Λύσεις ερωτήσεων-ασκήσεων κεφ. 1 (1-27) (σελ. 34-36) – ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις ερωτήσεων-ασκήσεων κεφ. 1 (1-27)
Πλήρεις λύσεις των 27 ερωτήσεων του κεφαλαίου 1 — ο επιθηλιακός ιστός, το χρώμα και το πάχος του δέρματος, οι μεσοθηλαίες ακρολοφίες και οι θηλές, οι στιβάδες της επιδερμίδας, οι ίνες, η βασική ουσία και τα κύτταρα του χορίου, το υπόδερμα, τα εξαρτήματα του δέρματος, η δομή, η μορφολογία και ο κύκλος της τρίχας, τα νύχια, οι αδένες και η αγγείωση και νεύρωση του δέρματος.
Ερώτηση 1 — Ο επιθηλιακός ιστός
Ερώτηση: Σε τι διακρίνεται ο επιθηλιακός ιστός;
Απάντηση:
-
Η βασική διάκριση (σελ. 8): το δέρμα είναι όργανο που αποτελείται από επιθηλιακό ιστό, ο οποίος διακρίνεται σε καλυπτήριο και αδενικό επιθήλιο.
Είδος Διακρίσεις Καλυπτήριο διακρίνεται σε δέρμα και βλεννογόνους· ανάλογα με τον αριθμό στιβάδων κυττάρων το καλυπτήριο επιθήλιο χωρίζεται σε μονόστιβο και πολύστιβο και ανάλογα με το είδος των κυττάρων της εξωτερικής στιβάδας χωρίζεται σε πλακώδες, κυλινδρικό, κροσσωτό και μεταβατικό Αδενικό σχηματίζει τους αδένες, οι οποίοι μπορεί να είναι είτε μονοκύτταροι είτε πολυκύτταροι Πού ανήκει το δέρμα (σελ. 8): το δέρμα είναι πολύστιβο πλακώδες επιθήλιο, περιβάλλει εξωτερικά το ανθρώπινο σώμα και μεταπίπτει στα σημεία που αρχίζουν οι φυσικές κοιλότητες (μάτια, μύτη, στόμα, γεννητικά όργανα, πρωκτός) στους βλεννογόνους.
Ο βλεννογόνος (σελ. 8): είναι η μορφή του επιθηλιακού ιστού, η οποία επαλείφει κοιλότητες ή κοίλα όργανα που επικοινωνούν με το εξωτερικό περιβάλλον· από τον φυσιολογικό βλεννογόνο λείπει συνήθως η κοκκώδης στιβάδα, και η κερατινοποίηση είναι διαφορετική από αυτή του δέρματος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο επιθηλιακός ιστός διακρίνεται σε καλυπτήριο και σε αδενικό επιθήλιο. Το καλυπτήριο διακρίνεται σε δέρμα και βλεννογόνους· ανάλογα με τον αριθμό των στιβάδων των κυττάρων χωρίζεται σε μονόστιβο και πολύστιβο, ενώ ανάλογα με το είδος των κυττάρων της εξωτερικής στιβάδας σε πλακώδες, κυλινδρικό, κροσσωτό και μεταβατικό. Το αδενικό επιθήλιο σχηματίζει τους αδένες, που μπορεί να είναι μονοκύτταροι ή πολυκύτταροι. Το ίδιο το δέρμα είναι πολύστιβο πλακώδες επιθήλιο, το οποίο στα σημεία όπου αρχίζουν οι φυσικές κοιλότητες μεταπίπτει στους βλεννογόνους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 2 — Χρώμα και πάχος του δέρματος
Ερώτηση: Από τι εξαρτάται και σε τι διαφέρει το χρώμα και το πάχος του δέρματος;
Απάντηση:
-
Το χρώμα του δέρματος του ανθρώπου εξαρτάται από (σελ. 9-10):
- την ποσότητα μελανίνης (χρωστικής)
- την αιμάτωσή του (οξυγονωμένη και αποξυγονωμένη αιμοσφαιρίνη)
- το πάχος της κεράτινης στιβάδας
Διαφέρει από (σελ. 10):
- φυλή σε φυλή (π.χ. λευκή φυλή, μαύρη φυλή, κίτρινη φυλή)
- τη μια περιοχή του σώματος στην άλλη, όπως, για παράδειγμα, το δέρμα της θηλής του μαστού είναι πιο σκούρο, ενώ το δέρμα της πρόσθιας επιφάνειας του σώματος πιο λευκό
- το φύλο
- την ηλικία
- το επάγγελμα (αγρότες, κάτοικοι πόλεων, ναυτικοί)
Το πάχος του δέρματος διαφέρει από (σελ. 10):
- περιοχή σε περιοχή· είναι πιο παχύ στις περιοχές που δέχονται μεγαλύτερη μηχανική πίεση (παλάμες-πέλματα-ράχη) και πιο λεπτό στις υπόλοιπες περιοχές (π.χ. βλέφαρα)
- την ηλικία· είναι πιο λεπτό στην παιδική ηλικία μέχρι το 5ο έτος και μετά το πάχος του γίνεται ίσο με του ενήλικα
- το φύλο· είναι λεπτότερο στις γυναίκες και παχύτερο στους άντρες
- άτομο σε άτομο
Και το υπόβαθρο του χρώματος (σελ. 12-13): πιστεύεται ότι όλες οι φυλές έχουν τον ίδιο αριθμό μελανινοκυττάρων, το χρώμα τους όμως εξαρτάται από τον αριθμό των κοκκίων μελανίνης (μελανοσωμάτων), το μέγεθος, τη διάταξή τους και από το είδος των μελανινών.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το χρώμα του δέρματος εξαρτάται από την ποσότητα της μελανίνης, από την αιμάτωσή του, δηλαδή από την οξυγονωμένη και την αποξυγονωμένη αιμοσφαιρίνη, και από το πάχος της κεράτινης στιβάδας. Διαφέρει από φυλή σε φυλή, από περιοχή σε περιοχή του σώματος — για παράδειγμα το δέρμα της θηλής του μαστού είναι πιο σκούρο — καθώς και ανάλογα με το φύλο, την ηλικία και το επάγγελμα. Το πάχος του δέρματος διαφέρει επίσης από περιοχή σε περιοχή, αφού είναι παχύτερο εκεί που δέχεται μεγαλύτερη μηχανική πίεση, όπως στις παλάμες, τα πέλματα και τη ράχη, και λεπτότερο αλλού, όπως στα βλέφαρα· διαφέρει ακόμη ανάλογα με την ηλικία, αφού μέχρι το πέμπτο έτος είναι πιο λεπτό, ανάλογα με το φύλο, αφού είναι λεπτότερο στις γυναίκες, και από άτομο σε άτομο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 3 — Μεσοθηλαίες ακρολοφίες και θηλές
Ερώτηση: Τι ονομάζουμε μεσοθηλαίες ακρολοφίες και τι θηλές;
Απάντηση:
-
Ο ορισμός (σελ. 11): η επιδερμίδα επικάθεται στο χόριο· η επαφή του χορίου με την επιδερμίδα σχηματίζει κυματοειδή γραμμή με καταδύσεις (προεξοχές προς τα κάτω) της επιδερμίδας μέσα στο χόριο, που λέγονται μεσοθηλαίες ακρολοφίες, ενώ οι αναδύσεις (προεξοχές προς τα πάνω) του χορίου μέσα στην επιδερμίδα λέγονται θηλές του χορίου.
Σχηματισμός Τι είναι Μεσοθηλαίες ακρολοφίες καταδύσεις (προεξοχές προς τα κάτω) της επιδερμίδας μέσα στο χόριο Θηλές του χορίου αναδύσεις (προεξοχές προς τα πάνω) του χορίου μέσα στην επιδερμίδα Η λειτουργία των θηλών (σελ. 15): οι θηλές του χορίου της θηλώδους στιβάδας εισέρχονται στις αντίστοιχες κοιλότητες της επιδερμίδας, που δημιουργούνται από τις καταδύσεις της· το ύψος των θηλών εξαρτάται από το πάχος της επιδερμίδας· όταν ενωθούν οι θηλές μεταξύ τους σε σειρές, σχηματίζουν τις δερματικές ακρολοφίες (παλάμη-πέλμα).
Και οι δερματικές ακρολοφίες στην επιφάνεια (σελ. 9): είναι γραμμώσεις κυρίως στο δέρμα των παλαμών και των πελμάτων που δημιουργούν διάφορα σχήματα, τα γνωστά δακτυλικά αποτυπώματα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η επαφή του χορίου με την επιδερμίδα σχηματίζει κυματοειδή γραμμή. Μεσοθηλαίες ακρολοφίες ονομάζονται οι καταδύσεις, δηλαδή οι προεξοχές της επιδερμίδας προς τα κάτω, μέσα στο χόριο. Θηλές του χορίου ονομάζονται οι αναδύσεις, δηλαδή οι προεξοχές του χορίου προς τα πάνω, μέσα στην επιδερμίδα. Το ύψος των θηλών εξαρτάται από το πάχος της επιδερμίδας, ενώ όταν οι θηλές ενωθούν μεταξύ τους σε σειρές σχηματίζουν τις δερματικές ακρολοφίες της παλάμης και του πέλματος, δηλαδή τα δακτυλικά αποτυπώματα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 4 — Αντιστοίχιση στιβάδων της επιδερμίδας
Ερώτηση: Αντιστοιχίστε τα παρακάτω:
Απάντηση:
-
Οι αντιστοιχίσεις | Στιβάδα | → | Χαρακτηριστικό | Τεκμηρίωση | |---|---|---|---| | Βασική στιβάδα | → | Κερατινοκύτταρα-μελανινοκύτταρα-Κύτταρα Merkel | αποτελείται από μια σειρά κυλινδρικών κερατινοκυττάρων· μεταξύ των κερατινοκυττάρων της βασικής στιβάδας βρίσκονται… τα μελανινοκύτταρα· στη στιβάδα αυτή ανευρίσκονται και τα κύτταρα Merkel (σελ. 12-13) | | Μαλπιγιανή ή ακανθωτή στιβάδα | → | Κύτταρα Langerhans | μεταξύ των κυττάρων της ακανθωτής στιβάδας υπάρχουν τα κύτταρα του Langerhans, τα οποία συμμετέχουν στην άμυνα του οργανισμού (σελ. 13) | | Κοκκώδης στιβάδα | → | Κερατοϋαλίνη-σωμάτια Odland | στο κυτταρόπλασμά τους φέρουν κοκκία κερατοϋαλίνης, η οποία είναι πρόδρομη ουσία της κερατίνης· στη στιβάδα αυτή υπάρχουν τα σωμάτια του Odland ή κερατινοσώματα (σελ. 13) | | Διαυγής στιβάδα | → | Βρίσκεται μόνο στις παλάμες και στα πέλματα | στις παλάμες και τα πέλματα, μεταξύ της κοκκώδους και της κεράτινης στιβάδας, υπάρχει μία επιπλέον, η διαυγής στιβάδα (σελ. 14) | | Κεράτινη στιβάδα | → | Απύρηνα επιπεδωμένα νεκρά κύτταρα | αποτελείται από επιπεδωμένα νεκρά κύτταρα χωρίς πυρήνα που το κυτταρόπλασμά τους έχει αντικατασταθεί από κερατίνες (σκληροπρωτεΐνες) (σελ. 14) |
Η σειρά των στιβάδων (σελ. 11): η επιδερμίδα έχει τέσσερις στιβάδες που είναι με σειρά από την κατώτερη στην ανώτερη: 1. η βασική ή μητρική στιβάδα· 2. η μαλπιγιανή ή ακανθωτή στιβάδα· 3. η κοκκώδης στιβάδα· 4. η κεράτινη στιβάδα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η βασική στιβάδα αντιστοιχεί στα κερατινοκύτταρα, τα μελανινοκύτταρα και τα κύτταρα Merkel. Η μαλπιγιανή ή ακανθωτή στιβάδα αντιστοιχεί στα κύτταρα Langerhans, που συμμετέχουν στην άμυνα του οργανισμού. Η κοκκώδης στιβάδα αντιστοιχεί στην κερατοϋαλίνη και στα σωμάτια Odland. Η διαυγής στιβάδα αντιστοιχεί στο ότι βρίσκεται μόνο στις παλάμες και στα πέλματα. Και η κεράτινη στιβάδα αντιστοιχεί στα απύρηνα, επιπεδωμένα νεκρά κύτταρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 5 — Ο ρόλος των ινών του χορίου
Ερώτηση: Ποιος ο ρόλος των ινών του συνδετικού ιστού του χορίου;
Απάντηση:
-
Τα τρία είδη ινών (σελ. 15): ο συνδετικός ιστός του χορίου περιλαμβάνει ίνες-κολλαγόνες, ελαστικές, δικτυωτές.
Ίνες Ρόλος Κολλαγόνες οι κολλαγόνες ίνες συγκροτούν τη δομική σταθερότητα της επιδερμίδας, επειδή οι ίνες αυτές εμφανίζουν αλληλοδιαπλοκή· η καταστροφή του έχει σαν αποτέλεσμα την εμφάνιση ρυτίδων Ελαστικές αποτελούνται από ελαστίνη (πρωτεΐνη) και είναι υπεύθυνες για την ελαστικότητα του δέρματος· οι ίνες αυτές και η βασική ουσία συντελούν στην αποφυγή υπερδιάτασης του δέρματος Δικτυωτές είναι πολύ πιο λεπτές από τις κολλαγόνες ίνες· συχνά αποτελούν συνέχεια των κολλαγόνων ινών· οι δικτυωτές ίνες είναι περισσότερες ακριβώς κάτω από την επιδερμίδα και συμμετέχουν στον σχηματισμό της βασικής μεμβράνης Η συνολική τους λειτουργία (σελ. 16): η πυκνή διάταξη των ινών αυξάνει τη συνοχή του ιστού και έχει σαν αποτέλεσμα την ανθεκτικότητα του δέρματος στις μηχανικές πιέσεις· οι ίνες του συνδετικού ιστού είναι έτσι διατεταγμένες, ώστε να σχηματίζουν ρόμβους· σ' αυτό οφείλεται η διατατότητα και η ελαστικότητα του δέρματος.
Η υπερδιάταση (σελ. 16): όταν το δέρμα υπερδιατείνεται, όπως κατά την κύηση, τότε στο χόριο γίνονται ρήγματα (ραβδώσεις)· αυτά παραμένουν στο δέρμα της κοιλιάς και φαίνονται στην αρχή σαν κοκκινωπές και μετά σαν λευκάζουσες γραμμώσεις.
Και η χειρουργική σημασία (σελ. 16): οι ίνες αυτές, η φορά των οποίων μελετήθηκε από τον Langer, έχουν ιδιαίτερη σημασία στη Χειρουργική, διότι όλες οι τομές πρέπει να γίνονται παράλληλα προς αυτές και όχι κάθετα, ώστε να αποφεύγονται οι λειτουργικές και αισθητικές επιπτώσεις.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κολλαγόνες ίνες συγκροτούν τη δομική σταθερότητα της επιδερμίδας χάρη στην αλληλοδιαπλοκή τους, και η καταστροφή τους έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση ρυτίδων. Οι ελαστικές ίνες αποτελούνται από ελαστίνη και είναι υπεύθυνες για την ελαστικότητα του δέρματος, ενώ μαζί με τη βασική ουσία συντελούν στην αποφυγή της υπερδιάτασης. Οι δικτυωτές ίνες είναι πολύ λεπτότερες, αποτελούν συχνά συνέχεια των κολλαγόνων και συμμετέχουν στον σχηματισμό της βασικής μεμβράνης. Συνολικά, η πυκνή διάταξη των ινών αυξάνει τη συνοχή του ιστού και δίνει στο δέρμα ανθεκτικότητα στις μηχανικές πιέσεις, ενώ η ρομβοειδής διάταξή τους εξηγεί τη διατατότητα και την ελαστικότητά του.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 6 — Η βασική ή θεμελιακή ουσία
Ερώτηση: Τι είναι η βασική ή θεμελιακή ουσία;
Απάντηση:
-
Ο ορισμός (σελ. 17): η βασική ή θεμελιακή ουσία παρεμβάλλεται ανάμεσα στις ίνες και τα κύτταρα του χορίου, τα αγγεία και τα νεύρα αυτού· είναι άμορφη και κολλώδης ουσία που συγκρατεί μεγάλα ποσά νερού και βλεννοπολυσακχαριτών, όπως το υαλουρονικό οξύ.
Το υαλουρονικό οξύ (σελ. 17): λόγω της σύστασής του δρα σαν φραγμός στην εξάπλωση μεγαλομοριακών ενώσεων και βακτηριδίων, καθώς επίσης και σαν παράγοντας ενυδάτωσης.
Η υαλουρονιδάση (σελ. 17): στο υαλουρονικό οξύ επιδρά η υαλουρονιδάση· είναι ένζυμο των βακτηριδίων (μικροοργανισμών), το οποίο διασπά το υαλουρονικό οξύ και έτσι διευκολύνεται η εξάπλωση των βακτηριδίων.
Πού ανήκει (σελ. 15): ο συνδετικός ιστός του χορίου απαρτίζεται από α. τη μεσοκυττάρια ουσία, δηλαδή ίνες-κολλαγόνες, ελαστικές, δικτυωτές και βασική ή θεμελιακή ουσία· β. τα κύτταρα του συνδετικού ιστού.
Και ο ρόλος της στην ελαστικότητα (σελ. 16): οι ίνες αυτές και η βασική ουσία συντελούν στην αποφυγή υπερδιάτασης του δέρματος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η βασική ή θεμελιακή ουσία παρεμβάλλεται ανάμεσα στις ίνες, τα κύτταρα, τα αγγεία και τα νεύρα του χορίου. Είναι άμορφη και κολλώδης ουσία, που συγκρατεί μεγάλα ποσά νερού και βλεννοπολυσακχαριτών, όπως το υαλουρονικό οξύ. Το υαλουρονικό οξύ, λόγω της σύστασής του, δρα ως φραγμός στην εξάπλωση μεγαλομοριακών ενώσεων και βακτηριδίων, αλλά και ως παράγοντας ενυδάτωσης, ενώ πάνω του επιδρά η υαλουρονιδάση, ένζυμο των βακτηριδίων που το διασπά και έτσι διευκολύνει την εξάπλωσή τους. Μαζί με τις ίνες, η βασική ουσία συντελεί επίσης στην αποφυγή της υπερδιάτασης του δέρματος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 7 — Αντιστοίχιση κυττάρων του χορίου
Ερώτηση: Αντιστοιχίστε τα παρακάτω:
Απάντηση:
-
Οι αντιστοιχίσεις (σελ. 17-18) | Κύτταρα | → | Χαρακτηριστικό | |---|---|---| | Ινοβλάστες | → | Παράγουν ίνες και βασική ουσία — είναι το κυριότερο είδος κυττάρων, γιατί από αυτά παράγονται οι κολλαγόνες, οι ελαστικές και οι δικτυωτές ίνες, καθώς και η βασική ή θεμελιακή ουσία | | Ιστιοκύτταρα | → | Έχουν φαγοκυτταρικές ιδιότητες — παίζουν σημαντικό ρόλο στην άμυνα του οργανισμού, διότι έχουν φαγοκυτταρικές ιδιότητες· σε περίπτωση φλεγμονής αυξάνονται και μετατρέπονται ανάλογα σε μακροφάγα, λιποφάγα, μελανινοφάγα | | Σιτευτικά κύτταρα | → | Έχουν στο κυτταρόπλασμά τους κοκκία ηπαρίνης και ισταμίνης — τα κοκκία του κυτταροπλάσματος των κυττάρων έχουν ηπαρίνη, ισταμίνη και μερικά σεροτονίνη | | Πλασματοκύτταρα | → | Παράγουν αντισώματα — προέρχονται από τα Β-λεμφοκύτταρα του αίματος και έχουν άμεση σχέση με την παραγωγή αντισωμάτων (ανοσοσφαιρινών) | | Πολυμορφοπύρηνα Ηωσινόφιλα | → | Αυξάνονται σε αλλεργικές και αναφυλακτικές αντιδράσεις — έχουν σχέση με αλλεργικές και αναφυλακτικές αντιδράσεις του οργανισμού και αυξάνονται υπέρμετρα σε τέτοιες περιπτώσεις | | Πολυμορφοπύρηνα Ουδετερόφιλα | → | Αυξάνονται σε παθολογικές καταστάσεις (φλεγμονές) — είναι μικρός ο αριθμός τους, όταν ο συνδετικός ιστός είναι σε φυσιολογική κατάσταση και γίνεται μεγάλος σε παθολογικές καταστάσεις (φλεγμονές) |
Η προέλευσή τους (σελ. 17): τα κύτταρα του συνδετικού ιστού που απαντούν στο χόριο είναι ποικίλα· άλλα παράγονται στο χόριο και άλλα μεταναστεύουν από το αιμοποιητικό σύστημα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι ινοβλάστες αντιστοιχούν στο ότι παράγουν ίνες και βασική ουσία, αφού από αυτούς παράγονται οι κολλαγόνες, οι ελαστικές και οι δικτυωτές ίνες καθώς και η θεμελιακή ουσία. Τα ιστιοκύτταρα αντιστοιχούν στο ότι έχουν φαγοκυτταρικές ιδιότητες και παίζουν ρόλο στην άμυνα του οργανισμού. Τα σιτευτικά κύτταρα αντιστοιχούν στο ότι έχουν στο κυτταρόπλασμά τους κοκκία ηπαρίνης και ισταμίνης. Τα πλασματοκύτταρα αντιστοιχούν στην παραγωγή αντισωμάτων, αφού προέρχονται από τα Β-λεμφοκύτταρα. Τα πολυμορφοπύρηνα ηωσινόφιλα αυξάνονται σε αλλεργικές και αναφυλακτικές αντιδράσεις, ενώ τα πολυμορφοπύρηνα ουδετερόφιλα αυξάνονται σε παθολογικές καταστάσεις, δηλαδή σε φλεγμονές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 8 — Το υπόδερμα
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το υπόδερμα;
Απάντηση:
-
Θέση και ρόλος (σελ. 18): το υπόδερμα βρίσκεται κάτω από το χόριο και, έτσι, διαμέσου αυτού γίνεται η σύνδεση του χορίου με τα υποκείμενα όργανα και ιστούς· μέσα δε σ' αυτό διέρχονται αγγεία και βρίσκονται ειδικά νευρικά όργανα (υποδοχείς), ιδρωτοποιοί αδένες και μερικοί θύλακοι τριχών.
Δομή (σελ. 18): αποτελείται από χαλαρό δίκτυο συνδετικού ιστού, όπου ανάμεσα στα πλέγματα των κολλαγόνων και ελαστικών ινών υπάρχουν κενοί χώροι που ονομάζονται λιπώδη λόβια· τα λόβια αυτά γεμίζουν από λιπώδη κύτταρα, τα οποία είναι μεγάλα σφαιροειδή κύτταρα γεμάτα λίπος ενώ μόνο μια λεπτότατη στιβάδα του κυτταροπλάσματος μαζί με τον πυρήνα παραμένει στην περιφέρεια των κυττάρων· το σύνολο των λοβίων αποτελεί το υποδόριο λίπος.
Πάχος και χρώμα (σελ. 18): το πάχος του υποδόριου λίπους είναι διαφορετικό από άτομο σε άτομο ανάλογα με την περιοχή του δέρματος και την κατάσταση θρέψης· η λευκή έως βαθυκίτρινη χροιά του λιπώδους ιστού οφείλεται στα καροτένια α και β που περιέχουν τα λιποσταγονίδια.
Η θέση του στο δέρμα (σελ. 11): το δέρμα αποτελείται από τρία τμήματα που είναι από το επιφανειακό ως το πιο βαθύ: η επιδερμίδα, το χόριο ή κυρίως δέρμα, το υπόδερμα ή υποδόριο λίπος.
Και η αιμάτωση (σελ. 28): το δέρμα αιματώνεται πολύ καλά από τα αγγεία του υποδέρματος, τα οποία σχηματίζουν εκτεταμένο αγγειακό δίκτυο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το υπόδερμα ή υποδόριο λίπος βρίσκεται κάτω από το χόριο και μέσω αυτού γίνεται η σύνδεση του χορίου με τα υποκείμενα όργανα και τους ιστούς. Μέσα σε αυτό διέρχονται αγγεία και βρίσκονται ειδικά νευρικά όργανα, δηλαδή υποδοχείς, ιδρωτοποιοί αδένες και μερικοί θύλακοι τριχών. Αποτελείται από χαλαρό δίκτυο συνδετικού ιστού, όπου ανάμεσα στα πλέγματα των κολλαγόνων και των ελαστικών ινών υπάρχουν κενοί χώροι, τα λιπώδη λόβια, τα οποία γεμίζουν από μεγάλα σφαιροειδή λιπώδη κύτταρα· το σύνολο των λοβίων αποτελεί το υποδόριο λίπος. Το πάχος του διαφέρει από άτομο σε άτομο, ανάλογα με την περιοχή του δέρματος και την κατάσταση θρέψης, ενώ η λευκή έως βαθυκίτρινη χροιά του οφείλεται στα καροτένια άλφα και βήτα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 9 — Τα εξαρτήματα του δέρματος
Ερώτηση: Ποια είναι τα εξαρτήματα του δέρματος;
Απάντηση:
-
Τα εξαρτήματα (σελ. 17): στα εξαρτήματα του δέρματος περιλαμβάνονται: Α. οι τρίχες· Β. τα νύχια· Γ. οι αδένες (σμηγματογόνοι-ιδρωτοποιοί-μαζικοί).
Εξάρτημα Σύντομη περιγραφή Τρίχες ελαστικά κυλινδρικά νημάτια από σκληρή κερατίνη ουσία, που προέρχονται από σωληνοειδείς καταδύσεις της επιδερμίδας, τους θυλάκους των τριχών, οι οποίες φτάνουν μέσα στο χόριο ή και στο υπόδερμα (σελ. 18) Νύχια κυρτά, ημιδιαφανή πέταλα από σκληρή κερατίνη που επικαλύπτουν με την κοίλη επιφάνειά τους τις τελευταίες φάλαγγες των δακτύλων των χεριών και των ποδιών (σελ. 23) Αδένες στους αδένες του δέρματος ανήκουν οι σμηγματογόνοι, οι ιδρωτοποιοί, που διακρίνονται στους αποκρινείς και στους εκκρινείς, και οι μαζικοί (σελ. 25) Πού βρίσκονται (σελ. 11, 15): την επιδερμίδα διαπερνούν τα εξαρτήματα του δέρματος (τρίχες, ιδρωτοποιοί αδένες)· στο χόριο ανευρίσκονται: ρίζες των τριχών, αδένες, λείες μυϊκές ίνες (ορθωτήρες μύες των τριχών), αγγεία με αίμα ή λέμφο και νεύρα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα εξαρτήματα του δέρματος είναι οι τρίχες, τα νύχια και οι αδένες, δηλαδή οι σμηγματογόνοι, οι ιδρωτοποιοί — που διακρίνονται σε αποκρινείς και εκκρινείς — και οι μαζικοί. Οι τρίχες είναι ελαστικά κυλινδρικά νημάτια από σκληρή κερατίνη, που προέρχονται από σωληνοειδείς καταδύσεις της επιδερμίδας, τους θυλάκους των τριχών. Τα νύχια είναι κυρτά, ημιδιαφανή πέταλα από σκληρή κερατίνη, που επικαλύπτουν τις τελευταίες φάλαγγες των δακτύλων. Οι ρίζες των τριχών και οι αδένες βρίσκονται μέσα στο χόριο, ενώ την επιδερμίδα τη διαπερνούν οι τρίχες και οι ιδρωτοποιοί αδένες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 10 — Στέλεχος και ρίζα της τρίχας
Ερώτηση: Ποιο τμήμα της τρίχας λέγεται στέλεχος και ποιο ρίζα;
Απάντηση:
-
Ο ορισμός (σελ. 19): το τμήμα της τρίχας που βρίσκεται από την εκβολή του σμηγματογόνου αδένα και πάνω λέγεται στέλεχος και προεξέχει λοξά από την επιφάνεια του δέρματος· το τμήμα από την εκβολή του σμηγματογόνου αδένα και κάτω λέγεται ρίζα και καταλήγει σε μια κωδωνοειδή διόγκωση, το βολβό της τρίχας.
Τμήμα Όριο Χαρακτηριστικά Στέλεχος από την εκβολή του σμηγματογόνου αδένα και πάνω προεξέχει λοξά από την επιφάνεια του δέρματος· αποτελείται από το περιτρίχιο, τον φλοιό και τον μυελό (σελ. 20) Ρίζα από την εκβολή του σμηγματογόνου αδένα και κάτω καταλήγει σε μια κωδωνοειδή διόγκωση, τον βολβό της τρίχας· περιβάλλεται από τον επιθηλιακό θύλακο… και τον ινώδη θύλακο (σελ. 19) Η θηλή και ο βολβός (σελ. 19): μέσα στην κοιλότητα που δημιουργείται (από την κωδωνοειδή διόγκωση) καταλήγει προεξοχή του χορίου, η θηλή της τρίχας, γεμάτη αγγεία και νεύρα· η τρίχα αυξάνεται από τα κύτταρα του βολβού και τρέφεται από τη θηλή της τρίχας· καταστροφή της θηλής σημαίνει απώλεια της τρίχας.
Ο θύλακος της τρίχας (σελ. 19): επομένως ο βολβός, η θηλή της τρίχας, ο επιθηλιακός θύλακος και ο ινώδης θύλακος αποτελούν τον θύλακο της τρίχας.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στέλεχος λέγεται το τμήμα της τρίχας που βρίσκεται από την εκβολή του σμηγματογόνου αδένα και πάνω, το οποίο προεξέχει λοξά από την επιφάνεια του δέρματος και αποτελείται από το περιτρίχιο, τον φλοιό και τον μυελό. Ρίζα λέγεται το τμήμα από την εκβολή του σμηγματογόνου αδένα και κάτω, το οποίο καταλήγει σε μια κωδωνοειδή διόγκωση, τον βολβό της τρίχας, και περιβάλλεται από τον επιθηλιακό και τον ινώδη θύλακο. Μέσα στην κοιλότητα του βολβού καταλήγει η θηλή της τρίχας, μια προεξοχή του χορίου γεμάτη αγγεία και νεύρα: η τρίχα αυξάνεται από τα κύτταρα του βολβού και τρέφεται από τη θηλή, της οποίας η καταστροφή σημαίνει απώλεια της τρίχας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 11 — Συμπλήρωση κενών — χόριο
Ερώτηση: Συμπληρώστε τα κενά:
Απάντηση:
-
Το συμπληρωμένο κείμενο (σελ. 14-15)
Μεταξύ χορίου και επιδερμίδας παρεμβάλλεται η βασική μεμβράνη. Το χόριο αποτελείται από δύο στιβάδες, τη θηλώδη (επιφανειακό τμήμα) και τη δικτυωτή (βαθύτερο τμήμα). Και οι δύο στιβάδες αποτελούνται από συνδετικό ιστό, ο οποίος απαρτίζεται από α) τη μεσοκυττάρια ουσία, δηλ. ίνες κολλαγόνες, ελαστικές, δικτυωτές και βασική ουσία β) τα κύτταρα του συνδετικού ιστού.
Συγκεντρωτικά οι λέξεις | Κενό | Λέξη | |---|---| | 1 | βασική μεμβράνη | | 2 | θηλώδη | | 3 | δικτυωτή | | 4 | συνδετικό ιστό | | 5 | μεσοκυττάρια ουσία | | 6 | κολλαγόνες, ελαστικές, δικτυωτές | | 7 | βασική (ουσία) | | 8 | κύτταρα |
Η τεκμηρίωση (σελ. 14-15): το χόριο βρίσκεται ανάμεσα στο υπόδερμα και στην επιδερμίδα και αποτελεί το στήριγμα της επιδερμίδας· μεταξύ χορίου και επιδερμίδας παρεμβάλλεται η βασική μεμβράνη… αποτελείται από δύο στιβάδες, τη θηλώδη (επιφανειακό τμήμα) και τη δικτυωτή (βαθύτερο τμήμα) μεταξύ των οποίων δεν υπάρχουν σαφή όρια· και οι δύο στιβάδες του χορίου αποτελούνται από συνδετικό ιστό, ο οποίος απαρτίζεται από: α. τη μεσοκυττάρια ουσία, δηλαδή ίνες-κολλαγόνες, ελαστικές, δικτυωτές, βασική ή θεμελιακή ουσία· β. τα κύτταρα του συνδετικού ιστού.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μεταξύ χορίου και επιδερμίδας παρεμβάλλεται η βασική μεμβράνη. Το χόριο αποτελείται από δύο στιβάδες, τη θηλώδη, που είναι το επιφανειακό τμήμα, και τη δικτυωτή, που είναι το βαθύτερο. Και οι δύο στιβάδες αποτελούνται από συνδετικό ιστό, ο οποίος απαρτίζεται πρώτον από τη μεσοκυττάρια ουσία, δηλαδή τις κολλαγόνες, τις ελαστικές και τις δικτυωτές ίνες και τη βασική ουσία, και δεύτερον από τα κύτταρα του συνδετικού ιστού.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 12 — Συμπλήρωση κενών — θύλακος και στέλεχος τρίχας
Ερώτηση: Να συμπληρώσετε τα κενά των προτάσεων επιλέγοντας τις παρακάτω λέξεις:
Απάντηση:
-
Το συμπληρωμένο κείμενο (σελ. 19-20)
Ο θύλακος της τρίχας αποτελείται από το επιθηλιακό, τη θηλή, τον βολβό και ινώδη θύλακο. Το περιτρίχιο περιβάλλει την τρίχα, έχει σκληρή επιφάνεια λόγω της κεραμιδωτής διάταξης των κεράτινων φολίδων. Ο φλοιός περιβάλλεται από το περιτρίχιο. Από τα κύτταρά του παράγεται η μελανίνη που χρωματίζει την τρίχα. Ο μυελός είναι το εσωτερικό μέρος της τρίχας και αποτελείται από μαλακή κερατίνη.
Συγκεντρωτικά οι λέξεις με τη σειρά: επιθηλιακό – θηλή – βολβό – ινώδη – περιτρίχιο – σκληρή – κεραμιδωτής – κεράτινων – φλοιός – μελανίνη – μυελός – μαλακή.
Η τεκμηρίωση (σελ. 19-20)
- Επομένως ο βολβός, η θηλή της τρίχας, ο επιθηλιακός θύλακος και ο ινώδης θύλακος αποτελούν τον θύλακο της τρίχας.
- Το περιτρίχιο περιβάλλει την τρίχα και αποτελείται από ένα στρώμα επίπεδων κυττάρων, τα οποία κερατινοποιούνται, όσο μεγαλώνει η τρίχα· οι κεράτινες φολίδες έχουν κεραμιδωτή διάταξη και έτσι καθιστούν σκληρή την επιφάνειά της· το περιτρίχιο στερείται χρωστικής και προστατεύει τον φλοιό.
- Ο φλοιός είναι το μεσαίο μέρος της τρίχας… στα κύτταρα του φλοιού της τρίχας βρίσκονται κοκκία μελανίνης (μελανοσώματα), που παράγονται από τους μελανινοβλάστες του βολβού της τρίχας· η μελανίνη χρωματίζει την τρίχα.
- Ο μυελός είναι το εσωτερικό μέρος της τρίχας και αποτελείται από μαλακή κερατίνη.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο θύλακος της τρίχας αποτελείται από το επιθηλιακό, τη θηλή, τον βολβό και τον ινώδη θύλακο. Το περιτρίχιο περιβάλλει την τρίχα και έχει σκληρή επιφάνεια, λόγω της κεραμιδωτής διάταξης των κεράτινων φολίδων. Ο φλοιός περιβάλλεται από το περιτρίχιο και από τα κύτταρά του παράγεται η μελανίνη, που χρωματίζει την τρίχα. Και ο μυελός είναι το εσωτερικό μέρος της τρίχας και αποτελείται από μαλακή κερατίνη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 13 — Ταξινόμηση τριχών κατά μέγεθος
Ερώτηση: Πώς ταξινομούνται οι τρίχες ανάλογα με το μέγεθός τους;
Απάντηση:
-
Η ταξινόμηση (σελ. 21) — ανάλογα με το μέγεθος οι τρίχες είναι: | Είδος | Περιγραφή | |---|---| | α. Χνοώδεις ή χνούδι | που είναι λεπτές και κοντές και δεν έχουν μυελό | | β. Κοντές | όπως οι βλεφαρίδες, οι τρίχες των φρυδιών, των ρωθώνων της μύτης και του έξω ακουστικού πόρου | | γ. Μακριές και παχιές | όπως το τριχωτό της κεφαλής, της μασχάλης, το γένειο και το εφήβαιο |
Το πλαίσιο (σελ. 21): οι τρίχες διαφέρουν μεταξύ τους ως προς το μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα και την πυκνότητα ανάλογα με το άτομο, το φύλο, την ηλικία, τη φυλή και την περιοχή του δέρματος που βρίσκονται.
Και η κατανομή στο σώμα (σελ. 9): το έντριχο μέρος του δέρματος, δηλαδή ό,τι καλύπτεται από τρίχες στο υπόλοιπο σώμα· η τριχοφυΐα είναι εντονότερη στο κεφάλι, στις μασχάλες, στο εφήβαιο και στα δύο φύλα και επιπλέον στους άντρες στο άνω χείλος και στα μάγουλα, ενώ στις γυναίκες αντικαθίσταται στα σημεία αυτά από χνούδι.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ανάλογα με το μέγεθός τους οι τρίχες ταξινομούνται σε τρεις κατηγορίες. Πρώτον, στις χνοώδεις ή χνούδι, που είναι λεπτές και κοντές και δεν έχουν μυελό. Δεύτερον, στις κοντές, όπως οι βλεφαρίδες, οι τρίχες των φρυδιών, των ρωθώνων της μύτης και του έξω ακουστικού πόρου. Και τρίτον, στις μακριές και παχιές, όπως οι τρίχες του τριχωτού της κεφαλής, της μασχάλης, το γένειο και το εφήβαιο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 14 — Πρωτογενές, δευτερογενές και τριτογενές τρίχωμα
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το πρωτογενές, το δευτερογενές και το τριτογενές τρίχωμα;
Απάντηση:
-
Η εξέλιξη του τριχώματος (σελ. 21): το χνοώδες ή πρωτογενές τρίχωμα του εμβρύου αντικαθίσταται μετά τη γέννησή του από το δευτερογενές τρίχωμα, το οποίο λίγο διαφέρει από το προηγούμενο, ενώ σε ορισμένες θέσεις αναπτύσσεται το τριτογενές (τελικό) τρίχωμα μετά την έναρξη λειτουργίας των γεννητικών αδένων στην εφηβεία.
Τρίχωμα Πότε Χαρακτηριστικά Πρωτογενές του εμβρύου χνοώδες Δευτερογενές μετά τη γέννηση λίγο διαφέρει από το προηγούμενο Τριτογενές (τελικό) μετά την έναρξη λειτουργίας των γεννητικών αδένων στην εφηβεία, σε ορισμένες θέσεις είναι μακρύτερο, παχύτερο και οι ρίζες του φτάνουν μέχρι την υποδερμίδα Η σημασία του τριτογενούς (σελ. 21): τότε το τρίχωμα αυτό αποτελεί έναν από τους δευτερεύοντες χαρακτήρες του φύλου.
Και η σχέση με το χνούδι (σελ. 9): στις γυναίκες η τριχοφυΐα του άνω χείλους και των μάγουλων αντικαθίσταται στα σημεία αυτά από χνούδι — δηλαδή εκεί παραμένει το δευτερογενές και δεν αναπτύσσεται τριτογενές τρίχωμα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το χνοώδες ή πρωτογενές τρίχωμα είναι το τρίχωμα του εμβρύου. Μετά τη γέννηση αντικαθίσταται από το δευτερογενές τρίχωμα, το οποίο διαφέρει ελάχιστα από το προηγούμενο. Σε ορισμένες θέσεις, μετά την έναρξη λειτουργίας των γεννητικών αδένων στην εφηβεία, αναπτύσσεται το τριτογενές ή τελικό τρίχωμα, το οποίο είναι μακρύτερο και παχύτερο και οι ρίζες του φτάνουν μέχρι την υποδερμίδα. Το τρίχωμα αυτό αποτελεί έναν από τους δευτερεύοντες χαρακτήρες του φύλου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 15 — Τύποι τριχών κατά σχήμα
Ερώτηση: Ποιοι είναι οι τύποι των τριχών ανάλογα με το σχήμα τους;
Απάντηση:
-
Οι τέσσερις τύποι (σελ. 21-22) — με βάση το σχήμα τους οι τρίχες διακρίνονται σε τέσσερις τύπους που είναι οι εξής: | Τύπος | Πού απαντά | |---|---| | Ο ελικοειδής («μπούκλα») | — | | Ο σπειροειδής («κατσαρός») | στους Νέγρους | | Ο κυματοειδής | σε αρκετούς Ευρωπαίους | | Ο ευθύς («ίσιος») | στην κίτρινη φυλή |
Το πλαίσιο (σελ. 21): οι τρίχες διαφέρουν μεταξύ τους ως προς το μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα και την πυκνότητα ανάλογα με το άτομο, το φύλο, την ηλικία, τη φυλή και την περιοχή του δέρματος που βρίσκονται.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Με βάση το σχήμα τους οι τρίχες διακρίνονται σε τέσσερις τύπους: στον ελικοειδή, δηλαδή τη μπούκλα· στον σπειροειδή ή κατσαρό, που απαντά στους Νέγρους· στον κυματοειδή, που απαντά σε αρκετούς Ευρωπαίους· και στον ευθύ ή ίσιο, που απαντά στην κίτρινη φυλή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 16 — Το χρώμα της τρίχας
Ερώτηση: Πού οφείλεται το χρώμα της τρίχας; Πότε έχουμε γκρίζο, άσπρο, ξανθό, ερυθρωπό και σκούρο χρώμα;
Απάντηση:
-
Πού οφείλεται (σελ. 22): το χρώμα της τρίχας οφείλεται στον αριθμό και τον τύπο των μελανοσωμάτων που βρίσκονται στη φλοιώδη μοίρα του στελέχους της τρίχας· τρία είδη μελανοσωμάτων περιέχονται στην τρίχα: αυτά που περιέχουν ερυθρομελανίνη, ευμελανίνη (καφέ ή μαύρο χρώμα) και φαιομελανίνη (κόκκινο ή κίτρινο χρώμα).
Πότε έχουμε κάθε χρώμα (σελ. 22) | Χρώμα | Αιτία | |---|---| | Γκρίζες τρίχες | ελαττωμένος αριθμός μελανοσωμάτων και φυσαλίδων αέρα μεταξύ των στιβάδων | | Άσπρες | δεν έχουν καθόλου μελανοσώματα (αντικαθίστανται από κενά αέρα) | | Ξανθές | έχουν μειωμένο αριθμό μελανοσωμάτων, περιέχουν φαιομελανίνη και ευμελανίνη | | Ερυθρωπές | τα μελανοσώματα περιέχουν ερυθρομελανίνη | | Σκούρες | έχουν πολλά μελανοσώματα με ευμελανίνη και φαιομελανίνη |
Πού παράγεται η μελανίνη της τρίχας (σελ. 20): στα κύτταρα του φλοιού της τρίχας βρίσκονται κοκκία μελανίνης (μελανοσώματα), που παράγονται από τους μελανινοβλάστες του βολβού της τρίχας· η μελανίνη χρωματίζει την τρίχα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το χρώμα της τρίχας οφείλεται στον αριθμό και τον τύπο των μελανοσωμάτων που βρίσκονται στη φλοιώδη μοίρα του στελέχους της. Τρία είδη μελανοσωμάτων περιέχονται στην τρίχα: εκείνα που περιέχουν ερυθρομελανίνη, ευμελανίνη, που δίνει καφέ ή μαύρο χρώμα, και φαιομελανίνη, που δίνει κόκκινο ή κίτρινο. Έτσι, οι γκρίζες τρίχες έχουν ελαττωμένο αριθμό μελανοσωμάτων και φυσαλίδες αέρα ανάμεσα στις στιβάδες· οι άσπρες δεν έχουν καθόλου μελανοσώματα, τα οποία αντικαθίστανται από κενά αέρα· οι ξανθές έχουν μειωμένο αριθμό μελανοσωμάτων και περιέχουν φαιομελανίνη και ευμελανίνη· οι ερυθρωπές έχουν μελανοσώματα με ερυθρομελανίνη· και οι σκούρες έχουν πολλά μελανοσώματα με ευμελανίνη και φαιομελανίνη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 17 — Πυκνότητα των τριχών
Ερώτηση: Από τι εξαρτάται η πυκνότητα των τριχών;
Απάντηση:
-
Η απάντηση (σελ. 22): η πυκνότητα των τριχών εξαρτάται από την περιοχή του δέρματος και είναι διαφορετική από άτομο σε άτομο.
Το παράδειγμα του βιβλίου (σελ. 22): για παράδειγμα, στο τριχωτό της κεφαλής υπάρχουν εκατό έως εκατόν πενήντα χιλιάδες τρίχες με μέση πυκνότητα εξακόσιες τρίχες ανά τετραγωνικό εκατοστό.
Η επίδραση της ηλικίας (σελ. 22): με την πάροδο όμως της ηλικίας μειώνεται ο αριθμός τους και έτσι αλλάζει η πυκνότητά τους.
Και το γενικό πλαίσιο (σελ. 21): οι τρίχες διαφέρουν μεταξύ τους ως προς το μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα και την πυκνότητα ανάλογα με το άτομο, το φύλο, την ηλικία, τη φυλή και την περιοχή του δέρματος που βρίσκονται.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πυκνότητα των τριχών εξαρτάται από την περιοχή του δέρματος και είναι διαφορετική από άτομο σε άτομο. Για παράδειγμα, στο τριχωτό της κεφαλής υπάρχουν εκατό έως εκατόν πενήντα χιλιάδες τρίχες, με μέση πυκνότητα εξακόσιες τρίχες ανά τετραγωνικό εκατοστό. Με την πάροδο της ηλικίας ο αριθμός τους μειώνεται και έτσι αλλάζει η πυκνότητά τους, ενώ γενικότερα οι τρίχες διαφέρουν και ανάλογα με το φύλο και τη φυλή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 18 — Τα τρία στάδια του κύκλου της τρίχας
Ερώτηση: Περιγράψτε τα τρία στάδια του κύκλου ανάπτυξης της τρίχας.
Απάντηση:
-
Το πλαίσιο (σελ. 22): η αύξηση, η εξέλιξη, η πτώση και η ανάπλαση των τριχών πραγματοποιείται με βάση έναν καθορισμένο κύκλο και διέρχεται τρία στάδια.
Στάδιο Περιγραφή Διάρκεια Το αναγενές στάδιο η τρίχα αυξάνεται, μέχρι το στέλεχος να πάρει το τελικό μήκος (0,5 χιλ.-1,5 μέτρο)· τότε η τρίχα παραμένει σε ηρεμία για το τριχωτό της κεφαλής κυμαίνεται από 3-6 χρόνια και για τις τρίχες των βλεφάρων από 2-6 μήνες Το καταγενές στάδιο η τρίχα σταματάει να αυξάνεται, και αρχίζουν επεξεργασίες οι οποίες ετοιμάζουν την πτώση της τρίχας και την ανάπλαση της νέας τρίχας η διαδικασία αυτή διαρκεί 2-3 εβδομάδες Το τελογενές στάδιο η τρίχα ανεβαίνει στον θύλακα, μέχρι να αποπέσει και απωθείται από την κορυφή της νέας τρίχας που αναγεννήθηκε από τον νέο βολβό 1-4 μήνες Πού στηρίζεται η ανάπτυξη (σελ. 19): η τρίχα αυξάνεται από τα κύτταρα του βολβού και τρέφεται από τη θηλή της τρίχας· καταστροφή της θηλής σημαίνει απώλεια της τρίχας.
Και η διαφορά από την επιδερμίδα (σελ. 20-21): σε αντίθεση με τα κύτταρα της επιδερμίδας, τα κερατινοκύτταρα, που παράγουν ένα είδος μαλακής κερατίνης και έτσι τα επιφανειακά κερατινοποιημένα κύτταρα αποπίπτουν, τα κύτταρα του βολβού της τρίχας διαφοροποιούνται σε πολλές σειρές ή τύπους κυττάρων, τα οποία παράγουν σκληρή κερατίνη που δεν αποπίπτει.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο κύκλος ανάπτυξης της τρίχας διέρχεται τρία στάδια. Στο αναγενές στάδιο η τρίχα αυξάνεται, μέχρι το στέλεχος να πάρει το τελικό του μήκος, από μισό χιλιοστό έως ενάμισι μέτρο, και έπειτα παραμένει σε ηρεμία· η διάρκειά του για το τριχωτό της κεφαλής κυμαίνεται από τρία έως έξι χρόνια και για τις τρίχες των βλεφάρων από δύο έως έξι μήνες. Στο καταγενές στάδιο η τρίχα σταματά να αυξάνεται και αρχίζουν οι διεργασίες που ετοιμάζουν την πτώση της και την ανάπλαση της νέας, με διάρκεια δύο έως τρεις εβδομάδες. Στο τελογενές στάδιο, που διαρκεί ένα έως τέσσερις μήνες, η τρίχα ανεβαίνει στον θύλακα μέχρι να αποπέσει και απωθείται από την κορυφή της νέας τρίχας, που αναγεννήθηκε από τον νέο βολβό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 19 — Η χρησιμότητα των νυχιών
Ερώτηση: Ποια είναι η χρησιμότητα των νυχιών;
Απάντηση:
-
Τα νύχια είναι απαραίτητα, διότι (σελ. 25):
- Προφυλάσσουν τα δάκτυλα από τραυματισμούς.
- Συμβάλλουν στην αίσθηση της αφής.
- Συμβάλλουν στη σύλληψη λεπτών αντικειμένων, διότι η ράγα του δακτύλου, πιεζόμενη σε όλη την επιφάνειά της, βρίσκει ως αντιστήριγμα το νύχι (σε σχέση με το οστό που είναι κυλινδρικό).
- Το χρώμα των νυχιών βοηθάει στη διάγνωση παθολογικών καταστάσεων (π.χ., το κυανό χρώμα οφείλεται σε έλλειψη οξυγόνου όπως συμβαίνει στην καρδιακή ανεπάρκεια).
- Αποτελούν δείγμα αισθητικής και καλαισθησίας.
Τι είναι (σελ. 23): τα νύχια είναι κυρτά, ημιδιαφανή πέταλα από σκληρή κερατίνη που επικαλύπτουν με την κοίλη επιφάνειά τους τις τελευταίες φάλαγγες των δακτύλων των χεριών και των ποδιών· είναι στερεά συνδεδεμένα με το δέρμα της ραχιαίας επιφάνειας της τρίτης φάλαγγας που ονομάζεται κοίτη του νυχιού.
Και ο ρυθμός αύξησης (σελ. 24-25): τα νύχια των χεριών μεγαλώνουν 2-3 φορές γρηγορότερα από τα νύχια των ποδιών· έτσι, μετά την αφαίρεσή τους, τα νύχια των χεριών αναπλάσσονται σε 5-6 μήνες, ενώ των ποδιών σε 12-18 μήνες· κατά μέσο όρο τα νύχια αναπτύσσονται κατά 0,1 χιλ. την ημέρα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα νύχια προφυλάσσουν τα δάκτυλα από τραυματισμούς και συμβάλλουν στην αίσθηση της αφής. Συμβάλλουν επίσης στη σύλληψη λεπτών αντικειμένων, γιατί η ράγα του δακτύλου, καθώς πιέζεται σε όλη την επιφάνειά της, βρίσκει ως αντιστήριγμα το νύχι, σε αντίθεση με το οστό που είναι κυλινδρικό. Ακόμη, το χρώμα τους βοηθά στη διάγνωση παθολογικών καταστάσεων — για παράδειγμα το κυανό χρώμα οφείλεται σε έλλειψη οξυγόνου, όπως συμβαίνει στην καρδιακή ανεπάρκεια. Τέλος, αποτελούν δείγμα αισθητικής και καλαισθησίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 20 — Οι αδένες του δέρματος
Ερώτηση: Αναφέρατε ονομαστικά τους αδένες του δέρματος.
Απάντηση:
-
Οι αδένες (σελ. 25): στους αδένες του δέρματος ανήκουν οι σμηγματογόνοι, οι ιδρωτοποιοί, που διακρίνονται στους αποκρινείς και στους εκκρινείς, και οι μαζικοί.
Αδένας Έκκριμα / ρόλος Σμηγματογόνοι παράγουν λιπαρές ουσίες… όλο το κύτταρο μεταβάλλεται σε έκκριμα, το σμήγμα· καλούνται ολοκρινείς Ιδρωτοποιοί αποκρινείς αναπτύσσονται και αρχίζουν να λειτουργούν στην εφηβεία· το αλκαλικό έκκριμά τους είναι στείρο και άοσμο, αποκτά όμως ιδιάζουσα οσμή, όταν φτάσει στην επιφάνεια του δέρματος· λέγονται και οσμηγόνοι Ιδρωτοποιοί εκκρινείς βρίσκονται σε όλη την επιφάνεια του δέρματος με εξαιρέσεις· το έκκριμα είναι διαυγές και όξινο και εμποδίζει την ανάπτυξη βακτηριδίων Μαζικοί (μαστοί) εξειδικευμένα όργανα του δέρματος… οι οποίοι παράγουν γάλα Και οι τροποποιημένοι αποκρινείς (σελ. 26): οι κυψελιδοποιοί αδένες του έξω ακουστικού πόρου, οι αδένες του Montgomery στη θηλή του μαστού και οι αδένες του Moll στα βλέφαρα, θεωρούνται τροποποιημένοι αποκρινείς αδένες· επίσης, και ο μαζικός αδένας υπάγεται στην κατηγορία αυτή.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στους αδένες του δέρματος ανήκουν οι σμηγματογόνοι, που εκκρίνουν το σμήγμα, οι ιδρωτοποιοί, που εκκρίνουν τον ιδρώτα και διακρίνονται σε αποκρινείς και εκκρινείς, και οι μαζικοί αδένες ή μαστοί, που παράγουν γάλα. Τροποποιημένοι αποκρινείς αδένες θεωρούνται επίσης οι κυψελιδοποιοί αδένες του έξω ακουστικού πόρου, οι αδένες του Montgomery στη θηλή του μαστού και οι αδένες του Moll στα βλέφαρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 21 — Σωστό ή λάθος — σμηγματογόνοι αδένες
Ερώτηση: Σημειώστε το γράμμα Σ (σωστό) ή το γράμμα Λ (λάθος) δίπλα από κάθε πρόταση:
Απάντηση:
-
Οι απαντήσεις | Πρόταση | Σ/Λ | Τεκμηρίωση | |---|---|---| | Οι σμηγματογόνοι αδένες λέγονται ολοκρινείς, διότι δεν μεταβάλλεται όλο το κύτταρο σε έκκριμα (σμήγμα). | Λ | όταν τα κύτταρα γεμίσουν σταγονίδια λίπους, τότε σπάζουν, και όλο το κύτταρο μεταβάλλεται σε έκκριμα, το σμήγμα· για τον λόγο αυτό, οι σμηγματογόνοι αδένες καλούνται ολοκρινείς (σελ. 25-26) — μεταβάλλεται όλο το κύτταρο | | Η εκκένωση του σμήγματος γίνεται με τη βοήθεια του ορθωτήρα μυός. | Σ | εκεί εκκενώνεται το σμήγμα με τη βοήθεια του ορθωτήρα μυός της τρίχας (σελ. 26)· ο μυς αυτός… επίσης προκαλεί την εκκένωση του σμηγματογόνου αδένα στον επιθηλιακό θύλακο (σελ. 20) | | Ο εκφορητικός πόρος του σμηγματογόνου αδένα εκβάλλει στον επιθηλιακό θύλακο. | Σ | ο εκφορητικός πόρος… είναι κοντός και φαρδύς και εκβάλλει στον θύλακα της τρίχας (σελ. 26)· στον επιθηλιακό θύλακο εκβάλλει ένας σμηγματογόνος αδένας (σελ. 19) | | Οι σμηγματογόνοι αδένες βρίσκονται σε όλο το δέρμα εκτός από τις παλάμες και τα πέλματα. | Σ | αυτοί ανευρίσκονται σε όλη την επιφάνεια του δέρματος εκτός από τις παλάμες και τα πέλματα (σελ. 25) |
Η εξαίρεση των ελεύθερων σμηγματογόνων (σελ. 26): στην περιοχή όμως της θηλής του μαστού και στα μεγάλα χείλη του αιδοίου οι σμηγματογόνοι πόροι εκβάλλουν απευθείας στην επιφάνεια του δέρματος και τότε λέγονται ελεύθεροι σμηγματογόνοι αδένες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λανθασμένη είναι η πρώτη πρόταση: οι σμηγματογόνοι αδένες λέγονται ολοκρινείς ακριβώς επειδή μεταβάλλεται όλο το κύτταρο σε έκκριμα, δηλαδή σε σμήγμα, και όχι επειδή δεν μεταβάλλεται. Σωστές είναι οι υπόλοιπες τρεις: η εκκένωση του σμήγματος γίνεται με τη βοήθεια του ορθωτήρα μυός της τρίχας, ο εκφορητικός πόρος του σμηγματογόνου αδένα εκβάλλει στον επιθηλιακό θύλακο, και οι σμηγματογόνοι αδένες βρίσκονται σε όλο το δέρμα εκτός από τις παλάμες και τα πέλματα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 22 — Αποκρινείς και εκκρινείς αδένες
Ερώτηση: Ποιες είναι οι διαφορές των αποκρινών από τους εκκρινείς ιδρωτοποιούς αδένες;
Απάντηση:
-
Οι διαφορές (σελ. 26-27) | | Αποκρινείς | Εκκρινείς | |---|---|---| | Πότε λειτουργούν | αναπτύσσονται και αρχίζουν να λειτουργούν στην εφηβεία | λειτουργούν από τη γέννηση | | Πού βρίσκονται | κυρίως στην περιοχή των μασχαλών, στη θηλή του μαστού, στο εφήβαιο και στην περινεογεννητική περιοχή | σε όλη την επιφάνεια του δέρματος εκτός από το δέρμα των φρυδιών, τα χείλη, την εσωτερική επιφάνεια του πτερυγίου του αυτιού, τη βάλανο του πέους, την εσωτερική επιφάνεια της ακροποσθίας, τα μικρά χείλη και την εσωτερική επιφάνεια των μεγάλων χειλέων του αιδοίου· οι περιοχές με τη μεγαλύτερη κατανομή είναι οι παλάμες, τα πέλματα, το πρόσωπο και ο αυχένας | | Πού εκβάλλουν | εκβάλλει στον θύλακα της τρίχας, πιο πάνω από την εκβολή του πόρου του σμηγματογόνου αδένα | καταλήγει στην επιφάνεια του δέρματος με ένα σπειροειδές ενδοεπιδερμικό τμήμα | | Έκκριμα | αλκαλικό… στείρο και άοσμο, αποκτά όμως ιδιάζουσα οσμή, όταν φτάσει στην επιφάνεια του δέρματος, από τα προϊόντα διάσπασης που δημιουργούνται από τη βακτηριδιακή χλωρίδα· γι' αυτό λέγονται και οσμηγόνοι | διαυγές και όξινο και εμποδίζει την ανάπτυξη βακτηριδίων | | Μηχανισμός έκκρισης | με τη βοήθεια των λείων μυϊκών ινών που αποτελούν την εξωτερική στιβάδα του αδένα | η εξωτερική στιβάδα [του σπειράματος] αποτελείται από μυοεπιθηλιακά κύτταρα· τα χοριακά τμήματα του εκφορητικού πόρου σχετίζονται λειτουργικά με την επαναπρόσληψη νατρίου |
Η κοινή δομή (σελ. 26-27): και οι δύο αποτελούνται από σπείραμα (εκκριτικό τμήμα) και εκφορητικό πόρο· στους εκκρινείς το σπείραμα έχει τα μεγάλα διαυγή κύτταρα που είναι υπεύθυνα για τις υδατικές αδενικές εκκρίσεις (νερό, NaCl, ουρία, αμμωνία, ουρικό οξύ) και τα μικρότερα σκοτεινά κύτταρα που περιέχουν γλυκοπρωτεΐνες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι αποκρινείς αδένες αναπτύσσονται και αρχίζουν να λειτουργούν στην εφηβεία, βρίσκονται κυρίως στις μασχάλες, στη θηλή του μαστού, στο εφήβαιο και στην περινεογεννητική περιοχή, και ο εκφορητικός τους πόρος εκβάλλει στον θύλακα της τρίχας, πιο πάνω από την εκβολή του σμηγματογόνου. Το έκκριμά τους είναι αλκαλικό, στείρο και άοσμο, αποκτά όμως ιδιάζουσα οσμή όταν φτάσει στην επιφάνεια του δέρματος, από τα προϊόντα διάσπασης της βακτηριδιακής χλωρίδας — γι' αυτό λέγονται και οσμηγόνοι. Οι εκκρινείς, αντίθετα, βρίσκονται σχεδόν σε όλη την επιφάνεια του δέρματος, με μεγαλύτερη κατανομή στις παλάμες, τα πέλματα, το πρόσωπο και τον αυχένα, ο πόρος τους καταλήγει απευθείας στην επιφάνεια του δέρματος και το έκκριμά τους είναι διαυγές και όξινο, εμποδίζοντας την ανάπτυξη βακτηριδίων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 23 — Οι μαστοί
Ερώτηση: Πού βρίσκονται οι μαστοί και τι περιλαμβάνει ο κάθε μαστός;
Απάντηση:
-
Πού βρίσκονται (σελ. 27): οι μαστοί στον άνδρα δεν αναπτύσσονται, παραμένουν φυσιολογικά στην παιδική μορφή· στην ώριμη γυναίκα αποτελούν δύο ημισφαιρικές προεξοχές του δέρματος στο πρόσθιο μέρος του θώρακα.
Τι περιλαμβάνει ο κάθε μαστός (σελ. 27): ο μαζικός αδένας, το περιμαστικό λίπος και το δέρμα. | Στοιχείο | Περιγραφή | |---|---| | Μαζικός αδένας | αποτελείται από 12-15 λοβούς, που έχουν ακτινοειδή διάταξη γύρω από τη θηλή του μαστού· ο κάθε λοβός αποτελείται από πολλά λόβια, από μικρούς εκφορητικούς πόρους και από έναν κοινό εκφορητικό πόρο· οι εκφορητικοί πόροι του αδένα λέγονται γαλακτοφόροι πόροι και καταλήγουν στη θηλή | | Περιμαστικό λίπος | περιβάλλει τον μαζικό αδένα· έτσι, η εξωτερική μορφή του μαστού καθορίζεται περισσότερο από τον λιπώδη ιστό και λιγότερο από τον αδενικό ιστό | | Δέρμα | το δέρμα γύρω από τη θηλή παρουσιάζει μία κυκλική περιοχή που λέγεται θηλαία άλω· η θηλή και η θηλαία άλω έχουν βαθύτερη και ιδιαίτερη χροιά… μόνο η κορυφή της θηλής δεν έχει χρωστική |
Η στήριξή του (σελ. 27): ο μαστός ως όργανο του δέρματος δεν έχει χόνδρινο ή οστέινο σκελετό· στον νεανικό μαστό ο συνδετικός ιστός κρατά σταθερή τη μορφή του· όσο αυξάνεται η ηλικία, χαλαρώνει ο συνδετικός ιστός, και ο μαστός κατεβαίνει χαμηλότερα.
Και η σημασία της γνώσης του (σελ. 28): είναι απαραίτητη η γνώση γύρω από τον μαζικό αδένα, γιατί με την επισκόπηση αλλά περισσότερο με την ψηλάφηση, μπορούμε να προλάβουμε δυσάρεστες παθολογικές καταστάσεις όπως ο καρκίνος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι μαστοί στον άνδρα δεν αναπτύσσονται και παραμένουν φυσιολογικά στην παιδική μορφή, ενώ στην ώριμη γυναίκα αποτελούν δύο ημισφαιρικές προεξοχές του δέρματος στο πρόσθιο μέρος του θώρακα. Ο κάθε μαστός περιλαμβάνει τον μαζικό αδένα, το περιμαστικό λίπος και το δέρμα. Ο μαζικός αδένας αποτελείται από δώδεκα έως δεκαπέντε λοβούς με ακτινοειδή διάταξη γύρω από τη θηλή, καθένας από τους οποίους έχει πολλά λόβια, μικρούς εκφορητικούς πόρους και έναν κοινό πόρο· οι πόροι αυτοί λέγονται γαλακτοφόροι και καταλήγουν στη θηλή. Το περιμαστικό λίπος περιβάλλει τον αδένα και καθορίζει περισσότερο από αυτόν την εξωτερική μορφή του μαστού, ενώ το δέρμα γύρω από τη θηλή σχηματίζει τη θηλαία άλω, που έχει ιδιαίτερη, βαθύτερη χροιά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 24 — Αιμάτωση της επιδερμίδας
Ερώτηση: Η επιδερμίδα στερείται αγγείων. Πώς αιματώνεται;
Απάντηση:
-
Η αρχή (σελ. 28): το δέρμα αιματώνεται πολύ καλά από τα αγγεία του υποδέρματος, τα οποία σχηματίζουν εκτεταμένο αγγειακό δίκτυο· η επιδερμίδα στερείται αγγείων.
Πώς αιματώνεται (σελ. 29): από το υποθηλώδες δίκτυο φέρονται αρτηρίδια μέσα στις θηλές του χορίου, τα οποία μεταπίπτουν σε τριχοειδή αγγεία σχηματίζοντας αγκύλη· η κάθε αγκύλη έχει από ένα αρτηριακό και ένα φλεβικό τμήμα· από το αγγειακό τριχοειδικό αυτό δίκτυο τρέφεται διαμέσου της βασικής μεμβράνης η επιδερμίδα.
Ο ρόλος της βασικής μεμβράνης (σελ. 12): η μεμβράνη αυτή εκτός από τη στερεά σύνδεση παίζει και σημαντικό ρόλο στην ανταλλαγή διαφόρων ουσιών (μεταξύ χορίου και επιδερμίδας)· και (σελ. 32): το χόριο τρέφει διαμέσου της βασικής μεμβράνης την επιδερμίδα και αποτελεί το στήριγμά της.
Δηλαδή: αγγεία υποδέρματος → εν τω βάθει (υποχοριοειδές) δίκτυο → ανιόντα αρτηρίδια → επιπολής (υποθηλώδες) δίκτυο → αρτηρίδια στις θηλές του χορίου → τριχοειδικές αγκύλες → διάχυση θρεπτικών ουσιών μέσα από τη βασική μεμβράνη στην επιδερμίδα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η επιδερμίδα δεν έχει δικά της αγγεία και τρέφεται με διάχυση από το χόριο. Τα αγγεία του υποδέρματος σχηματίζουν εκτεταμένο αγγειακό δίκτυο· από αυτό ανέρχονται αρτηρίδια που σχηματίζουν το επιπολής ή υποθηλώδες δίκτυο, και από εκεί φέρονται αρτηρίδια μέσα στις θηλές του χορίου, τα οποία μεταπίπτουν σε τριχοειδή αγγεία σχηματίζοντας αγκύλες, με ένα αρτηριακό και ένα φλεβικό τμήμα η καθεμία. Από αυτό το τριχοειδικό δίκτυο τρέφεται η επιδερμίδα, διαμέσου της βασικής μεμβράνης, η οποία εκτός από τη στερεή σύνδεση παίζει σημαντικό ρόλο και στην ανταλλαγή ουσιών ανάμεσα στο χόριο και την επιδερμίδα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 25 — Τα οριζόντια αγγειακά δίκτυα
Ερώτηση: Ποια οριζόντια αγγειακά δίκτυα δημιουργούνται για την αιμάτωση του δέρματος και πού βρίσκονται;
Απάντηση:
-
Η αφετηρία (σελ. 28): από τις αρτηρίες που βρίσκονται στο υπόδερμα δημιουργούνται δύο κύρια οριζόντια αγγειακά δίκτυα με ανιόντες και κατιόντες κλάδους.
Δίκτυο Πού βρίσκεται Τι αιματώνει Το πρώτο, εν τω βάθει αγγειακό ή υποχοριοειδές δίκτυο ανάμεσα στο υπόδερμα και το χόριο από αυτό το δίκτυο ξεκινούν κατιόντα αρτηρίδια, τα οποία αιματώνουν τους βολβούς των τριχών, το σπείραμα των ιδρωτοποιών αδένων και τα λιπώδη λόβια του υποδόριου λίπους Το δεύτερο, επιπολής (επιφανειακό) αγγειακό ή υποθηλώδες δίκτυο ανάμεσα στη δικτυωτή και στη θηλώδη στιβάδα του χορίου δημιουργείται από την αναστόμωση των ανιόντων αρτηριδίων, τα οποία αιματώνουν τους σμηγματογόνους αδένες και τους πόρους των ιδρωτοποιών αδένων Οι φλέβες (σελ. 29): οι φλέβες του δέρματος αρχίζουν από το τριχοειδές φλεβίδιο και συνενωμένες προχωρούν παράλληλα προς τις αρτηρίες κατά την αντίθετη όμως φορά· δημιουργούνται έτσι δύο φλεβικά δίκτυα, το υποθηλώδες και το υποχοριοειδές, τα οποία απάγουν το φλεβικό αίμα του δέρματος.
Τα λεμφαγγεία (σελ. 29): ξεκινούν από τις θηλές του χορίου ως λεμφικά τριχοειδή· σχηματίζουν στη θηλώδη στιβάδα του χορίου το υποθηλώδες λεμφικό δίκτυο με ευρύτερα αγγεία, τα λεμφαγγεία, τα οποία γίνονται ακόμη μεγαλύτερα ακολουθώντας την πορεία των αιμοφόρων αγγείων.
Και τα συστατικά της αγγείωσης (σελ. 28): την αγγείωση του δέρματος αποτελούν οι αρτηρίες, οι φλέβες, τα τριχοειδή και τα λεμφαγγεία.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Από τις αρτηρίες του υποδέρματος δημιουργούνται δύο κύρια οριζόντια αγγειακά δίκτυα, με ανιόντες και κατιόντες κλάδους. Το πρώτο, το εν τω βάθει αγγειακό ή υποχοριοειδές δίκτυο, βρίσκεται ανάμεσα στο υπόδερμα και το χόριο· από αυτό ξεκινούν κατιόντα αρτηρίδια που αιματώνουν τους βολβούς των τριχών, το σπείραμα των ιδρωτοποιών αδένων και τα λιπώδη λόβια. Το δεύτερο, το επιπολής ή υποθηλώδες δίκτυο, βρίσκεται ανάμεσα στη δικτυωτή και τη θηλώδη στιβάδα του χορίου και δημιουργείται από την αναστόμωση των ανιόντων αρτηριδίων, τα οποία αιματώνουν τους σμηγματογόνους αδένες και τους πόρους των ιδρωτοποιών. Αντίστοιχα δημιουργούνται και δύο φλεβικά δίκτυα, το υποθηλώδες και το υποχοριοειδές, που απάγουν το φλεβικό αίμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 26 — Η νεύρωση του δέρματος
Ερώτηση: Πώς γίνεται η νεύρωση του δέρματος;
Απάντηση:
-
Η προέλευση (σελ. 30): η νεύρωση του δέρματος διαθέτει ένα πλούσιο δίκτυο από νευρικούς σχηματισμούς και από ελεύθερες νευρικές απολήξεις· προέρχεται από το αυτόνομο νευρικό σύστημα και το εγκεφαλονωτιαίο νευρικό σύστημα.
Σύστημα Χαρακτηριστικά Συμπαθητικό (αυτόνομο) τα νεύρα του δέρματος που ανήκουν στο συμπαθητικό σύστημα είναι φυγόκεντρα, δηλαδή μεταφέρουν εντολές από το κεντρικό νευρικό σύστημα (Κ.Ν.Σ.) προς το σώμα, είναι αγγειοκινητικά, διότι νευρώνουν το τοίχωμα των αγγείων του δέρματος, εκκριτικά όσον αφορά τους αδένες και κινητικά ως προς τις λείες μυϊκές ίνες των ορθωτήρων μυών των τριχών Εγκεφαλονωτιαίο τα περισσότερα νεύρα… είναι κεντρομόλα, δηλαδή μεταβιβάζουν ερεθίσματα από το σώμα προς το Κ.Ν.Σ., είναι αισθητικά και κάνουν το δέρμα το κατ' εξοχήν αισθητήριο όργανο για την αφή, την πίεση, τον πόνο, το θερμό και το ψυχρό Πώς απολήγουν (σελ. 30-31): απολήγουν στις διάφορες στιβάδες του δέρματος ελεύθερα ή σε ειδικά υποδεκτικά σωμάτια, τους «υποδοχείς»· έτσι έχουμε ελεύθερες νευρικές απολήξεις, νευρικές απολήξεις σε σχέση με τις τρίχες και νευρικές απολήξεις που έχουν μορφή κάψας.
Ανά στιβάδα (σελ. 31-32)
- Νεύρα της επιδερμίδας: τα νευρικά ινίδια είναι υπεύθυνα για την αίσθηση του πόνου· τα κύτταρα Merkel… λειτουργούν ως υποδοχείς αφής.
- Νεύρα του χορίου: ελεύθερες νευρικές απολήξεις υπεύθυνες για την αίσθηση της θερμοκρασίας, του πόνου και του κνησμού ή… ειδικώς διαμορφωμένα υποδεκτικά σωμάτια — τελικό όργανο των τριχών, σωμάτια Meissner, σωμάτια Krause, απολήξεις Ruffini.
- Νεύρα υποδόριου ιστού: σωμάτια Vater-Paccini και σωμάτια Golgi-Mazzoni.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η νεύρωση του δέρματος διαθέτει πλούσιο δίκτυο από νευρικούς σχηματισμούς και ελεύθερες νευρικές απολήξεις και προέρχεται από το αυτόνομο και από το εγκεφαλονωτιαίο νευρικό σύστημα. Τα νεύρα του συμπαθητικού συστήματος είναι φυγόκεντρα, δηλαδή μεταφέρουν εντολές από το κεντρικό νευρικό σύστημα προς το σώμα, και είναι αγγειοκινητικά, γιατί νευρώνουν το τοίχωμα των αγγείων, εκκριτικά ως προς τους αδένες και κινητικά ως προς τους ορθωτήρες μύες των τριχών. Τα νεύρα του εγκεφαλονωτιαίου συστήματος είναι στην πλειονότητά τους κεντρομόλα, μεταβιβάζουν δηλαδή ερεθίσματα από το σώμα προς το κεντρικό νευρικό σύστημα, και είναι αισθητικά, καθιστώντας το δέρμα το κατ' εξοχήν αισθητήριο όργανο για την αφή, την πίεση, τον πόνο, το θερμό και το ψυχρό. Απολήγουν στις διάφορες στιβάδες ελεύθερα ή σε ειδικά υποδεκτικά σωμάτια, τους υποδοχείς.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 27 — Αντιστοίχιση νευρικών σχηματισμών
Ερώτηση: Αντιστοιχίστε τα παρακάτω:
Απάντηση:
-
Οι αντιστοιχίσεις (σελ. 31-32) | Σχηματισμός | → | Λειτουργία | Τεκμηρίωση | |---|---|---|---| | Νευρικά Ινίδια | → | Αίσθηση του πόνου | τα νευρικά ινίδια είναι υπεύθυνα για την αίσθηση του πόνου | | Κύτταρα Merkel | → | Υποδοχείς αφής | εντοπίζονται στη βασική στιβάδα της επιδερμίδας… λειτουργούν ως υποδοχείς αφής | | Σωμάτια Meissner | → | Υποδοχείς λεπτής αφής | είναι υποδοχείς με ειδική ευαισθησία στη λεπτή αφή· ανευρίσκονται στις θηλές του χορίου και είναι πιο πυκνά στην επιφάνεια των παλαμών… κυρίως στις άκρες των δακτύλων (και ειδικά του δείκτη) | | Σωμάτια Krause | → | Υποδοχείς ψύχους | είναι υποδοχείς του ψύχους, βρίσκονται στη θηλώδη στιβάδα του χορίου και ιδιαίτερα στα χείλη και τη γλώσσα | | Σωμάτια Vater-Paccini | → | Υποδοχείς πίεσης | βρίσκονται στο υπόδερμα, στις παλάμες, στα πέλματα… είναι υποδοχείς πίεσης και ιδιαίτερα ευαίσθητα στις δονήσεις | | Σωμάτια Golgi-Mazzoni | → | Υποδοχείς ελαφρών πιέσεων | τα συναντούμε στο χόριο και στο υπόδερμα, και είναι υπεύθυνα για την αίσθηση των ελαφρών πιέσεων | | Απολήξεις Ruffini | → | Αίσθηση της θερμότητας | βρίσκονται στο υπόδερμα των δακτύλων και στο χόριο του δέρματος· εξυπηρετούν κυρίως την αίσθηση της θερμότητας |
Και το τελικό όργανο των τριχών (σελ. 31): περιλαμβάνει την τρίχα και τη νευρική ίνα της βάσης της… έτσι, η παραμικρή κίνηση οποιασδήποτε τρίχας του σώματος ερεθίζει τη νευρική ίνα της ρίζας που είναι τυλιγμένη στη βάση της.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα νευρικά ινίδια αντιστοιχούν στην αίσθηση του πόνου. Τα κύτταρα Merkel αντιστοιχούν στους υποδοχείς αφής. Τα σωμάτια Meissner αντιστοιχούν στους υποδοχείς λεπτής αφής. Τα σωμάτια Krause αντιστοιχούν στους υποδοχείς ψύχους. Τα σωμάτια Vater-Paccini αντιστοιχούν στους υποδοχείς πίεσης. Τα σωμάτια Golgi-Mazzoni αντιστοιχούν στους υποδοχείς ελαφρών πιέσεων. Και οι απολήξεις Ruffini αντιστοιχούν στην αίσθηση της θερμότητας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
