Λύσεις θεωρητικών ασκήσεων κεφ. 5 (1-10 ανάπτυξης, Άσκηση 1) (σελ. 209) – ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις θεωρητικών ασκήσεων κεφ. 5 (1-10 ανάπτυξης, Άσκηση 1)

Πλήρεις λύσεις των 11 ερωτήσεων του κεφαλαίου 5 — ο ρόλος της μουσικής στην αρχαία Ελλάδα, οι ορισμοί μουσικοθεραπείας και δραματοθεραπείας, η πυθαγόρεια, η αριστοτελική και η πλατωνική αντίληψη, τα αρχαιοελληνικά μουσικά όργανα, τα οφέλη σε σωματικό και ψυχικό επίπεδο, η δράση στο νευρικό σύστημα, η σημασία της στα σύγχρονα σπα και η συμπλήρωση των κενών.

Ερώτηση 1 — Η σημασία και ο ρόλος της μουσικής

Ερώτηση: Ποια η σημασία και ο ρόλος της μουσικής στην αρχαία Ελλάδα;

Απάντηση:

• Ο ρόλος της (σελ. 200): στην αρχαία Ελλάδα η μουσική διαδραμάτιζε ένα ρόλο σύνθετο και ουσιαστικό· ήταν παρούσα σε όλες τις πράξεις της καθημερινής ζωής και αποτελούσε αντικείμενο βαθιάς σκέψης στις φιλοσοφικές σχολές.

  Η μαρτυρία του Πλάτωνα (σελ. 200): ο Πλάτων χαρακτηριστικά αναφέρει στο βιβλίο του Πολιτεία πως «η γυμναστική έχει να κάνει με το σώμα, ενώ η μουσική με την ψυχή», και συγκρίνει την ψυχή με τις χορδές μιας άρπας οι οποίες βρίσκονται τεντωμένες μέσα στα πλαίσια του σώματος· «αν αρρωστήσει το σώμα, ασθενούν και οι χορδές της ψυχής».

  Το περιεχόμενο του όρου (σελ. 201): με τον όρο μουσική οι αρχαίοι Έλληνες εννοούσαν το σύνολο των πνευματικών και διανοητικών επιδόσεων στην τέχνη, τις καλές τέχνες και τα γράμματα, καθώς και στη λυρική ποίηση, που αποτελούσε τη μελοποιημένη ποίηση· στη σημερινή εποχή μουσική σημαίνει τέχνη των ήχων, σε αντίθεση με αυτό που εννοούσαν οι αρχαίοι Έλληνες, την αδιάλυτη ενότητα ήχου και λόγου.

  Η θεραπευτική της χρήση (σελ. 200-201): η επίδραση που ασκούσε στις ανθρώπινες ψυχές ήταν πασιφανής, γι' αυτό τη χρησιμοποίησαν ως θεραπευτικό μέσο στα Ασκληπιεία σε συνδυασμό με το θέατρο, την ποίηση και τη φιλοσοφία· η χρήση αυλητικής μουσικής θεωρούνταν θεραπευτική για λιποθυμίες, επιληψία, ισχιαλγία και δαγκώματα φιδιών.

  Η ανακεφαλαίωση (σελ. 207-208): στην αρχαία Ελλάδα ήταν το μέσο της διασκέδασης, των τελετουργιών, της μόρφωσης, της ίασης της ψυχής και του σώματος· η μουσική συνόδευε κάθε είδους εκδήλωση της ιδιωτικής και δημόσιας ζωής των Ελλήνων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην αρχαία Ελλάδα η μουσική διαδραμάτιζε ρόλο σύνθετο και ουσιαστικό: ήταν παρούσα σε όλες τις πράξεις της καθημερινής ζωής και αποτελούσε αντικείμενο βαθιάς σκέψης στις φιλοσοφικές σχολές. Ο Πλάτων αναφέρει στην Πολιτεία πως η γυμναστική έχει να κάνει με το σώμα, ενώ η μουσική με την ψυχή, και συγκρίνει την ψυχή με τις χορδές μιας άρπας τεντωμένες μέσα στα πλαίσια του σώματος. Με τον όρο μουσική οι αρχαίοι Έλληνες εννοούσαν το σύνολο των πνευματικών και διανοητικών επιδόσεων στην τέχνη, τις καλές τέχνες και τα γράμματα, καθώς και στη λυρική ποίηση. Επειδή η επίδρασή της στις ανθρώπινες ψυχές ήταν πασιφανής, τη χρησιμοποίησαν και ως θεραπευτικό μέσο στα Ασκληπιεία, σε συνδυασμό με το θέατρο, την ποίηση και τη φιλοσοφία. Ήταν δηλαδή το μέσο της διασκέδασης, των τελετουργιών, της μόρφωσης και της ίασης της ψυχής και του σώματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Ο ορισμός της μουσικοθεραπείας

Ερώτηση: Τι είναι η μουσικοθεραπεία;

Απάντηση:

• Ο ορισμός (σελ. 202): μουσικοθεραπεία είναι η εφαρμογή της μουσικής ως θεραπευτικού μέσου, μέσα από διάφορες μεθόδους και τεχνικές· σκοπό έχει να βελτιώσει και να διατηρήσει την ψυχική, πνευματική και σωματική υγεία του ανθρώπου.

  Το υλικό της (σελ. 202): η μελωδία και ο ρυθμός κατά τη διάρκεια της θεραπείας ακολουθούν φυσικούς ήχους, όπως του ανέμου, του νερού, των πουλιών, τους βιορυθμούς της αναπνοής κ.ά.

  Ο συνδυασμός της (σελ. 202): η μουσικοθεραπεία στα αρχαία Ασκληπιεία συνδυαζόταν με τη δραματοθεραπεία και τη φιλοσοφία.

  Η δραματοθεραπεία (σελ. 202): δραματοθεραπεία (dramatherapy) είναι η μέθοδος ψυχοθεραπείας που χρησιμοποιεί κυρίως τεχνικές από τον χώρο της τέχνης και του θεάτρου· η ελληνική λέξη «θέατρο» έχει τη ρίζα της στο ρήμα θεώμαι, που σημαίνει βλέπω, παρακολουθώ· κατά τη διάρκεια της δραματοθεραπείας ο θεραπευόμενος έχει τη δυνατότητα να φτιάξει ρόλους και έχει την ευκαιρία να βιώσει μια πραγματικότητα, τη δική του, μέσα από τη μεταφορά και τον συμβολισμό.

  Η σύγχρονη μορφή της (σελ. 206): η σύγχρονη μουσικοθεραπεία αποτελείται από πολλά μοντέλα και μεθόδους, στο πλαίσιο των οποίων η μουσική χρησιμοποιείται ως θεραπευτική διαδικασία προκειμένου να βελτιώσει ή και να διατηρήσει τόσο τη ψυχική όσο και τη σωματική κατάσταση του θεραπευόμενου προσώπου σε μια φυσική ισορροπία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μουσικοθεραπεία είναι η εφαρμογή της μουσικής ως θεραπευτικού μέσου, μέσα από διάφορες μεθόδους και τεχνικές, με σκοπό να βελτιώσει και να διατηρήσει την ψυχική, πνευματική και σωματική υγεία του ανθρώπου. Η μελωδία και ο ρυθμός κατά τη διάρκεια της θεραπείας ακολουθούν φυσικούς ήχους, όπως του ανέμου, του νερού και των πουλιών, καθώς και τους βιορυθμούς της αναπνοής. Στα αρχαία Ασκληπιεία η μουσικοθεραπεία συνδυαζόταν με τη δραματοθεραπεία και τη φιλοσοφία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Η σημασία της μουσικοθεραπείας στην αρχαιότητα

Ερώτηση: Ποια η σημασία της μουσικοθεραπείας στην αρχαία Ελλάδα;

Απάντηση:

• Η θεραπευτική της χρήση στα Ασκληπιεία (σελ. 200-201): η επίδραση που ασκούσε στις ανθρώπινες ψυχές ήταν πασιφανής, γι' αυτό τη χρησιμοποίησαν ως θεραπευτικό μέσο στα Ασκληπιεία σε συνδυασμό με το θέατρο, την ποίηση και τη φιλοσοφία.

  Η επιστημονική της βάση (σελ. 201): στα Ασκληπιεία η θεραπεία των «ψυχικών και σωματικών νοσημάτων» βασιζόταν στην «κλινική παρατήρηση» και σε «ορθολογικούς συλλογισμούς», άσχετα με τις μαγείες και τις διάφορες δοξασίες.

  Τι θεράπευε (σελ. 201): μέσα από την παρατήρηση διέκριναν ότι τα διάφορα είδη μουσικής γιάτρευαν δυνατές συγκινήσεις και πάθη, καταστάσεις μελαγχολίας και κάθε είδος «ψυχοδιανοητικής» και «νευροψυχικής» ανωμαλίας· η χρήση αυλητικής μουσικής θεωρούνταν θεραπευτική για λιποθυμίες, επιληψία, ισχιαλγία και δαγκώματα φιδιών.

  Η καθημερινή της εφαρμογή (σελ. 204): οι Πυθαγόρειοι εφάρμοζαν καθημερινά μια μορφή μουσικής ψυχοθεραπείας, με άσματα και έργα για λύρα· η μουσική πριν την κατάκλιση πίστευαν πως βοηθούσε στην απαλλαγή από τις ταραχές όλης της ημέρας και είχαν ελαφρύ ύπνο· ειδικά πρωινά άσματα βοηθούσαν το άτομο να εξέλθει από τη νωχέλεια του ύπνου.

  Η ιστορική της αναγνώριση (σελ. 204): κρίνοντας από τις μαρτυρίες των βιογράφων… θα μπορούσε κανείς να προβεί στον ισχυρισμό ότι ο Πυθαγόρας υπήρξε ο προάγγελος της σύγχρονης μουσικοθεραπείας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η μουσικοθεραπεία είχε τεράστια σημασία στην αρχαία Ελλάδα. Επειδή η επίδρασή της στις ανθρώπινες ψυχές ήταν πασιφανής, χρησιμοποιήθηκε ως θεραπευτικό μέσο στα Ασκληπιεία, σε συνδυασμό με το θέατρο, την ποίηση και τη φιλοσοφία, ενώ η θεραπεία των ψυχικών και σωματικών νοσημάτων βασιζόταν στην κλινική παρατήρηση και σε ορθολογικούς συλλογισμούς, άσχετα με τις μαγείες και τις δοξασίες. Μέσα από την παρατήρηση διέκριναν ότι τα διάφορα είδη μουσικής γιάτρευαν δυνατές συγκινήσεις και πάθη, καταστάσεις μελαγχολίας και κάθε είδος ψυχοδιανοητικής και νευροψυχικής ανωμαλίας, ενώ η αυλητική μουσική θεωρούνταν θεραπευτική για λιποθυμίες, επιληψία, ισχιαλγία και δαγκώματα φιδιών. Οι Πυθαγόρειοι μάλιστα εφάρμοζαν καθημερινά μια μορφή μουσικής ψυχοθεραπείας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Η Πυθαγόρειος φιλοσοφία

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την Πυθαγόρειο φιλοσοφία σχετικά με τη μουσικοθεραπεία;

Απάντηση:

• Η βασική θέση (σελ. 203): η Πυθαγόρειος φιλοσοφία υποστηρίζει πως οι νόμοι της μουσικής επηρεάζουν την ανθρώπινη ψυχή διά μέσου της αρμονίας· ο Πυθαγόρας μελέτησε την επίδραση της μουσικής στην αρμονία του σώματος με τρόπο που να μπορεί να εφαρμόσει θεραπείες μέσω αυτής για ψυχικά, πνευματικά και σωματικά προβλήματα.

  Η αντίληψη της υγείας (σελ. 203): σύμφωνα με τον Πυθαγόρα, η υγεία σχετίζεται με τον σωστό εναρμονισμό σώματος και ψυχής με το σύμπαν, μέσω της διατροφής, της μουσικής, και μιας ζωής σύμφωνης με τον θείο νόμο· αν διαταραχθεί η ισορροπία των αντιθέσεων στην ψυχή… τότε εμφανίζονται οι ψυχικές ασθένειες· η μουσική έχει τη δύναμη να επαναφέρει την αναστατωμένη ψυχή και τη συμφωνία μεταξύ σύμπαντος και ψυχής.

  Η ολιστική αρχή (σελ. 204): υποστήριζε πως για να θεραπευτεί ένας οργανισμός θα πρέπει να θεωρηθεί ως ολότητα που ονόμαζε «σφαιρική θεραπευτική αρχή»· η θεραπεία μέρους του οργανισμού όχι μόνο δεν τον γιατρεύει, αλλά πολλές φορές καθυστερεί την ίασή του· όταν αποκατασταθεί η τάξη στην ψυχή, το σώμα ανακτά και διατηρεί την υγεία του· έτσι, κάνει λόγο για «μουσικήν ιατρείαν».

  Τα όργανα (σελ. 204): ο Πυθαγόρας θεωρούσε τη λύρα ως το κατάλληλο παιδευτικό μέσο που μπορεί να θεραπεύσει τα ψυχικά πάθη και να οδηγήσει στη σωφροσύνη· ο αυλός μπορεί να επενεργήσει καταπραϋντικά στην ψυχή του ανθρώπου.

  Η καθημερινή πρακτική (σελ. 204): οι Πυθαγόρειοι εφάρμοζαν καθημερινά μια μορφή μουσικής ψυχοθεραπείας, με άσματα και έργα για λύρα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η Πυθαγόρειος φιλοσοφία υποστηρίζει πως οι νόμοι της μουσικής επηρεάζουν την ανθρώπινη ψυχή διά μέσου της αρμονίας. Σύμφωνα με τον Πυθαγόρα, η υγεία σχετίζεται με τον σωστό εναρμονισμό σώματος και ψυχής με το σύμπαν, μέσω της διατροφής, της μουσικής και μιας ζωής σύμφωνης με τον θείο νόμο, ενώ, αν διαταραχθεί η ισορροπία των αντιθέσεων στην ψυχή, εμφανίζονται οι ψυχικές ασθένειες. Υποστήριζε επίσης ότι, για να θεραπευτεί ένας οργανισμός, πρέπει να θεωρηθεί ως ολότητα, κάτι που ονόμαζε σφαιρική θεραπευτική αρχή, και έκανε λόγο για μουσικήν ιατρείαν, αφού, όταν αποκατασταθεί η τάξη στην ψυχή, το σώμα ανακτά και διατηρεί την υγεία του. Θεωρούσε τέλος τη λύρα κατάλληλο παιδευτικό μέσο, ικανό να θεραπεύσει τα ψυχικά πάθη, ενώ ο αυλός επενεργεί καταπραϋντικά στην ψυχή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Η Αριστοτέλεια φιλοσοφία

Ερώτηση: Αναφέρετε τις απόψεις της Αριστοτέλειας φιλοσοφίας σχετικά με τη μουσικοθεραπεία.

Απάντηση:

• Τα τρία είδη του μουσικού τόνου (σελ. 204): ο Αριστοτέλης τον 3ο αι. π.Χ. διακρίνει σε τρία τα είδη του μουσικού τόνου: | Είδος | Χρησιμότητα | |---|---| | α. ο ηθικός | χρησιμεύει στην παιδεία | | β. ο πρακτικός | χρησιμεύει στην κάθαρση | | γ. ο ενθουσιαστικός («εν θεώ») | χρησιμεύει στη διαγωγή, στην πνευματική μούσα |

  Οι ενθουσιαστικοί ήχοι (σελ. 204): θεωρούνταν άγιοι ήχοι· στην έννοια του άγιος (όσιος) ενυπάρχει η έννοια του «ιάσω» (με την έννοια του γιατρεύω).

  Η θεωρία της μίμησης (σελ. 204): ο Αριστοτέλης δίδασκε πως η μουσική είναι μίμηση ορισμένων ψυχικών καταστάσεων και προκαλεί αντίστοιχες ψυχικές κινήσεις, λόγω της συγγένειας της ψυχής με τα μουσικά στοιχεία.

  Η κάθαρση (σελ. 204): η σχολή του Αριστοτέλη υποστηρίζει ότι η συγκίνηση που μπορεί να προκαλέσει η μουσική μπορεί να διώξει κάθε άλλη ψυχολογική ένταση, δηλαδή να προκαλέσει κρίση και εκτόνωση.

  Η διαφορά από τον Πυθαγόρα: ο Πυθαγόρας θεμελιώνει τη θεραπεία στην αρμονία και στον εναρμονισμό με το σύμπαν, ενώ ο Αριστοτέλης στη μίμηση των ψυχικών καταστάσεων και στην κάθαρση μέσω της συγκίνησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο Αριστοτέλης διακρίνει τρία είδη μουσικού τόνου: τον ηθικό, που χρησιμεύει στην παιδεία, τον πρακτικό, που χρησιμεύει στην κάθαρση, και τον ενθουσιαστικό, δηλαδή τον «εν θεώ», που χρησιμεύει στη διαγωγή και στην πνευματική μούσα· οι ενθουσιαστικοί ήχοι θεωρούνταν άγιοι ήχοι, ενώ στην έννοια του άγιου ενυπάρχει η έννοια του γιατρεύω. Δίδασκε ακόμη ότι η μουσική είναι μίμηση ορισμένων ψυχικών καταστάσεων και προκαλεί αντίστοιχες ψυχικές κινήσεις, λόγω της συγγένειας της ψυχής με τα μουσικά στοιχεία. Η σχολή του υποστηρίζει τέλος ότι η συγκίνηση που προκαλεί η μουσική μπορεί να διώξει κάθε άλλη ψυχολογική ένταση, προκαλώντας δηλαδή κρίση και εκτόνωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Οι απόψεις του Πλάτωνα

Ερώτηση: Ποιες οι απόψεις του Πλάτωνα για τη μουσικοθεραπεία;

Απάντηση:

• Η βασική του θέση (σελ. 200): ο Πλάτων χαρακτηριστικά αναφέρει στο βιβλίο του Πολιτεία πως «η γυμναστική έχει να κάνει με το σώμα, ενώ η μουσική με την ψυχή».

  Η εικόνα της άρπας (σελ. 200): συγκρίνει την ψυχή με τις χορδές μιας άρπας οι οποίες βρίσκονται τεντωμένες μέσα στα πλαίσια του σώματος· «αν αρρωστήσει το σώμα, ασθενούν και οι χορδές της ψυχής· και αν οι χορδές είναι πολύ τεντωμένες, τότε το πλαίσιο σπάζει». | Στοιχείο της εικόνας | Αντιστοιχία | |---|---| | οι χορδές | η ψυχή | | το πλαίσιο | το σώμα | | αν αρρωστήσει το σώμα | ασθενούν και οι χορδές της ψυχής | | αν οι χορδές είναι πολύ τεντωμένες | τότε το πλαίσιο σπάζει |

  Το συμπέρασμα: για τον Πλάτωνα υπάρχει αμοιβαία εξάρτηση σώματος και ψυχής — γι' αυτό η αγωγή πρέπει να περιλαμβάνει και τη γυμναστική για το σώμα και τη μουσική για την ψυχή.

  Η θέση του ανάμεσα στους υποστηρικτές (σελ. 208): πολλοί φιλόσοφοι ασχολήθηκαν και ερμήνευσαν την ευεργετική δράση της μουσικής στον ανθρώπινο οργανισμό· οι βασικότεροι υποστηρικτές της ευεργετικής της δράσης ήταν ο Πλάτωνας, ο Αριστόξενος, ο Αριστοτέλης, ο Πυθαγόρας, ο Πλούταρχος κ.ά.

  Και η γενικότερη θέση του για την υγεία (κεφ. 1, σελ. 18): ο Πλάτων έδινε ιδιαίτερη σημασία και στη διατήρηση της υγείας του ανθρώπινου οργανισμού, ανέφερε μάλιστα ότι το μεγαλύτερο αγαθό για τον άνθρωπο είναι η υγεία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο Πλάτων αναφέρει χαρακτηριστικά στην Πολιτεία πως η γυμναστική έχει να κάνει με το σώμα, ενώ η μουσική με την ψυχή. Συγκρίνει μάλιστα την ψυχή με τις χορδές μιας άρπας, οι οποίες βρίσκονται τεντωμένες μέσα στα πλαίσια του σώματος: αν αρρωστήσει το σώμα, ασθενούν και οι χορδές της ψυχής, ενώ, αν οι χορδές είναι πολύ τεντωμένες, τότε το πλαίσιο σπάζει. Θεωρεί δηλαδή ότι υπάρχει αμοιβαία εξάρτηση σώματος και ψυχής, γι' αυτό και η αγωγή πρέπει να περιλαμβάνει και τη γυμναστική και τη μουσική. Ο Πλάτων συγκαταλέγεται στους βασικότερους υποστηρικτές της ευεργετικής δράσης της μουσικής, μαζί με τον Αριστόξενο, τον Αριστοτέλη, τον Πυθαγόρα και τον Πλούταρχο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Τα αρχαία ελληνικά μουσικά όργανα

Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες χωρίζονται τα αρχαία ελληνικά μουσικά όργανα;

Απάντηση:

• Οι τρεις κατηγορίες (σελ. 205): τα μουσικά όργανα στην αρχαία Ελλάδα χωρίζονταν σε τρεις κατηγορίες: | Κατηγορία | Περιεχόμενο | |---|---| | Α) Τα χορδόφωνα | ήταν έγχορδα μουσικά όργανα και χωρίζονταν σε τρεις υποκατηγορίες: α) τις λύρες και τις κιθάρες, β) τα τρίγωνα και τις άρπες, και γ) τις πανδουρίδες, σε μορφή ταμπουρά | | Β) Τα αερόφωνα | ήταν πνευστά μουσικά όργανα και χωρίζονταν σε δυο βασικές κατηγορίες: α) τους αυλούς (με γλωσσίδι), και β) τις σύριγγες (χωρίς γλωσσίδι) | | Γ) Τα κρουστά | είχαν συνοδευτικό χαρακτήρα, για να τονίζουν τον ρυθμό ή για να διαμορφώσουν μια ηχητική ατμόσφαιρα· μερικά από αυτά είναι: α) τα κρόταλα, β) τα κύμβαλα, γ) τα σείστρα, το τύμπανο κ.ά. |

  Η θεραπευτική τους χρήση (σελ. 204): ο Πυθαγόρας θεωρούσε τη λύρα ως το κατάλληλο παιδευτικό μέσο που μπορεί να θεραπεύσει τα ψυχικά πάθη και να οδηγήσει στη σωφροσύνη· ο αυλός μπορεί να επενεργήσει καταπραϋντικά στην ψυχή του ανθρώπου· η χρήση αυλητικής μουσικής θεωρούνταν θεραπευτική για λιποθυμίες, επιληψία, ισχιαλγία και δαγκώματα φιδιών (σελ. 201).

  Και η συμβολή του Πυθαγόρα στη θεωρία (σελ. 208): ο Πυθαγόρας ανακάλυψε τη διατονική κλίμακα, που αποτελεί ακόμα και σήμερα τη βάση της δυτικής μουσικής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα αρχαία ελληνικά μουσικά όργανα χωρίζονταν σε τρεις κατηγορίες. Στα χορδόφωνα, δηλαδή στα έγχορδα, που χωρίζονταν σε τρεις υποκατηγορίες: στις λύρες και τις κιθάρες, στα τρίγωνα και τις άρπες, και στις πανδουρίδες, σε μορφή ταμπουρά. Στα αερόφωνα, δηλαδή στα πνευστά, που χωρίζονταν σε δύο βασικές κατηγορίες: στους αυλούς, με γλωσσίδι, και στις σύριγγες, χωρίς γλωσσίδι. Και στα κρουστά, που είχαν συνοδευτικό χαρακτήρα, για να τονίζουν τον ρυθμό ή για να διαμορφώσουν μια ηχητική ατμόσφαιρα, όπως τα κρόταλα, τα κύμβαλα, τα σείστρα και το τύμπανο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Τα οφέλη της μουσικοθεραπείας

Ερώτηση: Ποια τα οφέλη της μουσικοθεραπείας στον ανθρώπινο οργανισμό σε σωματικό και ψυχικό επίπεδο;

Απάντηση:

• Τα πεδία εφαρμογής (σελ. 206): βρίσκει εφαρμογή σε τομείς της ψυχικής υγείας και της ψυχιατρικής, της ειδικής αγωγής (αναπτυξιακές διαταραχές-αυτισμός), της νευρολογίας, της ογκολογίας, της παιδιατρικής, της περιγεννητικής ψυχολογίας αλλά και της προσωπικής ανάπτυξης και αυτογνωσίας· άλλες φορές η μουσική δρα ως άσκηση συντονισμού και ενεργοποίησης των κινητικών νευρώνων των ασθενών με κινητικές αναπηρίες.

  Τα σωματικά οφέλη (σελ. 206): η μουσικοθεραπεία έχει αξιοσημείωτα αποτελέσματα στη ρύθμιση του αναπνευστικού συστήματος, στην ελάττωση της αρτηριακής πίεσης, στον έλεγχο του άγχους, στη διαχείριση του πόνου, στην ομαλή ενδομήτρια ζωή, στην κύηση και στον τοκετό.

  Τα ψυχικά οφέλη (σελ. 206): έχει αποδειχτεί πως η μουσική μπορεί να λειτουργήσει ως φάρμακο στην κατάθλιψη (περιορίζοντας τα αγχολυτικά φάρμακα), όπως επίσης και ως μέσο ενίσχυσης του ανοσοβιολογικού συστήματος σε πολλές κατηγορίες ασθενών.

  Οι βιολογικές και ψυχολογικές επιδράσεις (σελ. 206) | Επίδραση | Περιεχόμενο | |---|---| | Συγκινησιακές μεταβολές | μεταβολή των συναισθημάτων, αλλαγή της διάθεσης | | Συνειρμικές επιδράσεις | ένα μουσικό άκουσμα προκαλεί στο άτομο σκέψεις και συνειρμούς | | Αύξηση της ικανότητας μάθησης | η μουσική λειτουργεί βοηθητικά στην απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων | | Παραγωγή ενδορφινών | (ορμονών της ευτυχίας)… οι ενδορφίνες χαρίζουν αίσθηση ευχαρίστησης και ευεξίας |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η μουσικοθεραπεία βρίσκει εφαρμογή στην ψυχική υγεία και την ψυχιατρική, στην ειδική αγωγή, στη νευρολογία, στην ογκολογία, στην παιδιατρική, στην περιγεννητική ψυχολογία και στην προσωπική ανάπτυξη. Σε σωματικό επίπεδο έχει αξιοσημείωτα αποτελέσματα στη ρύθμιση του αναπνευστικού συστήματος, στην ελάττωση της αρτηριακής πίεσης, στον έλεγχο του άγχους, στη διαχείριση του πόνου, στην ομαλή ενδομήτρια ζωή, στην κύηση και στον τοκετό. Σε ψυχικό επίπεδο έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να λειτουργήσει ως φάρμακο στην κατάθλιψη, περιορίζοντας τα αγχολυτικά φάρμακα, και ως μέσο ενίσχυσης του ανοσοβιολογικού συστήματος. Οι επιδράσεις της είναι συγκινησιακές μεταβολές, συνειρμικές επιδράσεις, αύξηση της ικανότητας μάθησης και παραγωγή ενδορφινών, δηλαδή των ορμονών της ευτυχίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Η δράση στο νευρικό σύστημα

Ερώτηση: Ποια είναι η δράση της μουσικοθεραπείας στο νευρικό σύστημα του ανθρώπου;

Απάντηση:

• Οι βιολογικές και ψυχολογικές επιδράσεις (σελ. 206): οι βιολογικές και ψυχολογικές επιδράσεις που ασκεί η μουσική στον άνθρωπο είναι οι εξής: | Επίδραση | Περιεχόμενο | |---|---| | Συγκινησιακές μεταβολές | όπως μεταβολή των συναισθημάτων, αλλαγή της διάθεσης κ.λπ. | | Συνειρμικές επιδράσεις | καθώς ένα μουσικό άκουσμα προκαλεί στο άτομο σκέψεις και συνειρμούς | | Αύξηση της ικανότητας μάθησης | αφού έχει παρατηρηθεί ότι η μουσική λειτουργεί βοηθητικά στην απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων | | Παραγωγή ενδορφινών | (ορμονών της ευτυχίας) στον ανθρώπινο οργανισμό· οι ενδορφίνες χαρίζουν αίσθηση ευχαρίστησης και ευεξίας |

  Η κινητική δράση (σελ. 206): άλλες φορές η μουσική δρα ως άσκηση συντονισμού και ενεργοποίησης των κινητικών νευρώνων των ασθενών με κινητικές αναπηρίες.

  Η δράση στο άγχος και τον πόνο (σελ. 206): έχει αξιοσημείωτα αποτελέσματα… στον έλεγχο του άγχους, στη διαχείριση του πόνου· μπορεί να λειτουργήσει ως φάρμακο στην κατάθλιψη (περιορίζοντας τα αγχολυτικά φάρμακα).

  Το βιοχημικό υπόβαθρο (σελ. 207): στοιχεία υποστηρίζουν ότι η επαναλαμβανόμενη απελευθέρωση της ορμόνης του στρες απορυθμίζει τα φυσιολογικά επίπεδα σεροτονίνης, χημικής ουσίας που είναι υπεύθυνη για το αίσθημα του «ευ ζην» — η μουσική δρα ακριβώς αντίθετα, με την παραγωγή ενδορφινών.

  Και η αρχαία διαπίστωση (σελ. 201): τα διάφορα είδη μουσικής γιάτρευαν… κάθε είδος «ψυχοδιανοητικής» και «νευροψυχικής» ανωμαλίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η μουσικοθεραπεία ασκεί στο νευρικό σύστημα βιολογικές και ψυχολογικές επιδράσεις. Προκαλεί συγκινησιακές μεταβολές, δηλαδή μεταβολή των συναισθημάτων και αλλαγή της διάθεσης, καθώς και συνειρμικές επιδράσεις, αφού ένα μουσικό άκουσμα προκαλεί στο άτομο σκέψεις και συνειρμούς. Αυξάνει επίσης την ικανότητα μάθησης, αφού λειτουργεί βοηθητικά στην απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων. Και τέλος προκαλεί παραγωγή ενδορφινών, των ορμονών της ευτυχίας, οι οποίες χαρίζουν αίσθηση ευχαρίστησης και ευεξίας. Επιπλέον, δρα ως άσκηση συντονισμού και ενεργοποίησης των κινητικών νευρώνων σε ασθενείς με κινητικές αναπηρίες, ενώ βοηθά στον έλεγχο του άγχους και στη διαχείριση του πόνου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Η αρχαία ελληνική μουσική στα σπα

Ερώτηση: Ποια η σημασία της αρχαίας ελληνικής μουσικής στα σύγχρονα σπα;

Απάντηση:

• Η γενική αξιοποίηση (σελ. 208): στους χώρους αισθητικής και σπα εκμεταλλευόμαστε τη μουσική, η οποία έχει τη δυνατότητα να μειώνει το στρες και την αρτηριακή πίεση, καθώς επίσης να βελτιώνει την αναπνοή, καθώς δρα ως ιδανικό αγχολυτικό που συμβάλλει στην καλή κυκλοφορία του αίματος και στην αύξηση της αυτοπεποίθησης του πελάτη.

  Η συνεργιστική δράση (σελ. 208): στα κέντρα ευεξίας σπα η μουσικοθεραπεία δρα συνεργιστικά με άλλες θεραπείες αισθητικής και ευεξίας όπως: ηρεμιστική μάλαξη προσώπου και σώματος σε συνδυασμό με χρήση αιθέριων ελαίων (αρωματοθεραπεία), θαλασσοθεραπεία, χρωματοθεραπεία, οξυγονοθεραπεία κ.ά., με αποτέλεσμα να πετυχαίνουμε τα μέγιστα αποτελέσματα στη χαλάρωση και στην πνευματική και σωματική ευεξία του πελάτη.

  Η ιδιαίτερη αξία της αρχαίας ελληνικής μουσικής (σελ. 207) | Πεδίο | Τεκμηρίωση | |---|---| | Στη μάλαξη | ο ήχος της αρχαίας ελληνικής μουσικής κατά τη διάρκεια της αρχαίας ελληνικής μάλαξης συμβάλλει στην επίτευξη της σωματικής και ψυχικής ευεξίας στο μέγιστο και μεταφέρει τον πελάτη στη μαγεία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού | | Στο relax room | η απαλή αρχαιοελληνική μουσική μέσα στον χώρο της μάλαξης αλλά και στο relax room, όπου ο πελάτης θα χαλαρώσει πίνοντας ένα αρχαιοελληνικό αφέψημα, θα συμβάλει στη διατήρηση ενός ήσυχου και ήρεμου περιβάλλοντος, καθώς επίσης και στην αναζωογόνηση και ευεξία του πελάτη | | Στη λιανική | η πώληση ηχογραφημένων CD δίνει τη δυνατότητα στον πελάτη-τουρίστα να απολαμβάνει την αρχαιοελληνική μουσική ιδιωτικά… και να κρατάει την ανάμνηση αυτής της εμπειρίας για πάντα ζωντανή |

  Και ο θεραπευτικός στόχος (σελ. 207): η αρχαία ελληνική μουσικοθεραπεία μπορεί να ωφελήσει τα ψυχικώς και σωματικώς πονεμένα άτομα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στους χώρους αισθητικής και σπα εκμεταλλευόμαστε τη μουσική, η οποία έχει τη δυνατότητα να μειώνει το στρες και την αρτηριακή πίεση, καθώς και να βελτιώνει την αναπνοή, αφού δρα ως ιδανικό αγχολυτικό που συμβάλλει στην καλή κυκλοφορία του αίματος και στην αύξηση της αυτοπεποίθησης του πελάτη. Στα κέντρα ευεξίας η μουσικοθεραπεία δρα συνεργιστικά με άλλες θεραπείες, όπως η ηρεμιστική μάλαξη με αιθέρια έλαια, η θαλασσοθεραπεία, η χρωματοθεραπεία και η οξυγονοθεραπεία. Ειδικά ο ήχος της αρχαίας ελληνικής μουσικής κατά τη διάρκεια της αρχαίας ελληνικής μάλαξης συμβάλλει στην επίτευξη της σωματικής και ψυχικής ευεξίας στο μέγιστο και μεταφέρει τον πελάτη στη μαγεία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, ενώ η απαλή αρχαιοελληνική μουσική στο relax room διατηρεί ήσυχο και ήρεμο περιβάλλον.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση Άσκηση 1 — Συμπλήρωση κενών — μουσικοθεραπεία

Ερώτηση: Συμπληρώστε με τις κατάλληλες λέξεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων:

Απάντηση:

• Το συμπληρωμένο κείμενο | # | Πρόταση | |---|---| | 1 | Τα άσματα που χρησιμοποιούσαν οι Ορφικοί και Πυθαγόρειοι για θεραπευτικούς σκοπούς ονομάζονταν επωδές και παιάνες. | | 2 | Σύμφωνα με μαρτυρίες βιογράφων, ο Πυθαγόρας υπήρξε ο προάγγελος της σύγχρονης μουσικοθεραπείας. | | 3 | Σύμφωνα με τον Πυθαγόρα, όταν αποκατασταθεί η τάξη στην ψυχή, το σώμα ανακτά και διατηρεί την υγεία του, κάνοντας λόγο για μουσικήν ιατρείαν. | | 4 | Σύμφωνα με τη σφαιρική θεραπευτική αρχή ο Πυθαγόρας υποστήριζε πως, για να θεραπευτεί ένας οργανισμός, πρέπει να θεωρηθεί ως ολότητα. | | 5 | Ο Πυθαγόρας θεωρούσε τη λύρα ως το κατάλληλο παιδευτικό μέσο που μπορεί να θεραπεύσει ψυχικά πάθη και να οδηγήσει στη σωφροσύνη. | | 6 | Ο αυλός μπορεί να επενεργήσει καταπραϋντικά στην ψυχή του ανθρώπου. | | 7 | Σύμφωνα με τον ελληνικό μύθο, ο Ορφέας ήταν η κύρια εκπροσώπηση της τραγουδιστικής τέχνης και της λύρας. | | 8 | Οι επιδράσεις που ασκεί η μουσική στον άνθρωπο είναι τόσο βιολογικές όσο και ψυχολογικές. | | 9 | Η μουσικοθεραπεία έχει αξιοσημείωτα αποτελέσματα στη ρύθμιση του αναπνευστικού συστήματος, στην ελάττωση της αρτηριακής πίεσης, στον έλεγχο του πόνου και στη διαχείριση του άγχους. | | 10 | Στα κέντρα ευεξίας σπα η μουσικοθεραπεία δρα συνεργιστικά με άλλες θεραπείες αισθητικής και ευεξίας. |

  Οι λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν από τη λίστα: επωδές – παιάνες – Πυθαγόρας – μουσικήν ιατρείαν – σφαιρική θεραπευτική αρχή – λύρα – ψυχικά πάθη – αυλός – ψυχή – Ορφέας – βιολογικές – ψυχολογικές – αναπνευστικού συστήματος – αρτηριακής πίεσης – πόνου – άγχους – συνεργιστικά – σκέψη.

  Η τεκμηρίωση | # | Πηγή | |---|---| | 1 | δύο από τα κυριότερα εξαγνιστικά άσματα που χρησιμοποιούσαν Ορφικοί και Πυθαγόρειοι ως θεραπευτικό και καθαρτήριο μέσο ήταν: α) οι επωδές και β) οι παιάνες (σελ. 205) | | 2 | ο Πυθαγόρας υπήρξε ο προάγγελος της σύγχρονης μουσικοθεραπείας (σελ. 204) | | 3-4 | υποστήριζε πως για να θεραπευτεί ένας οργανισμός θα πρέπει να θεωρηθεί ως ολότητα που ονόμαζε «σφαιρική θεραπευτική αρχή»… έτσι, κάνει λόγο για «μουσικήν ιατρείαν» (σελ. 204) | | 5-6 | ο Πυθαγόρας θεωρούσε τη λύρα ως το κατάλληλο παιδευτικό μέσο που μπορεί να θεραπεύσει τα ψυχικά πάθη… ο αυλός μπορεί να επενεργήσει καταπραϋντικά στην ψυχή του ανθρώπου (σελ. 204) | | 7 | ο Ορφέας ήταν η κύρια εκπροσώπηση της τραγουδιστικής τέχνης και της λύρας (σελ. 204) | | 8 | οι βιολογικές και ψυχολογικές επιδράσεις που ασκεί η μουσική στον άνθρωπο (σελ. 206) | | 9 | αξιοσημείωτα αποτελέσματα στη ρύθμιση του αναπνευστικού συστήματος, στην ελάττωση της αρτηριακής πίεσης, στον έλεγχο του άγχους, στη διαχείριση του πόνου (σελ. 206) | | 10 | στα κέντρα ευεξίας σπα η μουσικοθεραπεία δρα συνεργιστικά με άλλες θεραπείες αισθητικής και ευεξίας (σελ. 208) |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα άσματα που χρησιμοποιούσαν οι Ορφικοί και οι Πυθαγόρειοι για θεραπευτικούς σκοπούς ονομάζονταν επωδές και παιάνες. Ο Πυθαγόρας υπήρξε ο προάγγελος της σύγχρονης μουσικοθεραπείας. Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν αποκατασταθεί η τάξη στην ψυχή, το σώμα ανακτά και διατηρεί την υγεία του, κάνοντας λόγο για μουσικήν ιατρείαν, ενώ σύμφωνα με τη σφαιρική θεραπευτική αρχή υποστήριζε ότι, για να θεραπευτεί ένας οργανισμός, πρέπει να θεωρηθεί ως ολότητα. Θεωρούσε τη λύρα κατάλληλο παιδευτικό μέσο, ικανό να θεραπεύσει ψυχικά πάθη, ενώ ο αυλός επενεργεί καταπραϋντικά στην ψυχή του ανθρώπου. Σύμφωνα με τον ελληνικό μύθο, ο Ορφέας ήταν η κύρια εκπροσώπηση της τραγουδιστικής τέχνης και της λύρας. Οι επιδράσεις της μουσικής είναι τόσο βιολογικές όσο και ψυχολογικές, ενώ η μουσικοθεραπεία έχει αποτελέσματα στη ρύθμιση του αναπνευστικού συστήματος, στην ελάττωση της αρτηριακής πίεσης, στον έλεγχο του πόνου και στη διαχείριση του άγχους. Τέλος, στα κέντρα ευεξίας σπα δρα συνεργιστικά με άλλες θεραπείες αισθητικής και ευεξίας.

Κριτήρια αξιολόγησης: