Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 8 (σελ. 181-185) – ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 8

Πλήρεις λύσεις των 12 ερωτήσεων του κεφαλαίου 8 — η χρησιμότητα και η δομή των κουφωμάτων, το πλάτος και η στερέωση της κάσας, οι σύνδεσμοι κασών, πορτών, παραθύρων και εξωφύλλων, το τι καθορίζει το μέγεθος της πατούρας, τα τρία είδη πορτών με τα πλεονεκτήματά τους, οι τέσσερις τύποι εξωφύλλων και οι εφαρμογές τους. Η ερώτηση 6 (αναλογία κουφωμάτων και επίπλων) και η 12 (μετατροπή αποθήκης σε χώρο εκδηλώσεων) είναι κρίσης και λύνονται με ενδεικτική απάντηση και ρητά κριτήρια αξιολόγησης.

Η χρησιμότητα των κουφωμάτων

Ερώτηση: Ποια η χρησιμότητα των κουφωμάτων;

Απάντηση:

• Ο ορισμός (§8.1, σελ. 164): «Κουφώματα ονομάζουμε τις κατασκευές που τοποθετούνται στα ανοίγματα των εξωτερικών και εσωτερικών τοίχων των κτιρίων.»
• Ο προορισμός τους, αυτούσια: «Προορισμός τους είναι

  
    ● να ρυθμίσουν την ΠΡΟΣΒΑΣΗ στους χώρους
    ● να παρέχουν ΑΣΦΑΛΕΙΑ
    ● να παρέχουν ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑ
    ● να ρυθμίζουν τον ΦΩΤΙΣΜΟ
    ● να ρυθμίζουν την ΟΡΑΤΟΤΗΤΑ
    ● να ρυθμίζουν τον ΑΕΡΙΣΜΟ
    ● να ρυθμίζουν τη ΘΕΡΜΙΚΗ ΚΑΙ ΗΧΗΤΙΚΗ ΜΟΝΩΣΗ των κτιρίων
  ```»

• Πώς εξειδικεύονται οι λειτουργίες αυτές στα επιμέρους στοιχεία: (α) Η θερμομόνωση αναπτύσσεται στην §8.7 (σελ. 179-180): οι απώλειες οφείλονται στη διαπερατότητα των αρμών (έως και 50% των συνολικών απωλειών), στα τζάμια και στα πλαίσια. Αντιμετωπίζονται με πατούρα (διπλή, τριπλή ή τύπου Ζ), λάστιχο και διπλά τζάμια. (β) Η ηχομόνωση — τα διπλά τζάμια «συμβάλλουν και σε καλύτερη ηχομόνωση από εξωτερικούς θορύβους», ενώ το λάστιχο «αποτρέπει το απότομο κλείσιμο του κουφώματος και τη δημιουργία θορύβου». (γ) Η ασφάλεια και η ορατότητα — τα εξώφυλλα, «εκτός από ασφάλεια και προστασία της υπόλοιπης (εσωτερικής) κατασκευής, παίζουν επίσης και θερμοηχομονωτικό ρόλο»· οι γρίλιες (Γλωσσάρι) «περιορίζουν τον φωτισμό και εμποδίζουν την ορατότητα από το εξωτερικό προς το εσωτερικό, ενώ επιτρέπουν την κυκλοφορία του αέρα» — δηλαδή ρυθμίζουν ταυτόχρονα φωτισμό, ορατότητα και αερισμό.
• Το πλεονέκτημα του ξύλου: «Λόγω της μικρής θερμικής αγωγιμότητας του ξύλου, τα ξύλινα κουφώματα έχουν σαφώς μικρότερες απώλειες θερμότητας από τους άλλους τύπους, αλλά χρειάζονται πιο τακτική συντήρηση όταν είναι τοποθετημένα σε εξωτερικούς τοίχους» (σελ. 164).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κουφώματα είναι οι κατασκευές που τοποθετούνται στα ανοίγματα των εξωτερικών και εσωτερικών τοίχων των κτιρίων. Προορισμός τους είναι να ρυθμίσουν την πρόσβαση στους χώρους, να παρέχουν ασφάλεια και καθαριότητα, και να ρυθμίζουν τον φωτισμό, την ορατότητα, τον αερισμό και τη θερμική και ηχητική μόνωση των κτιρίων. Διακρίνονται σε πόρτες και παράθυρα και αποτελούνται από την ακίνητη κάσα, που στερεώνεται στο άνοιγμα του τοίχου, και το κινητό μέρος, που μπορεί να είναι περιστρεφόμενο, συρόμενο ή πτυσσόμενο. Τα ξύλινα κουφώματα, χάρη στη μικρή θερμική αγωγιμότητα του ξύλου, έχουν σαφώς μικρότερες απώλειες θερμότητας από τους άλλους τύπους, χρειάζονται όμως πιο τακτική συντήρηση όταν βρίσκονται σε εξωτερικούς τοίχους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Το πλάτος της κάσας και η στερέωσή της στον τοίχο

Ερώτηση: Ποιο το πιθανό πλάτος μιας κάσας πόρτας; Πώς στερεώνεται η κάσα στον τοίχο;

Απάντηση:

• Α. ΤΟ ΠΛΑΤΟΣ (§8.2, σελ. 165): «Το πάχος του ξύλου που χρησιμοποιείται είναι 4 – 4,5 cm, ενώ το πλάτος κυμαίνεται από 12 cm και άνω.» Οι τρεις τυποποιημένες περιπτώσεις, ανάλογα με το πάχος του τοίχου:

     ΔΡΟΜΙΚΗ      «Όταν η κάσα καλύπτει όλο το πάχος ΛΕΠΤΟΥ τοίχου
                  (δρομικού), λέγεται δρομική με ΠΛΑΤΟΣ 12 cm»
     ΜΠΑΤΙΚΗ      «Όταν καλύπτει ΠΑΧΥΤΕΡΟ τοίχο (μπατικό), λέγεται μπατική
                  με ΠΛΑΤΟΣ 25 cm»
     ΥΠΕΡΜΠΑΤΙΚΗ  «όταν έχουμε ΑΚΟΜΗ ΠΑΧΥΤΕΡΟ τοίχο και η κάσα τον καλύπτει
                  σε όλο το πάχος» — «συνήθως σε κατασκευή ΑΠΟ ΠΕΤΡΑ»

• Β. ΠΟΤΕ ΤΟΠΟΘΕΤΕΙΤΑΙ (σελ. 165): «Οι κάσες τοποθετούνται στους τοίχους μετά τα έργα τοιχοποιίας και ΠΡΙΝ τα επιχρίσματα (σοβατίσματα).» Ο σοβάς καλύπτει τον τοίχο μέχρι το πλάτος της κάσας και ο αρμός που δημιουργείται «καλύπτεται με ξύλινα αρμοκάλυπτρα ή περβάζια διαφόρων σχεδίων».

• Γ. ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΣΤΕΡΕΩΣΗΣ (σελ. 166, αυτούσια):

   ① ΞΥΛΙΝΟΙ ΤΑΚΟΙ — «πάνω σε ξύλινους τάκους που είναι ΑΠΟ ΠΡΙΝ
     ΧΤΙΣΜΕΝΟΙ στον τοίχο»
  
   ② ΤΖΙΝΕΤΙΑ — «με ΣΙΔΕΡΕΝΙΑ ΣΤΗΡΙΓΜΑΤΑ (τζινέτια) που συνδέουν κάσα
     με τοίχο» (Εικ. 8.2., 8.7.)
  
   ③ ΑΦΡΟΣ ΠΟΛΥΟΥΡΕΘΑΝΗΣ — «που ΨΕΚΑΖΕΤΑΙ μεταξύ κάσας και τοίχου»
  
   ④ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ των παραπάνω τρόπων

  ⚠️ Η προϋπόθεση για κάθε τρόπο: «και αφού σε κάθε περίπτωση η κάσα έχει εκ των προτέρων ΑΛΦΑΔΙΑΣΤΕΙ και ΣΤΗΡΙΧΤΕΙ ΠΡΟΧΕΙΡΑ στην κατακόρυφη θέση της».

• Δ. ΤΑ ΔΥΟ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ: (1) Προσωρινά ξύλα: «Μπορούμε προσωρινά να τοποθετήσουμε ξύλα διαγώνια στο πάνω μέρος και οριζόντια στο κάτω, ώστε η κάσα να μην «ξεγωνιάσει» στη μεταφορά και την τοποθέτηση» (Εικ. 8.2.). (2) Οι ποταμοί: «Θα πρέπει να προσέξουμε να κατασκευάσουμε δυο ποταμούς στο πίσω μέρος της κάσας, που εφάπτεται με τον τοίχο»:

    · «για να ΔΙΕΙΣΔΥΣΕΙ ΜΕΣΑ Ο ΑΦΡΟΣ της πολυουρεθάνης και να έχουμε
      ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΦΥΣΗ της κάσας στον τοίχο»
    · «Εξ ίσου σημαντικό όμως είναι ότι με τους ποταμούς ΕΞΟΥΔΕΤΕΡΩΝΕΤΑΙ
      σε μεγάλο βαθμό μια πιθανή ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗ (ΠΕΤΣΙΚΑΡΙΣΜΑ) της κάσας,
      η οποία μπορεί να δημιουργηθεί ΛΟΓΩ ΥΓΡΑΣΙΑΣ»

  (3) Η ψευτόκασα (Εικ. 8.3.): «αρκετά διαδεδομένη… πριν το σοβάτισμα», ξύλινη ή μεταλλική, «χρησιμεύει σαν οδηγός για το σοβάτισμα». Είτε αφαιρείται για να μπει η κανονική κάσα, είτε η κάσα στερεώνεται πάνω της και την καλύπτει.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το πάχος του ξύλου της κάσας είναι 4 έως 4,5 cm και το πλάτος κυμαίνεται από 12 cm και άνω, ανάλογα με το πάχος του τοίχου: δρομική με πλάτος 12 cm σε λεπτό τοίχο, μπατική με πλάτος 25 cm σε παχύτερο, και υπερμπατική σε ακόμη παχύτερο τοίχο, συνήθως πέτρινο. Η κάσα τοποθετείται μετά τα έργα τοιχοποιίας και πριν τα επιχρίσματα, και στερεώνεται πάνω σε ξύλινους τάκους χτισμένους από πριν στον τοίχο, με σιδερένια στηρίγματα που λέγονται τζινέτια, με αφρό πολυουρεθάνης που ψεκάζεται ανάμεσα σε κάσα και τοίχο, ή με συνδυασμό αυτών — πάντα αφού πρώτα έχει αλφαδιαστεί και στηριχτεί πρόχειρα στην κατακόρυφη θέση της. Βοηθητικά τοποθετούνται προσωρινά ξύλα διαγώνια πάνω και οριζόντια κάτω για να μην ξεγωνιάσει, και κατασκευάζονται δύο ποταμοί στο πίσω μέρος της, ώστε να διεισδύσει ο αφρός για καλύτερη πρόσφυση και να εξουδετερωθεί πιθανό πετσικάρισμα από την υγρασία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι σύνδεσμοι των κασών

Ερώτηση: Ποιοι σύνδεσμοι χρησιμοποιούνται στις κάσες;

Απάντηση:

• Η απάντηση, αυτούσια (§8.2, σελ. 165): «Οι σύνδεσμοι που χρησιμοποιούνται στις κάσες είναι γωνιακοί ξεμορσαριστοί (μονοί ή διπλοί ανάλογα με το πλάτος του ξύλου, Εικ. 8.1.) και γωνιακοί με καβίλιες σαν τους συνδέσμους του Κεφ. 4.1.»

• Η λεπτομέρεια της Εικ. 8.1. — «Γωνιακός ξεμορσαριστός σύνδεσμος κάσας κουφωμάτων»: «Το σχεδιασμένο με κόκκινο κομμάτι φεύγει και δημιουργείται ένα μικρό φάλτσο» (45°).

     Η γωνία πανωκασιού – μπογιού:
  
          πανωκάσι
       ┌──────────────┐
       │ ▓▓▓          │ ← το αρσενικό μόρσο
       ├──┬───────────┘
       │  │  45°  ← το μικρό φάλτσο στην ακμή της πατούρας
       │  │
       │μπόι

  Γιατί το φάλτσο: η πατούρα τρέχει περιμετρικά και στα τρία στοιχεία της κάσας· στη γωνία, οι δύο πατούρες συναντιούνται και η ένωσή τους καθαρίζει με φάλτσο 45°.

• Μονό ή διπλό μόρσο — το κριτήριο: «ανάλογα με το πλάτος του ξύλου». Επειδή το πλάτος της κάσας είναι από 12 cm και άνω (και φτάνει τα 25 cm στη μπατική), ένα μόνο μόρσο σε τόσο πλατύ στοιχείο θα ήταν δυσανάλογα μεγάλο — γι' αυτό μοιράζεται σε δύο. Το ίδιο κριτήριο επαναλαμβάνεται και στο παράθυρο (§8.5, σελ. 175): διπλό στο πανωκάσι, μονό στο κατωκάσι που είναι πιο στενό.

• Ο σύνδεσμος του κουφώματος τεκμηριώνεται και από τα Φύλλα Έργου: το Φύλλο Έργου 25 (σελ. 182) έχει θέμα «Κατασκευή δρομικής κάσας πόρτας» και το βήμα 4 λέει «Κατασκευή γωνιακού ξεμορσαριστού συνδέσμου κάσας», με την προειδοποίηση:

  ⚠️ «ΠΡΟΣΟΧΗ! Τα μπόγια γίνονται ΠΑΝΤΑ ΘΗΛΥΚΑ και το πανωκάσι ΑΡΣΕΝΙΚΟ.» Δηλαδή η μορσοτρύπα ανοίγεται στα κατακόρυφα στοιχεία και το μόρσο κόβεται στο οριζόντιο — ώστε το βάρος του πανωκασιού να εδράζεται μέσα στα μπόγια.

• Το γενικό πλαίσιο (§8, σελ. 164): «Οι βασικοί σύνδεσμοι που γνωρίσαμε στα Κεφάλαια 3 και 4 βρίσκουν εφαρμογές και στις κατασκευές των κουφωμάτων» — ο γωνιακός ξεμορσαριστός είναι ο §4.1.2 και ο γωνιακός με καβίλιες ο §4.1.4.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στις κάσες χρησιμοποιούνται γωνιακοί ξεμορσαριστοί σύνδεσμοι, μονοί ή διπλοί ανάλογα με το πλάτος του ξύλου, και γωνιακοί σύνδεσμοι με καβίλιες, όπως αυτοί του κεφαλαίου 4.1. Επειδή το πλάτος της κάσας είναι από 12 cm και άνω, σε πλατιά στοιχεία το μόρσο μοιράζεται σε δύο. Στη γωνία, όπου συναντιούνται οι περιμετρικές πατούρες, αφαιρείται ένα κομμάτι και δημιουργείται ένα μικρό φάλτσο 45 μοιρών. Κατά τον κανόνα του βιβλίου, τα μπόγια γίνονται πάντα θηλυκά και το πανωκάσι αρσενικό, ώστε το βάρος του πανωκασιού να εδράζεται μέσα στα κατακόρυφα στοιχεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τι επηρεάζει το μέγεθος της πατούρας της κάσας

Ερώτηση: Τι επηρεάζει το μέγεθος της πατούρας σε μια κάσα;

Απάντηση:

• Ο βασικός κανόνας (§8.2, σελ. 166): «Η κάσα έχει πατούρα (Εικ. 8.1.) πλάτους όσο και το πάχος της πόρτας που θα χρησιμοποιηθεί, 10 – 45 mm (βάθος και πλάτος αντίστοιχα) ή 10 - 35 mm.» Δηλαδή ο πρώτος παράγοντας είναι το ΠΑΧΟΣ ΤΗΣ ΠΟΡΤΑΣ — η πατούρα πρέπει να το «χωρέσει».
• Ο δεύτερος παράγοντας — Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ ΜΕΝΤΕΣΕ και το αν η πόρτα έχει καβαλίκι (αυτούσια): «Η διαφορά έγκειται στο αν η πόρτα έχει ΚΑΒΑΛΙΚΙ ή αν είναι όλη ΧΩΝΕΥΤΗ μέσα στην κάσα»:

     ΜΕ ΚΑΒΑΛΙΚΙ + μεντεσέδες τύπου ΠΟΡΤΑΔΕΛΑΣ ...... πατούρα 10 - 35 mm
     ΧΩΝΕΥΤΗ ΠΟΡΤΑ + ΓΑΛΛΙΚΟΙ μεντεσέδες ............ πατούρα 10 - 45 mm

• Γιατί διαφέρουν (§8.3.2, σελ. 171): «Με τους γαλλικούς μεντεσέδες η πόρτα εφαρμόζει ΟΛΗ μέσα στην πατούρα της κάσας, που έχει πλάτος όσο και το πάχος της πόρτας. Όταν χρησιμοποιούμε πορταδέλες, η πατούρα της κάσας είναι ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ, η πόρτα εξέχει λίγο και γίνεται και σε αυτήν μια μικρή πατούρα, το ΚΑΒΑΛΙΚΙ, που εφαρμόζει περιμετρικά σε όλη την κάσα.»

    ΧΩΝΕΥΤΗ (γαλλικοί)            ΜΕ ΚΑΒΑΛΙΚΙ (πορταδέλες)
    ┌───────┐                     ┌───────┐
    │ ΚΑΣΑ  │                     │ ΚΑΣΑ  │
    │   ┌───┴────┐                │  ┌────┴───┐
    │   │ ΠΟΡΤΑ  │                │  │ ΠΟΡΤΑ  │ ← εξέχει, με καβαλίκι
    │   └───┬────┘                │  └────┬───┘   που καλύπτει την κάσα
    └───────┘                     └───────┘
    πατούρα = ΟΛΟ το πάχος        πατούρα ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ
    (10 - 45 mm)                  (10 - 35 mm)

• Τρίτος παράγοντας — ο τύπος της πόρτας: στις καρφωτές πόρτες (§8.3.1, σελ. 169) «Η κάσα δε χρειάζεται πατούρα, όταν είναι πολύ λεπτή στο πάχος (λιγότερο από 25 mm), γιατί πατούρα σχηματίζει το φύλλο της πόρτας με το περβάζι.»
• Τέταρτος παράγοντας — η στεγανότητα (§8.7, σελ. 179-180): η πατούρα δεν είναι μόνο γεωμετρική απαίτηση αλλά και μονωτική. «Αυτός είναι ο βασικός λόγος που δημιουργούμε πατούρα στις πλευρές επαφής της κάσας με το κούφωμα»· και «στις καλές κατασκευές παραθύρων, αντί μονής πατούρας κατασκευάζεται διπλή ή τριπλή πατούρα ή πατούρα τύπου Ζ, γιατί όσο λιγότερο ευθύγραμμη είναι η κίνηση του αέρα μέσω του αρμού, τόσο λιγότερες απώλειες έχουμε». Επίσης, στην πατούρα ανοίγεται γκινισιά για το λάστιχο (Φύλλο Έργου 25, βήμα 3: «Κάνουμε μια μικρή γκινισιά στην πατούρα με τον δίσκο για τοποθέτηση λάστιχου»).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το μέγεθος της πατούρας της κάσας καθορίζεται κυρίως από το πάχος της πόρτας, αφού η πατούρα έχει πλάτος όσο και αυτό. Καθοριστικό είναι επίσης το αν η πόρτα έχει καβαλίκι ή είναι όλη χωνευτή μέσα στην κάσα, πράγμα που εξαρτάται από τον τύπο του μεντεσέ: με καβαλίκι και μεντεσέδες τύπου πορταδέλας η πατούρα είναι 10 έως 35 χιλιοστά, ενώ με χωνευτή πόρτα και γαλλικούς μεντεσέδες 10 έως 45 χιλιοστά — γιατί στους γαλλικούς η πόρτα εφαρμόζει ολόκληρη μέσα στην πατούρα, ενώ με πορταδέλες εξέχει λίγο και σχηματίζει η ίδια μικρή πατούρα, το καβαλίκι. Επιπλέον, στις καρφωτές πόρτες η κάσα δεν χρειάζεται καθόλου πατούρα όταν είναι λεπτότερη από 25 χιλιοστά, γιατί πατούρα σχηματίζει το φύλλο με το περβάζι. Τέλος, για λόγους στεγανότητας στις καλές κατασκευές γίνεται διπλή ή τριπλή πατούρα ή πατούρα τύπου Ζ, ώστε να δυσκολεύεται η κίνηση του αέρα μέσα από τον αρμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τα βασικά είδη πορτών και τα πλεονεκτήματά τους

Ερώτηση: Ποια τα βασικά είδη πορτών; Τι πλεονεκτήματα έχει κάθε ένα απ' αυτά;

Απάντηση:

• Τα τρία είδη κατά κατασκευή (§8.3, σελ. 167): «Καρφωτές · Περαστές · Πρεσσαριστές.»
• ① ΚΑΡΦΩΤΕΣ (§8.3.1, σελ. 168-169) Κατασκευή: κατακόρυφες σανίδες συνδεμένες πλευρικά με σύνδεσμο πλάτους (πατούρα ή γκινισιά-πτερύγιο ή γκινισόπηχη)· εσωτερικά 2-3 οριζόντιες τραβέρσες όπου βιδώνονται ή καρφώνονται, και τουλάχιστον μία διαγώνια «για να μην «κρεμάσει» η πόρτα».

   ✔ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
     · «ο ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΟΣ ΚΑΙ ΑΠΛΟΥΣΤΕΡΟΣ τύπος πόρτας» → εύκολη κατασκευή,
       με λίγα μηχανήματα (κορδέλα, πλάνη, ξεχονδριστήρας, σβούρα,
       φαλτσόδισκος)
     · Δεν απαιτεί μόρσα ούτε ταμπλάδες
     · Η κάσα ΔΕΝ χρειάζεται πατούρα αν είναι λεπτότερη από 25 mm
     · Η κλειδαριά μπαίνει ΒΙΔΩΤΑ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ (χωρίς χώνεμα)
     · Η ΔΙΠΛΗ καρφωτή (δεύτερη στρώση οριζόντιων/διαγώνιων σανίδων)
       δίνει μεγάλη αντοχή — «τις χρησιμοποιούσαν παλαιότερα ως ΕΞΩΠΟΡΤΕΣ»
   ✘ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑ
     · «ΦΥΡΑΙΝΟΥΝ ΠΟΛΥ» (§8.3.2) — μεγάλες ρικνώσεις/διογκώσεις στο πλάτος
     · «Σήμερα χρησιμοποιείται ΕΛΑΧΙΣΤΑ σε εξοχικές κατοικίες, αποθήκες,
       στάβλους»

• ② ΠΕΡΑΣΤΕΣ (§8.3.2, σελ. 169-172) Κατασκευή: πλαίσιο (τελάρο) + ταμπλάδες· σύνδεση μπογιών–τραβερσών με σφηνωτά μόρσα και τρύπες (γωνιακοί περαστοί σύνδεσμοι).

   ✔ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
     · ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΝΤΟΧΗ — η Ανακεφαλαίωση (σελ. 181) τις χαρακτηρίζει
       «πιο περίπλοκες τεχνικά ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ»
     · ΔΙΑΣΤΑΣΙΑΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ: «Επειδή οι τραβέρσες που τοποθετούνται με
       την αξονική τους διάσταση σε οριζόντια θέση έχουν ΠΡΑΚΤΙΚΑ
       ΑΜΕΛΗΤΕΑ ΡΙΚΝΩΣΗ, η κατασκευή ΔΕΝ ΕΜΦΑΝΙΖΕΙ ιδιαίτερες ρικνώσεις
       και διογκώσεις στο πλάτος, ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΚΑΡΦΩΤΕΣ που
       φυραίνουν πολύ»
     · ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΥΕΛΙΞΙΑ — ένας, δύο ή περισσότεροι ταμπλάδες· δυνατότητα
       ΚΑΔΡΕΤΟΥ σε πολυτελείς κατασκευές· δυνατότητα ΤΖΑΜΙΟΥ αντί ταμπλά
   ✘ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑ
     · Πιο περίπλοκη τεχνικά· απαιτεί ξυλεία πάχους τουλάχιστον 50 mm και
       περισσότερα μηχανήματα (ξεμορσαρίστρα, μορσοτρύπανο κ.ά.)

• ③ ΠΡΕΣΣΑΡΙΣΤΕΣ (§8.3.3, σελ. 172-173) Κατασκευή: λεπτό πλαίσιο 25-35 mm με φύλλο κόντρα-πλακέ/μοριοσανίδας/MDF και από τις δύο πλευρές, εσωτερικά πήχεις ή κυψέλη, και πρεσσάρισμα.

   ✔ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
     · ΜΙΚΡΟ ΒΑΡΟΣ → ελαφριά κατασκευή, εύχρηστη
     · ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ — πλαίσιο ΧΩΡΙΣ ΜΟΡΣΑ, σύνδεση με καρφωτικό μηχάνημα
     · ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΜΟΝΩΣΗΣ — «μπορούμε να γεμίσουμε τα κενά ανάμεσα στα
       πηχάκια με ΜΟΝΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ (π.χ. υαλοβάμβακα ή φελιζόλ)»
     · ΕΥΕΛΙΞΙΑ ΟΨΗΣ — επένδυση με διακοσμητικά ξυλόφυλλα ή συνθετικά
       φύλλα, ή DOORSKINS «που ΑΝΑΠΑΡΙΣΤΟΥΝ ΤΗΝ ΟΨΗ ΤΩΝ ΠΕΡΑΣΤΩΝ ΠΟΡΤΩΝ
       με τους ταμπλάδες»
   ✘ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ
     · «χρησιμοποιούνται ΚΥΡΙΩΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ»
     · ⚠️ Απαιτούν ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ: «να συγκολλούνται και από τις δυο πλευρές
       ΟΙ ΙΔΙΕΣ ΑΚΡΙΒΩΣ ΣΤΡΩΣΕΙΣ σε είδος και πάχος υλικών, ώστε να μην
       υπάρχει κίνδυνος να ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΘΕΙ (ΠΕΤΣΙΚΑΡΕΙ) η πόρτα»

• Η γενική διάκριση κατά θέση (σελ. 167): εξώθυρες και εσωτερικές — «οι εσωτερικές είναι σαφώς πιο ελαφριάς κατασκευής, πράγμα που τις κάνει πιο εύχρηστες και οικονομικές».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα τρία βασικά είδη είναι οι καρφωτές, οι περαστές και οι πρεσσαριστές. Οι καρφωτές είναι ο παλαιότερος και απλούστερος τύπος: κατακόρυφες σανίδες συνδεμένες με σύνδεσμο πλάτους και καρφωμένες σε δύο ή τρεις οριζόντιες τραβέρσες με μία τουλάχιστον διαγώνια ώστε να μην κρεμάσει η πόρτα· πλεονεκτούν στην απλότητα και το χαμηλό κόστος, δεν χρειάζονται μόρσα ούτε πατούρα στην κάσα αν αυτή είναι λεπτότερη από 25 mm, και στη διπλή τους μορφή χρησιμοποιήθηκαν ως εξώπορτες — μειονεκτούν όμως γιατί φυραίνουν πολύ. Οι περαστές αποτελούνται από πλαίσιο με σφηνωτά μόρσα και ταμπλάδες· είναι πιο περίπλοκες τεχνικά αλλά μεγαλύτερης αντοχής, και επειδή οι οριζόντιες τραβέρσες έχουν πρακτικά αμελητέα ρίκνωση δεν εμφανίζουν ρικνώσεις και διογκώσεις στο πλάτος, σε αντίθεση με τις καρφωτές· προσφέρουν επίσης αισθητική ευελιξία με έναν ή περισσότερους ταμπλάδες, καδρέτο ή τζάμι. Οι πρεσσαριστές έχουν λεπτό πλαίσιο 25 έως 35 mm με φύλλα και από τις δύο πλευρές και εσωτερική πλήρωση με πήχεις ή κυψέλη· πλεονεκτούν στο μικρό βάρος, την οικονομία, τη δυνατότητα μόνωσης και την ευελιξία όψης, αλλά χρησιμοποιούνται κυρίως εσωτερικά και απαιτούν απόλυτα συμμετρικές στρώσεις για να μην πετσικάρουν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αναλογία ανάμεσα σε πόρτες και κατασκευές επίπλου

Ερώτηση: Υπάρχει κάποια αναλογία σε είδη πορτών (κουφωμάτων) και αντίστοιχων κατασκευών σε έπιπλο; Να αναφέρετε παραδείγματα.

Απάντηση:

• ⚠️ Ερώτηση σύνθεσης — το βιβλίο δεν δίνει έτοιμο πίνακα αντιστοιχίας, αλλά θέτει ρητά τη βάση (§8, σελ. 164): «Οι βασικοί σύνδεσμοι που γνωρίσαμε στα Κεφάλαια 3 και 4 βρίσκουν εφαρμογές ΚΑΙ στις κατασκευές των κουφωμάτων.» Η απάντηση είναι ενδεικτική ως προς την επιλογή παραδειγμάτων.
• ΝΑΙ — η αναλογία είναι άμεση και τριπλή:

   ΠΟΡΤΑ ΚΟΥΦΩΜΑΤΟΣ          ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΕ ΕΠΙΠΛΟ
   ────────────────────────  ──────────────────────────────────────────
   ΠΕΡΑΣΤΗ ΤΑΜΠΛΑΔΩΤΗ   ↔    ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΠΛΑΙΣΙΩΝ (κεφ. 4.7)
                              — πόρτα ντουλαπιού, πλάτη επίπλου,
                                κεφαλάρι κρεβατιού (§7.3)
   ΚΑΡΦΩΤΗ             ↔    ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΠΛΑΤΟΥΣ (κεφ. 3.2)
                              — καπάκι τραπεζιού, ράφι, πλάτη από σανίδες
   ΠΡΕΣΣΑΡΙΣΤΗ         ↔    ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΑΠΟ ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΞΥΛΟΥ
                              — καπάκι από MDF, πλάτες, πυθμένες συρταριών

• Παράδειγμα 1 — ΠΕΡΑΣΤΗ ΠΟΡΤΑ ↔ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕ ΤΑΜΠΛΑ. Είναι η ίδια ακριβώς κατασκευή:

   ΣΤΟ ΚΟΥΦΩΜΑ (§8.3.2)            ΣΤΟ ΕΠΙΠΛΟ (§4.7)
   ────────────────────────────    ──────────────────────────────
   μπόγια + τραβέρσες              στοιχεία πλαισίου
   γωνιακοί ΠΕΡΑΣΤΟΙ σύνδεσμοι     γωνιακός σύνδεσμος πλαισίου
     με σφηνωτά μόρσα
   ταμπλάς σε γκινισιά,            ταμπλάς σε γκινισιά,
     ΧΩΡΙΣ ΚΟΛΛΑ                     ΧΩΡΙΣ ΚΟΛΛΑ
   ταμπλαδορόκανο για λέπτυνση     ίδια λέπτυνση των άκρων

  Η ταυτότητα του κανόνα: και στα δύο, «στη σύνδεση αυτή δεν μπαίνει ποτέ κόλλα, για να μπορεί ο ταμπλάς να κινείται σχεδόν ελεύθερα λόγω μεταβολής των διαστάσεών του» (σελ. 170) — ο ίδιος κανόνας που δίνεται στη σελ. 4 ως μία από τις τρεις εξαιρέσεις όπου απαγορεύεται η κόλλα. Στο κεφαλάρι κρεβατιού (§7.3, Εικ. 7.2.) χρησιμοποιούνται γωνιακοί περαστοί σύνδεσμοι και ταμπλάς με γκινισόπηχες — ακριβώς η κατασκευή μιας περαστής πόρτας.

• Παράδειγμα 2 — ΚΑΡΦΩΤΗ ΠΟΡΤΑ ↔ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΠΛΑΤΟΥΣ. Η όψη της καρφωτής πόρτας «αποτελείται από κατακόρυφες σανίδες πλευρικά συνδεμένες μεταξύ τους (με κάποιον από τους κλασσικούς συνδέσμους πλάτους: με πατούρα ή με γκινισιά-πτερύγιο ή γκινισόπηχη)» — δηλαδή αυτολεξεί οι σύνδεσμοι της §3.2, που στο έπιπλο χρησιμοποιούνται για καπάκια, ράφια και πλάτες. Το ίδιο ισχύει και για τα καρφωτά εξώφυλλα: «κατασκευάζονται με σύνδεση κατά πλάτος με πατούρα, όπως ακριβώς οι καρφωτές πόρτες» (σελ. 179).
• Παράδειγμα 3 — ΤΑ ΕΞΩΦΥΛΛΑ ↔ ΟΙ ΠΟΡΤΕΣ ΝΤΟΥΛΑΠΙΟΥ. Τα ταμπλαδωτά εξώφυλλα είναι «ίδια σχεδόν με τα γερμανικά, αλλά έχουν ταμπλάδες αντί για γρίλιες» — δηλαδή η ίδια λογική πλαισίου-πλήρωσης που εφαρμόζεται στις πόρτες επίπλων. Παράδειγμα 4 — ΤΟ ΚΑΔΡΕΤΟ ↔ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΕΠΙΠΛΟΥ. Το καδρέτο «έχει μια γκινισιά για να υποδεχθεί τον ταμπλά και δυο γκινισιές για να ταιριάξει με το εξωτερικό πλαίσιο» — η ίδια τεχνική με τα διακοσμητικά τελάρα σε πολυτελή έπιπλα. Παράδειγμα 5 — ΤΑ ΚΑΪΤΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΘΥΡΟΥ ↔ ΤΑ ΚΑΪΤΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΕΚΛΑΣ. Στο τζαμιλίκι «αν έχουμε διασταυρούμενα καΐτια, χρησιμοποιούμε τον σύνδεσμο των καϊτιών (Εικ. 4.51., 4.53.)» — ο ίδιος σύνδεσμος διασταυρούμενων ξύλων του κεφ. 4.5, που στο έπιπλο συνδέει τα δεσίματα των ποδιών της καρέκλας (§7.5).
• Κριτήριο αξιολόγησης: σωστή είναι η απάντηση που (α) απαντά καταφατικά, (β) δίνει τουλάχιστον δύο ζεύγη αντιστοιχίας, και (γ) ονομάζει τον κοινό σύνδεσμο ή κανόνα που τα συνδέει — όχι απλή ομοιότητα σχήματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι, η αναλογία είναι άμεση, αφού οι βασικοί σύνδεσμοι των κεφαλαίων 3 και 4 βρίσκουν εφαρμογές και στα κουφώματα. Η περαστή ταμπλαδωτή πόρτα είναι η ίδια ακριβώς κατασκευή με το πλαίσιο και τον ταμπλά του επίπλου: μπόγια και τραβέρσες με γωνιακούς περαστούς συνδέσμους, ταμπλάς σε γκινισιά χωρίς ποτέ κόλλα ώστε να κινείται ελεύθερα — ο ίδιος κανόνας που ισχύει στην πόρτα ντουλαπιού και στο κεφαλάρι κρεβατιού, όπου το βιβλίο χρησιμοποιεί ρητά γωνιακούς περαστούς συνδέσμους και ταμπλά με γκινισόπηχες. Η καρφωτή πόρτα αντιστοιχεί στους συνδέσμους πλάτους: η όψη της αποτελείται από κατακόρυφες σανίδες συνδεμένες με πατούρα, γκινισιά-πτερύγιο ή γκινισόπηχη, δηλαδή ακριβώς τους συνδέσμους που στο έπιπλο δίνουν καπάκια, ράφια και πλάτες· το ίδιο ισχύει και για τα καρφωτά εξώφυλλα. Η πρεσσαριστή πόρτα αντιστοιχεί στις επιφάνειες από παράγωγα ξύλου, όπως τα καπάκια από MDF. Τέλος, στο τζαμιλίκι τα διασταυρούμενα καΐτια συνδέονται με τον σύνδεσμο των καϊτιών του κεφαλαίου 4.5 — τον ίδιο που συνδέει τα δεσίματα των ποδιών μιας καρέκλας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ερώτηση σύνθεσης — η επιλογή παραδειγμάτων είναι ενδεικτική· ζητούμενο είναι να ονομαστεί ο κοινός σύνδεσμος ή κανόνας σε κάθε ζεύγος.

Η στερέωση των πορτών στην κάσα

Ερώτηση: Πώς στερεώνονται οι πόρτες στην κάσα;

Απάντηση:

• Η απάντηση (§8.3.2, σελ. 171): «Η τοποθέτηση της πόρτας στην κάσα γίνεται με μεντεσέδες γαλλικούς ή με πορταδέλες» (Εικ. 8.7.).

• Η διαφορά των δύο τύπων, αυτούσια:

   ΓΑΛΛΙΚΟΙ ΜΕΝΤΕΣΕΔΕΣ (Εικ. 8.7.Β)
     · «είναι ΟΛΟΙ ΙΔΙΟΙ (διαφέρει ΜΟΝΟ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ανάλογα με το φορτίο
       που θα σηκώσουν)»
     · «η πόρτα εφαρμόζει ΟΛΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΠΑΤΟΥΡΑ της κάσας, που έχει
       πλάτος ΟΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΧΟΣ ΤΗΣ ΠΟΡΤΑΣ» → πατούρα 10 - 45 mm
  
   ΠΟΡΤΑΔΕΛΕΣ (Εικ. 8.7.Α)
     · «διακρίνονται σε ΔΕΞΙΕΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΕΣ, ΑΝΑΛΟΓΑ ΠΩΣ ΑΝΟΙΓΕΙ Η ΠΟΡΤΑ»
     · «η πατούρα της κάσας είναι ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ, η πόρτα ΕΞΕΧΕΙ ΛΙΓΟ και
       γίνεται και σε αυτήν μια μικρή πατούρα, ΤΟ ΚΑΒΑΛΙΚΙ, που εφαρμόζει
       ΠΕΡΙΜΕΤΡΙΚΑ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΚΑΣΑ» → πατούρα 10 - 35 mm

  ⚠️ Πρακτική συνέπεια: οι γαλλικοί είναι αμφίδρομοι (ένα είδος για όλες τις πόρτες), ενώ οι πορταδέλες απαιτούν να αποφασιστεί εκ των προτέρων η φορά ανοίγματος. Το Φύλλο Έργου 25 (σελ. 182) το λέει ρητά στο βήμα 1: «Αποφασίζουμε επίσης αν η πόρτα θα στερεωθεί με γαλλικούς μεντεσέδες ή πορταδέλες, ώστε να καθοριστεί ανάλογα το πλάτος της πατούρας.»

• Τρίτος τύπος — ΤΑ ΜΑΣΚΟΥΛΑ, για τις καρφωτές πόρτες (§8.3.1, σελ. 169): «Η στήριξη της πόρτας γίνεται με ειδικούς ΕΜΦΑΝΕΙΣ μεντεσέδες, τα ΜΑΣΚΟΥΛΑ (Εικ. 8.5.) και με γαλλικούς μεντεσέδες.» Κατά το Γλωσσάρι: «Μάσκουλα: Μεταλλικοί μεντεσέδες που τοποθετούνται εξωτερικά σε εξώφυλλα ή εσωτερικά σε (καρφωτές) πόρτες, με βίδες ή καρφωτοί… επιτρέπουν στα φύλλα να ανοίξουν σε γωνία 180°.»

• Η φορά ανοίγματος (§8.3, σελ. 168): «Οι πόρτες τοποθετούνται έτσι ώστε να ανοίγουν προς το εσωτερικό του χώρου που εξυπηρετούν. Η πόρτα τοποθετείται τότε στο μέσα μέρος της κάσας, δηλαδή «πρόσωπο» με την εσωτερική πλευρά του τοίχου.»

  ⚠️ Εξαίρεση ασφαλείας: «Σε πολυσύχναστους χώρους (π.χ. σχολεία, καταστήματα) για λόγους ασφαλείας οι πόρτες πρέπει να ανοίγουν από μέσα προς τα έξω.»

• Η στερέωση στις δίφυλλες (§8.4, σελ. 174): «έχουμε δυο (συνήθως ίδιου πλάτους) φύλλα, που το καθένα στηρίζεται σε ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΜΠΟΙ της ίδιας κάσας». Στο φύλλο που ανοίγει σπανιότερα μπαίνουν σύρτες στο πάνω και κάτω άκρο του εσωτερικού μπογιού, που «μανταλώνουν στο πανωκάσι και το κατωκάσι ή στο δάπεδο (όταν δεν υπάρχει κατωκάσι)», ώστε «να μπορεί το φύλλο να μένει σταθερό και να κλειδώνει πάνω σε αυτό το άλλο φύλλο».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι πόρτες στερεώνονται στην κάσα με μεντεσέδες γαλλικούς ή με πορταδέλες. Οι γαλλικοί είναι όλοι ίδιοι και διαφέρουν μόνο στο μέγεθος ανάλογα με το φορτίο που θα σηκώσουν· με αυτούς η πόρτα εφαρμόζει ολόκληρη μέσα στην πατούρα της κάσας, που έχει πλάτος όσο και το πάχος της. Οι πορταδέλες διακρίνονται σε δεξιές και αριστερές ανάλογα με το πώς ανοίγει η πόρτα· με αυτές η πατούρα της κάσας είναι μικρότερη, η πόρτα εξέχει λίγο και σχηματίζει η ίδια μια μικρή πατούρα, το καβαλίκι, που εφαρμόζει περιμετρικά σε όλη την κάσα. Στις καρφωτές πόρτες χρησιμοποιούνται επίσης ειδικοί εμφανείς μεντεσέδες, τα μάσκουλα, που επιτρέπουν άνοιγμα 180 μοιρών. Η πόρτα τοποθετείται ώστε να ανοίγει προς το εσωτερικό του χώρου που εξυπηρετεί, με εξαίρεση τους πολυσύχναστους χώρους όπως σχολεία και καταστήματα, όπου για λόγους ασφαλείας πρέπει να ανοίγει από μέσα προς τα έξω.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι σύνδεσμοι των περαστών πορτών

Ερώτηση: Ποιοι σύνδεσμοι χρησιμοποιούνται στις περαστές πόρτες;

Απάντηση:

• Η απάντηση (§8.3.2, σελ. 169): «Στο πλαίσιο η σύνδεση στα κατακόρυφα στοιχεία (μπόγια) με τα οριζόντια (τραβέρσες) γίνεται με σφηνωτά μόρσα και τρύπες (ΓΩΝΙΑΚΟΙ ΠΕΡΑΣΤΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ).» Η Ανακεφαλαίωση (σελ. 181) το επιβεβαιώνει: «χρησιμοποιείται ο γωνιακός περαστός σύνδεσμος (με ή χωρίς σφήνες) για την κατασκευή του πλαισίου».

• ΟΙ ΣΦΗΝΕΣ (Εικ. 8.8., σελ. 171-172): «Στους περαστούς συνδέσμους που χρησιμοποιούμε για την κατασκευή του πλαισίου της πόρτας, συνήθως βάζουμε και δυο σφήνες, για να εφαρμόσει καλύτερα ο σύνδεσμος.» Ο τύπος της Εικ. 8.8. είναι ο γωνιακός περαστός σύνδεσμος με κολάκι και σφήνες, «που χρησιμοποιείται πολύ στις περαστές πόρτες».

     ΠΕΡΑΣΤΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΜΕ ΣΦΗΝΕΣ — το μόρσο διαπερνά το μπόι:
  
       ┌──────────────────┬────┐
       │   τραβέρσα       │▓╲╱▓│ ← το μόρσο ΕΞΕΧΕΙ και σφηνώνεται
       │                  │▓╱╲▓│   με ΔΥΟ σφήνες που το ανοίγουν
       └──────────────────┴────┘   μέσα στη μορσοτρύπα
                            μπόι

  ⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ! (σελ. 172): «Οι σφήνες πρέπει να έχουν μήκος ΛΙΓΟ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ από το μήκος του μόρσου, γιατί διαφορετικά υπάρχει περίπτωση, καθώς τις χτυπάμε για να τις τοποθετήσουμε, να ΣΧΙΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΤΡΑΒΕΡΣΑ!»

• ΤΟ ΔΙΠΛΟ ΜΟΡΣΟ ΤΗΣ ΚΑΤΩ ΤΡΑΒΕΡΣΑΣ (σελ. 170): «Η κάτω τραβέρσα είναι πάντως πλατύτερη, περίπου ΔΙΠΛΑΣΙΑ από τις υπόλοιπες και για τη σύνδεσή της δημιουργείται ΔΙΠΛΟ ΜΟΡΣΟ.» Και μια αισθητική λεπτομέρεια για την πάνω: «η πάνω τραβέρσα μπορεί να γίνει λίγο πλατύτερη (1 – 1,5 cm), ώστε όταν κλείνει η πόρτα και καλύπτεται ένα μικρό μέρος της από την πατούρα της κάσας, να δείχνει ίδια σε πλάτος με τις υπόλοιπες.»

• Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΤΑΜΠΛΑ — δεν είναι σύνδεσμος με κόλλα: οι ταμπλάδες «στα άκρα λεπταίνουν (με ειδικό εργαλείο, το ταμπλαδορόκανο) και τοποθετούνται σε ανάλογου βάθους και πλάτους γκινισιές στην εσωτερική πλευρά του πλαισίου».

  ⚠️ «Στη σύνδεση αυτή δεν μπαίνει ΠΟΤΕ κόλλα, για να μπορεί ο ταμπλάς να κινείται σχεδόν ελεύθερα μέσα στην γκινισιά… Αν είναι κολλημένος, μπορεί όταν φυράνει να «ανοίξει» (σχιστεί). Ομοίως, δεν πρέπει να φθάνει σε όλο το βάθος της γκινισιάς, γιατί μπορεί λόγω διόγκωσης να σπάσει το πλαίσιο.» Σε πολυτελείς κατασκευές παρεμβάλλεται καδρέτο (μία γκινισιά για τον ταμπλά, δύο για το εξωτερικό πλαίσιο). Αν αντί ταμπλά μπει τζάμι, «αντί γκινισιάς κατασκευάζουμε εσωτερικά πατούρα» και τα τζάμια στερεώνονται με πηχάκια ίδιας διατομής με το πλαίσιο.

• Διαστάσεις και μηχανήματα: μπόγια και τραβέρσες πλάτους 10 – 15 cm· πάχος πλαισίου 35 – 45 mm (συνήθως 44), άρα ξυλεία πάχους τουλάχιστον 50 mm. Μηχανήματα: πριονοκορδέλα, πλάνη, ξεχονδριστήρας, ξεμορσαρίστρα, σβούρα, μορσοτρύπανο, φαλτσόδισκος ή ράντιαλ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στις περαστές πόρτες η σύνδεση των κατακόρυφων στοιχείων, των μπογιών, με τα οριζόντια, τις τραβέρσες, γίνεται με σφηνωτά μόρσα και τρύπες, δηλαδή με γωνιακούς περαστούς συνδέσμους. Συνήθως προστίθενται δύο σφήνες για να εφαρμόσει καλύτερα ο σύνδεσμος — ο τύπος που χρησιμοποιείται πολύ είναι ο γωνιακός περαστός με κολάκι και σφήνες — και οι σφήνες πρέπει να έχουν μήκος λίγο μικρότερο από το μόρσο, αλλιώς καθώς τις χτυπάμε υπάρχει κίνδυνος να σχιστεί η τραβέρσα. Η κάτω τραβέρσα, που είναι περίπου διπλάσια σε πλάτος από τις υπόλοιπες, συνδέεται με διπλό μόρσο. Ο ταμπλάς δεν συνδέεται με σύνδεσμο αλλά λεπταίνει στα άκρα με το ταμπλαδορόκανο και μπαίνει σε γκινισιά του πλαισίου, χωρίς ποτέ κόλλα και χωρίς να φτάνει σε όλο το βάθος της γκινισιάς, ώστε να κινείται ελεύθερα με τις μεταβολές των διαστάσεών του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι σύνδεσμοι των παραθύρων

Ερώτηση: Ποιοι σύνδεσμοι χρησιμοποιούνται στα παράθυρα;

Απάντηση:

• Η αφετηρία (§8.5, σελ. 174): «Τα παράθυρα είναι κατασκευές (πλαίσια) ανάλογες με τις περαστές πόρτες, μόνο που αντί ταμπλά τοποθετείται τζάμι με πατούρα.» Το παράθυρο έχει δύο ξεχωριστά μέρη με διαφορετικούς συνδέσμους: την ΚΑΣΑ και το ΤΖΑΜΙΛΙΚΙ (το κινητό φύλλο).

• ① Η ΚΑΣΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΘΥΡΟΥ (σελ. 175) — σχήματος ορθογωνίου (εξαίρεση η καμάρα, όπου το πανωκάσι είναι τόξο, συνήθως ημικύκλιο):

   «Οι σύνδεσμοι που χρησιμοποιούμε για την κάσα είναι οι
    ΓΩΝΙΑΚΟΙ ΞΕΜΟΡΣΑΡΙΣΤΟΙ»
  
     ΠΑΝΩΚΑΣΙ ... ΔΙΠΛΟ ξεμορσαριστό
     ΚΑΤΩΚΑΣΙ ... ΜΟΝΟ ξεμορσαριστό
  
   ΓΙΑΤΙ: «γιατί το κατωκάσι είναι συνήθως ΠΙΟ ΣΤΕΝΟ ΚΑΤΑ 35 - 36 mm»

  ⚠️ Και μια κρίσιμη θέση: «Ο σύνδεσμος γίνεται ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ του κουφώματος, γιατί το κατωκάσι είναι πιο στενό για να εφαρμόσει το ΕΞΩΦΥΛΛΟ. Αν πάλι έχει το ίδιο πλάτος, έχει μειωμένη διατομή από το τράβηγμα εργαλείων που δεν μας επιτρέπουν να κάνουμε δυο μόρσα.» (Εικ. 8.10.)

• ② ΤΟ ΤΖΑΜΙΛΙΚΙ (σελ. 175): «Για την κατασκευή του παραθύρου (τζαμιλίκι) χρησιμοποιούμε τον γωνιακό ξεμορσαριστό σύνδεσμο (ΔΙΠΛΟ ή ΤΡΙΠΛΟ) είτε γωνιακό περαστό με κολάκι και σφήνες.» Και γενικότερα (σελ. 174): «Η σύνδεση των οριζόντιων με τα κατακόρυφα στοιχεία (μπόι - τραβέρσα) τις περισσότερες φορές γίνεται με ξεμορσαριστό γωνιακό σύνδεσμο (μονό ή διπλό).»

• ③ ΤΑ ΚΑΪΤΙΑ — «Στο εσωτερικό του φύλλου, αν έχουμε διασταυρούμενα καΐτια, χρησιμοποιούμε τον σύνδεσμο των καϊτιών (Εικ. 4.51., 4.53.)» — δηλαδή τον σύνδεσμο διασταυρούμενων ξύλων του κεφ. 4.5.

  ⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ!: «Μοντάρουμε ΠΡΩΤΑ τα καΐτια και μετά συναρμολογούμε το τζαμιλίκι.»

• Ο ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ — πρώτα οι σύνδεσμοι, μετά τα εργαλεία:

  ⚠️ «Κατασκευάζουμε τους συνδέσμους (χωρίς να μοντάρουμε το πλαίσιο) και μετά δίνουμε τις μορφές στην εσωτερική πλευρά των στοιχείων («τραβάμε τα εργαλεία»), για να μπορέσουν να πατήσουν στους οδηγούς των μηχανημάτων σωστά, έτσι ώστε να αποφύγουμε τυχόν ατυχήματα και να βγουν σωστά οι σύνδεσμοι.» Ο ίδιος κανόνας επαναλαμβάνεται και για τα εξώφυλλα (§8.6).

• Οι τυποποιημένες διατομές (σελ. 175):

   ΚΑΣΑ ΠΑΡΑΘΥΡΟΥ            Τελικές (cm)   Ακατέργαστες (cm)
     Κατωκάσι                  8,0 x 8,0        9,0 x 9,0
     Κατωκάσι (μέχρι έξω)     12,5 x 8,5       13,0 x 9,0
     Μπόγια                   12,0 x 12,0      15,0 x 15,0
     Πανωκάσι                 12,5 x 8,5       13,0 x 9,0
  
   ΤΖΑΜΙΛΙΚΙ                 Τελικές (cm)   Ακατέργαστες (cm)
     Κατωκάσι                  7,0 x 7,0        8,0 x 8,0
     Πανωκάσι                  4,5 x 7,5        5,0 x 13,0
     Μπόγια                    4,5 x 7,5        5,0 x 13,0
     Καΐτια               4,5 x 3,5 - 4,5       5,0 x 5,0

  Μεντεσέδες: «γαλλικοί, πορταδέλες ή επίπεδοι (πλάκα)».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα παράθυρα χρησιμοποιούνται γωνιακοί ξεμορσαριστοί σύνδεσμοι, τόσο στην κάσα όσο και στο τζαμιλίκι. Στην κάσα μπαίνει διπλό ξεμορσαριστό στο πανωκάσι και μονό στο κατωκάσι, γιατί το κατωκάσι είναι συνήθως πιο στενό κατά 35 με 36 χιλιοστά· ο σύνδεσμος γίνεται από τη μέση και προς την εσωτερική πλευρά του κουφώματος, επειδή το κατωκάσι στενεύει για να εφαρμόσει το εξώφυλλο. Για το τζαμιλίκι χρησιμοποιείται γωνιακός ξεμορσαριστός διπλός ή τριπλός, ή γωνιακός περαστός με κολάκι και σφήνες, ενώ η σύνδεση μπογιού με τραβέρσα γίνεται τις περισσότερες φορές με ξεμορσαριστό γωνιακό, μονό ή διπλό. Αν στο εσωτερικό του φύλλου υπάρχουν διασταυρούμενα καΐτια, χρησιμοποιείται ο σύνδεσμος των καϊτιών, και τα καΐτια μοντάρονται πρώτα. Κρίσιμος κανόνας: κατασκευάζουμε πρώτα τους συνδέσμους, χωρίς να μοντάρουμε το πλαίσιο, και μετά τραβάμε τα εργαλεία στην εσωτερική πλευρά, ώστε τα στοιχεία να πατούν σωστά στους οδηγούς των μηχανημάτων και να αποφευχθούν ατυχήματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι σύνδεσμοι των εξωφύλλων

Ερώτηση: Ποιοι σύνδεσμοι χρησιμοποιούνται στα εξώφυλλα;

Απάντηση:

• Η απάντηση (§8.6, σελ. 177): «Για την κατασκευή εξωφύλλου (πατζουριού) χρησιμοποιούμε τον γωνιακό ξεμορσαριστό σύνδεσμο με κολάκι και σφήνες.»

• ΤΟ ΕΠΙΠΛΕΟΝ «ΚΛΕΙΔΩΜΑ» — η πολύγωνη σφήνα (Εικ. 8.12.): «Μετά το μοντάρισμα του πλαισίου του εξωφύλλου και κάθετα στην επιφάνειά του μπορούμε να τρυπήσουμε τους συνδέσμους και να τοποθετήσουμε σφήνα ΠΟΛΥΓΩΝΗ, που κόβεται αμέσως μετά το γώνιασμα του παραθύρου, για να «ΚΛΕΙΔΩΣΟΥΜΕ» τους συνδέσμους.»

     Ο σύνδεσμος του εξωφύλλου έχει ΔΥΟ επίπεδα ασφάλισης:
  
     ① οι ΣΦΗΝΕΣ μέσα στο μόρσο (όπως στις περαστές πόρτες)
     ② η ΠΟΛΥΓΩΝΗ ΣΦΗΝΑ κάθετα στην επιφάνεια, μετά το μοντάρισμα
        — λειτουργεί όπως η καβίλια που «καρφώνει» το μόρσο
  
        ┌────────────┬──────┐
        │  τραβέρσα  │ ▓▓▓▓ │
        │            │  ●   │ ← η πολύγωνη σφήνα, κάθετα
        │            │ ▓▓▓▓ │
        └────────────┴──────┘

  ⚠️ Γιατί χρειάζεται το διπλό κλείδωμα: το εξώφυλλο είναι εξωτερικό στοιχείο, εκτεθειμένο σε βροχή, ήλιο και μεγάλες μεταβολές υγρασίας. Ισχύει ο κανόνας της §7.1 (σελ. 154): σε εκτεθειμένες κατασκευές «προτιμώνται σύνδεσμοι που μπορούν να «κλειδώσουν»… ή σύνδεσμοι με μόρσο που τους ασφαλίζουμε με μία ή δυο καβίλιες».

• ⚠️ Ο ίδιος διαδικαστικός κανόνας με τα παράθυρα: «Κατασκευάζουμε τους συνδέσμους και ΜΕΤΑ τραβάμε τα εργαλεία, όπως και στα παράθυρα.»

• Η ΕΞΑΙΡΕΣΗ — ΤΑ ΚΑΡΦΩΤΑ ΕΞΩΦΥΛΛΑ (σελ. 179): «Τέλος, τα καρφωτά εξώφυλλα ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΠΛΑΙΣΙΟ, όπως τα προηγούμενα, αλλά κατασκευάζονται με ΣΥΝΔΕΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΟΣ ΜΕ ΠΑΤΟΥΡΑ, όπως ακριβώς οι καρφωτές πόρτες.» Δηλαδή εκεί δεν υπάρχει γωνιακός σύνδεσμος καθόλου — μόνο σύνδεσμος πλάτους του κεφ. 3.2.

• Οι διατομές του εξωφύλλου (σελ. 179):

                  Τελικές (cm)      Ακατέργαστες (cm)
     Κατωκάσι      3,5 x 12,0           4,0 x 15,0
     Μπόγια         3,5 x 6,0            4,0 x 7,5
     Τραβέρσα       3,5 x 9,0           4,0 x 10,0
     Πανωκάσι      3,5 x 12,0           4,0 x 13,0

  Τα τρυπήματα στα μπόγια (γαλλικά και γερμανικά) γίνονται σε οριζόντιο δράπανο. Μεντεσέδες: στα γαλλικά — γαλλικοί και επίπεδοι (πλάκα)· στα γερμανικά — μεντεσέδες με βραχίονες (μάσκουλα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για την κατασκευή εξωφύλλου χρησιμοποιείται ο γωνιακός ξεμορσαριστός σύνδεσμος με κολάκι και σφήνες. Επιπλέον, μετά το μοντάρισμα του πλαισίου και κάθετα στην επιφάνειά του μπορούμε να τρυπήσουμε τους συνδέσμους και να τοποθετήσουμε πολύγωνη σφήνα, που κόβεται αμέσως μετά το γώνιασμα, ώστε να «κλειδώσουν» οι σύνδεσμοι — ένα δεύτερο επίπεδο ασφάλισης που χρειάζεται επειδή το εξώφυλλο είναι εξωτερικό στοιχείο, εκτεθειμένο σε μεγάλες μεταβολές υγρασίας. Ισχύει και εδώ ο κανόνας ότι κατασκευάζουμε πρώτα τους συνδέσμους και μετά τραβάμε τα εργαλεία, όπως στα παράθυρα. Εξαίρεση αποτελούν τα καρφωτά εξώφυλλα, που δεν έχουν καθόλου πλαίσιο αλλά κατασκευάζονται με σύνδεση κατά πλάτος με πατούρα, όπως ακριβώς οι καρφωτές πόρτες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι τύποι εξωφύλλων και οι εφαρμογές τους

Ερώτηση: Ποιους τύπους εξωφύλλων γνωρίζετε; Που βρίσκει εφαρμογές ο κάθε τύπος;

Απάντηση:

• Οι τέσσερις τύποι (§8.6, σελ. 177): «Υπάρχουν τέσσερις βασικοί τύποι εξωφύλλων: γαλλικά, γερμανικά, ταμπλαδωτά και καρφωτά.»

• ① ΓΑΛΛΙΚΑ (Εικ. 8.12., 8.13.)

   ΠΛΗΡΩΣΗ   «λεπτά ΚΕΚΛΙΜΕΝΑ ξύλινα φυλλαράκια (ΓΡΙΛΙΕΣ)»
             · όλες ίδια κλίση · ΠΑΧΟΣ 8 mm · ΠΛΑΤΟΣ 3,5 cm
   ΦΥΛΛΑ     «συνήθως 2 + 2 φύλλα»
   ΑΝΟΙΓΜΑ   «όταν είναι ανοιχτά ΔΙΠΛΩΝΟΥΝ ΣΤΟ ΠΑΧΟΣ ΤΟΥ ΤΟΙΧΟΥ»
   ΜΕΝΤΕΣΕΔΕΣ γαλλικοί και επίπεδοι (πλάκα)
  
   ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ: «Χρησιμοποιήθηκαν πολύ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΤΑΝ ΤΑ ΚΤΙΡΙΑ
   ΕΙΧΑΝ ΠΑΧΥΤΕΡΟΥΣ ΤΟΙΧΟΥΣ, οπότε δίπλωναν στο πάχος του τοιχώματος
   ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΞΕΧΟΥΝ.» → παλαιά κτίρια, παραδοσιακές κατασκευές με
   βαθύ λαμπά

• ② ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ (Εικ. 8.14., 8.15.)

   ΠΛΗΡΩΣΗ   «ΦΑΡΔΙΕΣ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΕΣ γρίλιες»
             · ΠΑΧΟΣ 12 - 13 mm · ΠΛΑΤΟΣ 5,8 - 6,3 cm
             · «ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΚΕΝΟ ανάμεσά τους, σε σχέση με τα γαλλικά»
             · «ΕΞΕΧΟΥΝ από το πάχος του πλαισίου»
   ΦΥΛΛΑ     ΔΙΦΥΛΛΑ
   ΑΝΟΙΓΜΑ   «όταν ανοίγουν ΔΙΠΛΩΝΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΤΟΙΧΟΥ»
   ΜΕΝΤΕΣΕΔΕΣ «έχουν βραχίονες (ΜΑΣΚΟΥΛΑ)»
  
   ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ: «ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΣΤΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ»
   → σύγχρονα κτίρια με λεπτότερους τοίχους, όπου δεν υπάρχει βάθος
     λαμπά για να διπλώσει το εξώφυλλο προς τα μέσα

  Η λογική της διαφοράς γαλλικών–γερμανικών: είναι συνάρτηση του πάχους του τοίχου. Παχύς τοίχος → τα φύλλα χωρούν μέσα στον λαμπά → γαλλικά με 2+2 λεπτά φύλλα. Λεπτός τοίχος → τα φύλλα πρέπει να διπλώσουν έξω → γερμανικά, δίφυλλα και πιο στιβαρά.

• ③ ΤΑΜΠΛΑΔΩΤΑ: «είναι ίδια σχεδόν με τα γερμανικά, αλλά έχουν ΤΑΜΠΛΑΔΕΣ αντί για γρίλιες.»

   ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ: «Χρησιμοποιούνται περισσότερο σε ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΜΕ
   ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΥΦΟΣ.»
   ⚠️ «Μπορεί να υπάρχει και ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ στην κατασκευή των δυο
      προηγούμενων κατηγοριών (ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΣ ΤΑΜΠΛΑΣ ΚΑΙ ΛΙΓΟΤΕΡΕΣ ΓΡΙΛΙΕΣ
      στο ίδιο πλαίσιο).»

  Η λειτουργική διαφορά: ο συμπαγής ταμπλάς δεν επιτρέπει αερισμό, σε αντίθεση με τις γρίλιες που — κατά το Γλωσσάρι — «περιορίζουν τον φωτισμό και εμποδίζουν την ορατότητα… ενώ επιτρέπουν την κυκλοφορία του αέρα». Άρα ταμπλαδωτά = μέγιστη σκίαση και μόνωση, γρίλιες = σκίαση με αερισμό.

• ④ ΚΑΡΦΩΤΑ: «δεν έχουν πλαίσιο, όπως τα προηγούμενα, αλλά κατασκευάζονται με σύνδεση κατά πλάτος με πατούρα, όπως ακριβώς οι καρφωτές πόρτες.»

   ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ: κατ' αναλογία με τις καρφωτές πόρτες (§8.3.1) — ο
   «ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΟΣ ΚΑΙ ΑΠΛΟΥΣΤΕΡΟΣ» τύπος, σε ΕΞΟΧΙΚΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ, ΑΠΟΘΗΚΕΣ
   και βοηθητικά κτίσματα, όπου προέχει η απλότητα και το χαμηλό κόστος

• Ο κοινός ρόλος όλων (§8.7, σελ. 180): «Τα εξώφυλλα, εκτός από ασφάλεια και προστασία της υπόλοιπης (εσωτερικής) κατασκευής, παίζουν επίσης και θερμοηχομονωτικό ρόλο.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υπάρχουν τέσσερις βασικοί τύποι. Τα γαλλικά έχουν λεπτά κεκλιμένα ξύλινα φυλλαράκια, τις γρίλιες, πάχους 8 mm και πλάτους 3,5 cm, γίνονται συνήθως 2+2 φύλλα και όταν ανοίγουν διπλώνουν στο πάχος του τοίχου· χρησιμοποιήθηκαν πολύ στο παρελθόν, όταν τα κτίρια είχαν παχύτερους τοίχους ώστε να διπλώνουν χωρίς να εξέχουν. Τα γερμανικά έχουν φαρδιές και μακριές γρίλιες, πάχους 12-13 mm και πλάτους 5,8-6,3 cm, με μεγαλύτερο κενό μεταξύ τους, που εξέχουν από το πλαίσιο· γίνονται δίφυλλα, διπλώνουν στο εξωτερικό μέρος του τοίχου, στηρίζονται σε μάσκουλα και χρησιμοποιούνται πολύ στις σύγχρονες κατασκευές. Τα ταμπλαδωτά είναι ίδια σχεδόν με τα γερμανικά αλλά έχουν ταμπλάδες αντί για γρίλιες και χρησιμοποιούνται περισσότερο σε κατοικίες με παραδοσιακό ύφος, ενώ είναι δυνατός και συνδυασμός με μικρότερο ταμπλά και λιγότερες γρίλιες στο ίδιο πλαίσιο. Τέλος, τα καρφωτά δεν έχουν πλαίσιο αλλά κατασκευάζονται με σύνδεση κατά πλάτος με πατούρα, όπως οι καρφωτές πόρτες, και ταιριάζουν σε απλές κατασκευές όπως εξοχικά και αποθήκες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Μετατροπή αποθήκης σε χώρο εκδηλώσεων — πρόταση κουφωμάτων

Ερώτηση: Μια παλιά αποθήκη, διαστάσεων 8 x 16 m, στο ανοιχτό προαύλιο ενός εργοστασίου πρόκειται να μετατραπεί σε χώρο εκδηλώσεων. Τα μοναδικά ανοίγματα είναι στην πλευρά εισόδου, όπου υπάρχει ένα άνοιγμα πλάτους 2,5 m και δυο μεγάλα παράθυρα. Χρειάζεται επίσης ο χώρος να διαιρείται στα δυο για καθημερινές συσκέψεις, ενώ όταν υπάρχει μεγάλη εκδήλωση να γίνεται ενιαίος. Ρωτάνε τη γνώμη μας για τα κουφώματα και τα χωρίσματα που πρέπει να κατασκευαστούν. Τι θα είχατε να προτείνετε; Να αιτιολογήσετε την άποψή σας.

Απάντηση:

• ⚠️ Ερώτηση κρίσης / μελέτη περίπτωσης — η απάντηση είναι ενδεικτική. Κάθε πρόταση είναι αποδεκτή εφόσον τεκμηριώνεται με τα δεδομένα του κεφαλαίου 8. Τα δεδομένα του προβλήματος:

     ΧΩΡΟΣ    8 x 16 m = 128 m², παλιά αποθήκη, σε ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΡΟΑΥΛΙΟ
              εργοστασίου (άρα ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ έκθεση)
     ΑΝΟΙΓΜΑΤΑ μόνο στην πλευρά εισόδου:
                · ένα άνοιγμα πλάτους 2,5 m
                · δυο μεγάλα παράθυρα
     ΑΠΑΙΤΗΣΗ  ο χώρος να ΔΙΑΙΡΕΙΤΑΙ ΣΤΑ ΔΥΟ για καθημερινές συσκέψεις,
               και να ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ σε μεγάλες εκδηλώσεις

• ① Η ΕΙΣΟΔΟΣ (άνοιγμα 2,5 m) — ΔΙΦΥΛΛΗ ΠΕΡΑΣΤΗ ΠΟΡΤΑ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΕΙ ΠΡΟΣ ΤΑ ΕΞΩ

   ΓΙΑΤΙ ΔΙΦΥΛΛΗ: κατά τη §8.3 (σελ. 167), οι μονόφυλλες έχουν πλάτος
     80 – 110 cm· «Οι ΔΙΦΥΛΛΕΣ έχουν μεν το ίδιο ύψος, αλλά ΣΥΝΟΛΙΚΟ
     ΠΛΑΤΟΣ 130 cm ΚΑΙ ΑΝΩ». Άνοιγμα 250 cm → υποχρεωτικά δίφυλλη,
     με δύο φύλλα ~125 cm το καθένα, καθένα σε διαφορετικό μπόι της
     ίδιας κάσας (§8.4).
  
   ⚠️ ΓΙΑΤΙ ΠΡΟΣ ΤΑ ΕΞΩ — ΚΡΙΣΙΜΟ: «Σε ΠΟΛΥΣΥΧΝΑΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ (π.χ.
     σχολεία, καταστήματα) ΓΙΑ ΛΟΓΟΥΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ οι πόρτες πρέπει να
     ανοίγουν ΑΠΟ ΜΕΣΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΕΞΩ» (σελ. 168). Χώρος εκδηλώσεων 128 m²
     είναι ακριβώς πολυσύχναστος χώρος.
  
   ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ: ΜΠΙΝΙ για κάλυψη του αρμού στο μέσο, και ΣΥΡΤΕΣ στο
     φύλλο που ανοίγει πιο σπάνια, που «μανταλώνουν στο πανωκάσι και
     το κατωκάσι ή στο δάπεδο» (§8.4) — ώστε στην καθημερινή χρήση να
     λειτουργεί το ένα φύλλο και στις εκδηλώσεις να ανοίγουν και τα δύο.
  
   ΤΥΠΟΣ: ΠΕΡΑΣΤΗ, γιατί είναι εξώθυρα. Η Ανακεφαλαίωση (σελ. 181) τις
     χαρακτηρίζει «πιο περίπλοκες τεχνικά ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ»,
     και δεν φυραίνουν όπως οι καρφωτές. Οι ΠΡΕΣΣΑΡΙΣΤΕΣ αποκλείονται:
     «χρησιμοποιούνται ΚΥΡΙΩΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ» (§8.3.3).
     Σύνδεσμοι: γωνιακοί περαστοί με κολάκι και σφήνες· κάτω τραβέρσα
     με ΔΙΠΛΟ μόρσο· ταμπλάδες ΧΩΡΙΣ κόλλα.

• ② ΤΑ ΔΥΟ ΜΕΓΑΛΑ ΠΑΡΑΘΥΡΑ — ΤΖΑΜΙΛΙΚΙ ΜΕ ΔΙΠΛΑ ΤΖΑΜΙΑ ΚΑΙ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΕΞΩΦΥΛΛΑ

   ΓΙΑΤΙ ΔΙΠΛΑ ΤΖΑΜΙΑ (§8.7, σελ. 180): ο χώρος είναι ΜΕΓΑΛΟΣ (128 m²)
     και τα ΜΟΝΑΔΙΚΑ ανοίγματα βρίσκονται στη μία πλευρά — άρα τα
     παράθυρα είναι η κύρια πηγή απωλειών. «Στις σύγχρονες κατασκευές
     προβλέπεται ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ υαλοστάσιο με ΦΑΡΔΙΑ ΠΑΤΟΥΡΑ (30 mm
     τουλάχιστον)» και «κενό ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ 6 – 8 mm ανάμεσά τους».
     ⇒ πλαίσιο πάχους 52 mm αντί 44 mm.
     ΕΠΙΠΛΕΟΝ: «τα διπλά τζάμια… συμβάλλουν και σε ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΗΧΟΜΟΝΩΣΗ
     ΑΠΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥΣ ΘΟΡΥΒΟΥΣ» — καθοριστικό, αφού ο χώρος βρίσκεται
     σε ΠΡΟΑΥΛΙΟ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΥ.
  
   ΣΤΕΓΑΝΟΤΗΤΑ: ΔΙΠΛΗ Ή ΤΡΙΠΛΗ ΠΑΤΟΥΡΑ ή ΠΑΤΟΥΡΑ ΤΥΠΟΥ Ζ, γιατί οι αρμοί
     ευθύνονται «μέχρι και 50 % των συνολικών απωλειών»· και ΛΑΣΤΙΧΟ
     σφηνωμένο σε γκινισιά («όπως είναι και το πιο σωστό»), που
     «αποτρέπει το απότομο κλείσιμο και τη δημιουργία θορύβου».
  
   ΓΙΑΤΙ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΕΞΩΦΥΛΛΑ: «ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΣΤΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ
     ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ» και διπλώνουν ΕΞΩ, χωρίς να απαιτούν βαθύ λαμπά —
     κατάλληλα για βιομηχανικό κτίριο. Δίνουν ΣΚΙΑΣΗ για προβολές σε
     εκδηλώσεις, ΑΕΡΙΣΜΟ μέσω των γριλιών, ΑΣΦΑΛΕΙΑ όταν ο χώρος είναι
     κλειστός, και «θερμοηχομονωτικό ρόλο» (§8.7).
     Σύνδεσμος: γωνιακός ξεμορσαριστός με κολάκι και σφήνες, κλειδωμένος
     με πολύγωνη σφήνα — απαραίτητο σε εξωτερικό στοιχείο.

• ③ ΤΟ ΧΩΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ — ΠΟΛΥΦΥΛΛΟ ΠΤΥΣΣΟΜΕΝΟ Η ΣΥΡΟΜΕΝΟ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΟ Εδώ βρίσκεται η καρδιά του προβλήματος, και το βιβλίο δίνει την απάντηση ρητά:

   «Οι ΠΟΛΥΦΥΛΛΕΣ ΠΟΡΤΕΣ χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις που ΚΑΤΑ ΚΑΙΡΟΥΣ
    ΘΕΛΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΙΤΟΝΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ» (§8.3, σελ. 168)
  
   ⇒ Αυτή ακριβώς είναι η ζητούμενη λειτουργία: χωρισμός στα δύο για
     συσκέψεις, ενοποίηση για εκδηλώσεις.

  Ο μηχανισμός: κατά την §8.1 (σελ. 164), το κινητό μέρος «μπορεί να είναι περιστρεφόμενο, ΣΥΡΟΜΕΝΟ ή ΠΤΥΣΣΟΜΕΝΟ» — και για διαχωριστικό 8 m το πτυσσόμενο (φυσαρμόνικα) ή το συρόμενο είναι οι μόνες ρεαλιστικές επιλογές, αφού περιστρεφόμενα φύλλα θα δέσμευαν όλο τον χώρο.

   ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ: ΠΡΕΣΣΑΡΙΣΤΑ — εδώ είναι η ενδεδειγμένη επιλογή:
     · «χρησιμοποιούνται ΚΥΡΙΩΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ» ✔ (είναι εσωτερικό χώρισμα)
     · «έχουν ΜΙΚΡΟ ΒΑΡΟΣ» ✔ — κρίσιμο για φύλλα που σύρονται/διπλώνουν
     · «μπορούμε να ΓΕΜΙΣΟΥΜΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ανάμεσα στα πηχάκια με ΜΟΝΩΤΙΚΟ
       ΥΛΙΚΟ (π.χ. υαλοβάμβακα ή φελιζόλ)» ✔ — ΗΧΟΜΟΝΩΣΗ ανάμεσα στους
       δύο χώρους, ώστε η σύσκεψη να μην ενοχλείται
     ⚠️ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ: «να συγκολλούνται ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΟ ΠΛΕΥΡΕΣ ΟΙ ΙΔΙΕΣ
       ΑΚΡΙΒΩΣ ΣΤΡΩΣΕΙΣ σε είδος και πάχος», αλλιώς ΠΕΤΣΙΚΑΡΟΥΝ —
       απαράβατο σε μεγάλα φύλλα.
     · Εξαρτήματα: «ΡΟΔΕΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΟΙ (για συρόμενα)» (§8.1)
     · Στην επαφή των φύλλων μεταξύ τους: ΠΑΤΟΥΡΑ και ΜΠΙΝΙ, όπως στις
       δίφυλλες — «δημιουργούμε πατούρα… και στην ΕΠΑΦΗ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΤΩΝ
       ΚΟΥΦΩΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ» (§8.7)

• ④ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ (α) Η κάσα: σε παλιά αποθήκη ο τοίχος είναι πιθανότατα παχύς (ίσως πέτρινος), οπότε χρειάζεται μπατική (25 cm) ή υπερμπατική κάσα — η τελευταία «συνήθως σε κατασκευή από πέτρα» (§8.2). Στερέωση με τζινέτια και αφρό πολυουρεθάνης, με δύο ποταμούς στο πίσω μέρος «για να διεισδύσει ο αφρός» και να εξουδετερωθεί πιθανό πετσικάρισμα λόγω υγρασίας» — σημαντικό σε παλιό, υγρό κτίριο. (β) Το είδος ξύλου: για τα εξωτερικά κουφώματα, από τα είδη της §8.1 ενδείκνυνται τα ανθεκτικά — πεύκο, πιτς-πάιν, Όρεγκον, δρυς, καστανιά ή τα τροπικά· για το εσωτερικό διαχωριστικό αρκούν τα ελαφρύτερα (έλατο, λεύκα) με επένδυση MDF. (γ) Συντήρηση: «τα ξύλινα κουφώματα… χρειάζονται πιο τακτική συντήρηση όταν είναι τοποθετημένα σε εξωτερικούς τοίχους**» — να προβλεφθεί στο χρονοδιάγραμμα του εργοστασίου.

• Κριτήριο αξιολόγησης: σωστή είναι η απάντηση που (α) αναγνωρίζει ότι το άνοιγμα 2,5 m απαιτεί δίφυλλη (αφού η μονόφυλλη φτάνει ως 110 cm), (β) επισημαίνει τον κανόνα ασφαλείας για άνοιγμα προς τα έξω σε πολυσύχναστο χώρο, (γ) προτείνει πολύφυλλο πτυσσόμενο ή συρόμενο για το χώρισμα, επικαλούμενη τη ρητή πρόταση του βιβλίου για ενοποίηση γειτονικών χώρων, και (δ) αιτιολογεί κάθε επιλογή με συγκεκριμένο στοιχείο του κεφαλαίου 8 και όχι με γενική λογική.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική πρόταση. Στην είσοδο των 2,5 m χρειάζεται δίφυλλη περαστή πόρτα, αφού η μονόφυλλη φτάνει ως 110 cm ενώ οι δίφυλλες έχουν συνολικό πλάτος 130 cm και άνω, με τα δύο φύλλα σε διαφορετικό μπόι της ίδιας κάσας, μπινί για την κάλυψη του αρμού και σύρτες στο φύλλο που ανοίγει σπανιότερα. Κρίσιμο: ως πολυσύχναστος χώρος, η πόρτα πρέπει για λόγους ασφαλείας να ανοίγει από μέσα προς τα έξω. Επιλέγεται περαστή γιατί είναι εξώθυρα, έχει μεγαλύτερη αντοχή και δεν φυραίνει όπως οι καρφωτές, ενώ οι πρεσσαριστές χρησιμοποιούνται κυρίως εσωτερικά. Στα δύο μεγάλα παράθυρα προτείνονται διπλά τζάμια σε υαλοστάσιο με φαρδιά πατούρα τουλάχιστον 30 mm και κενό 6-8 mm, με διπλή ή τριπλή πατούρα ή πατούρα τύπου Ζ και λάστιχο σφηνωμένο σε γκινισιά — γιατί οι αρμοί ευθύνονται έως και για το 50% των απωλειών και γιατί η ηχομόνωση είναι καθοριστική σε προαύλιο εργοστασίου· εξωτερικά γερμανικά εξώφυλλα, που χρησιμοποιούνται πολύ στις σύγχρονες κατασκευές, διπλώνουν έξω χωρίς να απαιτούν βαθύ λαμπά και δίνουν σκίαση, αερισμό, ασφάλεια και θερμοηχομόνωση. Για τη διαίρεση του χώρου προτείνεται πολύφυλλο πτυσσόμενο ή συρόμενο διαχωριστικό, αφού το ίδιο το βιβλίο αναφέρει ότι οι πολύφυλλες πόρτες χρησιμοποιούνται όταν κατά καιρούς θέλουμε την ενοποίηση γειτονικών χώρων· τα φύλλα κατασκευάζονται πρεσσαριστά, γιατί έχουν μικρό βάρος, προορίζονται για εσωτερική χρήση και επιτρέπουν πλήρωση των κενών με μονωτικό υλικό για ηχομόνωση — με απαράβατη προϋπόθεση να συγκολλούνται οι ίδιες ακριβώς στρώσεις και από τις δύο πλευρές, ώστε να μην πετσικάρουν. Τέλος, λόγω του παλιού και πιθανώς παχιού τοίχου, η κάσα θα είναι μπατική ή υπερμπατική, στερεωμένη με τζινέτια και αφρό πολυουρεθάνης, με δύο ποταμούς στο πίσω μέρος για πρόσφυση και αποτροπή πετσικαρίσματος από την υγρασία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μελέτη περίπτωσης — η απάντηση είναι ενδεικτική· κρίνεται η τεκμηρίωση κάθε επιλογής με συγκεκριμένο στοιχείο του κεφαλαίου 8.