Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 2 (1-4) (σελ. 44) – ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 2 (1-4)

Πλήρεις λύσεις των 4 ερωτήσεων του κεφαλαίου 2 — οι λειτουργίες του δέρματος, η φυσική προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία, η ρύθμιση της θερμοκρασίας και η αμυντική, ανοσοποιητική λειτουργία.

Ερώτηση 1 — Οι λειτουργίες του δέρματος

Ερώτηση: Ποιες είναι οι λειτουργίες του δέρματος;

Απάντηση:

• Οι λειτουργίες (σελ. 38-43) | # | Λειτουργία | Πώς επιτελείται | |---|---|---| | 1 | Κάλυψη και προστασία από περιβαλλοντικούς παράγοντες | αποτελεί… ασπίδα προστασίας από εξωτερικούς παράγοντες (την ηλιακή ακτινοβολία, βλαβερές ουσίες, μικροοργανισμούς)· α) μηχανικά, κυρίως από την κεράτινη στιβάδα της επιδερμίδας και β) με το αμυντικό (ανοσοποιητικό) σύστημα | | 2 | Αποταμίευση λίπους | το λίπος είναι αποθήκη ενέργειας· σε περιόδους ασιτίας… μετατρέπεται σε υδατάνθρακες | | 3 | Αποφυγή της αφυδάτωσης και διατήρηση του νερού | διασφαλίζεται κυρίως από την κεράτινη στιβάδα | | 4 | Θερμορρύθμιση | από τα αγγεία του χορίου που αυξομειώνουν την αιματική ροή και από τους εκκρινείς, ιδρωτοποιούς αδένες | | 5 | Θερμομόνωση | το στρώμα του υποδορίου λίπους που δρα ως μονωτικό υλικό | | 6 | Συμμετοχή στον θηλασμό | το δέρμα έχει ειδικά διαμορφωμένη περιοχή, τη θηλαία άλω και τη θηλή του μαστού | | 7 | Λειτουργία αισθητηρίου οργάνου | εξυπηρετεί τις αισθήσεις της αφής, της πίεσης, της ηδονής, του θερμού, του ψυχρού και του πόνου | | 8 | Μεταβολική λειτουργία – απορρόφηση – έκκριση | το δέρμα μεταβολίζει υδατάνθρακες, λίπη, λευκώματα, βιταμίνες και ένζυμα· εκκρίνει σμήγμα… και ιδρώτα | | 9 | Ειδικές λειτουργίες | η κερατινοποίηση και η μελανινογένεση | | 10 | Παραγωγή βιταμίνης D3 | με τη βοήθεια της ηλιακής ακτινοβολίας | | 11 | Αμυντική (ανοσοποιητική) λειτουργία | το δέρμα επιστρατεύει την αμυντική του στρατιά από κύτταρα και ουσίες, για να καταστρέψει το αντιγόνο |

  Η ανακεφαλαίωση (σελ. 44): το δέρμα καλύπτει το σώμα και λειτουργεί προστατευτικά· επίσης αποταμιεύει λίπος και νερό· εκκρίνει ιδρώτα και σμήγμα· ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος· φέρει τις θηλές των μαστών απ' όπου θηλάζει το νεογνό το γάλα· είναι αισθητήριο όργανο και αμυντικό όργανο· συμμετέχει στα πρώτα στάδια παραγωγής της βιταμίνης D.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το δέρμα καλύπτει το σώμα και το προστατεύει από περιβαλλοντικούς παράγοντες, μηχανικά με την κεράτινη στιβάδα και με το ανοσοποιητικό σύστημα. Αποταμιεύει λίπος, που αποτελεί αποθήκη ενέργειας, και νερό, αποφεύγοντας την αφυδάτωση. Ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος με τα αγγεία του χορίου και τους ιδρωτοποιούς αδένες, ενώ το υποδόριο λίπος εξασφαλίζει θερμομόνωση. Συμμετέχει στον θηλασμό με τη θηλή και τη θηλαία άλω, λειτουργεί ως αισθητήριο όργανο για την αφή, την πίεση, την ηδονή, το θερμό, το ψυχρό και τον πόνο, και επιτελεί μεταβολική λειτουργία, δηλαδή απορρόφηση και έκκριση ουσιών. Έχει επίσης τις ειδικές λειτουργίες της κερατινοποίησης και της μελανινογένεσης, παράγει τη βιταμίνη D3 και επιτελεί αμυντική, ανοσοποιητική λειτουργία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Φυσική προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία

Ερώτηση: Τί γνωρίζετε για την φυσική προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία;

Απάντηση:

• Τα δύο μέσα (σελ. 38): μηχανική προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία παρέχουν τα κεράτινα πετάλια της κεράτινης στιβάδας και η μελανίνη με τη μορφή μελανοσωματίων.

  Πώς λειτουργεί η μελανίνη (σελ. 38): τα μελανοσωμάτια είναι κοκκία που παράγονται στα μελανινοκύτταρα και μεταφέρονται με τους δενδρίτες των μελανινοκυττάρων στα γειτονικά τους κερατινοκύτταρα· εκεί τα μελανοσωμάτια παίζουν τον ρόλο «ομπρέλας» τοποθετημένα πάνω από τους πυρήνες των κερατινοκυττάρων· έτσι εμποδίζουν την υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία να βλάψει το γενετικό υλικό των κυττάρων.

  Η μελανινογένεση (σελ. 42): μελανινογένεση είναι η παραγωγή της πρωτεΐνης μελανίνης από το αμινοξύ τυροσίνη· συντελείται στα μελανινοκύτταρα της βασικής στιβάδας· η μελανίνη προστατεύει από τις ακτινοβολίες και, ιδίως, από την υπεριώδη ακτινοβολία.

  Και από το κεφ. 1 (σελ. 12-13): η μελανίνη προστατεύει τα κύτταρα της βασικής στιβάδας από την υπεριώδη ακτινοβολία και καθορίζει το χρώμα του δέρματος και των τριχών· πιστεύεται ότι όλες οι φυλές έχουν τον ίδιο αριθμό μελανινοκυττάρων, το χρώμα τους όμως εξαρτάται από τον αριθμό των κοκκίων μελανίνης (μελανοσωμάτων), το μέγεθος, τη διάταξή τους και από το είδος των μελανινών.

  Το πλαίσιο (σελ. 38): η λειτουργία αυτή επιτελείται: α) μηχανικά, κυρίως από την κεράτινη στιβάδα της επιδερμίδας και β) με το αμυντικό (ανοσοποιητικό) σύστημα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η φυσική προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία είναι μηχανική και παρέχεται από δύο μέσα: από τα κεράτινα πετάλια της κεράτινης στιβάδας και από τη μελανίνη, με τη μορφή των μελανοσωματίων. Τα μελανοσωμάτια είναι κοκκία που παράγονται στα μελανινοκύτταρα και μεταφέρονται μέσω των δενδριτών τους στα γειτονικά κερατινοκύτταρα· εκεί τοποθετούνται πάνω από τους πυρήνες, παίζοντας τον ρόλο ομπρέλας, και εμποδίζουν την υπεριώδη ακτινοβολία. Η ίδια η μελανίνη παράγεται με τη μελανινογένεση, δηλαδή από το αμινοξύ τυροσίνη, μέσα στα μελανινοκύτταρα της βασικής στιβάδας, και προστατεύει από τις ακτινοβολίες και ιδίως από την υπεριώδη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Ρύθμιση της θερμοκρασίας

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την ρύθμιση της θερμοκρασίας από το δέρμα;

Απάντηση:

• Πού και πώς επιτελείται (σελ. 39): επιτελείται στο χόριο από τα αγγεία του χορίου που αυξομειώνουν την αιματική ροή και από τους εκκρινείς, ιδρωτοποιούς αδένες που παράγουν τον ιδρώτα.

  Συνθήκες	Απόκριση του δέρματος
  Θερμό περιβάλλον	τα αγγεία του δέρματος διαστέλλονται (αγγειοδιαστολή), ώστε να φθάσει περισσότερο αίμα που μεταφέρει θερμότητα, στην επιφάνεια του σώματος, και αυτή η θερμότητα να αποβληθεί στο περιβάλλον· επίσης στη ζέστη οι ιδρωτοποιοί αδένες του δέρματος εκκρίνουν στην επιφάνεια του δέρματος τον ιδρώτα που, καθώς εξατμίζεται, αποβάλλει και θερμότητα
  Κρύο	ελαττώνεται η έκκριση του ιδρώτα και τα αγγεία του δέρματος συστέλλονται (αγγειοσυστολή), στενεύουν, για να φθάσει λιγότερο αίμα στην επιφάνεια του σώματος, και να εξοικονομηθεί θερμότητα

  Η θερμομόνωση (σελ. 39): εξασφαλίζει το στρώμα του υποδορίου λίπους που δρα ως μονωτικό υλικό.

  Και ο ρόλος του ιδρώτα (σελ. 41): ο ιδρώτας συμμετέχει στη θερμορρύθμιση και στην αποβολή άχρηστων για τον οργανισμό ουσιών (ουρίας, αμμωνίας κτλ.)· επίσης, χάρη στην όξινη σύστασή του παρεμποδίζει την ανάπτυξη μικροβίων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ρύθμιση της θερμοκρασίας επιτελείται στο χόριο, από τα αγγεία του που αυξομειώνουν την αιματική ροή και από τους εκκρινείς ιδρωτοποιούς αδένες που παράγουν τον ιδρώτα. Όταν το εξωτερικό περιβάλλον είναι θερμό, τα αγγεία διαστέλλονται, ώστε να φτάσει στην επιφάνεια περισσότερο αίμα και να αποβληθεί η θερμότητα στο περιβάλλον, ενώ οι ιδρωτοποιοί αδένες εκκρίνουν ιδρώτα, ο οποίος καθώς εξατμίζεται αποβάλλει θερμότητα. Αντίθετα, όταν κάνει κρύο, ελαττώνεται η έκκριση του ιδρώτα και τα αγγεία συστέλλονται, ώστε να φτάνει λιγότερο αίμα στην επιφάνεια και να εξοικονομείται θερμότητα. Συμπληρωματικά, το στρώμα του υποδόριου λίπους δρα ως μονωτικό υλικό και εξασφαλίζει θερμομόνωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Η αμυντική λειτουργία

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την αμυντική λειτουργία του δέρματος;

Απάντηση:

• Η αρχή (σελ. 43): όταν φθάσει στο δέρμα μία ξένη προς τον οργανισμό ουσία (αντιγόνο), το δέρμα επιστρατεύει την αμυντική του στρατιά από κύτταρα και ουσίες, για να καταστρέψει το αντιγόνο αυτό.

  Τα κύτταρα της άμυνας (σελ. 43) | Κύτταρα | Ρόλος | |---|---| | Κύτταρα του Langerhans | αντιγονοπαρουσιαστικά κύτταρα· έχουν πολλές προσεκβολές, τους δενδρίτες, και μοιάζουν κάπως με τους θαλάσσιους αστερίες· πιάνουν με τους δενδρίτες τους ένα αντιγόνο που φθάνει στο δέρμα και το επεξεργάζονται, ώστε να το παρουσιάσουν με κατάλληλη μορφή στα κύρια αμυντικά κύτταρα, τα Τ-λεμφοκύτταρα | | Τ-λεμφοκύτταρα | φθάνουν στο δέρμα μέσα από τα αιμοφόρα αγγεία του· είναι λιγοστά σε φυσιολογικές συνθήκες, γίνονται όμως περισσότερα, όταν υπάρχει εξωτερική «απειλή», δηλαδή αντιγόνα | | Μακροφάγα | με τη διαδικασία της φαγοκυττάρωσης κατατρώγουν τους ξένους εισβολείς | | Μαστοκύτταρα | συμμετέχουν στον ειδικό στρατό άμυνας | Τα «όπλα» (σελ. 43): χάρη και στην παραγωγή ειδικών αμυντικών ουσιών, των κυτοκινών (ή κυτταροκινών) που είναι τα όπλα, στοχεύουν στην απομάκρυνση της απειλής.

  Η πρώτη γραμμή άμυνας (σελ. 38-39): ο ιδρώτας χάρη στην όξινη αντίδρασή του παρεμποδίζει την ανάπτυξη μικροβίων· το σμήγμα έχει, πιθανόν, δράση κατά των μυκήτων· εάν υπάρξει κάποια λύση της συνέχειας του δέρματος, δηλαδή σχίσιμο, τότε κινητοποιούνται οι αμυντικές (ανοσοποιητικές) λειτουργίες, ώστε να επανορθώσουν το σχίσιμο, να «κλείσουν» αυτή την πύλη εισόδου σε ανεπιθύμητες ουσίες και σε μικροοργανισμούς και να τους καταστρέψουν.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν φτάσει στο δέρμα μια ξένη προς τον οργανισμό ουσία, δηλαδή ένα αντιγόνο, το δέρμα επιστρατεύει τα αμυντικά του κύτταρα και τις αμυντικές του ουσίες για να το καταστρέψει. Μόνιμα εγκατεστημένα στο δέρμα είναι τα αντιγονοπαρουσιαστικά κύτταρα του Langerhans, τα οποία με τους δενδρίτες τους πιάνουν το αντιγόνο και το επεξεργάζονται, ώστε να το παρουσιάσουν με κατάλληλη μορφή στα κύρια αμυντικά κύτταρα, τα Τ-λεμφοκύτταρα. Αυτά φτάνουν στο δέρμα μέσα από τα αιμοφόρα αγγεία και είναι λίγα σε φυσιολογικές συνθήκες, αυξάνονται όμως όταν υπάρχει απειλή. Μαζί με τα μακροφάγα, που με τη φαγοκυττάρωση κατατρώγουν τους ξένους εισβολείς, και τα μαστοκύτταρα αποτελούν έναν ειδικό στρατό άμυνας, με όπλα τις κυτοκίνες. Στην πρώτη γραμμή άμυνας βρίσκονται επίσης ο όξινος ιδρώτας, που παρεμποδίζει την ανάπτυξη μικροβίων, και το σμήγμα, που πιθανόν δρα κατά των μυκήτων.

Κριτήρια αξιολόγησης: