το φως, αφού ο προσανατολισμός τους δεσμεύεται από τη θέση των παραθύρων, και οι μονάδες αποθήκευσης, που τοποθετούνται στην άκρη ώστε να μείνουν ελεύθεροι οι τοίχοι. Οι δύο άξονες μπορεί να συγκρούονται, οπότε απαιτείται ιεράρχηση των αποφάσεων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ο φυσικός φωτισμός της αίθουσας σχεδίου
Ερώτηση: Ο αμφίπλευρος φυσικός φωτισμός είναι πολύ καλύτερος από τον μονόπλευρο. Πώς βελτιώνεται περαιτέρω η κατανομή του φωτός και πώς επηρεάζουν το ύψος της οροφής και το βάθος της αίθουσας;
Απάντηση:
-
Τα ανοίγματα σε άλλες επιφάνειες (§5.1.4, σελ. 208, αυτούσια): «Αν, μάλιστα, υπάρχουν ανοίγματα και σε άλλες επιφάνειες (π.χ. στην οροφή), τότε η κατανομή του φωτός είναι καλύτερη και ομοιόμορφη.»
ΚΛΙΜΑΚΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΜΟΝΟΠΛΕΥΡΟΣ ▓▓▓▒▒▒░░░ ανομοιόμορφος, σκοτεινό βάθος ΑΜΦΙΠΛΕΥΡΟΣ ▓▓▒▒▒▒▒▓▓ «ΠΟΛΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ» + ΟΡΟΦΗ ▒▒▒▒▒▒▒▒▒ «ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΚΑΙ ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΗ»⚠️ Το άνοιγμα στην οροφή είναι η μόνη λύση που φωτίζει το κέντρο της αίθουσας — εκεί όπου δεν φτάνει κανένα πλευρικό παράθυρο. (Στο κεφ. 3, εικ. 41, το βιβλίο εικονίζει ακριβώς «βορινό φωτισμό από άνοιγμα στην οροφή».)
-
ΤΟ ΥΨΟΣ ΤΗΣ ΟΡΟΦΗΣ — αυτούσια:
«Το ύψος της οροφής και το βάθος της αίθουσας επηρεάζουν τον φωτισμό. Όσο ψηλότερη είναι η οροφή τόσο πιο φωτεινή είναι η αίθουσα και με ομοιόμορφο φωτισμό, με την προϋπόθεση, βέβαια, ότι μεγαλώνουν αντίστοιχα σε ύψος και τα ανοίγματα.»
ΧΑΜΗΛΗ ΟΡΟΦΗ ΨΗΛΗ ΟΡΟΦΗ με ΨΗΛΑ ΑΝΟΙΓΜΑΤΑ ═════════ ═══════════ ▭│ ▭│ ▭│░ ▭│ ═╧════════ ▭│ το φως φτάνει ▭│ ΚΟΝΤΑ ═╧═══════════ το φως φτάνει ΒΑΘΥΤΕΡΑ⚠️ Η προϋπόθεση είναι καθοριστική: ψηλή οροφή με τα ίδια χαμηλά παράθυρα δεν βελτιώνει τίποτε — απλώς προσθέτει ανεκμετάλλευτο όγκο. Το φως μπαίνει από το πάνω μέρος του ανοίγματος.
-
Η σύνδεση με τον κανόνα του βάθους της §3.2.2: «Για να φωτίζεται σωστά ένας χώρος, δεν πρέπει να έχει βάθος μεγαλύτερο από 6,50-8,50 μ., και αυτό με την προϋπόθεση ότι θα έχει φως και στις δύο πλευρές.»
ΤΑ ΤΡΙΑ ΜΕΓΕΘΗ ΕΙΝΑΙ ΑΛΛΗΛΕΝΔΕΤΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ → ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ → ΒΑΘΟΣ → ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΥΨΟΥΣ ΚΑΙ ΑΝΟΙΓΜΑΤΩΝ 30 μαθητές x 2,00-2,50 τ.μ. = 60-75 τ.μ. με βάθος ≤ 8,50 μ. → μήκος ≥ 7-9 μ. -
Γιατί ο φωτισμός είναι το κεντρικό θέμα της αίθουσας σχεδίου: η εισαγωγή του κεφαλαίου το θέτει ρητά — «Ο ανθρώπινος οργανισμός, για να λειτουργήσει ικανοποιητικά, χρειάζεται, εκτός των άλλων, αέρα και φως. Έτσι, θα μπορέσει να εργαστεί απερίσπαστα και με μεγαλύτερη απόδοση.»
Και επειδή «δεν αφορά ένα μόνο άτομο» αλλά 30 μαθητές, ο φωτισμός πρέπει να είναι επαρκής σε κάθε θέση — γι' αυτό η έμφαση στην ομοιομορφία, όχι απλώς στην ένταση.
-
Η αντιστοιχία με τον γενικό κανόνα του κεφ. 3: «ο φωτισμός πρέπει να είναι, κατά το δυνατόν, ομοιόμορφα κατανεμημένος στον χώρο, να μην υπάρχουν, δηλαδή, γωνιές σκοτεινές μέσα στο δωμάτιο».
⚠️ Σε μια κατοικία μια σκοτεινή γωνιά είναι ανεκτή — μπορεί να μη χρησιμοποιείται. Σε αίθουσα σχεδίου με 30 σταθερές θέσεις εργασίας, μια σκοτεινή γωνιά σημαίνει έναν μαθητή που δεν μπορεί να δουλέψει.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αν υπάρχουν ανοίγματα και σε άλλες επιφάνειες, όπως για παράδειγμα στην οροφή, τότε η κατανομή του φωτός είναι καλύτερη και ομοιόμορφη. Το ύψος της οροφής και το βάθος της αίθουσας επηρεάζουν τον φωτισμό: όσο ψηλότερη είναι η οροφή τόσο πιο φωτεινή είναι η αίθουσα και με ομοιόμορφο φωτισμό, με την προϋπόθεση βέβαια ότι μεγαλώνουν αντίστοιχα σε ύψος και τα ανοίγματα. Η προϋπόθεση αυτή είναι καθοριστική, γιατί ψηλή οροφή με τα ίδια χαμηλά παράθυρα δεν βελτιώνει τον φωτισμό αλλά απλώς προσθέτει ανεκμετάλλευτο όγκο, αφού το φως μπαίνει από το πάνω μέρος του ανοίγματος. Το άνοιγμα στην οροφή είναι εξάλλου η μόνη λύση που φωτίζει το κέντρο της αίθουσας, εκεί όπου δεν φτάνει κανένα πλευρικό παράθυρο. Ο φωτισμός είναι κεντρικό θέμα για την αίθουσα σχεδίου, γιατί ο ανθρώπινος οργανισμός χρειάζεται αέρα και φως για να εργαστεί απερίσπαστα και με μεγαλύτερη απόδοση, και επειδή στον χώρο αυτόν συγκεντρώνονται περίπου τριάντα μαθητές, ο φωτισμός πρέπει να είναι επαρκής και ομοιόμορφος σε κάθε θέση εργασίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η κατεύθυνση του φωτός — σχεδίαση και γράψιμο
Ερώτηση: Σχετικά με τη κατεύθυνση από την οποία έρχεται το φως, όσον αφορά τη σχεδίαση, πρέπει να έρχεται από αριστερά και από εμπρός, σε αντίθεση με το γράψιμο, όπου το φως πρέπει να έρχεται από αριστερά και πίσω. Γιατί ισχύει αυτή η διαφορά;
Απάντηση:
-
Η αιτιολόγηση του βιβλίου (§5.1.4, σελ. 208, αυτούσια): «Ο φωτισμός από πίσω ρίχνει σκιά πάνω στην επιφάνεια σχεδίασης.»
ΓΡΑΨΙΜΟ (οριζόντια επιφάνεια) φως ↘ από ΑΡΙΣΤΕΡΑ και ΠΙΣΩ ╲ ╲ ✍ ═══════════════ το χέρι δεν σκιάζει το γραπτό ΣΧΕΔΙΑΣΗ (ΚΕΚΛΙΜΕΝΟ σχεδιαστήριο) φως ↙ από ΑΡΙΣΤΕΡΑ και ΕΜΠΡΟΣ ╱│ ╱ │ η κεκλιμένη επιφάνεια «βλέπει» προς τα εμπρός ╱ ✍ │ → το φως πρέπει να έρχεται ΑΠΟ ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΚΟΙΤΑΖΕΙ ═════════ -
⚠️⚠️ Η αιτία είναι η ΚΛΙΣΗ του σχεδιαστηρίου. Στην §5.1.3 ορίζεται ρητά ότι «η επίπεδη επιφάνεια πρέπει να έχει μία μικρή κλίση από πάνω προς τα κάτω».
ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ επιφάνεια (θρανίο) → «βλέπει» προς τα ΠΑΝΩ → φως από ΠΙΣΩ περνά ΠΑΝΩ από τον ώμο και φτάνει ΚΕΚΛΙΜΕΝΗ επιφάνεια (σχεδιαστήριο) → «βλέπει» προς τα ΕΜΠΡΟΣ και ΠΑΝΩ, ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΜΑΘΗΤΗ → φως από ΠΙΣΩ βρίσκει ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ → ΣΚΙΑ → φως από ΕΜΠΡΟΣ πέφτει ΚΑΘΕΤΑ στην επιφάνεια -
Γιατί «από αριστερά» και στις δύο περιπτώσεις: το βιβλίο το εξηγεί στο κεφ. 3 (§3.2.2): «καλό είναι το φως να έρχεται από τα αριστερά, ώστε να μη σκιάζεται το πεδίο εργασίας από το χέρι αυτού που εργάζεται (εφόσον φυσικά πρόκειται για δεξιόχειρα)».
ΔΕΞΙΟΧΕΙΡΑΣ: το δεξί χέρι κινείται ΠΑΝΩ στο σχέδιο φως από ΑΡΙΣΤΕΡΑ → η σκιά του χεριού πέφτει ΔΕΞΙΑ, ΜΑΚΡΙΑ από το σημείο που σχεδιάζει φως από ΔΕΞΙΑ → η σκιά πέφτει ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΚΕΙ που δουλεύει⚠️ Η παρένθεση «εφόσον πρόκειται για δεξιόχειρα» ισχύει και εδώ: για αριστερόχειρα το φως πρέπει να έρχεται από δεξιά.
-
Οι δύο συνιστώσες της κατεύθυνσης:
ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ / ΒΑΘΟΥΣ συνιστώσα συνιστώσα ΓΡΑΨΙΜΟ ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΠΙΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΕΜΠΡΟΣ κοινή αιτία σκιά ΤΟΥ ΧΕΡΙΟΥ σκιά ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ πάνω στην κεκλιμένη επιφάνειαΗ οριζόντια συνιστώσα αφορά τη σκιά του χεριού· η δεύτερη τη σκιά του σώματος. Είναι δύο διαφορετικά προβλήματα που λύνονται ταυτόχρονα.
-
Η πρακτική συνέπεια για τη διάταξη: ο κανόνας αυτός δεσμεύει τον προσανατολισμό των σχεδιαστηρίων μέσα στην αίθουσα. Γι' αυτό η §5.1.4 ξεκινά λέγοντας ότι «θα πρέπει να προσεχτεί ιδιαίτερα η διάταξη των σχεδιαστηρίων σε σχέση με το φως».
⚠️ Σε αμφίπλευρο φωτισμό το πρόβλημα διευκολύνεται: τα σχεδιαστήρια μπορούν να στραφούν ώστε το κύριο φως να έρχεται από αριστερά και εμπρός, με το δεύτερο παράθυρο να δίνει συμπληρωματικό, διάχυτο φως.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η διαφορά οφείλεται στην κλίση του σχεδιαστηρίου. Στο γράψιμο η επιφάνεια είναι οριζόντια και βλέπει προς τα πάνω, οπότε το φως από πίσω περνά πάνω από τον ώμο και φτάνει στο γραπτό. Στη σχεδίαση όμως η επίπεδη επιφάνεια έχει μικρή κλίση από πάνω προς τα κάτω, ώστε βλέπει προς τα εμπρός και προς τον μαθητή: έτσι, αν το φως έρχεται από πίσω, βρίσκει πρώτα το σώμα του μαθητή και ρίχνει σκιά πάνω στην επιφάνεια σχεδίασης, ενώ αν έρχεται από εμπρός πέφτει πιο κάθετα στην επιφάνεια και τη φωτίζει σωστά. Και στις δύο περιπτώσεις το φως πρέπει να έρχεται από αριστερά, ώστε να μη σκιάζεται το πεδίο εργασίας από το χέρι αυτού που εργάζεται, εφόσον πρόκειται για δεξιόχειρα, ενώ για αριστερόχειρες ισχύει το αντίστροφο. Πρόκειται δηλαδή για δύο διαφορετικά προβλήματα που λύνονται ταυτόχρονα: η οριζόντια συνιστώσα της κατεύθυνσης αφορά τη σκιά του χεριού και η άλλη τη σκιά του σώματος. Ο κανόνας αυτός δεσμεύει τον προσανατολισμό των σχεδιαστηρίων μέσα στην αίθουσα, γι' αυτό και πρέπει να προσεχτεί ιδιαίτερα η διάταξή τους σε σχέση με το φως.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι βιολογικές ανάγκες και η απόδοση στην εργασία
Ερώτηση: Ο ανθρώπινος οργανισμός, για να λειτουργήσει ικανοποιητικά, χρειάζεται, εκτός των άλλων, αέρα και φως. Πώς συνδέεται αυτό με τον σχεδιασμό της αίθουσας σχεδίου;
Απάντηση:
-
Η σύνδεση με την απόδοση (§5.1.1, σελ. 205, αυτούσια): «Έτσι, θα μπορέσει να εργαστεί απερίσπαστα και με μεγαλύτερη απόδοση.»
ΑΕΡΑΣ + ΦΩΣ → ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΕΡΙΣΠΑΣΤΗ → ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΠΟΔΟΣΗ⚠️ Τα δύο επίθετα δεν είναι συνώνυμα: «απερίσπαστα» αφορά τη συγκέντρωση (να μην ενοχλείται), «με μεγαλύτερη απόδοση» το αποτέλεσμα. Κακός φωτισμός κουράζει τα μάτια και αποσπά· κακός αερισμός μειώνει τη συγκέντρωση.
-
Ο πολλαπλασιασμός επί 30 — αυτούσια: «Γι' αυτό, στην περίπτωση της αίθουσας σχεδίου πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, γιατί δεν αφορά ένα μόνο άτομο· είναι ο χώρος όπου συγκεντρώνεται ένας αριθμός 30 περίπου μαθητών/τριών.»
ΕΝΑ ΑΤΟΜΟ 30 ΑΤΟΜΑ ο αέρας επαρκεί 30x κατανάλωση οξυγόνου, 30x παραγωγή CO2 και θερμότητας μία θέση καλά ΚΑΘΕ θέση πρέπει να φωτίζεται — φωτισμένη αρκεί εξ ου η ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΙΑ κινείται ελεύθερα απαιτούνται ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ 0,90 μ. και 2,00-2,50 τ.μ. ανά άτομο -
Πώς μεταφράζεται σε συγκεκριμένες απαιτήσεις:
ΦΩΣ §5.1.4 ● ΑΜΦΙΠΛΕΥΡΟΣ φυσικός φωτισμός ● ανοίγματα ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΡΟΦΗ → ομοιόμορφη κατανομή ● ΨΗΛΗ ΟΡΟΦΗ με αντίστοιχα ΨΗΛΑ ΑΝΟΙΓΜΑΤΑ ● ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ από αριστερά και εμπρός ΑΕΡΑΣ ● ΑΝΟΙΓΜΑΤΑ σε ΔΥΟ πλευρές → ΔΙΑΜΠΕΡΗΣ αερισμός ● ΥΨΟΣ ΟΡΟΦΗΣ → μεγαλύτερος όγκος αέρα ανά άτομο ● ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ 2,00-2,50 τ.μ. ανά μαθητή⚠️ Παρατηρήστε ότι τα ίδια σχεδιαστικά μέσα — ανοίγματα σε δύο πλευρές, ύψος οροφής, επιφάνεια ανά άτομο — υπηρετούν ταυτόχρονα και τον φωτισμό και τον αερισμό.
-
Η αντιστοιχία με τη μεθοδολογία του κεφ. 3: η §3.2.1 ξεκινά ακριβώς έτσι — «Ο άνθρωπος, έτσι όπως είναι πλασμένος από τη φύση, έχει ανάγκες βιολογικές και πνευματικές-ψυχικές.»
ΚΑΤΟΙΚΙΑ (§3.2.1) ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΧΕΔΙΟΥ (§5.1.1) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ανάγκες → ο μαθητής ΩΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ (αέρας, φως) ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ που → οι ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ που πρέπει να στεγαστούν έχουν προγραμματιστείΗ ίδια δομή σκέψης, εφαρμοσμένη σε άλλο κτίριο.
-
Ο χρωματισμός ως τρίτη παράμετρος: η άσκηση 2 του κεφαλαίου ζητά να μελετηθεί «η σχέση του εξοπλισμού με στοιχεία όπως ο φωτισμός, ο αερισμός, ο χρωματισμός κ.ά.» — προσθέτοντας τον χρωματισμό δίπλα στα δύο βιολογικά.
Είναι ακριβώς ο ρόλος του χρώματος κατά την §3.4.2: «δεν είναι απλώς διακοσμητικός, είναι λειτουργικός, ψυχολογικός» — και σε χώρο εργασίας 30 ατόμων, ένας χρωματισμός που κουράζει ή που αλλοιώνει την αντίληψη του φωτός έχει άμεση επίπτωση στην απόδοση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο αέρας και το φως συνδέονται άμεσα με την απόδοση: όπως αναφέρει το βιβλίο, έτσι ο μαθητής θα μπορέσει να εργαστεί απερίσπαστα και με μεγαλύτερη απόδοση. Γι' αυτό στην περίπτωση της αίθουσας σχεδίου πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, γιατί δεν αφορά ένα μόνο άτομο αλλά χώρο όπου συγκεντρώνονται περίπου τριάντα μαθητές και μαθήτριες: η κατανάλωση αέρα πολλαπλασιάζεται, ενώ κάθε μία από τις τριάντα θέσεις εργασίας πρέπει να φωτίζεται επαρκώς, εξ ου και η έμφαση στην ομοιομορφία του φωτισμού. Οι απαιτήσεις αυτές μεταφράζονται σε συγκεκριμένα σχεδιαστικά μέτρα: αμφίπλευρος φυσικός φωτισμός, ανοίγματα και στην οροφή για ομοιόμορφη κατανομή, ψηλή οροφή με αντίστοιχα ψηλά ανοίγματα, σωστή κατεύθυνση του φωτός από αριστερά και εμπρός, καθώς και επαρκής επιφάνεια δύο έως δυόμισι τετραγωνικών μέτρων ανά μαθητή. Τα ίδια μέσα, δηλαδή τα ανοίγματα σε δύο πλευρές, το ύψος της οροφής και η επιφάνεια ανά άτομο, υπηρετούν ταυτόχρονα τον φωτισμό και τον αερισμό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η επιφάνεια ανά μαθητή και η οργάνωση των θέσεων εργασίας
Ερώτηση: Η απόσταση των σχεδιαστηρίων μεταξύ τους πρέπει να είναι 0,80 - 1,00 μ. με προτεινόμενο το 0,90 μ. Γενικά, η επιφάνεια η οποία αναλογεί σε κάθε μαθητή-τρια πρέπει να είναι περίπου 2,00 - 2,50 τ.μ. Πώς κατανέμεται η επιφάνεια αυτή και γιατί έχει σημασία;
Απάντηση:
-
Η ανάλυση της επιφάνειας:
ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΟ 1,00 x 0,70 μ. = 0,70 τ.μ. ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΑ ΜΑΘΗΤΗ = 2,00 - 2,50 τ.μ. ────────────────────────────────────────────────── ΥΠΟΛΟΙΠΟ (κάθισμα, κίνηση, = 1,30 - 1,80 τ.μ. αποστάσεις) δηλαδή ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΑ ΔΥΟ ΤΡΙΤΑ⚠️ Το ότι λιγότερο από το ένα τρίτο της επιφάνειας είναι το ίδιο το έπιπλο δείχνει ότι η αίθουσα σχεδίου δεν είναι αίθουσα θρανίων: ο χώρος γύρω από τη θέση εργασίας είναι το κρίσιμο μέγεθος.
-
Γιατί χρειάζεται τόσος χώρος γύρω — τα κινητά καθίσματα: «Οι μαθητές/ριες θα πρέπει να μπορούν, χωρίς να μετακινούνται, να σχεδιάζουν σε μία εκτεταμένη ακτίνα. Αυτό γίνεται εφικτό με τη χρησιμοποίηση κινητών καθισμάτων.»
╭─────────────╮ │ ΑΚΤΙΝΑ │ το κάθισμα ΚΥΛΑ και ΠΕΡΙΣΤΡΕΦΕΤΑΙ │ ΔΡΑΣΗΣ │ → ο μαθητής φτάνει «ΠΙΟ ΕΥΚΟΛΑ ΣΕ │ ┌────┐ │ ΚΑΘΕ ΣΗΜΕΙΟ της επιφανείας του │ │ ▭ │ │ χαρτιού σχεδίασης» │ └────┘ │ ╰─────────────╯ απόσταση 0,90 μ. από το επόμενο σχεδιαστήριοΗ απόσταση 0,90 μ. είναι ακριβώς ο χώρος που χρειάζεται το κάθισμα μαζί με την κίνησή του.
-
Η σύνδεση με την κλίμακα της §3.3: «καλό είναι να γνωρίζουμε ορισμένα στοιχεία σχετικά με τον χώρο που καταλαμβάνει ο άνθρωπος, όταν κινείται, όταν κάθεται, όταν … εργάζεται».
⚠️ Εδώ ο χώρος του ανθρώπου δεν είναι στατικός: περιλαμβάνει την ακτίνα δράσης του χεριού και την κίνηση του καθίσματος. Γι' αυτό και η επιφάνεια ανά μαθητή είναι τριπλάσια από το έπιπλο.
-
Ο υπολογισμός της αίθουσας:
30 μαθητές x 2,00 τ.μ. = 60 τ.μ. (ελάχιστο) 30 μαθητές x 2,50 τ.μ. = 75 τ.μ. (άνετο) + ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ 1,00 x 0,60 μ. με ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ 1,50 μ. από τον τοίχο και 2,00 μ. από το σχεδιαστήριο + ΣΧΕΔΙΟΘΗΚΕΣ, ΣΥΡΤΑΡΟΘΗΚΕΣ, ΝΤΟΥΛΑΠΙΑΕίναι ακριβώς τα τρία στοιχεία που ορίζει η §5.1.2 για το μέγεθος της αίθουσας.
-
Ο έλεγχος με τον κανόνα του βάθους: επιφάνεια 60-75 τ.μ. με βάθος το πολύ 6,50-8,50 μ. (§3.2.2) σημαίνει μήκος περίπου 7-11 μ. — δηλαδή ένα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο, ακριβώς ένα από τα «πιο κατάλληλα σχήματα» της §5.1.2.
⚠️ Έτσι κλείνει ο κύκλος του κεφαλαίου: ο αριθμός των μαθητών ορίζει την επιφάνεια, η επιφάνεια μαζί με τον κανόνα του φωτισμού ορίζει το σχήμα, και το σχήμα με τη σειρά του ορίζει τη διάταξη των σχεδιαστηρίων σε σχέση με το φως.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Από την επιφάνεια των δύο έως δυόμισι τετραγωνικών μέτρων που αναλογεί σε κάθε μαθητή, το ίδιο το σχεδιαστήριο με προτεινόμενες διαστάσεις ένα επί μηδέν κόμμα εβδομήντα μέτρα καταλαμβάνει μόλις μηδέν κόμμα εβδομήντα τετραγωνικά μέτρα, ενώ τα υπόλοιπα ένα κόμμα τριάντα έως ένα κόμμα ογδόντα τετραγωνικά μέτρα, δηλαδή πάνω από τα δύο τρίτα, είναι χώρος για το κάθισμα, την κίνηση και τις αποστάσεις. Αυτό έχει σημασία γιατί οι μαθητές πρέπει να μπορούν, χωρίς να μετακινούνται, να σχεδιάζουν σε μια εκτεταμένη ακτίνα, κάτι που γίνεται εφικτό με τα κινητά καθίσματα, τα οποία επιτρέπουν να φτάνει κανείς πιο εύκολα σε κάθε σημείο της επιφάνειας του χαρτιού σχεδίασης· η απόσταση των μηδέν κόμμα ενενήντα μέτρων μεταξύ των σχεδιαστηρίων είναι ακριβώς ο χώρος που χρειάζεται το κάθισμα μαζί με την κίνησή του. Με τριάντα μαθητές προκύπτουν εξήντα έως εβδομήντα πέντε τετραγωνικά μέτρα μόνο για τις θέσεις εργασίας, στα οποία προστίθενται το γραφείο του εκπαιδευτικού με τις αποστάσεις του και οι μονάδες αποθήκευσης. Με βάθος έως έξι μισό ή οκτώ μισό μέτρα, η επιφάνεια αυτή δίνει ορθογώνιο παραλληλόγραμμο, δηλαδή ένα από τα καταλληλότερα σχήματα για την αίθουσα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
