Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Ειδική διατροφή για παθήσεις (σελ. 186, 190, 193, 198, 201, 204, 208, 212, 215, 217-220) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Β΄ ΕΠΑΛ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Β΄ ΕΠΑΛ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Β΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Ειδική διατροφή για παθήσεις (σελ. 186, 190, 193, 198, 201, 204, 208, 212, 215, 217-220) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Ειδική διατροφή για παθήσεις (σελ. 186, 190, 193, 198, 201, 204, 208, 212, 215, 217-220)

Ενδεικτικές λύσεις των 31 ερωτήσεων των υποενοτήτων 6.1-6.9 (σελ. 186, 190, 193, 198, 201, 204, 208, 212, 215) και των τριών μερών (Α, Β, Γ) του Φύλλου Αξιολόγησης (σελ. 217-220): κυκλοφορικό, πεπτικό, σακχαρώδης διαβήτης, δέρμα, ουροποιητικό, αναπνευστικό, δόντια, αλλεργίες και καρκίνος.

Παράγοντες που επηρεάζουν τις παθήσεις του κυκλοφορικού

Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τη δημιουργία των παθήσεων του κυκλοφορικού συστήματος;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 183): «Πολλοί είναι οι παράγοντες εκείνοι που συνδέονται με τη δημιουργία παθήσεων του κυκλοφορικού συστήματος. Η διατροφή και πιο συγκεκριμένα, η κατανάλωση λιπαρών τροφών και αλατιού. Ο τρόπος ζωής, η καθιστική ζωή, το κάπνισμα, το αλκοόλ. Η κληρονομικότητα, η ηλικία του ατόμου. Όσο αυξάνεται η ηλικία, τόσο μεγαλώνουν οι πιθανότητες δημιουργίας της ασθένειας, ενώ ο κληρονομικός παράγοντας παίζει σημαντικό ρόλο. Άλλες ασθένειες, όπως η παχυσαρκία και ο σακχαρώδης διαβήτης.»

Σύνοψη: Τη δημιουργία των παθήσεων του κυκλοφορικού συστήματος επηρεάζουν: (α) η διατροφή, κυρίως η κατανάλωση λιπαρών τροφών και αλατιού· (β) ο τρόπος ζωής — καθιστική ζωή, κάπνισμα, αλκοόλ· (γ) η κληρονομικότητα και η ηλικία (όσο μεγαλώνει η ηλικία, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος)· (δ) άλλες ασθένειες, όπως η παχυσαρκία και ο σακχαρώδης διαβήτης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η διατροφή στην αντιμετώπιση των καρδιοαγγειακών παθήσεων

Ερώτηση: Μπορεί η διατροφή να βοηθήσει στην αντιμετώπιση αυτών των παθήσεων; Αν ναι, με ποιον τρόπο; Αναφέρετε τρόφιμα που απαγορεύονται και επιτρέπονται.

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 182): «Η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο τόσο στην πρόληψη όσο και στη θεραπεία αυτών των ασθενειών.»
Αυτούσιο (σελ. 183): «Τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα λίπη αυξάνουν τη χοληστερόλη, ενώ τα πολυακόρεστα λίπη τη μειώνουν.»
Αυτούσιο (σελ. 184): «Η διαιτητική θεραπεία έχει ως στόχο: τη μείωση της ποσότητας και τη σωστή επιλογή του λίπους που τρώμε καθώς και τη μείωση των θερμίδων της δίαιτας. το νάτριο θα πρέπει να περιοριστεί σημαντικά ιδιαίτερα στους υπερτασικούς»· «Τα γεύματα θα πρέπει να είναι μικρά και συχνά… Θα πρέπει να αποφεύγονται προϊόντα τύπου «φαστ-φουντ».»
Πίνακας 6.2 (σελ. 185) — Επιτρεπόμενα: αρτοσκευάσματα ολικής αλέσεως, ρύζι, ζυμαρικά, πατάτες, κάθε φρέσκο φρούτο και λαχανικό, ψάρια, πουλερικά, άπαχο κρέας (χωρίς λίπος και δέρμα), ασπράδια αυγών (το πολύ τρεις κρόκοι την εβδομάδα), άπαχο γάλα ή 1%, τυρί με λίγα λιπαρά, λίγα φυτικά έλαια, ζελές, μέλι, λίγη μαργαρίνη, λίγοι ξηροί καρποί. Απαγορευμένα: αρτοσκευάσματα με τυρί ή αυγά, κρουασάν, κρακεράκια βουτύρου, καρύδα, φοινικέλαιο, ελιές, αβοκάντο, λιπαρά κρέατα, λουκάνικα, μπέικον, ζαμπόν, πάπιες και χήνες, πλήρες γάλα και κρέμα γάλακτος, τα περισσότερα τυριά, βούτυρο, λαρδί, παγωτό, τηγανητά, μαγιονέζες.

Σύνοψη: Ναι. Η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο τόσο στην πρόληψη όσο και στη θεραπεία των καρδιοαγγειακών παθήσεων. Η διαιτητική θεραπεία στοχεύει: στη μείωση της ποσότητας και στη σωστή επιλογή του λίπους (λιγότερα κορεσμένα, που αυξάνουν τη χοληστερόλη· προτίμηση πολυακόρεστων, που τη μειώνουν), στη μείωση των θερμίδων (απώλεια βάρους) και στον περιορισμό του νατρίου/αλατιού, ενώ προτιμούνται τρόφιμα πλούσια σε κάλιο και φυτικές ίνες· τα γεύματα είναι μικρά και συχνά και αποφεύγεται το «φαστ-φουντ». Επιτρέπονται: ψωμί ολικής αλέσεως, ρύζι, ζυμαρικά, πατάτες, φρέσκα φρούτα και λαχανικά, ψάρια, πουλερικά, άπαχο κρέας, ασπράδια αυγών, άπαχο γάλα, τυρί με λίγα λιπαρά, λίγα φυτικά έλαια. Απαγορεύονται: κρουασάν, κρακεράκια βουτύρου, λιπαρά κρέατα, λουκάνικα, μπέικον, ζαμπόν, πλήρες γάλα, κρέμα γάλακτος, τα περισσότερα τυριά, βούτυρο, λαρδί, παγωτό, τηγανητά, μαγιονέζες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Στον Πίνακα 6.2 «καρύδα, φοινικέλαιο, ελιές, αβοκάντο» τυπώνονται και στα απαγορευμένα και στο τέλος των επιτρεπόμενων «Άλλων τροφίμων» (αντίφαση του βιβλίου)· εδώ κατατάσσονται στα απαγορευμένα.

Πώς μειώνεται η υψηλή πίεση του αίματος

Ερώτηση: Πώς μπορεί κανείς να μειώσει την υψηλή πίεση του αίματός του; Αναφέρετε τρόφιμα που συμβάλλουν σε αυτό.

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 184): «Η απώλεια βάρους για τους παχύσαρκους ασθενείς με υπέρταση ελαττώνει την πίεση του αίματος.»
Αυτούσιο (σελ. 184): «το νάτριο θα πρέπει να περιοριστεί σημαντικά ιδιαίτερα στους υπερτασικούς με τους εξής τρόπους: αν δε βάζουμε αλάτι (το οποίο περιέχει νάτριο) στο φαγητό και αν τρώμε τρόφιμα χαμηλά σε νάτριο. Το κάλιο, που περιέχεται κυρίως στα φρέσκα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά, προστατεύει τον υπερτασικό. Πρέπει να προτιμούνται, λοιπόν, τρόφιμα πλούσια σε κάλιο και φυτικές ίνες.»
Πίνακας 6.1 (σελ. 184) — χαμηλά σε νάτριο: φρούτα, φυτικά λάδια, χορταρικά, ρύζι, πατάτα, δημητριακά· υψηλά: αλμυρά τυριά, αλλαντικά, τουρσιά, παστά, ελιές, κονσερβοποιημένα τρόφιμα.
Σελ. 184: «Η ήπια άσκηση (περπάτημα) βοηθάει».

Σύνοψη: Η υψηλή πίεση μειώνεται: με απώλεια βάρους (όταν ο υπερτασικός είναι παχύσαρκος)· με σημαντικό περιορισμό του νατρίου — χωρίς αλάτι στο φαγητό και με τρόφιμα χαμηλά σε νάτριο, αποφεύγοντας αλμυρά τυριά, αλλαντικά, τουρσιά, παστά, ελιές και κονσέρβες· με τρόφιμα πλούσια σε κάλιο και φυτικές ίνες· και με ήπια άσκηση (περπάτημα). Τρόφιμα που συμβάλλουν: φρέσκα φρούτα, λαχανικά και χορταρικά, δημητριακά, ρύζι, πατάτα, φυτικά λάδια (χαμηλά σε νάτριο ή πλούσια σε κάλιο).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Διατροφικές συνήθειες και πεπτικό έλκος

Ερώτηση: Πώς οι διατροφικές μας συνήθειες επηρεάζουν τη δημιουργία του πεπτικού έλκους;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 188): «Λανθασμένες διαιτητικές συνήθειες. Τρόφιμα πικάντικα, κόκκινο πιπέρι, μουστάρδα, βιασύνη κατά το γεύμα και ακανόνιστα γεύματα μπορούν να ερεθίσουν το στομάχι, ευνοώντας την ανάπτυξη του έλκους. Αντιθέτως, οι ακατέργαστες τροφές (πιτυρούχα) πιθανόν να προφυλάσσουν από την ανάπτυξη έλκους.»
Σελ. 187: το έλκος «Σχηματίζεται από την υπέρμετρη παραγωγή των γαστρικών υγρών».

Σύνοψη: Λανθασμένες διαιτητικές συνήθειες — πικάντικα τρόφιμα, κόκκινο πιπέρι, μουστάρδα, βιασύνη κατά το γεύμα και ακανόνιστα γεύματα — ερεθίζουν το στομάχι και ευνοούν την ανάπτυξη του έλκους (που σχηματίζεται από την υπέρμετρη παραγωγή γαστρικών υγρών). Αντίθετα, οι ακατέργαστες (πιτυρούχες) τροφές πιθανόν να προφυλάσσουν από το έλκος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι μορφές της κολίτιδας και η αντιμετώπισή τους

Ερώτηση: Ποιες οι μορφές της κολίτιδας και με ποια τρόφιμα αντιμετωπίζονται;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 187): «Εκδηλώνεται με δύο μορφές, είτε με δυσκοιλιότητα και έντονους πόνους είτε με διάρροια, ναυτία, απώλεια βάρους και αναιμία.»
Αυτούσιο (σελ. 188): «Στην περίπτωση που εμφανίζονται συμπτώματα δυσκοιλιότητας με πόνο, θα πρέπει να αυξάνεται η κατανάλωση φυτικών ινών και ωμών φρούτων και χορταρικών. Συστήνεται επομένως η κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης, οσπρίων, ελαιόλαδου. Στην αντίθετη περίπτωση η κατανάλωση των παραπάνω τροφίμων θα πρέπει να μειώνεται, ενώ ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στην αύξηση της κατανάλωσης υγρών εξαιτίας του κινδύνου αφυδάτωσης λόγω διάρροιας.»
Σελ. 188: «Σκοπός της δίαιτας είναι να μειώσει τη λειτουργία του εντέρου, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη διατροφή του ατόμου με τρόφιμα που χωνεύονται εύκολα»· η επιλογή «θα πρέπει να γίνεται κατά περίπτωση».

Σύνοψη: Η κολίτιδα έχει δύο μορφές (που συνήθως εναλλάσσονται): (α) με δυσκοιλιότητα και έντονους πόνους· (β) με διάρροια, ναυτία, απώλεια βάρους και αναιμία. Στη μορφή με δυσκοιλιότητα αυξάνεται η κατανάλωση φυτικών ινών και ωμών φρούτων και χορταρικών — δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια, ελαιόλαδο. Στη μορφή με διάρροια τα τρόφιμα αυτά μειώνονται και αυξάνεται η κατανάλωση υγρών, λόγω κινδύνου αφυδάτωσης. Γενικά η δίαιτα επιδιώκει να μειώσει τη λειτουργία του εντέρου με εύπεπτα τρόφιμα, και το ίδιο το άτομο εντοπίζει τα τρόφιμα που του προκαλούν συμπτώματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τι είναι ο σακχαρώδης διαβήτης και πού οφείλεται

Ερώτηση: Τι είναι ο σακχαρώδης διαβήτης και πού οφείλεται;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 191): «Ο διαβήτης είναι μια ανωμαλία στο μεταβολισμό του οργανισμού κατά την οποία παράγεται μικρή ποσότητα ινσουλίνης ή και καθόλου. Η έλλειψη ή ανεπαρκής αυτή ποσότητα ινσουλίνης έχει ως αποτέλεσμα τη διαταραχή του μεταβολισμού των υδατανθράκων, των πρωτεϊνών και των λιπών.»
Αυτούσιο (σελ. 191): «Οι κληρονομικές ανωμαλίες, η δίαιτα ή παράγοντες που επηρεάζουν τη σύνθεση, τη μεταφορά και τη δράση της ινσουλίνης στα κύτταρα έχουν στενή σχέση με την εμφάνιση του διαβήτη. Ορισμένες καταστάσεις, όπως η παχυσαρκία και το στρες, συντελούν στην εμφάνιση του σακχαρώδους διαβήτη.»

Σύνοψη: Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι ανωμαλία του μεταβολισμού κατά την οποία παράγεται μικρή ποσότητα ινσουλίνης ή καθόλου· έτσι διαταράσσεται ο μεταβολισμός υδατανθράκων, πρωτεϊνών και λιπών, και η γλυκόζη μένει σε υψηλή συγκέντρωση στο αίμα, γιατί η ινσουλίνη δεν αρκεί για να τη μεταφέρει στα κύτταρα. Οφείλεται (έχει στενή σχέση) σε κληρονομικές ανωμαλίες, στη δίαιτα και σε παράγοντες που επηρεάζουν τη σύνθεση, τη μεταφορά και τη δράση της ινσουλίνης· την εμφάνισή του ευνοούν η παχυσαρκία και το στρες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Χαρακτηριστικά της δίαιτας του διαβητικού

Ερώτηση: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της δίαιτας ενός διαβητικού;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 191): «σκοπός της δίαιτας του διαβητικού είναι να αποφεύγονται οι απότομες μεταβολές του ζαχάρου στο αίμα χωρίς, όμως, να αλλάξει ο τρόπος ζωής και οι συνήθειές του»· «Στους παχύσαρκους διαβητικούς χρειάζεται μια δίαιτα περιορισμένη σε θερμίδες.»
Αυτούσιο (σελ. 192): «Το σωματικό βάρος του διαβητικού και η φυσική του δραστηριότητα είναι αυτά που καθορίζουν κυρίως τις ανάγκες… Η δίαιτα είναι ποιοτικά η ίδια με εκείνη των υγιών ατόμων, αλλά όλα τα τρόφιμα θα πρέπει να ζυγίζονται και να υπολογίζονται»· «Προτιμούνται σύνθετοι υδατάνθρακες και τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες. Οι υδατάνθρακες θα πρέπει να είναι μοιρασμένοι τουλάχιστον σε έξι τακτικά γεύματα»· «Προσοχή θα πρέπει να δίνεται και στην πρόσληψη λίπους και χοληστερόλης»· τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη «πρέπει ν’ αποφεύγονται».

Σύνοψη: Η δίαιτα του διαβητικού: (1) στοχεύει να αποφεύγονται οι απότομες μεταβολές του σακχάρου στο αίμα, χωρίς να αλλάζει ριζικά ο τρόπος ζωής του· (2) καθορίζεται κυρίως από το σωματικό βάρος και τη φυσική δραστηριότητα (λαμβάνονται υπόψη ηλικία, ύψος, φύλο)· στον παχύσαρκο είναι περιορισμένη σε θερμίδες· (3) είναι ποιοτικά ίδια με των υγιών, αλλά όλα τα τρόφιμα ζυγίζονται και υπολογίζονται· (4) προτιμά σύνθετους υδατάνθρακες και φυτικές ίνες, μοιρασμένους σε τουλάχιστον έξι τακτικά γεύματα· (5) προσέχει το λίπος και τη χοληστερόλη· (6) αποκλείει τα τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη και υπολογίζει στο σύνολο της ημέρας και τα «ειδικά τρόφιμα για διαβητικούς».

Κριτήρια αξιολόγησης:

Γιατί ζυγίζονται τα τρόφιμα του διαβητικού

Ερώτηση: Γιατί τα τρόφιμα ενός διαβητικού θα πρέπει να ζυγίζονται;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 192): «Η δίαιτα είναι ποιοτικά η ίδια με εκείνη των υγιών ατόμων, αλλά όλα τα τρόφιμα θα πρέπει να ζυγίζονται και να υπολογίζονται, έτσι ώστε να μην προκαλέσουμε απότομη αύξηση της γλυκόζης του αίματος. Κάτι τέτοιο μπορεί να έχει δυσάρεστες συνέπειες στην υγεία του.»
Σελ. 191: «Ο διαβητικός έχει υψηλή συγκέντρωση γλυκόζης στο αίμα του, ακριβώς γιατί η ινσουλίνη δεν είναι αρκετή για να μεταφέρει τη γλυκόζη από το αίμα στα κύτταρα.»

Σύνοψη: Επειδή ο διαβητικός δεν έχει αρκετή ινσουλίνη για να μεταφέρει τη γλυκόζη από το αίμα στα κύτταρα, κάθε υπερβολική ποσότητα τροφής (κυρίως υδατανθράκων) μπορεί να προκαλέσει απότομη αύξηση της γλυκόζης του αίματος, με δυσάρεστες συνέπειες για την υγεία του. Με το ζύγισμα και τον υπολογισμό των τροφίμων ελέγχεται ακριβώς η ποσότητα που προσλαμβάνει σε κάθε γεύμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τι απαγορεύεται στη δίαιτα του διαβητικού

Ερώτηση: Τι απαγορεύεται στη δίαιτα του διαβητικού;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 192): «Τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη, όπως γλυκά, σοκολάτες, καραμέλες, μαρμελάδες, μέλι, ζαχαρωτά, κέικ, πάστες, γλυκοί χυμοί φρούτων, αναψυκτικά και αλκοολούχα ποτά πρέπει ν’ αποφεύγονται.»
Αυτούσιο (σελ. 192): «Προσοχή χρειάζεται στα ειδικά τρόφιμα για διαβητικούς που κυκλοφορούν στο εμπόριο, αφού μερικοί διαβητικοί πιστεύουν ότι μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν ελεύθερα. Τα τρόφιμα αυτά, εάν χρησιμοποιηθούν, θα πρέπει να υπολογιστούν στη δίαιτα όλης της μέρας, γιατί αποδίδουν και αυτά ενέργεια.»

Σύνοψη: Απαγορεύονται (πρέπει να αποφεύγονται) τα τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη: γλυκά, σοκολάτες, καραμέλες, μαρμελάδες, μέλι, ζαχαρωτά, κέικ, πάστες, γλυκοί χυμοί φρούτων, αναψυκτικά και αλκοολούχα ποτά. Τα «ειδικά τρόφιμα για διαβητικούς» δεν απαγορεύονται, αλλά δεν επιτρέπεται να καταναλώνονται ελεύθερα — υπολογίζονται στη δίαιτα όλης της μέρας, γιατί κι αυτά αποδίδουν ενέργεια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Γιατί το δέρμα με κυτταρίτιδα μοιάζει με «φλούδα πορτοκαλιού»

Ερώτηση: Γιατί στην περίπτωση της κυτταρίτιδας το δέρμα έχει την εμφάνιση της λεγόμενης «φλούδας πορτοκαλιού»;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 194): «Στην κυτταρίτιδα το δέρμα έχει την εμφάνιση της λεγόμενης «φλούδας πορτοκαλιού» παρουσιάζοντας ανώμαλη μορφή.»
Ορισμός (σελ. 194): «Κυτταρίτιδα: Εντοπισμένη οιδηματώδης κατάσταση που δημιουργείται στα βαθύτερα στρώματα του δέρματος εξαιτίας συσσώρευσης λίπους, που συνοδεύεται από διαταραχές της κυκλοφορίας του αίματος.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γιατί στην κυτταρίτιδα συσσωρεύεται λίπος στα βαθύτερα στρώματα του δέρματος και δημιουργείται εντοπισμένο οίδημα, που συνοδεύεται από διαταραχές της κυκλοφορίας του αίματος. Η συσσώρευση αυτή κάνει την επιφάνεια του δέρματος ανώμαλη (με «λακκάκια»), όπως η φλούδα του πορτοκαλιού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Το βιβλίο δεν συνδέει ρητά με μια φράση την αιτία με την εικόνα· η απάντηση συνδυάζει την περιγραφή και τον ορισμό της σελ. 194.

Τι να αποφεύγει στη διατροφή του κάποιος με ακμή

Ερώτηση: Τι θα συμβουλεύατε κάποιον ο οποίος έχει ακμή να αποφεύγει στη διατροφή του;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 196): «Η σωστή διατροφή μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συμβάλλει στην αντιμετώπιση της ακμής, αν και ο ρόλος της αμφισβητείται. Καλό είναι να αποφεύγονται: το λίπος, οι λιπαρές τροφές, τα τηγανητά, τα αναψυκτικά και τα τεχνητά γλυκαντικά. Καλό είναι να προτιμούνται: τροφές με πολλές διαιτητικές ίνες (φρούτα, λαχανικά, κορν-φλέικς από δημητριακά ολικής αλέσεως, το ψωμί και τα όσπρια).»
Σελ. 195: ακμή εμφάνισαν πληθυσμοί που υιοθέτησαν διαιτολόγιο «πλούσιο σε λιπαρές τροφές, ζάχαρη, αλάτι».

Σύνοψη: Θα τον συμβούλευα να αποφεύγει το λίπος, τις λιπαρές τροφές και τα τηγανητά, καθώς και τα αναψυκτικά και τα τεχνητά γλυκαντικά (γενικά ένα διαιτολόγιο πλούσιο σε λιπαρά, ζάχαρη και αλάτι). Αντίθετα, να προτιμά τροφές πλούσιες σε διαιτητικές ίνες — φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως, ψωμί, όσπρια — και να φροντίζει την καθαριότητα του προσώπου (τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα, χωρίς λιπαρές κρέμες και καλλυντικά).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Το διαιτολόγιο ατόμου με εγκαύματα ή τραύματα

Ερώτηση: Τι περιέχει το διαιτολόγιο ενός ατόμου με εγκαύματα ή τραύματα και γιατί;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 195): «Η καταστροφή του δέρματος λόγω εγκαυμάτων ή τραυμάτων έχει ως αποτέλεσμα ο οργανισμός να χάνει σημαντικά ποσά δομικού ιστού και πολλά υγρά.»
Αυτούσιο (σελ. 196-197): «για να επουλωθούν οι πληγές… χρειάζεται μεγάλο ποσό ενέργειας… Εφαρμόζεται μια δίαιτα υψηλή σε θερμίδες… μπορεί να είναι περισσότερες από 3.500 kcal. Συστήνονται τροφές πλούσιες σε λιπαρά. Τα λίπη δίνουν στον οργανισμό, όταν καίγονται, μεγάλες ποσότητες ενέργειας. Συστήνεται μεγάλη κατανάλωση πρωτεϊνών… λόγω της διαδικασίας σχηματισμού νέου ιστού. Υπάρχει αυξημένη ανάγκη σε βιταμίνες. Η βιταμίνη C βοηθάει στην επούλωση των πληγών… Χρειάζονται μεγάλες ποσότητες υγρών, για να αναπληρωθούν οι απώλειες νερού και ηλεκτρολυτών.»

Σύνοψη: Το διαιτολόγιο περιέχει: (1) πολλές θερμίδες (ακόμα και πάνω από 3.500 kcal), γιατί η επούλωση και η δημιουργία νέου δέρματος απαιτούν μεγάλο ποσό ενέργειας· (2) τροφές πλούσιες σε λιπαρά, γιατί τα λίπη αποδίδουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας· (3) πολλές πρωτεΐνες, γιατί σχηματίζεται νέος ιστός (ο οργανισμός έχει χάσει δομικό ιστό)· (4) αυξημένες ποσότητες βιταμινών, ιδίως βιταμίνη C, που βοηθά στην επούλωση· (5) μεγάλες ποσότητες υγρών, για να αναπληρωθούν οι απώλειες νερού και ηλεκτρολυτών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Καταστροφή των νεφρών και ρόλος της διατροφής

Ερώτηση: Ποιο είναι το αποτέλεσμα της καταστροφής των νεφρών και πώς η διατροφή μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των ασθενειών τους;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 199): «Σε περιπτώσεις σοβαρών νεφροπαθειών, τα νεφρά μπορεί να καταστραφούν αρκετά, με αποτέλεσμα να μη λειτουργούν ικανοποιητικά ως φίλτρο που κρατάει τα απαραίτητα συστατικά αίματος και απομακρύνει τα άχρηστα από τον οργανισμό (νεφρική ανεπάρκεια).»
Αυτούσιο (σελ. 200): «Οι ανάγκες των νεφροπαθών σε ενέργεια θα πρέπει να καλύπτονται κυρίως από τους υδατάνθρακες και τα λίπη»· «Στην περίπτωση της νεφρικής ανεπάρκειας η δίαιτα είναι: Φτωχή σε νάτριο… Φτωχή σε κάλιο. Περιορισμένη σε πρωτεΐνες και ιδιαίτερα φυτικής προέλευσης (35- 40gr/ ημέρα). Ικανοποιητική σε θερμίδες και βιταμίνες… Οι νεφροπαθείς συχνά έχουν αυξημένη ανάγκη για βιταμίνες Β, C και D.»
Σελ. 200: στις νεφρολιθιάσεις αποφεύγεται η υπερβολική κατανάλωση τροφών πλούσιων σε ασβέστιο· στις μολύνσεις του ουροποιητικού «πολύ σημαντική είναι η άφθονη πρόσληψη νερού».

Σύνοψη: Όταν τα νεφρά καταστραφούν σε σοβαρές νεφροπάθειες, δεν λειτουργούν ικανοποιητικά ως φίλτρο, δηλαδή δεν κρατούν τα απαραίτητα συστατικά του αίματος και δεν απομακρύνουν τα άχρηστα — αυτό είναι η νεφρική ανεπάρκεια. Η διατροφή βοηθά: η ενέργεια καλύπτεται κυρίως από υδατάνθρακες και λίπη· στη νεφρική ανεπάρκεια η δίαιτα είναι φτωχή σε νάτριο (χωρίς μαγειρικό αλάτι) και σε κάλιο, περιορισμένη σε πρωτεΐνες (35-40 g/ημέρα), ικανοποιητική σε θερμίδες και βιταμίνες (συχνά αυξημένες ανάγκες σε Β, C, D)· στις νεφρολιθιάσεις αποφεύγεται η υπερβολική κατανάλωση τροφών πλούσιων σε ασβέστιο· στις μολύνσεις του ουροποιητικού χρειάζεται άφθονο νερό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ασβέστιο και πέτρα στα νεφρά

Ερώτηση: Γιατί θα πρέπει να αποφεύγονται τροφές πλούσιες σε ασβέστιο στην περίπτωση της πέτρας στα νεφρά;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 200): «Στην περίπτωση νεφρολιθιάσεων θα πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική κατανάλωση τροφών πλούσιων σε ασβέστιο διότι τα άλατα ασβεστίου αποτελούν ένα από τα συστατικά των πετρών στα νεφρά.»

Σύνοψη: Γιατί τα άλατα ασβεστίου είναι ένα από τα συστατικά των πετρών στα νεφρά· η υπερβολική κατανάλωση τροφών πλούσιων σε ασβέστιο ευνοεί τον σχηματισμό τους. Γι' αυτό στις νεφρολιθιάσεις αποφεύγεται η υπερβολική (όχι κάθε) κατανάλωση τέτοιων τροφών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τι είναι το βρογχικό άσθμα και πώς εκδηλώνεται

Ερώτηση: Τι είναι το βρογχικό άσθμα και πώς εκδηλώνεται;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 203): «Το βρογχικό άσθμα είναι μια ασθένεια των πνευμόνων και χαρακτηρίζεται από δυσκολία του ατόμου να αναπνεύσει. Αυτή η δυσκολία στην αναπνοή προκαλείται από το σπασμό των βρόγχων κάνοντας έτσι πιο δύσκολο το πέρασμα του αέρα προς τους πνεύμονες. Χαρακτηρίζεται από λαχάνιασμα και βήχα.»

Σύνοψη: Το βρογχικό άσθμα είναι ασθένεια των πνευμόνων που χαρακτηρίζεται από δυσκολία στην αναπνοή, η οποία προκαλείται από σπασμό των βρόγχων, που δυσκολεύει το πέρασμα του αέρα προς τους πνεύμονες. Εκδηλώνεται με λαχάνιασμα και βήχα (σε κρίσεις).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τι προκαλεί το άσθμα — μπορούν οι τροφές να προκαλέσουν κρίση;

Ερώτηση: Τι είναι εκείνο που προκαλεί το άσθμα; Είναι δυνατόν οι τροφές να προκαλέσουν κρίση του άσθματος;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 203): «Οι κρίσεις του άσθματος μπορούν να εμφανιστούν και να αυξηθούν είτε λόγω μόλυνσης των πνευμόνων είτε λόγω αλλεργίας είτε από κούραση και στρες.»
Αυτούσιο (σελ. 203): «Η διατροφή ενός ατόμου με βρογχικό άσθμα θα πρέπει να είναι τέτοια, ώστε να μην υπάρξουν κρίσεις λόγω αλλεργίας σε τρόφιμα»· «Να αποφεύγονται οι τροφές με συντηρητικά και πολλές χρωστικές ουσίες, διότι προκαλούν κρίσεις άσθματος.»
Σελ. 210: «Τα μεξικάνικα φαγητά (πλούσια σε καρυκεύματα) μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και κρίσεις άσθματος σε ευαίσθητα άτομα.»

Σύνοψη: Το άσθμα οφείλεται στον σπασμό των βρόγχων· οι κρίσεις του εμφανίζονται ή αυξάνονται λόγω μόλυνσης των πνευμόνων, λόγω αλλεργίας ή από κούραση και στρες. Ναι, οι τροφές μπορούν να προκαλέσουν κρίση: τρόφιμα στα οποία το άτομο είναι αλλεργικό, τροφές με συντηρητικά και πολλές χρωστικές ουσίες, αλλά και πολύ καρυκευμένα φαγητά (π.χ. μεξικάνικα) σε ευαίσθητα άτομα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η διατροφή στην αντιμετώπιση του βρογχικού άσθματος

Ερώτηση: Πώς η διατροφή μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση του βρογχικού άσθματος; Αναφέρετε μερικές τροφές που προφυλάσσουν τον οργανισμό από τις κρίσεις του άσθματος.

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 203): «Να βρεθούν και να αποφεύγονται τα τρόφιμα που προκαλούν αλλεργίες… Να μειωθούν τα δημητριακά για πρωινό, ο καφές, το τσάι, η ζάχαρη και το αλάτι. Να αποφεύγονται οι τροφές με συντηρητικά και πολλές χρωστικές ουσίες, διότι προκαλούν κρίσεις άσθματος.»
Αυτούσιο (σελ. 203): «Οι βιταμίνες C και Ε, ως αντιοξειδωτικές ουσίες, ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού κατά του βρογχικού άσθματος. Επιπλέον πρόσληψη βιταμινών Β6 και Β12 σε ασθενείς με άσθμα μειώνει τις κρίσεις άσθματος. Τέλος, το σελήνιο (σκόρδο, χυμός πορτοκαλιού) και το μαγνήσιο (σπανάκι, μαϊντανός) χαλαρώνουν τους μύες των βρόγχων.»
Σελ. 197: πηγές βιταμίνης C τα «εσπεριδοειδή», βιταμίνης Ε το «ελαιόλαδο».

Σύνοψη: Η διατροφή βοηθά όταν αποτρέπει τις κρίσεις λόγω τροφικής αλλεργίας: εντοπίζονται και αποφεύγονται τα αλλεργιογόνα τρόφιμα (δίαιτες ανίχνευσης και αποφυγής), μειώνονται τα δημητριακά για πρωινό, ο καφές, το τσάι, η ζάχαρη και το αλάτι, και αποφεύγονται οι τροφές με συντηρητικά και χρωστικές. Επιπλέον, οι βιταμίνες C και Ε (αντιοξειδωτικές) ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού, οι Β6 και Β12 μειώνουν τις κρίσεις, ενώ το σελήνιο και το μαγνήσιο χαλαρώνουν τους μύες των βρόγχων. Τροφές που προφυλάσσουν: σκόρδο και χυμός πορτοκαλιού (σελήνιο), σπανάκι και μαϊντανός (μαγνήσιο), εσπεριδοειδή (βιταμίνη C), ελαιόλαδο (βιταμίνη Ε).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τα εσπεριδοειδή και το ελαιόλαδο ως πηγές C και Ε αναφέρονται στη σελ. 197 (6.4), όχι στην 6.6.

Τι είναι η τερηδόνα και πώς σχηματίζεται

Ερώτηση: Τι είναι η τερηδόνα και πώς σχηματίζεται;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 205): «Τερηδόνα: Η καταστροφή του σμάλτου των δοντιών, η οποία οφείλεται σε βακτήρια.»
Αυτούσιο (σελ. 205): «Τα βακτήρια αναπτύσσονται στο στόμα και παράγουν οξέα, τα οποία καταστρέφουν το σμάλτο των δοντιών δημιουργώντας την τερηδόνα. Η τερηδόνα καταστρέφει σιγά σιγά το εσωτερικό του δοντιού, προσβάλλοντας τη ρίζα του με κίνδυνο να πέσει.»
Σελ. 205: «τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες και ιδιαίτερα σε ζάχαρη ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων, επειδή αυτά χρησιμοποιούν τους υδατάνθρακες της τροφής, για να πάρουν την ενέργεια που χρειάζονται».

Σύνοψη: Τερηδόνα είναι η καταστροφή του σμάλτου των δοντιών, που οφείλεται σε βακτήρια. Σχηματίζεται ως εξής: τα βακτήρια αναπτύσσονται στο στόμα (τρεφόμενα με τους υδατάνθρακες και κυρίως τη ζάχαρη της τροφής) και παράγουν οξέα, που καταστρέφουν το σμάλτο· στη συνέχεια η τερηδόνα καταστρέφει σιγά σιγά το εσωτερικό του δοντιού και προσβάλλει τη ρίζα του, με κίνδυνο να πέσει το δόντι. Ευνοείται από κακή υγιεινή του στόματος, κακή διατροφή, ναρκωτικά και κάπνισμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ο ρόλος της διατροφής στην πρόληψη και αντιμετώπιση της τερηδόνας

Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος της διατροφής τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση της τερηδόνας;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 205): «Το ρύζι, οι πατάτες, τα φρούτα δεν προκαλούν τερηδόνα στον ίδιο βαθμό με τα γλυκά, τα ζαχαρωτά, το μέλι, τα οινοπνευματώδη, τα αναψυκτικά.»
Αυτούσιο (σελ. 206): «Η έλλειψη βιταμινών Α, C, D και πρωτεϊνών, κατά την ανάπτυξη του ατόμου, δημιουργεί ευαισθησία των δοντιών να εμφανίσουν τερηδόνα. Επίσης, η ποσότητα ασβεστίου που παίρνει κάποιος, όταν είναι έμβρυο και κατά την ανάπτυξή του, παίζει ρόλο…»· «Ιδιαίτερα βλαβερή για τα δόντια είναι η παραμονή της ζάχαρης στο στόμα για μεγάλο χρονικό διάστημα.»
Αυτούσιο (σελ. 206): «Η διατροφή μας θα πρέπει να είναι τέτοια, ώστε να μη βοηθάει την ανάπτυξη των βακτηρίων, αλλά και να ενισχύει την άμυνα του οργανισμού… Θα πρέπει να αποφεύγεται η ζάχαρη. Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη Α, βιταμίνη C και ψευδάργυρο βοηθούν την άμυνα του οργανισμού και το κλείσιμο των πληγών. Ανόργανα στοιχεία, όπως το φθόριο (F), το ασβέστιο (Ca) και ο φώσφορος (Ρ), μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της τερηδόνας και βοηθούν στην καταπολέμησή της όταν αυτή έχει ήδη προχωρήσει.»

Σύνοψη: Πρόληψη: η διατροφή δεν πρέπει να ευνοεί την ανάπτυξη των βακτηρίων — περιορίζεται η ζάχαρη (γλυκά, ζαχαρωτά, μέλι, αναψυκτικά, οινοπνευματώδη) και η πολύωρη παραμονή της στο στόμα (π.χ. γάλα με ζάχαρη πριν από τον ύπνο στα μικρά παιδιά)· κατά την ανάπτυξη χρειάζεται επάρκεια βιταμινών Α, C, D, πρωτεϊνών και ασβεστίου, ώστε τα δόντια να γίνουν γερά· το φθόριο (π.χ. φθοριωμένο νερό) κάνει τα δόντια πιο ανθεκτικά. Αντιμετώπιση: η διατροφή ενισχύει την άμυνα του οργανισμού — βιταμίνες Α και C και ψευδάργυρος βοηθούν την άμυνα και το κλείσιμο των πληγών, ενώ φθόριο, ασβέστιο και φώσφορος βοηθούν στην καταπολέμηση της τερηδόνας ακόμη και όταν έχει προχωρήσει.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Καλή και σωστή στοματική υγιεινή

Ερώτηση: Πώς μπορούμε να έχουμε μια καλή και σωστή στοματική υγιεινή;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 207): «Η καλή και σωστή στοματική υγιεινή είναι το καλύτερο όπλο ενάντια στην τερηδόνα. Αυτή επιτυγχάνεται με: Πλύσιμο και βούρτσισμα δοντιών και ούλων μετά από κάθε γεύμα με μαλακή βούρτσα. Καθαρισμό δοντιών και ούλων με οδοντιατρικό νήμα καθημερινά, γιατί αφαιρεί τις τροφές που έχουν παγιδευτεί ανάμεσα στα δόντια. Συχνή επίσκεψη στον οδοντίατρο με σκοπό τον έλεγχο των δοντιών.»

Σύνοψη: Καλή στοματική υγιεινή επιτυγχάνεται με: (1) πλύσιμο και βούρτσισμα δοντιών και ούλων μετά από κάθε γεύμα με μαλακή βούρτσα· (2) καθημερινό καθαρισμό με οδοντιατρικό νήμα, που αφαιρεί τις τροφές που έχουν παγιδευτεί ανάμεσα στα δόντια· (3) συχνή επίσκεψη στον οδοντίατρο για έλεγχο. Βοηθούν επίσης τα προγράμματα δημόσιας υγείας του Πρωτογενούς Τομέα Υγείας στα σχολεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τι είναι η αλλεργία και ποιες οι εκδηλώσεις της

Ερώτηση: Τι είναι η αλλεργία και ποιες μπορεί να είναι οι διάφορες εκδηλώσεις της;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 209): «Η αλλεργία είναι μια υπερβολική αντίδραση του οργανισμού σε μια ουσία που μπαίνει στον οργανισμό και η οποία αντιμετωπίζεται από αυτόν σαν ξένο σώμα και τείνει να την απομακρύνει. Τα ξένα αυτά σώματα, που προκαλούν την παραγωγή αντισωμάτων (πρωτεΐνες του αίματος), λέγονται αλλεργιογόνα και μπορεί να είναι τρόφιμα, γύρη, σκόνη κ.ά.»
Αυτούσιο (σελ. 209): «Η υπερβολική αυτή αντίδραση προκαλεί την απελευθέρωση μίας ουσίας, της ισταμίνης, η οποία με τη σειρά της προκαλεί διάφορες εκδηλώσεις: Ερεθισμό στα μάτια. Εμετούς, διάρροια, κοιλιακούς πόνους. Κνησμό, έκζεμα, κοκκίνισμα κ.ά. Μεταβολές της συμπεριφοράς. Βήχας, βρογχικό άσθμα κ.ά.»

Σύνοψη: Αλλεργία είναι η υπερβολική αντίδραση του οργανισμού σε μια ουσία (αλλεργιογόνο — τρόφιμα, γύρη, σκόνη κ.ά.) που μπαίνει σε αυτόν και την αντιμετωπίζει σαν ξένο σώμα, παράγοντας αντισώματα για να την απομακρύνει. Η αντίδραση απελευθερώνει ισταμίνη, που προκαλεί εκδηλώσεις όπως: ερεθισμό στα μάτια· εμετούς, διάρροια, κοιλιακούς πόνους· κνησμό, έκζεμα, κοκκίνισμα· μεταβολές της συμπεριφοράς· βήχα, βρογχικό άσθμα. Σε σοβαρή μορφή μπορεί να οδηγήσει σε αναφυλαξία (σελ. 211).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άλλοι παράγοντες που παίζουν ρόλο στην αλλεργία

Ερώτηση: Ποιοι άλλοι παράγοντες παίζουν ρόλο στο να εμφανίσει κάποιος αλλεργία;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 209): «Διάφοροι παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν αλλεργίες, όπως: Κληρονομικότητα. Οι διατροφικές προτιμήσεις του ατόμου. Η ποσότητα και το είδος του αλλεργιογόνου.»
«Κάτι άλλο…» (σελ. 209): «Έχει παρατηρηθεί ότι τα παιδιά, των οποίων και οι γονείς είναι αλλεργικοί, έχουν 50% πιθανότητα να εμφανίσουν και αυτά αλλεργία σε κάποια ουσία.»

Σύνοψη: Ρόλο παίζουν: (1) η κληρονομικότητα — τα παιδιά αλλεργικών γονέων έχουν 50% πιθανότητα να εμφανίσουν κι αυτά αλλεργία· (2) οι διατροφικές προτιμήσεις του ατόμου· (3) η ποσότητα και το είδος του αλλεργιογόνου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τροφική αλλεργία και υπεύθυνα τρόφιμα

Ερώτηση: Τι είναι η τροφική αλλεργία; Αναφέρετε μερικά τρόφιμα ή άλλες ουσίες που θεωρούνται υπεύθυνες για τη δημιουργία τροφικών αλλεργιών στον άνθρωπο.

Απάντηση:

Ορισμός (σελ. 209): «Τροφική αλλεργία: Η ανεπιθύμητη αντίδραση (ευαισθησία) του οργανισμού σε κάποιο τρόφιμο.»
Αυτούσιο (σελ. 210): «Τα αυγά, το γάλα, οι ξηροί καρποί, τα φυστίκια, η ντομάτα, τα ψάρια, τα οστρακοειδή και τα θαλασσινά είναι τα τρόφιμα που ευθύνονται συχνότερα για τροφικές αλλεργίες. Μερικές φορές οι τροφές μπορούν να μολυνθούν από μεγάλο αριθμό άλλων ουσιών… Για παράδειγμα, το γάλα μπορεί να μολυνθεί από φάρμακα, όπως η πενικιλίνη, που χρησιμοποιούνται στα ζώα… Τα μεξικάνικα φαγητά (πλούσια σε καρυκεύματα) μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και κρίσεις άσθματος σε ευαίσθητα άτομα.»
Σελ. 211: χημικές ουσίες και συντηρητικά που μπαίνουν στις τροφές για χρώμα ή προστασία από βακτηρίδια και μύκητες «Καλό θα είναι να αποφεύγονται».

Σύνοψη: Τροφική αλλεργία είναι η ανεπιθύμητη αντίδραση (ευαισθησία) του οργανισμού σε κάποιο τρόφιμο. Συχνότερα υπεύθυνα τρόφιμα: αυγά, γάλα, ξηροί καρποί, φυστίκια, ντομάτα, ψάρια, οστρακοειδή και θαλασσινά. Άλλες ουσίες: φάρμακα με τα οποία μπορεί να μολυνθεί η τροφή (π.χ. πενικιλίνη στο γάλα από τα ζώα), χημικές ουσίες και συντηρητικά/χρωστικές που προστίθενται στις τροφές, ενώ τα πολύ καρυκευμένα φαγητά μπορούν να προκαλέσουν αντιδράσεις σε ευαίσθητα άτομα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ανίχνευση της αλλεργίας — δίαιτα ανίχνευσης και δίαιτα αποφυγής

Ερώτηση: Πώς μπορεί κανείς να καταλάβει αν είναι αλλεργικός σε κάποια τρόφιμα; Τι συμβαίνει στη Δίαιτα Ανίχνευσης και τη Δίαιτα Αποφυγής;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 210): «Οι τροφές που προκαλούν αλλεργία σ’ ένα άτομο ανακαλύπτονται με: Το δερματικό τεστ. Τοποθετείται το πιθανό τροφικό αλλεργιογόνο με ένεση μέσα στο δέρμα και παρατηρείται η αντίδραση του οργανισμού… Τις εξετάσεις αίματος με τις οποίες παρατηρείται το μέγεθος της παραγωγής αντισωμάτων. Την ανιχνευτική δίαιτα. Η δίαιτα αυτή είναι και ένας τρόπος πρώτης αντιμετώπισης της αλλεργίας. Απομακρύνονται τα πιθανότερα αλλεργιογόνα τρόφιμα από το διαιτολόγιο. Τα συμπτώματα, που οφείλονται σε τροφικές αλλεργίες, θα πρέπει να εξαφανιστούν τότε. Διαφορετικά η αλλεργία οφείλεται σε τροφές που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της δίαιτας ή σε άλλους παράγοντες άσχετους με τη διατροφή.»
Αυτούσιο (σελ. 210): «Οι Δίαιτες Αποφυγής βασίζονται στην αρχή ότι η πλήρης απομάκρυνση του τροφίμου που προκαλεί τα συμπτώματα θα έχει ως αποτέλεσμα την υποχώρηση της αλλεργίας. Έτσι, θα πρέπει να αποφεύγονται τα αλλεργιογόνα τρόφιμα αλλά και τρόφιμα που περιέχουν την αλλεργιογόνο ουσία, όπως για παράδειγμα η μαγιονέζα, οι διάφορες σάλτσες, τα παγωτά, μερικά ζυμαρικά κ.ά., που περιέχουν αυγά».

Σύνοψη: Κάποιος καταλαβαίνει αν είναι αλλεργικός σε τρόφιμα με: (α) το δερματικό τεστ (ένεση του πιθανού αλλεργιογόνου στο δέρμα και παρατήρηση αν εμφανιστεί ερεθισμός)· (β) εξετάσεις αίματος (μέγεθος παραγωγής αντισωμάτων)· (γ) την ανιχνευτική δίαιτα. Στη Δίαιτα Ανίχνευσης απομακρύνονται τα πιθανότερα αλλεργιογόνα τρόφιμα από το διαιτολόγιο: αν τα συμπτώματα εξαφανιστούν, οφείλονταν σε αυτά· αν όχι, η αλλεργία οφείλεται σε τροφές που χρησιμοποιήθηκαν στη δίαιτα ή σε παράγοντες άσχετους με τη διατροφή (είναι και τρόπος πρώτης αντιμετώπισης). Στη Δίαιτα Αποφυγής απομακρύνεται πλήρως το τρόφιμο που προκαλεί τα συμπτώματα, ώστε να υποχωρήσει η αλλεργία — αποφεύγεται τόσο το ίδιο το αλλεργιογόνο όσο και τα τρόφιμα που το περιέχουν (π.χ. για τα αυγά: μαγιονέζα, σάλτσες, παγωτά, μερικά ζυμαρικά)· είναι ασφαλής, αποτελεσματική και η καταλληλότερη θεραπεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αντιστοίχιση: αλλεργία

Ερώτηση: Αντιστοιχίστε τις λέξεις της στήλης Α με τις αντίστοιχες της στήλης Β έτσι ώστε να προκύψουν τα σωστά ζευγάρια. Στήλη Α: 1. Κοκκίνισμα, 2. Τροφική αλλεργία, 3. Υπερβολική αντίδραση, 4. Αλλεργιογόνο. Στήλη Β: α. γύρη των λουλουδιών, β. αλλεργία, γ. αυγά, δ. ισταμίνη.

Απάντηση:

1-δ: σελ. 209 — η ισταμίνη «προκαλεί διάφορες εκδηλώσεις: … Κνησμό, έκζεμα, κοκκίνισμα κ.ά.».
2-γ: σελ. 210 — «Τα αυγά, το γάλα, οι ξηροί καρποί… είναι τα τρόφιμα που ευθύνονται συχνότερα για τροφικές αλλεργίες».
3-β: σελ. 209 — «Η αλλεργία είναι μια υπερβολική αντίδραση του οργανισμού».
4-α: σελ. 209 — τα αλλεργιογόνα «μπορεί να είναι τρόφιμα, γύρη, σκόνη κ.ά.».

Σύνοψη: 1-δ (κοκκίνισμα - ισταμίνη), 2-γ (τροφική αλλεργία - αυγά), 3-β (υπερβολική αντίδραση - αλλεργία), 4-α (αλλεργιογόνο - γύρη των λουλουδιών).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Συμπλήρωση κενών 1: ορισμός του καρκίνου

Ερώτηση: Συμπλήρωσε τα κενά με την κατάλληλη λέξη: 1. Ο καρκίνος προκαλείται από την ……… ……… και εκτός ελέγχου ……… ……… των κυττάρων.

Απάντηση:

Ορισμός (σελ. 213): «Καρκίνος είναι η μη φυσιολογική και εκτός ελέγχου διαίρεση κάποιων κυττάρων».

Σύνοψη: Ο καρκίνος προκαλείται από την μη φυσιολογική και εκτός ελέγχου διαίρεση κάποιων των κυττάρων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η διατύπωση της άσκησης («… διαίρεση κάποιων των κυττάρων») δεν ταιριάζει γραμματικά απόλυτα με τον ορισμό («διαίρεση κάποιων κυττάρων»)· τα δύο τελευταία κενά συμπληρώνονται με «διαίρεση κάποιων».

Συμπλήρωση κενών 2: παράγοντες που ευνοούν τον καρκίνο

Ερώτηση: Συμπλήρωσε τα κενά με την κατάλληλη λέξη: 2. Παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση του καρκίνου είναι ………, ………, ……….

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 213): «Πολλοί είναι οι παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξή του: το κάπνισμα, η υπερκατανάλωση αλκοόλ, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας και οι διατροφικές συνήθειες. Εκτός βέβαια από τον τρόπο ζωής και η κληρονομικότητα αυξάνει την πιθανότητα για εμφάνισή του.»

Σύνοψη: Παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση του καρκίνου είναι το κάπνισμα, η υπερκατανάλωση αλκοόλ, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας (δεκτές επίσης: οι διατροφικές συνήθειες, η κληρονομικότητα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Το βιβλίο αναφέρει πέντε παράγοντες για τρία κενά· γίνεται δεκτή οποιαδήποτε τριάδα από αυτούς.

Συμπλήρωση κενών 3: λίπη, παχυσαρκία και καρκίνος

Ερώτηση: Συμπλήρωσε τα κενά με την κατάλληλη λέξη: 3. Η υπερκατανάλωση λιπών και η παχυσαρκία έχουν συνδεθεί με την εμφάνιση καρκίνου του ……… και του ………

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 213): «Η παχυσαρκία: η αυξημένη θερμιδική πρόσληψη έχει συνδεθεί με τον καρκίνο του προστάτη, του παχέος εντέρου και του μαστού. Η αυξημένη κατανάλωση λιπών και ιδιαίτερα των κορεσμένων και της χοληστερόλης.»

Σύνοψη: Η υπερκατανάλωση λιπών και η παχυσαρκία έχουν συνδεθεί με την εμφάνιση καρκίνου του προστάτη και του μαστού (ή του παχέος εντέρου).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Το βιβλίο δίνει τρεις μορφές (προστάτη, παχέος εντέρου, μαστού) για δύο κενά· δεκτό οποιοδήποτε ζεύγος.

Συμπλήρωση κενών 4: τα πρόσθετα των τροφίμων

Ερώτηση: Συμπλήρωσε τα κενά με την κατάλληλη λέξη: 4. Τα πρόσθετα των τροφίμων είναι ουσίες που ……… ……… ……… ………

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 213): «Πρόσθετα τροφίμων (χρωστικές, συντηρητικά, αντιοξειδωτικά, σταθεροποιητές, γαλακτοματοποιητές): είναι ουσίες που προστίθενται στα τρόφιμα για να τα συντηρήσουν και να διατηρήσουν το χρώμα, το άρωμα, τη γεύση τους.»

Σύνοψη: Τα πρόσθετα των τροφίμων είναι ουσίες που προστίθενται στα τρόφιμα για να τα συντηρήσουν (και να διατηρήσουν το χρώμα, το άρωμα και τη γεύση τους).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τα τέσσερα κενά δεν αντιστοιχούν σε ακριβή αριθμό λέξεων του κειμένου· η ουσία της απάντησης είναι «προστίθενται στα τρόφιμα για να τα συντηρήσουν».

Συμπλήρωση κενών 5: θρεπτικά συστατικά που προστατεύουν

Ερώτηση: Συμπλήρωσε τα κενά με την κατάλληλη λέξη: 5. Οι βιταμίνες ………, ………, αλλά και οι ……… ……… (δύο λέξεις) και το ……… προστατεύουν από την εμφάνιση καρκίνου.

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 214): «Υπάρχουν πολλά θρεπτικά συστατικά που θεωρούνται ότι μειώνουν σημαντικά τη συχνότητα εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνων. Αυτά είναι: Διαιτητικές Ίνες… Βιταμίνη Α… Βιταμίνη C… Σελήνιο: και αυτό το ιχνοστοιχείο έχει αντιοξειδωτική δράση.»

Σύνοψη: Οι βιταμίνες Α, C, αλλά και οι διαιτητικές ίνες και το σελήνιο προστατεύουν από την εμφάνιση καρκίνου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Συμπλήρωση κενών 6: πού βρίσκονται τα νιτρώδη άλατα

Ερώτηση: Συμπλήρωσε τα κενά με την κατάλληλη λέξη: 6. Τα νιτρώδη άλατα βρίσκονται σε ………, ………, ………, ……… .

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 213): «Τα νιτρώδη άλατα είναι ουσίες που προστίθενται στο κρέας και ιδιαίτερα στο ζαμπόν, το μπέικον, τα λουκάνικα με σκοπό την καλύτερη συντήρησή του.»

Σύνοψη: Τα νιτρώδη άλατα βρίσκονται σε κρέας, ζαμπόν, μπέικον, λουκάνικα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Φύλλο Αξιολόγησης — Α. Σωστό / Λάθος

Ερώτηση: Α. Σημειώστε σωστό / λάθος. 1. Οι αλλεργίες δημιουργούνται μόνο από τις τροφές. 2. Τροφές πλούσιες σε λιπαρά ευνοούν την εμφάνιση της κυτταρίτιδας στη γυναίκα. 3. Το φθόριο είναι υπεύθυνο για τη δημιουργία της τερηδόνας στα δόντια. 4. Η αρτηριοσκλήρωση χαρακτηρίζεται από τη δημιουργία πλάκας στα αγγεία, η οποία οφείλεται στην κατανάλωση λιπαρών τροφών. 5. Στη δίαιτα αντιμετώπισης του πεπτικού έλκους επιτρέπονται τα πικάντικα και αλμυρά φαγητά. 6. Μια δίαιτα υψηλών θερμίδων και πρωτεϊνών απαιτείται για τη γρήγορη επούλωση των πληγών. 7. Τα αλμυρά φαγητά επιτρέπονται στη δίαιτα του υπερτασικού. 8. Η υπερβολική κατανάλωση ασβεστίου συμβάλλει στην εμφάνιση πέτρας στα νεφρά. 9. Οι βιταμίνες Ε και C δε βοηθούν την άμυνα του οργανισμού να αντιμετωπίσει το βρογχικό άσθμα. 10. Στην περίπτωση των εγκαυμάτων ο οργανισμός χρειάζεται άφθονα υγρά, για να αποκαταστήσει τις απώλειες.

Απάντηση:

1. Λάθος — σελ. 209: τα αλλεργιογόνα «μπορεί να είναι τρόφιμα, γύρη, σκόνη κ.ά.».
1. Σωστό — σελ. 195: επιβαρυντικός παράγοντας «η μη ισορροπημένη διατροφή και πιο συγκεκριμένα η μεγάλη κατανάλωση λιπαρών τροφών».
1. Λάθος — σελ. 206: «Το φθόριο κάνει τα δόντια πιο ανθεκτικά στην τερηδόνα»· η τερηδόνα «οφείλεται σε βακτήρια» (σελ. 205).
1. Σωστό — σελ. 182: «λόγω της συγκέντρωσης λιπαρών ουσιών, όπως της χοληστερόλης στα τοιχώματα των αγγείων, δημιουργείται μία πλάκα»· σελ. 216: οι καρδιοαγγειακές παθήσεις συνδέονται με «διατροφή πλούσια σε λιπαρές τροφές».
1. Λάθος — σελ. 189 (Σχήμα 6.1): απαγορεύονται «Πικάντικες σάλτσες και σούπες, μπαχαρικά, καρυκεύματα».
1. Σωστό — σελ. 197: «Εφαρμόζεται μια δίαιτα υψηλή σε θερμίδες… Συστήνεται μεγάλη κατανάλωση πρωτεϊνών».
1. Λάθος — σελ. 184: «το νάτριο θα πρέπει να περιοριστεί σημαντικά ιδιαίτερα στους υπερτασικούς».
1. Σωστό — σελ. 200: «τα άλατα ασβεστίου αποτελούν ένα από τα συστατικά των πετρών στα νεφρά».
1. Λάθος — σελ. 203: «Οι βιταμίνες C και Ε, ως αντιοξειδωτικές ουσίες, ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού κατά του βρογχικού άσθματος».
1. Σωστό — σελ. 197: «Χρειάζονται μεγάλες ποσότητες υγρών, για να αναπληρωθούν οι απώλειες νερού και ηλεκτρολυτών».

Σύνοψη: 1. Λάθος, 2. Σωστό, 3. Λάθος (το φθόριο προστατεύει), 4. Σωστό, 5. Λάθος (απαγορεύονται), 6. Σωστό, 7. Λάθος, 8. Σωστό, 9. Λάθος (βοηθούν), 10. Σωστό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Φύλλο Αξιολόγησης — Β. Πολλαπλή επιλογή

Ερώτηση: Β. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Επιλέξτε ποια από τις παρακάτω προτάσεις είναι η σωστή. 1. Η τερηδόνα: εμφανίζεται σε άτομα που καταναλώνουν τροφές πλούσιες σε ζάχαρη / προσβάλλει τα ούλα / μπορεί να οφείλεται στη φθορίωση του νερού / καταπολεμάται με μια δίαιτα φτωχή σε ασβέστιο. 2. Η χοληστερίνη: βρίσκεται στις φυτικές τροφές / ευθύνεται για τη δημιουργία πλάκας στην αρτηριοσκλήρωση / σε μεγάλες ποσότητες προκαλεί πέτρα στα νεφρά / περιέχεται στα φρούτα. 3. Η αλλεργία: είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού / συμβαίνει σε άτομα με υψηλή συγκέντρωση λιπιδίων στο αίμα / προκαλείται από τρόφιμα, όπως το γάλα και τα αυγά / αντιμετωπίζεται με μια δίαιτα, η οποία επιτρέπει την κατανάλωση όλων των τροφίμων. 4. Τα φρούτα και τα λαχανικά: βοηθούν στην αντιμετώπιση του καρκίνου των πνευμόνων / βοηθούν στην εμφάνιση της ουλίτιδας / αποφεύγονται από τη δίαιτα ενός ατόμου με ακμή / είναι επιβλαβή για την άμυνα του οργανισμού. 5. Στο σακχαρώδη διαβήτη: απαγορεύονται τα περισσότερα από τα διαβητικά τρόφιμα / η δίαιτα υπολογίζεται σύμφωνα με τις φυσικές δραστηριότητες του ατόμου / το σωματικό βάρος του διαβητικού δεν λαμβάνεται υπόψη στον υπολογισμό της δίαιτάς του / παρατηρείται μείωση της ποσότητας της γλυκόζης στο αίμα. 6. Οι φυτικές ίνες: βοηθούν στην αντιμετώπιση της κολίτιδας και του πεπτικού συστήματος / περιέχονται κυρίως στο κρέας και το γάλα / ευνοούν την καταπολέμηση της κυτταρίτιδας / προκαλούν αλλεργία. 7. Το πεπτικό έλκος: οφείλεται στην υψηλή κατανάλωση πρωτεϊνών / είναι στενά συνδεδεμένο με τις διαιτητικές συνήθειες του ανθρώπου / χαρακτηρίζεται από τη μικρή παραγωγή γαστρικού οξέος από το στομάχι / δε δημιουργείται από το άγχος και την κούραση. 8. Στις καρδιαγγειακές παθήσεις: απαγορεύονται οι μεγάλες ποσότητες φρούτων και λαχανικών / προτείνονται αλμυρά φαγητά / χρειάζεται μια δίαιτα φτωχή σε λιπαρά οξέα / καλό είναι να αποφεύγονται οι φυτικές ίνες. 9. Η αντιμετώπιση των εγκαυμάτων χρειάζεται: μικρές ποσότητες νερού / μια δίαιτα χαμηλής θρεπτικής αξίας / να αποφεύγονται οι χυμοί φρούτων και λαχανικών / μεγάλες ποσότητες βιταμινών. 10. Η κυτταρίτιδα: υποχωρεί με την κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε ζάχαρη και λίπη / αντιμετωπίζεται με αδυνάτισμα και άσκηση / είναι ένα αισθητικό πρόβλημα που οφείλεται στη συγκέντρωση πρωτεϊνών στα λιποκύτταρα / δεν επηρεάζεται από τον τρόπο ζωής.

Απάντηση:

1. εμφανίζεται σε άτομα που καταναλώνουν τροφές πλούσιες σε ζάχαρη — σελ. 205: «τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες και ιδιαίτερα σε ζάχαρη ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων»· τα ούλα τα προσβάλλει η ουλίτιδα, το φθόριο προστατεύει, το ασβέστιο βοηθά (σελ. 206).
1. ευθύνεται για τη δημιουργία πλάκας στην αρτηριοσκλήρωση — σελ. 182: «λόγω της συγκέντρωσης λιπαρών ουσιών, όπως της χοληστερόλης στα τοιχώματα των αγγείων, δημιουργείται μία πλάκα».
1. προκαλείται από τρόφιμα, όπως το γάλα και τα αυγά — σελ. 210: «Τα αυγά, το γάλα… είναι τα τρόφιμα που ευθύνονται συχνότερα για τροφικές αλλεργίες»· η αλλεργία είναι «υπερβολική» (όχι φυσιολογική) αντίδραση (σελ. 209) και αντιμετωπίζεται με δίαιτα αποφυγής (σελ. 210).
1. βοηθούν στην αντιμετώπιση του καρκίνου των πνευμόνων — Πίνακας 6.3 (σελ. 214): «Αύξηση της κατανάλωσης λαχανικών και φρούτων»· στην ακμή τα φρούτα και λαχανικά «προτιμούνται» (σελ. 196).
1. η δίαιτα υπολογίζεται σύμφωνα με τις φυσικές δραστηριότητες του ατόμου — σελ. 192: «Το σωματικό βάρος του διαβητικού και η φυσική του δραστηριότητα είναι αυτά που καθορίζουν κυρίως τις ανάγκες»· η γλυκόζη στο αίμα είναι υψηλή (σελ. 191).
1. ευνοούν την καταπολέμηση της κυτταρίτιδας — σελ. 216: «Ωμές τροφές και διαιτητικές ίνες βοηθούν στην υποχώρηση της κυτταρίτιδας και της ακμής».
1. είναι στενά συνδεδεμένο με τις διαιτητικές συνήθειες του ανθρώπου — σελ. 188: «Λανθασμένες διαιτητικές συνήθειες… ευνοώντας την ανάπτυξη του έλκους»· οφείλεται σε υπέρμετρη (όχι μικρή) παραγωγή γαστρικών υγρών (σελ. 187) και ευνοείται από άγχος και κούραση (σελ. 188).
1. χρειάζεται μια δίαιτα φτωχή σε λιπαρά οξέα — σελ. 184: στόχος «η μείωση της ποσότητας και η σωστή επιλογή του λίπους»· Πίνακας 6.2: «Δίαιτα φτωχή σε λίπος».
1. μεγάλες ποσότητες βιταμινών — σελ. 197: «Υπάρχει αυξημένη ανάγκη σε βιταμίνες».
1. αντιμετωπίζεται με αδυνάτισμα και άσκηση — σελ. 196: «Σε περίπτωση αυξημένου βάρους η μείωση των προσλαμβανόμενων θερμίδων… βοηθάει», «Η σωματική άσκηση».

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1. εμφανίζεται σε άτομα που καταναλώνουν τροφές πλούσιες σε ζάχαρη, 2. ευθύνεται για τη δημιουργία πλάκας στην αρτηριοσκλήρωση, 3. προκαλείται από τρόφιμα, όπως το γάλα και τα αυγά, 4. βοηθούν στην αντιμετώπιση του καρκίνου των πνευμόνων, 5. η δίαιτα υπολογίζεται σύμφωνα με τις φυσικές δραστηριότητες του ατόμου, 6. ευνοούν την καταπολέμηση της κυτταρίτιδας, 7. είναι στενά συνδεδεμένο με τις διαιτητικές συνήθειες του ανθρώπου, 8. χρειάζεται μια δίαιτα φτωχή σε λιπαρά οξέα, 9. μεγάλες ποσότητες βιταμινών, 10. αντιμετωπίζεται με αδυνάτισμα και άσκηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Β4: το βιβλίο δεν αναφέρει ειδικά τον καρκίνο των πνευμόνων· η επιλογή προκύπτει από τη γενική σύσταση του Πίνακα 6.3 και από το ότι οι άλλες τρεις είναι σαφώς λάθος.
Β6: η επιλογή «βοηθούν στην αντιμετώπιση της κολίτιδας» είναι μόνο μερικώς σωστή (στη μορφή με δυσκοιλιότητα αυξάνονται, στη διάρροια μειώνονται — σελ. 188)· χωρίς επιφύλαξη το βιβλίο δηλώνει τον ρόλο τους στην κυτταρίτιδα (σελ. 216).

Φύλλο Αξιολόγησης — Γ. Συμπλήρωση κενών

Ερώτηση: Γ. Συμπληρώστε τα παρακάτω κενά. 1. Η καλή στοματική υγιεινή βοηθάει στην καταπολέμηση της ………. 2. Η αλλεργία που οφείλεται στις τροφές λέγεται ……… αλλεργία. 3. Ο ……… ……… είναι μια ανωμαλία του μεταβολισμού. 4. Τα ……… φαγητά βοηθούν στην αύξηση της πίεσης του αίματος. 5. Οι βιταμίνες ……… και ……… είναι αντιοξειδωτικές. 6. Τα ……… βοηθούν στην απομάκρυνση της πέτρας στα νεφρά. 7. Τα ……… ……… και τα ……… ……… έχουν ενοχοποιηθεί για καρκινογένεση. 8. Το ……… βοηθάει στην αντιμετώπιση του πεπτικού έλκους. 9. Το ………, το ……… και ο ……… είναι απαραίτητα για την καταπολέμηση της τερηδόνας. 10. Μείωση του κορεσμένου λίπους χρειάζεται σε μια δίαιτα αντιμετώπισής της ……… .

Απάντηση:

1. τερηδόνας — σελ. 207: «Η καλή και σωστή στοματική υγιεινή είναι το καλύτερο όπλο ενάντια στην τερηδόνα».
1. τροφική — σελ. 209: «Τροφική αλλεργία: Η ανεπιθύμητη αντίδραση (ευαισθησία) του οργανισμού σε κάποιο τρόφιμο».
1. σακχαρώδης διαβήτης — σελ. 191: «Ο διαβήτης είναι μια ανωμαλία στο μεταβολισμό του οργανισμού».
1. αλμυρά — σελ. 184: το νάτριο (αλάτι) περιορίζεται στους υπερτασικούς· σελ. 216: καρδιοαγγειακές παθήσεις και «τροφές μεγάλης περιεκτικότητας σε αλάτι».
1. C και Ε — σελ. 197: «Γι’ αυτό το λόγο οι βιταμίνες αυτές ονομάζονται και αντιοξειδωτικές».
1. υγρά — σελ. 200: η «Κατανάλωση μικρής ποσότητας υγρών… συμβάλλ[ει] και στη δημιουργία πέτρας στα νεφρά»· σελ. 216: οι νεφροπαθείς πρέπει «να αυξάνουν την κατανάλωση νερού».
1. νιτρώδη άλατα και πρόσθετα τροφίμων — σελ. 213: τα νιτρώδη άλατα «σχετίζονται άμεσα με τη δημιουργία καρκίνου του πεπτικού συστήματος»· τα πρόσθετα «Κάποια από αυτά έχουν κατηγορηθεί ότι είναι καρκινογόνα».
1. γάλα — σελ. 189 (Σχήμα 6.1): στα ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΙ πρώτο «Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα».
1. φθόριο, ασβέστιο, φώσφορος — σελ. 206: «το φθόριο (F), το ασβέστιο (Ca) και ο φώσφορος (Ρ), μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της τερηδόνας και βοηθούν στην καταπολέμησή της».
1. αρτηριοσκλήρωσης — σελ. 182-183: η πλάκα της αρτηριοσκλήρωσης οφείλεται σε λιπαρές ουσίες· «Τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα λίπη αυξάνουν τη χοληστερόλη».

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1. τερηδόνας, 2. τροφική, 3. σακχαρώδης διαβήτης, 4. αλμυρά, 5. C και Ε, 6. υγρά (νερό), 7. νιτρώδη άλατα και πρόσθετα τροφίμων, 8. γάλα, 9. φθόριο, ασβέστιο, φώσφορος, 10. αρτηριοσκλήρωσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Γ6: το βιβλίο δεν λέει αυτολεξεί ότι τα υγρά «απομακρύνουν» την πέτρα· η συμπλήρωση προκύπτει από το ότι η μικρή ποσότητα υγρών συμβάλλει στη δημιουργία της (σελ. 200).
Γ8: προκύπτει από το Σχήμα 6.1 (σελ. 189), όπου το γάλα είναι στα επιτρεπόμενα· το βιβλίο δεν γράφει ρητά ότι «βοηθάει».
Γ10: γραμματικά η άσκηση ζητά γενική θηλυκού («της …»)· ταιριάζει «αρτηριοσκλήρωσης» (ή γενικότερα «υπέρτασης»/«καρδιακής ανεπάρκειας» ως καρδιοαγγειακή πάθηση).

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο