Λύσεις θεωρητικών ασκήσεων κεφ. 6 (1-8 ανάπτυξης, 1-4 αντικειμενικού τύπου) (σελ. 234-236) – ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις θεωρητικών ασκήσεων κεφ. 6 (1-8 ανάπτυξης, 1-4 αντικειμενικού τύπου)

Πλήρεις λύσεις των 12 ερωτήσεων του κεφαλαίου 6 — η προσήκουσα λήψη τροφής, η σχέση διατροφής και άσκησης, η ωμοφαγία, οι συμβουλές κατανάλωσης, η πυθαγόρεια διατροφή και το ιδανικό τρόφιμο, η βάση της διατροφής, η θέση του αισθητικού στο σπα, καθώς και οι ασκήσεις Σωστού-Λάθους, ο πίνακας των τροφίμων, η αντιστοίχιση των μαγειρικών σκευών και η συμπλήρωση κενών.

Ερώτηση 1 — Η προσήκουσα λήψη τροφής

Ερώτηση: Τι ονόμασε ο Ιπποκράτης προσήκουσα λήψη τροφής;

Απάντηση:

• Ο ορισμός (σελ. 215): στα έργα του «Περί διαίτης», «Περί διαίτης υγιεινής» και «Περί τροφής» ο Ιπποκράτης, παρατηρώντας τις διατροφικές συνήθειες των ανθρώπων, καθόρισε σε ποιο είδος και ποια εποχή πρέπει να καταναλώνεται κάθε τροφή· τη διαδικασία αυτή την ονόμασε προσήκουσα λήψη τροφής.

  Τα κριτήρια (σελ. 215): καθόρισε και τα κριτήρια της επιλογής της προσηκούσης τροφής: | Κριτήριο | Περιεχόμενο | |---|---| | α) | παρατήρηση της εποχής του χρόνου και των συνθηκών που επικρατούν | | β) | ιδιοσυστασία-ιδιοσυγκρασία: η διαφορετική φύση των ανθρώπων σημαίνει ότι η επιλογή του ορθού διαιτολογίου είναι εξατομικευμένη |

  Το μέτρο (σελ. 215): ο Ιπποκράτης, εξάλλου, προτάσσει την τήρηση του μέτρου στην κατανάλωση τροφής: α) λήψη ακορίης τροφής, ήτοι μη λήψη τροφής μέχρι κορεσμού· β) «...ολίγα εσθίει και ολίγα πίνει, ουδεμίαν τούτο νόσον επάγει»· εύκολα ο άνθρωπος οδηγείται στην πολυφαγία και κατ' επέκταση στην παχυσαρκία.

  Η θεωρητική βάση (σελ. 214): «θεωρώ ότι όποιος πρόκειται να συγγράψει ορθά για την ανθρώπινη διατροφή, πρέπει πρωτίστως να γνωρίζει και να διακρίνει την ανθρώπινη φύση γενικά» — εδώ βρίσκονται και οι βασικές αρχές και νόμοι της σύγχρονης Ολιστικής Διαιτολογίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο Ιπποκράτης, παρατηρώντας στα έργα του «Περί διαίτης», «Περί διαίτης υγιεινής» και «Περί τροφής» τις διατροφικές συνήθειες των ανθρώπων, καθόρισε σε ποιο είδος και ποια εποχή πρέπει να καταναλώνεται κάθε τροφή· τη διαδικασία αυτή την ονόμασε προσήκουσα λήψη τροφής. Καθόρισε επίσης τα κριτήρια της επιλογής της προσηκούσης τροφής, δηλαδή αφενός την παρατήρηση της εποχής του χρόνου και των συνθηκών που επικρατούν, και αφετέρου την ιδιοσυστασία ή ιδιοσυγκρασία, αφού η διαφορετική φύση των ανθρώπων σημαίνει ότι η επιλογή του ορθού διαιτολογίου είναι εξατομικευμένη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Ο Ιπποκράτης για τη σωματική άσκηση

Ερώτηση: Τι άποψη είχε ο Ιπποκράτης για τη σωματική άσκηση;

Απάντηση:

• Η βασική θέση (σελ. 215): «από μόνη της η τροφή δεν αρκεί για να συντηρήσει τον άνθρωπο σε καλή υγεία, αν δεν την συνδυάσει ο καθένας με τη γυμναστική· η τροφή και η άσκηση, επειδή έχουν αντίθετες ιδιότητες, συμβάλλουν αμοιβαία στη διατήρηση της υγείας» (Ιπποκράτης, «Περί Διαίτης», § 2).

  Το ενεργειακό ισοζύγιο (σελ. 215): ο Ιπποκράτης, λοιπόν, αναφέρθηκε εκτενώς στη σημασία της σωματικής άσκησης και της τήρησης του ενεργειακού ισοζυγίου στον άνθρωπο: | | Θέση | |---|---| | α) | η ποσότητα τροφών που καταναλώνεται πρέπει να βρίσκεται σε ισορροπία με τον σωματικό κόπο που καταβάλλεται από τον άνθρωπο | | β) | προτείνει ασκήσεις όπως το περπάτημα, ειδικά μετά το φαγητό, γιατί ο άνθρωπος που κινείται μετά το φαγητό αδυνατίζει | | γ) | για να επιτευχθεί απώλεια βάρους, θα πρέπει… ο άνθρωπος να καταγίνεται με κοπιώδεις εργασίες νηστικός, ενώ παράλληλα το γεύμα του θα πρέπει να περιλαμβάνει σουσάμι, αλλά και αρκετά λιπαρά |

  Και η γενικότερη θέση του (κεφ. 1, σελ. 20): ο Ιπποκράτης ήταν ο πρώτος ιατρός της Αρχαιότητας ο οποίος παρείχε γραπτή «συνταγή» άσκησης (συνταγογράφηση ομάδας ασκήσεων) σε ασθενείς· πίστευε μάλιστα ότι η σωματική άσκηση βελτιώνει τη στάση σώματος του ατόμου, την οστική και μυϊκή του μάζα, την αντοχή του, βελτιώνει τις διαδικασίες πέψης του πεπτικού συστήματος, συμβάλλει στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο Ιπποκράτης υποστήριζε ότι από μόνη της η τροφή δεν αρκεί για να συντηρήσει τον άνθρωπο σε καλή υγεία, αν δεν τη συνδυάσει ο καθένας με τη γυμναστική, αφού η τροφή και η άσκηση, επειδή έχουν αντίθετες ιδιότητες, συμβάλλουν αμοιβαία στη διατήρηση της υγείας. Αναφέρθηκε εκτενώς και στην τήρηση του ενεργειακού ισοζυγίου: η ποσότητα των τροφών που καταναλώνεται πρέπει να βρίσκεται σε ισορροπία με τον σωματικό κόπο, ενώ προτείνει ασκήσεις όπως το περπάτημα, ειδικά μετά το φαγητό, γιατί ο άνθρωπος που κινείται μετά το φαγητό αδυνατίζει. Για την απώλεια βάρους συνιστά ακόμη να καταγίνεται κανείς με κοπιώδεις εργασίες νηστικός.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Η ωμοφαγία

Ερώτηση: Γιατί κατά την ιπποκράτειο διατροφή τα τρόφιμα πρέπει να καταναλώνονται ωμά;

Απάντηση:

• Η αρχή (σελ. 216): η ιπποκράτειος διατροφή στηρίζεται στην κατανάλωση των ζωντανών, πλήρων, ανεπεξέργαστων τροφών όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, οι ξηροί καρποί και τα βότανα, και ορίζει με σαφήνεια τι δεν πρέπει αλλά και τι πρέπει να τρώμε.

  Ο λόγος (σελ. 216): η ωμοφαγία ήταν ένα από τα βασικά μυστικά της μακροζωίας των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων· οι ωμές ζωντανές τροφές (όσες τρώγονται κατ' αυτό τον τρόπο), πέρα από τα υλικά συστατικά που γνωρίζουμε, δίνουν στον οργανισμό την απαραίτητη ζωτική ενέργεια.

  Η επιβεβαίωση από τα φύτρα (σελ. 221): τα φύτρα από φρεσκοφυτεμένους σπόρους δημητριακών και οσπρίων… είναι μία ακόμα σπουδαία τροφή, ενώ περιέχουν την τόσο απαραίτητη ζωτική ενέργεια, καθώς τρώγονται ωμά· βοηθούν στην ανανέωση των κυττάρων και καθυστερούν τη γήρανση.

  Και από τους ξηρούς καρπούς (σελ. 224): οι ξηροί καρποί πρέπει να τρώγονται ωμοί… και καλύτερα όχι ψημένοι (χάνουν μέρος των θρεπτικών συστατικών) και αλατισμένοι.

  Το «όχι» στην επεξεργασία (σελ. 216): στα «όχι» της ιπποκράτειας διατροφής περιλαμβάνονται βιομηχανοποιημένες τροφές… τουρσιά, κονσέρβες, ζάχαρη, άσπρο αλεύρι — δηλαδή ό,τι έχει υποστεί επεξεργασία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά την ιπποκράτειο διατροφή τα τρόφιμα πρέπει να καταναλώνονται ωμά, γιατί το σύστημα αυτό στηρίζεται στην κατανάλωση των ζωντανών, πλήρων, ανεπεξέργαστων τροφών, όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, οι ξηροί καρποί και τα βότανα. Η ωμοφαγία ήταν ένα από τα βασικά μυστικά της μακροζωίας των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, καθώς οι ωμές ζωντανές τροφές, πέρα από τα υλικά συστατικά που γνωρίζουμε, δίνουν στον οργανισμό την απαραίτητη ζωτική ενέργεια. Το ίδιο ισχύει για τα φύτρα, που τρώγονται ωμά, βοηθούν στην ανανέωση των κυττάρων και καθυστερούν τη γήρανση, αλλά και για τους ξηρούς καρπούς, που, όταν ψηθούν, χάνουν μέρος των θρεπτικών τους συστατικών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Οι συμβουλές κατανάλωσης

Ερώτηση: Ποιες είναι οι συμβουλές κατά την κατανάλωση που προκύπτουν από την ιπποκράτειο διατροφή;

Απάντηση:

• Οι γενικές συμβουλές (σελ. 227): γενικές συμβουλές για την κατανάλωση: | | Συμβουλή | |---|---| | * | καταναλώστε όσο περισσότερα φρούτα και λαχανικά μπορείτε, κατά προτίμηση εποχής | | * | τρώτε ωμούς ξηρούς καρπούς και σπόρους | | * | τρώτε αργά και πάντα στο τραπέζι | | * | πίνετε χυμούς λαχανικών και φρούτων | | * | αντί για γλυκό προτιμήστε ταχίνι με μέλι (πάντα με μέτρο) |

  Το μέτρο (σελ. 215): ο Ιπποκράτης… προτάσσει την τήρηση του μέτρου στην κατανάλωση τροφής: λήψη ακορίης τροφής, ήτοι μη λήψη τροφής μέχρι κορεσμού.

  Η υγεία του πεπτικού (σελ. 216): η μακρά παραμονή των τροφών στο σώμα δημιουργεί πλησμονή και αέρια· συνιστά ελαφρά φαγητά σε μέτριες ποσότητες, καθώς τυγχάνουν επεξεργασίας και αποβάλλονται γρήγορα, ενώ καταπραΰνουν τη δίψα και την πείνα, σε συνδυασμό με την ευεξία.

  Και για τα φρούτα (σελ. 227): τα φρούτα πρέπει να τρώγονται πριν από τα γεύματα (μισή με μία ώρα) ή μεταξύ των γευμάτων και όχι αμέσως μετά τα γεύματα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι συμβουλές είναι να καταναλώνουμε όσο περισσότερα φρούτα και λαχανικά μπορούμε, κατά προτίμηση εποχής· να τρώμε ωμούς ξηρούς καρπούς και σπόρους· να τρώμε αργά και πάντα στο τραπέζι· να πίνουμε χυμούς λαχανικών και φρούτων· και αντί για γλυκό να προτιμούμε ταχίνι με μέλι, πάντα με μέτρο. Ο Ιπποκράτης προτάσσει επίσης την τήρηση του μέτρου, δηλαδή τη μη λήψη τροφής μέχρι κορεσμού, και συνιστά ελαφρά φαγητά σε μέτριες ποσότητες, ενώ τα φρούτα πρέπει να τρώγονται μισή με μία ώρα πριν από τα γεύματα ή μεταξύ τους και όχι αμέσως μετά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Η διατροφή του Πυθαγόρα

Ερώτηση: Τι είδους διατροφή ακολουθούσε ο Πυθαγόρας και ποια ήταν η αιτιολογία που έδινε γι' αυτό;

Απάντηση:

• Το είδος της διατροφής (σελ. 217): η διατροφή που ακολουθούσε ο Πυθαγόρας ήταν lacto vegetarian, δηλαδή έτρωγε: φρούτα, λαχανικά, δημητριακά, ξηρούς καρπούς, ελάχιστα όσπρια και γαλακτοκομικά, με σειρά από τη μεγαλύτερη ποσότητα στη μικρότερη· οι χορτοφάγοι στην Ευρώπη… ονομάζονταν «Πυθαγόρειοι»… και η χορτοφαγία πριν την ίδρυση του χορτοφαγικού κινήματος… λεγόταν πυθαγόρεια διατροφή (pythagorean diet).

  Η διπλή αιτιολογία (σελ. 217): οι Πυθαγόρειοι, δηλαδή, ακολουθούσαν χορτοφαγική διατροφή τόσο για θρεπτικούς λόγους, για να κρατήσουν τις τέσσερις ιδιοσυγκρασίες του σώματος σε ισορροπία, όσο και για λόγους ηθικής. | Λόγος | Περιεχόμενο | |---|---| | Θρεπτικός | για να κρατήσουν τις τέσσερις ιδιοσυγκρασίες του σώματος σε ισορροπία | | Ηθικός | κατά τον Ρωμαίο ποιητή Οβίδιο, ο Πυθαγόρας είχε πει: «εφ' όσον συνεχίζει να είναι το άτομο άσπλαχνος καταστροφέας των κατώτερων ζωντανών όντων δεν θα γνωρίσει ποτέ υγεία ή ειρήνη· για όσο κατασφάζουν οι άνθρωποι τα ζώα, θα σκοτώνουν ο ένας τον άλλο» |

  Οι επιμέρους κανόνες (σελ. 218): ο Πυθαγόρας έδινε μεγάλη σημασία στη διατροφή με ελαφρές τροφές, όπως ο κρίθινος άρτος, τα λαχανικά, το μέλι, και οι φρέσκοι ή αποξηραμένοι καρποί· έλεγε πως δεν πρέπει κανείς να τρώει το παράγον μαζί με το παραγόμενο, π.χ. κοτόπουλο και αυγό· δίδασκε την πλήρη αποχή από την κρεοφαγία με εξαίρεση το κρέας της ιεροθυσίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο Πυθαγόρας ακολουθούσε διατροφή lacto vegetarian, δηλαδή έτρωγε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά, ξηρούς καρπούς και ελάχιστα όσπρια και γαλακτοκομικά, με σειρά από τη μεγαλύτερη ποσότητα στη μικρότερη. Η αιτιολογία ήταν διπλή: αφενός θρεπτική, για να κρατήσουν οι Πυθαγόρειοι τις τέσσερις ιδιοσυγκρασίες του σώματος σε ισορροπία, και αφετέρου ηθική, αφού, όπως αναφέρει ο Οβίδιος, ο Πυθαγόρας είχε πει ότι, εφόσον το άτομο συνεχίζει να είναι άσπλαχνος καταστροφέας των κατώτερων ζωντανών όντων, δεν θα γνωρίσει ποτέ υγεία ή ειρήνη. Δίδασκε την πλήρη αποχή από την κρεοφαγία, με εξαίρεση το κρέας της ιεροθυσίας, και έλεγε πως δεν πρέπει κανείς να τρώει το παράγον μαζί με το παραγόμενο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Η βάση της διατροφής

Ερώτηση: Ποια τρόφιμα βρίσκονται στη βάση της διατροφής, τόσο κατά τον Ιπποκράτη όσο και κατά τον Πυθαγόρα;

Απάντηση:

• Η απάντηση: τα δημητριακά.

  Κατά τον Ιπποκράτη (σελ. 218): τα δημητριακά ολικής άλεσης, όπως είναι το σιτάρι, το κριθάρι, η σίκαλη, η βρώμη, το καλαμπόκι, ο αμάρανθος… το ρύζι… και τα παράγωγά τους (μούσλι, ψωμί, πίτες, ζυμαρικά, γλυκίσματα) είναι η βάση της ιπποκράτειας διατροφής και αντικαθιστούν τα αντίστοιχα λευκά και επεξεργασμένα.

  Κατά τον Πυθαγόρα (σελ. 218): τα δημητριακά ήταν η βάση της διατροφής της Χρυσής Εποχής των ανθρώπων, όπως μας λέει ο Ησίοδος στο έργο του «Έργα και Ημέραι», και η βασική τροφή των Πυθαγορείων: «για το γεύμα τους (οι Πυθαγόρειοι) χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά άρτο και μέλι» (Ιάμβλιχος, «Περί Πυθαγορικού Βίου», παρ. 97).

  Η θρεπτική τους αξία (σελ. 218): τα δημητριακά περιέχουν σύνθετους υδατάνθρακες και πρωτεΐνες υψηλής ποιότητος (12%-14% τα δημητριακά, 16% το ρύζι και 18% το κεχρί), ελάχιστα αλλά ωφέλιμα λιπίδια και άφθονες φυτικές ίνες, ενώ είναι πλούσια σε βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία.

  Και η «τριάδα της Μεσογείου» (σελ. 230): η αρχαία ελληνική κουζίνα χαρακτηριζόταν από λιτότητα και είχε ως βάση την «τριάδα της Μεσογείου»: Σιτάρι - ελαιόλαδο - κρασί, με βάση τα ψάρια και το κρέας, που τρωγόταν πιο σπάνια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στη βάση της διατροφής, τόσο κατά τον Ιπποκράτη όσο και κατά τον Πυθαγόρα, βρίσκονται τα δημητριακά. Για την ιπποκράτειο διατροφή τα δημητριακά ολικής άλεσης, όπως το σιτάρι, το κριθάρι, η σίκαλη, η βρώμη, το καλαμπόκι, ο αμάρανθος και το ρύζι, με τα παράγωγά τους, αποτελούν τη βάση και αντικαθιστούν τα αντίστοιχα λευκά και επεξεργασμένα. Για τους Πυθαγορείους τα δημητριακά ήταν η βασική τροφή, αφού, όπως αναφέρει ο Ιάμβλιχος, για το γεύμα τους χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά άρτο και μέλι. Ευρύτερα, η αρχαία ελληνική κουζίνα είχε ως βάση την τριάδα της Μεσογείου, δηλαδή το σιτάρι, το ελαιόλαδο και το κρασί.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Το ιδανικό τρόφιμο του Πυθαγόρα

Ερώτηση: Ποιο τρόφιμο θεωρούσε ο Πυθαγόρας ως το ιδανικό;

Απάντηση:

• Η απάντηση (σελ. 220): το κεχρί ήταν γνωστό στους αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι το καλλιεργούσαν συστηματικά και το χρησιμοποιούσαν κυρίως για την παρασκευή ψωμιού· ο Πυθαγόρας το πρότεινε στους μαθητές του ως την ιδανική τροφή: «θεωρούσε ότι το κεχρί ήταν το καταλληλότερο είδος για την τροφή τους» (Ιάμβλιχος, «Περί Πυθαγορικού Βίου», παρ. 106).

  Η θρεπτική του αξία (σελ. 220) | Στοιχείο | Περιεχόμενο | |---|---| | Υδατάνθρακες | πλούσιου σε σύνθετους υδατάνθρακες (δεν περιέχει γλουτένη) και φυτικές ίνες | | Πρωτεΐνη | αποτελεί μία καλή πηγή φυτικής πρωτεΐνης· 18% το κεχρί (σελ. 218) | | Βιταμίνες | πλούσιο σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β, ιδιαίτερα νιασίνη, φολικό οξύ και Β6 | | Μέταλλα | σημαντική είναι η περιεκτικότητά του σε σίδηρο, ασβέστιο, κάλιο, μαγνήσιο, χαλκό και ψευδάργυρο |

  Οι συνδυασμοί του (σελ. 220): όταν το κεχρί συνδυάζεται με όσπρια και ωμούς ξηρούς καρπούς, δίνει πρωτεΐνη αντίστοιχη με αυτή του κρέατος, ενώ, όταν προστίθεται στο καστανό ρύζι… ανεβάζει τη θρεπτική αξία του γεύματος· το κεχρί μπορεί να αποτελέσει ένα πολύ καλό πρωινό γεύμα, αν σε αυτό προσθέσουμε μέλι, κανέλα, ξηρούς καρπούς, σταφίδες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο Πυθαγόρας θεωρούσε ως ιδανικό τρόφιμο το κεχρί και το πρότεινε στους μαθητές του ως την ιδανική τροφή, αφού, όπως αναφέρει ο Ιάμβλιχος, θεωρούσε ότι το κεχρί ήταν το καταλληλότερο είδος για την τροφή τους. Το κεχρί ήταν γνωστό στους αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι το καλλιεργούσαν συστηματικά και το χρησιμοποιούσαν κυρίως για την παρασκευή ψωμιού. Είναι δημητριακό πλούσιο σε σύνθετους υδατάνθρακες, δεν περιέχει γλουτένη, έχει φυτικές ίνες και αποτελεί καλή πηγή φυτικής πρωτεΐνης, ενώ είναι πλούσιο σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β και σε σίδηρο, ασβέστιο, κάλιο, μαγνήσιο, χαλκό και ψευδάργυρο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Ο αισθητικός και η διατροφή στο σπα

Ερώτηση: Ποια είναι η θέση του αισθητικού στο αντικείμενο της διατροφής στο ελληνικό σπα;

Απάντηση:

• Τα οκτώ καθήκοντα (σελ. 231): η θέση του αισθητικού στο αντικείμενο της διατροφής στο ελληνικό σπα είναι: | | Καθήκον | |---|---| | 1. | να προσφέρει στην υποδοχή του σπα ελληνικά ροφήματα καλωσορίσματος ή αποτοξίνωσης ανάλογα με τη θεραπεία που πρόκειται να ακολουθήσει ο πελάτης | | 2. | να στήνει όμορφα τον μπουφέ υποδοχής με τα απαραίτητα ελληνικά ροφήματα, φρούτα, ξηρούς καρπούς κ.ά., και να τοποθετεί μπροστά από το κάθε προϊόν ταμπελάκι με πληροφορίες | | 3. | να ανανεώνει συχνά τα δοχεία με το νερό· το νερό πρέπει να είναι μεταλλικό, ελληνικής πηγής και ελαφρώς όξινο | | 4. | να προετοιμάζει και να ανανεώνει τον μπουφέ του δωματίου χαλάρωσης (relax room) με φρούτα, χυμούς, ροφήματα αλλά και άλλα τοπικά εδέσματα· όλες οι πληροφορίες πρέπει να παρέχονται εκτός από τα ελληνικά και στα Αγγλικά | | 5. | να συνεργάζεται με τον διαιτολόγο και τον γιατρό, και να προσαρμόζει τις διατροφικές ανάγκες του πελάτη στα ελληνικά δεδομένα | | 6. | να γνωρίζει όλα τα ελληνικά προϊόντα διατροφής που υπάρχουν στο κατάστημα διατροφής τού σπα και να τα προωθεί σωστά στον καταναλωτή επισημαίνοντας όλες τις ενδείξεις αλλά και τις αντενδείξεις τους | | 7. | να προτείνει συνταγές και τρόπους κατανάλωσης των ελληνικών προϊόντων | | 8. | να συνεργάζεται με την ομάδα του σεφ υποστηρίζοντας ελληνικές διατροφικές βραδιές |

  Ο λόγος (σελ. 231): η προώθηση - πώληση διατροφικών προϊόντων είναι σημαντικό έσοδο για το ελληνικό σπα· οι αισθητικοί, οι διατροφολόγοι και οι γιατροί… χρειάζεται… να δείχνουν ιδιαίτερο ζήλο στα ελληνικά προϊόντα και φυσικά να τα προωθούν στο προτεινόμενο ατομικό διαιτολόγιο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο αισθητικός στο αντικείμενο της διατροφής στο ελληνικό σπα προσφέρει στην υποδοχή ελληνικά ροφήματα καλωσορίσματος ή αποτοξίνωσης, ανάλογα με τη θεραπεία· στήνει τον μπουφέ υποδοχής με ελληνικά ροφήματα, φρούτα και ξηρούς καρπούς, με ταμπελάκια πληροφοριών· ανανεώνει συχνά τα δοχεία με νερό, το οποίο πρέπει να είναι μεταλλικό, ελληνικής πηγής και ελαφρώς όξινο· προετοιμάζει και ανανεώνει τον μπουφέ του δωματίου χαλάρωσης με τοπικά εδέσματα, με πληροφορίες και στα αγγλικά· συνεργάζεται με τον διαιτολόγο και τον γιατρό· γνωρίζει και προωθεί σωστά τα ελληνικά προϊόντα διατροφής, επισημαίνοντας ενδείξεις και αντενδείξεις· προτείνει συνταγές και τρόπους κατανάλωσης· και συνεργάζεται με την ομάδα του σεφ υποστηρίζοντας ελληνικές διατροφικές βραδιές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 1 (αντικειμενικού τύπου) — Σωστό ή λάθος — διατροφή

Ερώτηση: Απαντήστε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στις παρακάτω προτάσεις. Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

Απάντηση:

• Οι απαντήσεις | Πρόταση | Σ/Λ | Δικαιολόγηση | |---|---|---| | Η «ιπποκράτειος διατροφή» στηρίζεται στην κατανάλωση των ζωντανών, πλήρων και επεξεργασμένων τροφών. | Λ | στηρίζεται στην κατανάλωση των ζωντανών, πλήρων, ανεπεξέργαστων τροφών όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, οι ξηροί καρποί και τα βότανα (σελ. 216) — ανεπεξέργαστων, όχι επεξεργασμένων | | Τα δημητριακά ολικής άλεσης, όπως είναι το σιτάρι, το κριθάρι, η σίκαλη, η βρώμη, οι φακές, το καλαμπόκι. | Λ | τα δημητριακά ολικής άλεσης, όπως είναι το σιτάρι, το κριθάρι, η σίκαλη, η βρώμη, το καλαμπόκι, ο αμάρανθος… το ρύζι (σελ. 218) — οι φακές είναι όσπριο, όχι δημητριακό (σελ. 220) | | Το κεχρί ήταν γνωστό στους αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι το καλλιεργούσαν συστηματικά και το χρησιμοποιούσαν κυρίως για την παρασκευή ψωμιού. | Σ | το κεχρί ήταν γνωστό στους αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι το καλλιεργούσαν συστηματικά και το χρησιμοποιούσαν κυρίως για την παρασκευή ψωμιού (σελ. 220) | | Από τα όσπρια λείπουν κάποια απαραίτητα αμινοξέα, αν όμως συνδυαστούν στο γεύμα με κάποιο δημητριακό, μετατρέπονται σε ένα σπουδαίο και ολοκληρωμένο γεύμα υψηλής πρωτεϊνικής αξίας. | Σ | αν όμως συνδυαστούν στο γεύμα με κάποιο δημητριακό (ρύζι ολικής άλεσης, καλαμπόκι, ψωμί ολικής άλεσης), μετατρέπονται σε ένα σπουδαίο και ολοκληρωμένο γεύμα υψηλής πρωτεϊνικής αξίας (σελ. 220) | | Τα φύτρα βοηθούν στην ανανέωση των κυττάρων και καθυστερούν τη γήρανση. | Σ | βοηθούν στην ανανέωση των κυττάρων και καθυστερούν τη γήρανση (σελ. 221) | | Οι ξηροί καρποί έχει αποδειχτεί ότι είναι πλούσιοι σε κορεσμένα λιπαρά, πρωτεΐνες, ιχνοστοιχεία, φυτικές ίνες αλλά και πολλές βιταμίνες. | Λ | είναι πλούσιοι σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα ω3 - ω6 (αντιγηραντικά λιπίδια), πρωτεΐνες, ιχνοστοιχεία… φυτικές ίνες, αλλά και πολλές βιταμίνες (σελ. 224) — πολυακόρεστα, όχι κορεσμένα | | Το ελαιόλαδο παρουσιάζει ισχυρή αντιοξειδωτική, αντιγηραντική και θεραπευτική δράση απέναντι σε πολλά είδη ασθενειών. | Σ | το ελαιόλαδο, επομένως, παρουσιάζει ισχυρή αντιοξειδωτική, αντιγηραντική και θεραπευτική δράση απέναντι σε πολλά είδη ασθενειών (σελ. 225) | | Οι επεξεργασμένες γλυκαντικές ουσίες, όπως η λευκή ζάχαρη, το πετιμέζι, η φρουκτόζη κ.ά., καταστρέφουν σταδιακά την υγεία μας. | Λ | οι επεξεργασμένες γλυκαντικές ουσίες, όπως η λευκή ζάχαρη, η γλυκόζη, η φρουκτόζη κ.ά., καταστρέφουν σταδιακά την υγεία μας· το πετιμέζι ανήκει στις φυσικές ακατέργαστες γλυκαντικές ουσίες που μπορούμε να αντικαταστήσουμε τις επιβλαβείς (σελ. 226) |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστές είναι τέσσερις προτάσεις: ότι το κεχρί ήταν γνωστό στους αρχαίους Έλληνες και το χρησιμοποιούσαν κυρίως για την παρασκευή ψωμιού· ότι από τα όσπρια λείπουν κάποια απαραίτητα αμινοξέα, τα οποία όμως συμπληρώνονται με τον συνδυασμό τους με δημητριακά· ότι τα φύτρα βοηθούν στην ανανέωση των κυττάρων και καθυστερούν τη γήρανση· και ότι το ελαιόλαδο παρουσιάζει ισχυρή αντιοξειδωτική, αντιγηραντική και θεραπευτική δράση. Λανθασμένες είναι οι υπόλοιπες: η ιπποκράτειος διατροφή στηρίζεται σε ανεπεξέργαστες και όχι σε επεξεργασμένες τροφές· οι φακές είναι όσπριο και όχι δημητριακό· οι ξηροί καρποί είναι πλούσιοι σε πολυακόρεστα και όχι σε κορεσμένα λιπαρά· και το πετιμέζι δεν είναι επεξεργασμένη γλυκαντική ουσία, αλλά ανήκει στις φυσικές ακατέργαστες, με τις οποίες αντικαθιστούμε τις επιβλαβείς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 (αντικειμενικού τύπου) — Τρόφιμα ιπποκράτειας και πυθαγόρειας διατροφής

Ερώτηση: Χαρακτηρίστε με Ν (= Ναι) ή Ο (= Όχι) τα παρακάτω τρόφιμα, ανάλογα με το αν θα μπορούσαν να ανήκουν στην ιπποκράτειο ή στην πυθαγόρειο διατροφή.

Απάντηση:

• Ο συμπληρωμένος πίνακας | ΤΡΟΦΙΜΑ | ΝΑΙ | ΟΧΙ | Τεκμηρίωση | |---|---|---|---| | Όσπρια | Ν | | «Ναι»: … όσπρια (σελ. 216)· φρούτα, λαχανικά, δημητριακά, ξηρούς καρπούς, ελάχιστα όσπρια (σελ. 217) | | Αυγά | | Ο | «Όχι»: Αυγά, γάλα, γαλακτοκομικά (σελ. 216) | | Εξωτικά φρούτα | | Ο | καταναλώστε όσο περισσότερα φρούτα και λαχανικά μπορείτε, κατά προτίμηση εποχής (σελ. 227) — τα εξωτικά δεν είναι εποχής ούτε τοπικά | | Ξηροί καρποί ψημένοι | | Ο | οι ξηροί καρποί πρέπει να τρώγονται ωμοί… και καλύτερα όχι ψημένοι (χάνουν μέρος των θρεπτικών συστατικών) (σελ. 224) | | Αποξηραμένα λαχανικά | | Ο | στα «Ναι» αναφέρονται αποξηραμένα φρούτα, όχι λαχανικά (σελ. 216)· τα λαχανικά ζητούνται ωμά και εποχής | | Κεχρί | Ν | | ο Πυθαγόρας το πρότεινε στους μαθητές του ως την ιδανική τροφή (σελ. 220) | | Μακαρόνια | Ν | | «Ναι»: … ζυμαρικά (100% ολικής άλεσης και λίγα) (σελ. 216) — μόνο ολικής άλεσης | | Ρύζι ακατέργαστο | Ν | | «Ναι»: … ρύζι (κατά προτίμηση καστανό ή μπασμάτι) (σελ. 216) | | Μέλι | Ν | | μπορούμε να αντικαταστήσουμε τις… επιβλαβείς ουσίες με… μέλι (σελ. 226)· «για το γεύμα τους… άρτο και μέλι» (σελ. 218) | | Κοτόπουλο | | Ο | «Όχι»: … ζωικά τρόφιμα (σελ. 216)· δίδασκε την πλήρη αποχή από την κρεοφαγία (σελ. 218) | | Ψάρια | Ν | | τα ψάρια είναι η καλύτερη ποιοτικώς ζωική τροφή (σελ. 225)· ψάρι στον ατμό στο υπόδειγμα διαιτολογίου (σελ. 232) — για την ιπποκράτειο, όχι για την πυθαγόρειο | | Πατάτες | Ν | | «Ναι»: … πατάτες (κατά προτίμηση ψητές στον φούρνο με τη φλούδα) (σελ. 216) | | Μοσχάρι | | Ο | «Όχι»: … ζωικά τρόφιμα (σελ. 216) | | Φρέσκα φρούτα | Ν | | «Ναι»: Φρούτα, λαχανικά (σελ. 216) | | Μανιτάρια | Ν | | περιλαμβάνονται στα λαχανικά — σαλάτα με μανιτάρια στο υπόδειγμα διαιτολογίου (σελ. 232) | | Ελιές | Ν | | σαλάτα εποχής με ελαιόλαδο και μηλόξιδο και ελιές (σελ. 232) | | Κρίθινα παξιμάδια | Ν | | κρίθινος ντάκος (σελ. 232)· ο κρίθινος άρτος (σελ. 218) | | Αλλαντικά | | Ο | «Όχι»: … αλλαντικά, τουρσιά, κονσέρβες (σελ. 216) |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι απαντούν τα όσπρια, το κεχρί, τα μακαρόνια —μόνο όμως ολικής άλεσης και λίγα—, το ακατέργαστο ρύζι, το μέλι, τα ψάρια —για την ιπποκράτειο και όχι για την πυθαγόρειο—, οι πατάτες, τα φρέσκα φρούτα, τα μανιτάρια, οι ελιές και τα κρίθινα παξιμάδια. Όχι απαντούν τα αυγά, τα εξωτικά φρούτα, αφού ζητούνται φρούτα εποχής, οι ψημένοι ξηροί καρποί, αφού πρέπει να τρώγονται ωμοί, τα αποξηραμένα λαχανικά, το κοτόπουλο, το μοσχάρι και τα αλλαντικά, αφού και τα τρία ανήκουν στα ζωικά τρόφιμα που αποκλείονται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 (αντικειμενικού τύπου) — Αντιστοίχιση μαγειρικών σκευών

Ερώτηση: Αντιστοιχίστε τις λέξεις του πίνακα Α με τις φράσεις του πίνακα Β.

Απάντηση:

• Οι αντιστοιχίσεις (σελ. 228-229) | Α | → | Β | |---|---|---| | κακκάβιον | → | μικρή μεταλλική χύτρα — ήταν μια μικρή μεταλλική χύτρα την οποία έβαζαν πάνω στη φωτιά για να μαγειρέψουν… από το σκεύος αυτό πήρε το όνομά της και η κακκαβιά, η γνωστή μέχρι σήμερα ψαρόσουπα | | φουφού | → | ένα αγγείο με τρύπες εξαερισμού στα τοιχώματα και ένα μεγάλο άνοιγμα, για να μπορεί να μπαίνει η καύσιμη ύλη | | τηγάνι | → | επίπεδο από τη μια μεριά και από την άλλη διάστικτο με βαθουλώματα — παρόμοιο κεραμικό σκεύος έχει βρεθεί σε ανασκαφή στις Μυκήνες… έχει τις ιδιότητες του αντικολλητικού τηγανιού | | λοπάς | → | σχετικά χαμηλό κεραμικό σκεύος, χωρίς λαβές, το οποίο έπαιρνε και καπάκι | | πύραυνος | → | χύτρα με διπλά τοιχώματα — θεωρείται η πρώτη σωζόμενη χύτρα ταχύτητας |

  Η φράση που περισσεύει: ασάμινθος — είναι η αρχαιοελληνική μπανιέρα (κεφ. 2, σελ. 35), όχι μαγειρικό σκεύος.

  Και η χύτρα (σελ. 228): παρόμοιο σκεύος ήταν η χύτρα, όμως είχε μεγαλύτερες διαστάσεις· είχε διάμετρο περίπου 20 εκατοστά, ήταν πιο βαθιά και είχε δύο λαβές· στο καπάκι είχε ακροφύσιο (στόμιο), για να βγαίνει ο ατμός.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το κακκάβιον αντιστοιχεί στη μικρή μεταλλική χύτρα, από την οποία πήρε το όνομά της και η κακκαβιά, η γνωστή ψαρόσουπα. Η φουφού στο αγγείο με τρύπες εξαερισμού στα τοιχώματα και ένα μεγάλο άνοιγμα, για να μπορεί να μπαίνει η καύσιμη ύλη. Το τηγάνι στο σκεύος που είναι επίπεδο από τη μια μεριά και από την άλλη διάστικτο με βαθουλώματα, δηλαδή στο μυκηναϊκό αντικολλητικό τηγάνι. Η λοπάς στο σχετικά χαμηλό κεραμικό σκεύος, χωρίς λαβές, το οποίο έπαιρνε και καπάκι. Και ο πύραυνος στη χύτρα με διπλά τοιχώματα, που θεωρείται η πρώτη σωζόμενη χύτρα ταχύτητας. Περισσεύει η ασάμινθος, που είναι η αρχαιοελληνική μπανιέρα και όχι μαγειρικό σκεύος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 (αντικειμενικού τύπου) — Συμπλήρωση κενών — διατροφή

Ερώτηση: Συμπληρώστε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις

Απάντηση:

• Το συμπληρωμένο κείμενο

  Για τους αρχαίους Έλληνες τα γεύματα της ημέρας ήταν τρία στον αριθμό. Το πρώτο από αυτά ονομαζόταν ἀκρατισμός και αποτελούνταν από κριθαρένιο ψωμί βουτηγμένο σε κρασί (ἄκρατος), συνοδευόμενο από σύκα ή ελιές. Το δεύτερο, το ἄριστον, λάμβανε χώρα το μεσημέρι ή νωρίς το απόγευμα. Το τρίτο, το δεῖπνον, το οποίο ήταν και το σημαντικότερο της ημέρας, σε γενικές γραμμές καταναλωνόταν αφού η νύχτα είχε πλέον πέσει. Σύμφωνα με τον Ιπποκράτη, από μόνη της η τροφή δεν αρκεί για να συντηρήσει τον άνθρωπο σε καλή υγεία, αν δεν τη συνδυάσει ο καθένας με τη γυμναστική. Ο Πυθαγόρας είναι περισσότερο γνωστός παγκοσμίως για το μαθηματικό του θεώρημα, αλλά για πολλά χρόνια θεωρούνταν και ο πατέρας της χορτοφαγίας. Ο Πυθαγόρας ισχυριζόταν πως δεν πρέπει να τρώγεται το παράγον μαζί με το παραγόμενο, π.χ. κοτόπουλο με αυγό. Η ζέα είναι σχεδόν δύο φορές πλουσιότερη σε φυτικές ίνες σε σύγκριση με άλλα σιτηρά, γεγονός που την καθιστά μια καλή επιλογή για τους ανθρώπους που πάσχουν από διαβήτη ή δυσκοιλιότητα. Τα φύτρα από φρεσκοφυτεμένους σπόρους δημητριακών και οσπρίων είναι μία ακόμα σπουδαία τροφή, ενώ περιέχουν την τόσο απαραίτητη ζωτική ενέργεια, καθώς τρώγονται ωμά. Τα δύο κορυφαία λαχανικά, που βοηθούν περισσότερο από τα υπόλοιπα στη μακροζωία, είναι το σκόρδο και το κρεμμύδι. Η κατανάλωση ψαριών έχει συνδεθεί με την καλή λειτουργία των ματιών και την προστασία από την εμφάνιση κάποιων μορφών καρκίνου όπως του παχέος εντέρου και των νεφρών. Τα ξερά φρούτα είναι εξαιρετική επιλογή ως γλυκό για όλες τις ώρες της ημέρας, δίνοντας δύναμη και ενέργεια.

  Η τεκμηρίωση | Πρόταση | Πηγή | |---|---| | τα τρία γεύματα | το πρώτο από αυτά (ἀκρατισμός) αποτελούσε κριθαρένιο ψωμί βουτηγμένο σε κρασί (ἄκρατος)… το δεύτερο (ἄριστον)… το τρίτο (δεῖπνον) (σελ. 213) | | γυμναστική | «από μόνη της η τροφή δεν αρκεί… αν δεν την συνδυάσει ο καθένας με τη γυμναστική» (σελ. 215) | | χορτοφαγίας | για πολλά χρόνια θεωρούνταν και ο πατέρας της χορτοφαγίας (σελ. 217) | | παράγον - παραγόμενο | έλεγε πως δεν πρέπει κανείς να τρώει το παράγον μαζί με το παραγόμενο, π.χ. κοτόπουλο και αυγό (σελ. 218) | | διαβήτη - δυσκοιλιότητα | γεγονός που την καθιστά μια καλή επιλογή για τους ανθρώπους που πάσχουν από διαβήτη ή δυσκοιλιότητα (σελ. 219) | | ωμά | περιέχουν την τόσο απαραίτητη ζωτική ενέργεια, καθώς τρώγονται ωμά (σελ. 221) | | σκόρδο - κρεμμύδι | τα δύο κορυφαία λαχανικά, που βοηθούν περισσότερο από τα υπόλοιπα στη μακροζωία, αυτά είναι το σκόρδο και το κρεμμύδι (σελ. 224) | | ψαριών | έχει συνδεθεί, επίσης, με την καλή λειτουργία των ματιών και την προστασία από την εμφάνιση κάποιων μορφών καρκίνου, όπως του παχέος εντέρου και των νεφρών (σελ. 226) | | ξερά φρούτα | τα ξερά φρούτα… είναι εξαιρετική επιλογή ως γλυκό για όλες τις ώρες της ημέρας, δίνοντας δύναμη και ενέργεια (σελ. 227) |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το πρώτο γεύμα ονομαζόταν ακρατισμός και αποτελούνταν από κριθαρένιο ψωμί βουτηγμένο σε κρασί, συνοδευόμενο από σύκα ή ελιές· το δεύτερο, το άριστον, λάμβανε χώρα το μεσημέρι ή νωρίς το απόγευμα· και το τρίτο, το δείπνον, ήταν το σημαντικότερο της ημέρας. Σύμφωνα με τον Ιπποκράτη, από μόνη της η τροφή δεν αρκεί, αν δεν συνδυαστεί με τη γυμναστική. Ο Πυθαγόρας θεωρούνταν ο πατέρας της χορτοφαγίας και ισχυριζόταν πως δεν πρέπει να τρώγεται το παράγον μαζί με το παραγόμενο. Η ζέα είναι καλή επιλογή για όσους πάσχουν από διαβήτη ή δυσκοιλιότητα. Τα φύτρα περιέχουν ζωτική ενέργεια, καθώς τρώγονται ωμά. Τα δύο κορυφαία λαχανικά για τη μακροζωία είναι το σκόρδο και το κρεμμύδι. Η κατανάλωση ψαριών έχει συνδεθεί με την καλή λειτουργία των ματιών και την προστασία από κάποιες μορφές καρκίνου. Και τα ξερά φρούτα είναι εξαιρετική επιλογή ως γλυκό, δίνοντας δύναμη και ενέργεια.

Κριτήρια αξιολόγησης: