Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 7 (1-26) (σελ. 155-156) – ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 7 (1-26) (σελ. 155-156) – ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 7 (1-26)

Πλήρεις λύσεις των 26 ερωτήσεων του κεφαλαίου 7 — οι ερεθιστικές και αλλεργικές δερματίτιδες από επαφή και τα καλλυντικά, οι επιδράσεις του ήλιου και η βιταμίνη D, οι παθήσεις από σύντομη και από μακρόχρονη έκθεση, η δερματίτιδα Berloque, η αντιηλιακή προστασία με τα φυσικά και χημικά φίλτρα, οι διαταραχές της θρέψης με τις βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία, η λεύκη, η ψωρίαση και η ροδόχρους ακμή.

Ερώτηση 1 — Η οξεία ερεθιστική δερματίτιδα

Ερώτηση: Πότε έχουμε την εμφάνιση της οξείας ερεθιστικής δερματίτιδας;

Απάντηση:

Η απάντηση (σελ. 124): εμφανίζεται μετά από μία μόνο επαφή με την τοξική ουσία η οποία προκαλεί ισχυρή ερεθιστική δράση με έντονη ερυθρότητα και κάψιμο.

Το γενικό πλαίσιο (σελ. 124): πρόκειται για μια οξεία φλεγμονώδη αντίδραση του δέρματος, που οφείλεται στη δράση διαφόρων ουσιών πάνω στο δέρμα· διακρίνεται σε ερεθιστική και αλλεργική δερματίτιδα από επαφή.

Η αιτιολογία (σελ. 124): ερεθιστικές ουσίες, οι οποίες έρχονται σε επαφή με το δέρμα, προκαλούν βλάβες των κυττάρων του· το μέγεθος του ερεθισμού που προκαλείται εξαρτάται από το είδος της ουσίας, τη διάρκεια και τη συχνότητα της επίδρασης και από τη φυσική κατάσταση του δέρματος· μεταξύ των ερεθιστικών ουσιών περιλαμβάνονται, το νερό, τα σαπούνια, τα διάφορα απορρυπαντικά, τα φάρμακα, τα καλλυντικά, τα βιολογικά προϊόντα (ούρα, κόπρανα), καθώς και διάφορες ουσίες που δρουν μηχανικά, όπως ίνες από υαλοβάμβακα ή μαλλί.

Η αντιδιαστολή με τη χρόνια (σελ. 124) | | Οξεία | Χρόνια | |---|---|---| | Πότε | μετά από μία μόνο επαφή με την τοξική ουσία | οφείλεται σε καθημερινές επαφές του δέρματος με ερεθιστικές ουσίες και είναι δυνατό να εμφανιστεί αρκετές ημέρες μετά από την πρώτη επαφή | | Εικόνα | ισχυρή ερεθιστική δράση με έντονη ερυθρότητα και κάψιμο | ξηρότητα, ερυθρότητα και ρωγμές οι οποίες είναι δυνατό να επιμολυνθούν |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η οξεία ερεθιστική δερματίτιδα εμφανίζεται μετά από μία μόνο επαφή με την τοξική ουσία, η οποία προκαλεί ισχυρή ερεθιστική δράση με έντονη ερυθρότητα και κάψιμο. Αντίθετα, η χρόνια ερεθιστική δερματίτιδα οφείλεται σε καθημερινές επαφές του δέρματος με ερεθιστικές ουσίες και μπορεί να εμφανιστεί αρκετές ημέρες μετά την πρώτη επαφή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Οι βλάβες της χρόνιας ερεθιστικής δερματίτιδας

Ερώτηση: Πώς χαρακτηρίζονται οι βλάβες της χρόνιας ερεθιστικής δερματίτιδας;

Απάντηση:

Η απάντηση (σελ. 124): οι βλάβες της χρόνιας ερεθιστικής δερματίτιδας χαρακτηρίζονται από ξηρότητα, ερυθρότητα και ρωγμές οι οποίες είναι δυνατό να επιμολυνθούν. | Χαρακτηριστικό | |---| | ξηρότητα | | ερυθρότητα | | ρωγμές οι οποίες είναι δυνατό να επιμολυνθούν |

Πότε εμφανίζεται (σελ. 124): οφείλεται σε καθημερινές επαφές του δέρματος με ερεθιστικές ουσίες και είναι δυνατό να εμφανιστεί αρκετές ημέρες μετά από την πρώτη επαφή.

Από τι εξαρτάται ο ερεθισμός (σελ. 124): το μέγεθος του ερεθισμού που προκαλείται εξαρτάται από το είδος της ουσίας, τη διάρκεια και τη συχνότητα της επίδρασης και από τη φυσική κατάσταση του δέρματος — άρα οι επαναλαμβανόμενες επαφές εξηγούν τη χρόνια εικόνα.

Η διαφορά από την αλλεργική (σελ. 125): στην αλλεργική δερματίτιδα από επαφή στην αρχή παρατηρείται ερύθημα που περιορίζεται μόνο στην περιοχή η οποία ήρθε σε επαφή με το αλλεργιογόνο· στην επιφάνεια παρατηρούνται βλατίδες και φυσαλίδες· οι βλάβες συνοδεύονται από κνησμό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι βλάβες της χρόνιας ερεθιστικής δερματίτιδας χαρακτηρίζονται από ξηρότητα, ερυθρότητα και ρωγμές, οι οποίες είναι δυνατό να επιμολυνθούν. Η μορφή αυτή οφείλεται σε καθημερινές επαφές του δέρματος με ερεθιστικές ουσίες και μπορεί να εμφανιστεί αρκετές ημέρες μετά την πρώτη επαφή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Οι ουσίες της αλλεργικής δερματίτιδας από επαφή

Ερώτηση: Ποιες είναι κυρίως οι ουσίες που προκαλούν αλλεργική δερματίτιδα από επαφή;

Απάντηση:

Η γενική αρχή (σελ. 125): όλες οι ουσίες που περιβάλλουν το άτομο μπορούν να δράσουν σαν αλλεργιογόνα· οι ουσίες κυρίως που προκαλούν δερματίτιδα από επαφή είναι: | Κατηγορία | Ουσίες | |---|---| | Ι. Φάρμακα | στα φάρμακα οφείλεται το 30% περίπου των περιπτώσεων της αλλεργικής δερματίτιδας από επαφή· τα πιο συνηθισμένα είναι η πενικιλίνη, η νεομυκίνη, τα αντισταμινικά, η στρεπτομυκίνη, οι σουλφοναμίδες, ο υδράργυρος, το θείο, ο συγκολλητικός επίδεσμος (leucoplast) | | ΙΙ. Ενδύματα, εσώρουχα και υποδήματα | οφείλεται στις συνθετικές ύλες, από τις οποίες κατασκευάζονται τα ρούχα και τα υποδήματα (μαλλί, νάιλον, ακρυλικό) ή από τις βαφές που χρησιμοποιήθηκαν για τον χρωματισμό τους | | ΙΙΙ. Προϊόντα οικιακής χρήσεως | στα χέρια και στο πρόσωπο από τα απορρυπαντικά, τα σαπούνια, τη χλωρίνη, τα παρασιτοκτόνα, τα βερνίκια δαπέδου και επίπλων | | IV. Φυτικές ουσίες και τροφές φυτικής προέλευσης | τα χρυσάνθεμα, ο κισσός, ο μαϊντανός, το σέλινο, τα πορτοκάλια, τα λεμόνια, τα σύκα, το ξύλο βαλανιδιάς, το ξύλο μαονιού, το γάλα του σύκου· το κύριο αλλεργιογόνο των πορτοκαλιών φαίνεται πιθανότερο να είναι η λεμονίνη | | V. Ζωικές ουσίες | το έκκριμα των εντόμων ή οι ουσίες οι οποίες προέρχονται από την αποσύνθεση του σώματος, το τρίχωμα διαφόρων ζώων, το χνούδι κάμπιας | | VI. Προϊόντα βιομηχανικής χρήσεως | άλατα μετάλλων, το νικέλιο, οξέα-αλκάλια, που χρησιμοποιούνται σε διάφορα επαγγέλματα | | VII. Καλλυντικά | κρέμες… ορμόνες, υδράργυρο, σαλικυλικό οξύ, παραφίνες, λευκαντικές κρέμες, αντηλιακά, καλλυντικές πούδρες, μέικαπ ματιών, κραγιόν, βερνίκια νυχιών, τριχοβαφές, σαμπουάν, σαπούνια, αρώματα, κολόνιες, λοσιόν |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι ουσίες που προκαλούν κυρίως αλλεργική δερματίτιδα από επαφή είναι επτά κατηγορίες. Πρώτον, τα φάρμακα, στα οποία οφείλεται το 30% περίπου των περιπτώσεων, όπως η πενικιλίνη, η νεομυκίνη, τα αντισταμινικά, η στρεπτομυκίνη, οι σουλφοναμίδες, ο υδράργυρος και το θείο. Δεύτερον, τα ενδύματα, τα εσώρουχα και τα υποδήματα, λόγω των συνθετικών υλών ή των βαφών τους. Τρίτον, τα προϊόντα οικιακής χρήσεως, όπως τα απορρυπαντικά, τα σαπούνια και η χλωρίνη. Τέταρτον, οι φυτικές ουσίες και οι τροφές φυτικής προέλευσης. Πέμπτον, οι ζωικές ουσίες. Έκτον, τα προϊόντα βιομηχανικής χρήσεως, όπως τα άλατα μετάλλων και το νικέλιο. Και έβδομον, τα καλλυντικά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Τα καλλυντικά ως αλλεργιογόνα

Ερώτηση: Αναφέρατε ποια καλλυντικά μπορούν να προκαλέσουν αλλεργική δερματίτιδα από επαφή.

Απάντηση:

Το πλαίσιο (σελ. 127): ο προορισμός κάθε καλλυντικού είναι η εφαρμογή του στο δέρμα, στα μαλλιά ή στα νύχια για μικρό ή μεγαλύτερο διάστημα· η χρήση τους όμως, μερικές φορές, μπορεί να μας δημιουργήσει ανεπιθύμητες ενέργειες· αυτό μπορεί να συμβεί αμέσως μετά την πρώτη χρησιμοποίησή τους ή και αργότερα. | Καλλυντικό | Υπεύθυνα συστατικά / εκδήλωση | |---|---| | Κρέμες | οι δερματίτιδες των καλλυντικών οφείλονται σε κρέμες οι οποίες περιέχουν ουσίες, όπως ορμόνες, υδράργυρο, σαλικυλικό οξύ, παραφίνες | | Λευκαντικές κρέμες, αντηλιακά, καλλυντικές πούδρες | μπορούν να προκαλέσουν δερματίτιδα από επαφή· οι δερματίτιδες που παρουσιάζονται από τις πούδρες οφείλονται κυρίως στο χρώμα και στο άρωμά τους | | Σκευάσματα ματιών (μέικαπ) | δημιουργούν αντιδράσεις στην περιοχή των ματιών, με οίδημα των βλεφάρων, κνησμό, ερυθρότητα και λεπτή πιτυρώδη απολέπιση | | Κραγιόν | υπεύθυνα συστατικά… είναι τα αρώματα, τα παράγωγα της λανολίνης, το βούτυρο του κακάο, ουσίες που μπορεί να προκαλέσουν σκληρότητα, απολέπιση, οίδημα και ραγάδες στα χείλη | | Βερνίκια νυχιών | μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις στα νύχια, όπως αλλαγή στο χρώμα τους, ελάττωση του πάχους τους, ξηρότητα και ευθραυστότητα | | Τριχοβαφές, σαμπουάν και σαπούνια | ανεπιθύμητες ενέργειες… αίσθημα καψίματος και φαγούρας, ερεθισμό στα μάτια και θυλακίτιδα στην περιοχή των κροτάφων | | Αρώματα, κολόνιες και λοσιόν | είναι δυνατό να προκαλέσουν δερματίτιδα από επαφή· και η δερματίτιδα τύπου berloque από την έκθεση στον ήλιο |

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αλλεργική δερματίτιδα από επαφή μπορούν να προκαλέσουν οι κρέμες που περιέχουν ορμόνες, υδράργυρο, σαλικυλικό οξύ ή παραφίνες, οι λευκαντικές κρέμες, τα αντηλιακά και οι καλλυντικές πούδρες, όπου ευθύνονται κυρίως το χρώμα και το άρωμά τους. Επίσης τα σκευάσματα που χρωματίζουν τα βλέφαρα, τα φρύδια και τις βλεφαρίδες, δηλαδή τα μέικαπ ματιών, τα κραγιόν, με υπεύθυνα συστατικά τα αρώματα, τα παράγωγα της λανολίνης και το βούτυρο του κακάο, και τα βερνίκια των νυχιών. Τέλος οι τριχοβαφές, τα σαμπουάν και τα σαπούνια, καθώς και τα αρώματα, οι κολόνιες και οι λοσιόν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Οι επιδράσεις του ήλιου στο δέρμα

Ερώτηση: Τι είδους επιδράσεις προκαλεί ο ήλιος στο δέρμα;

Απάντηση:

Το γενικό (σελ. 128): ο ήλιος εκπέμπει μη ιονίζουσα ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, που, πιο απλά, την ονομάζουμε ηλιακό φως ή ηλιακή ακτινοβολία· είναι πηγή ζωής αλλά προκαλεί και προβλήματα στο ανθρώπινο δέρμα, διότι έχει μεταλλαξιογόνο και καρκινογόνο δράση. | Είδος επίδρασης | Περιεχόμενο | |---|---| | Φυσιολογικές αλλαγές | προκαλεί στο δέρμα κάποιες φυσιολογικές αλλαγές: πάχυνση και μελάγχρωση (σκουρότερο χρώμα), που έχουν προστατευτικό ρόλο για την περαιτέρω έκθεση (σελ. 129) | | Ευεργετική δράση | οδηγεί από την προβιταμίνη D3 στην βιοσύνθεση της βιταμίνης D3 στο δέρμα· η έκθεση στον ήλιο βελτιώνει την πορεία μερικών δερματοπαθειών, όπως της ψωρίασης στις περισσότερες μορφές της, της ατοπικής δερματίτιδας (σελ. 129) | | Παθολογική επίδραση | προκαλείται κυρίως από τις υπεριώδεις ακτινοβολίες Α και Β και από το ορατό φως· απορροφούμενες από τα κύτταρα της επιδερμίδας οδηγούν σε κυτταρικό πολλαπλασιασμό, μεταλλάξεις, παραγωγή ελευθέρων ριζών οξυγόνου και τοξικότητα (σελ. 129) |

Το φάσμα (σελ. 129): η ορατή ακτινοβολία έχει μήκος κύματος 400-800 νανόμετρα (nm)· η υπεριώδης ακτινοβολία διακρίνεται σε υπεριώδη A (UVA) με μήκος κύματος 320-400 nm, υπεριώδη Β (UVB) με μήκος κύματος 280-320 nm και υπεριώδη C (UVC) με μήκος κύματος 40-280 nm· η υπεριώδης C με το μικρότερο μήκος κύματος, τοξική για τα κύτταρα, δεν φθάνει στη γη.

Η άμυνα του δέρματος (σελ. 130): προστασία… προσφέρουν στα κύτταρα η κεράτινη στιβάδα (που παχύνεται μετά από έκθεση στον ήλιο), η μελανίνη… και πιθανόν το ουροκανικό οξύ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο ήλιος εκπέμπει μη ιονίζουσα ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία και είναι πηγή ζωής, αλλά προκαλεί και προβλήματα στο ανθρώπινο δέρμα, διότι έχει μεταλλαξιογόνο και καρκινογόνο δράση. Προκαλεί κατ' αρχάς φυσιολογικές αλλαγές, δηλαδή πάχυνση και μελάγχρωση, που έχουν προστατευτικό ρόλο για την περαιτέρω έκθεση. Έχει έπειτα ευεργετική δράση, αφού οδηγεί στη βιοσύνθεση της βιταμίνης D3 στο δέρμα και βελτιώνει την πορεία μερικών δερματοπαθειών, όπως της ψωρίασης. Και έχει τέλος παθολογική επίδραση, που προκαλείται κυρίως από τις υπεριώδεις ακτινοβολίες Α και Β και από το ορατό φως και οδηγεί σε κυτταρικό πολλαπλασιασμό, μεταλλάξεις, παραγωγή ελευθέρων ριζών οξυγόνου και τοξικότητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Ο ήλιος και η βιταμίνη D

Ερώτηση: Για την παραγωγή ποιας βιταμίνης χρειάζεται ο ήλιος και τι γνωρίζετε γι' αυτό;

Απάντηση:

Η βιταμίνη (σελ. 129): η ευεργετική δράση της ηλιακής ακτινοβολίας οδηγεί από την προβιταμίνη D3 στην βιοσύνθεση της βιταμίνης D3 στο δέρμα, η οποία είναι πρόδρομη μορφή της βιταμίνης D, σημαντικής για τον μεταβολισμό των οστών. | Στοιχείο | Περιεχόμενο | |---|---| | Βιταμίνη | βιταμίνη D | | Πού γίνεται | στο δέρμα | | Από τι | από την προβιταμίνη D3 | | Τι παράγεται | η βιταμίνη D3, η οποία είναι πρόδρομη μορφή της βιταμίνης D | | Σε τι χρησιμεύει | σημαντικής για τον μεταβολισμό των οστών |

Η άλλη ευεργετική δράση (σελ. 129): η έκθεση στον ήλιο βελτιώνει την πορεία μερικών δερματοπαθειών, όπως της ψωρίασης στις περισσότερες μορφές της, της ατοπικής δερματίτιδας κτλ. — γι' αυτό και κατά το χειμώνα γίνεται θεραπεία με υπεριώδη ακτινοβολία (σελ. 151).

Η ισορροπία (σελ. 128-129): ο ήλιος είναι πηγή ζωής αλλά προκαλεί και προβλήματα στο ανθρώπινο δέρμα, διότι έχει μεταλλαξιογόνο και καρκινογόνο δράση — άρα η ευεργετική αυτή δράση δεν αναιρεί την ανάγκη αντιηλιακής προστασίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο ήλιος χρειάζεται για την παραγωγή της βιταμίνης D. Η ευεργετική δράση της ηλιακής ακτινοβολίας οδηγεί από την προβιταμίνη D3 στη βιοσύνθεση της βιταμίνης D3 στο δέρμα, η οποία είναι πρόδρομη μορφή της βιταμίνης D, σημαντικής για τον μεταβολισμό των οστών. Ευεργετική δράση του ήλιου είναι επίσης ότι η έκθεση σε αυτόν βελτιώνει την πορεία μερικών δερματοπαθειών, όπως της ψωρίασης στις περισσότερες μορφές της και της ατοπικής δερματίτιδας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Παθήσεις από σύντομη έκθεση στον ήλιο

Ερώτηση: Ποιες είναι οι παθήσεις από σύντομη έκθεση στο ηλιακό φως;

Απάντηση:

Το πλαίσιο (σελ. 130): μετά από σύντομη έκθεση στο ηλιακό φως μπορεί να συμβούν οξείες παθολογικές αντιδράσεις και να εμφανισθούν οξείες ή χρόνιες παθήσεις του δέρματος (φωτο-δερματοπάθειες).

Οι οξείες παθολογικές αντιδράσεις (σελ. 130) | Αντίδραση | Περιγραφή | |---|---| | 1. Το ηλιακό ερύθημα | =κοκκίνισμα | | 2. Το ηλιακό έγκαυμα | =κάψιμο, που εκδηλώνεται με κοκκίνισμα, φυσαλίδες, πομφόλυγες, πόνο, και σε βαριές περιπτώσεις με γενικά συμπτώματα, όπως ναυτία, εμετό, ζάλη, ρίγη |

Οι φωτοδερματοπάθειες (σελ. 130): είναι παθήσεις του δέρματος από έκθεση στο ηλιακό φως· διακρίνονται σε: | Κατηγορία | Παθήσεις | |---|---| | Οξείες φωτοδερματοπάθειες | οι φωτοδερματίτιδες (φωτο-τοξική δερματίτιδα από επαφή με τη φωτο-φυτοδερματίτιδα και τη δερματίτιδα Berloque, φωτο-αλλεργική δερματίτιδα από επαφή, φωτοδερματίτιδα από φάρμακα) και η ηλιακή κνίδωση | | Χρόνιες | το πολύμορφο ερύθημα από φως και η ιδρώα είτε θερινή είτε ευλογιοειδής· και το μέλασμα |

Η διάκριση οξειών - χρόνιων (σελ. 130): οι οξείες διαρκούν λίγο, ενώ οι χρόνιες διαρκούν πολύ ή επανεμφανίζονται κάθε χρόνο, όταν αυξάνεται η ένταση της ηλιακής ακτινοβολίας, ιδιαίτερα από την άνοιξη και μετά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από σύντομη έκθεση στο ηλιακό φως συμβαίνουν κατ' αρχάς οξείες παθολογικές αντιδράσεις, δηλαδή το ηλιακό ερύθημα, που είναι το κοκκίνισμα, και το ηλιακό έγκαυμα, δηλαδή το κάψιμο, που εκδηλώνεται με κοκκίνισμα, φυσαλίδες, πομφόλυγες, πόνο και, σε βαριές περιπτώσεις, με γενικά συμπτώματα όπως ναυτία, εμετό, ζάλη και ρίγη. Εμφανίζονται επίσης φωτοδερματοπάθειες, οξείες και χρόνιες: οξείες είναι οι φωτοδερματίτιδες και η ηλιακή κνίδωση, ενώ χρόνιες είναι το πολύμορφο ερύθημα από φως, η ιδρώα, θερινή ή ευλογιοειδής, και το μέλασμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Παθήσεις από μακρόχρονη αθροιστική έκθεση

Ερώτηση: Ποιες είναι οι παθήσεις από μακρόχρονη αθροιστική έκθεση στο ηλιακό φως;

Απάντηση:

Οι δύο κατηγορίες (σελ. 131, 136) | Πάθηση | Περιγραφή | |---|---| | 1. Φωτογήρανση | είναι η πρόωρη γήρανση του δέρματος, που θα την περιμέναμε σε μεγαλύτερη ηλικία, εάν δεν είχε επιδράσει η ηλιακή ακτινοβολία· κυρίως καταστρέφεται η ελαστίνη στο χόριο· φαίνεται με σημεία όπως η ξηρότητα, οι εφηλίδες («φακίδες» στην καθημερινή γλώσσα), οι ρυτίδες, η ηλιακή ελάστωση (γραμμώσεις από καταστροφή της ελαστίνης) | | 2. Φωτοκαρκινογένεση | είναι η δημιουργία (γένεση) καρκίνου στο δέρμα εξαιτίας της ηλιακής ακτινοβολίας· κάποτε η αμυντική ικανότητα του δέρματος έναντι της ηλιακής ακτινοβολίας ξεπερνάται, αν η διάρκεια και η ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας είναι μεγάλη |

Ποιοι καρκίνοι (σελ. 137): η αθροιστική, μακρόχρονη έκθεση στο ηλιακό φως είναι η κύρια αιτία για να δημιουργηθούν το βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα του δέρματος, το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του δέρματος και προκαρκινωματώδεις βλάβες, όπως η ακτινική υπερκεράτωση· το πιο ανοιχτόχρωμο δέρμα είναι σε μεγαλύτερο κίνδυνο.

Και το μελάνωμα (σελ. 137): η μεγάλη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και τα ηλιακά εγκαύματα στην παιδική και εφηβική ηλικία ενοχοποιούνται για το κακόηθες μελάνωμα του δέρματος· πιο μεγάλη προδιάθεση γι' αυτό εμφανίζουν τα άτομα με πολύ λευκό δέρμα και τα άτομα με μεγάλο αριθμό μελαγχρωματικών σπίλων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι παθήσεις από μακρόχρονη αθροιστική έκθεση στο ηλιακό φως είναι δύο. Η φωτογήρανση, δηλαδή η πρόωρη γήρανση του δέρματος, κατά την οποία καταστρέφεται κυρίως η ελαστίνη στο χόριο και εμφανίζονται ξηρότητα, εφηλίδες, ρυτίδες και ηλιακή ελάστωση. Και η φωτοκαρκινογένεση, δηλαδή η δημιουργία καρκίνου στο δέρμα εξαιτίας της ηλιακής ακτινοβολίας: η αθροιστική, μακρόχρονη έκθεση είναι η κύρια αιτία για το βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα, το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα και προκαρκινωματώδεις βλάβες, όπως η ακτινική υπερκεράτωση, ενώ η μεγάλη έκθεση και τα ηλιακά εγκαύματα στην παιδική και εφηβική ηλικία ενοχοποιούνται για το κακόηθες μελάνωμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Κολώνια ή άρωμα και ήλιος

Ερώτηση: Είναι σωστό να βάζουμε κολώνια ή άρωμα και να βγαίνουμε στον ήλιο; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

Απάντηση:

Η απάντηση: όχι — προκαλείται δερματίτιδα Berloque.

Η δικαιολόγηση (σελ. 133): δερματίτιδα Berloque (από κολώνιες και αρώματα): εκδηλώνεται, όταν έχει γίνει χρήση κολώνιας ή αρώματος που περιέχει έλαιο περγαμόντου, επειδή αυτό έχει την φωτοευαισθητοποιό ουσία 5-μεθοξυψωραλένιο, στα σημεία της επάλειψης μετά από έκθεση στον ήλιο.

Η μορφή των βλαβών (σελ. 133): οι δερματικές βλάβες μπορεί να μοιάζουν με τις βλάβες της φωτοφυτοδερματίτιδας, αλλά στη δερματίτιδα berloque συχνά λείπει η οξεία φάση, και εκδηλώνονται μόνο γραμμές ή μεγάλες κηλίδες υπερμελάγχρωσης.

Ο μηχανισμός (σελ. 131, 133): πρόκειται για φωτοτοξική δερματίτιδα από επαφή — η ουσία έχει απευθείας ερεθιστική (τοξική) δράση χωρίς μεσολάβηση του αμυντικού συστήματος· και μια φωτοτοξική αντίδραση μπορεί να εκδηλωθεί κατά την πρώτη φορά.

Η προειδοποίηση του βιβλίου (σελ. 127): τα αρώματα επίσης, οι κολόνιες και οι λοσιόν, είναι δυνατό να προκαλέσουν δερματίτιδα από επαφή· σε άλλη ενότητα θα εξετάσουμε πώς από την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να προκληθεί η δερματίτιδα τύπου berloque.

Η θεραπεία των φωτοδερματιτίδων (σελ. 131): θεραπεία αποτελεί η αποφυγή του συνδυασμού της ουσίας αυτής με την έκθεση στο φως.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι, δεν είναι σωστό. Όταν έχει γίνει χρήση κολώνιας ή αρώματος που περιέχει έλαιο περγαμόντου, επειδή αυτό έχει τη φωτοευαισθητοποιό ουσία 5-μεθοξυψωραλένιο, εκδηλώνεται στα σημεία της επάλειψης, μετά από έκθεση στον ήλιο, η δερματίτιδα Berloque. Οι βλάβες μοιάζουν με εκείνες της φωτοφυτοδερματίτιδας, αλλά συχνά λείπει η οξεία φάση και εκδηλώνονται μόνο γραμμές ή μεγάλες κηλίδες υπερμελάγχρωσης. Πρόκειται για φωτοτοξική δερματίτιδα από επαφή, που μπορεί να εκδηλωθεί ήδη από την πρώτη φορά, ενώ θεραπεία αποτελεί η αποφυγή του συνδυασμού της ουσίας με την έκθεση στο φως.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία

Ερώτηση: Πώς μπορούμε να προστατευθούμε από την ηλιακή ακτινοβολία;

Απάντηση:

Οι ώρες (σελ. 137): είναι σκόπιμο, προκειμένου να εκτεθούμε όσο το δυνατόν λιγότερο στις βλαβερές επιδράσεις της ηλιακής ακτινοβολίας, να αποφεύγουμε την έκθεση στον ήλιο τις ώρες από τις 11 το πρωί έως τις 4 το απόγευμα που η ηλιακή ακτινοβολία φθάνει με μεγαλύτερη ένταση στην επιφάνεια της γης, καθώς διανύει μικρότερη διαδρομή στην ατμόσφαιρα και την στιβάδα του όζοντος.

Η εποχή (σελ. 137-138): είναι απαραίτητη από το τέλος της άνοιξης έως την αρχή του φθινοπώρου, η αντιηλιακή προστασία, στα δε ευαίσθητα άτομα όλον τον χρόνο.

Τα μέσα (σελ. 138) | Μέσο | Περιεχόμενο | |---|---| | Ρουχισμός | αντιηλιακή προστασία προσφέρουν το καπέλο, τα γυαλιά ηλίου, τα γάντια και τα ρούχα, ιδιαίτερα τα βαμβακερά, σε όση επιφάνεια του σώματος καλύπτουν | | Φίλτρα | αντιηλιακή προστασία εξασφαλίζουν τα φυσικά και χημικά φίλτρα που περιέχονται σε διάφορες καλλυντικοτεχνικές μορφές |

Ο δείκτης προστασίας (σελ. 138): ο δείκτης προστασίας ενός αντιηλιακού φίλτρου (συνήθως αναγράφεται ως SPF-Sun Protection Factor) πρέπει να είναι τουλάχιστον μεγαλύτερος του 15 κατά την αρχική έκθεση στον ήλιο· τότε το δέρμα απορροφά 94% λιγότερη ακτινοβολία.

Και η φυσική άμυνα του δέρματος (σελ. 130): προστασία… προσφέρουν στα κύτταρα η κεράτινη στιβάδα (που παχύνεται μετά από έκθεση στον ήλιο), η μελανίνη… και πιθανόν το ουροκανικό οξύ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από την ηλιακή ακτινοβολία προστατευόμαστε κατ' αρχάς αποφεύγοντας την έκθεση στον ήλιο τις ώρες από τις έντεκα το πρωί έως τις τέσσερις το απόγευμα, όταν η ακτινοβολία φθάνει με μεγαλύτερη ένταση στην επιφάνεια της γης. Η αντιηλιακή προστασία είναι απαραίτητη από το τέλος της άνοιξης έως την αρχή του φθινοπώρου, ενώ στα ευαίσθητα άτομα όλον τον χρόνο. Προστασία προσφέρουν το καπέλο, τα γυαλιά ηλίου, τα γάντια και τα ρούχα, ιδιαίτερα τα βαμβακερά, καθώς και τα φυσικά και χημικά φίλτρα που περιέχονται σε διάφορες καλλυντικοτεχνικές μορφές. Ο δείκτης προστασίας πρέπει να είναι τουλάχιστον μεγαλύτερος του 15 κατά την αρχική έκθεση στον ήλιο, οπότε το δέρμα απορροφά 94% λιγότερη ακτινοβολία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Φυσικά και χημικά φίλτρα

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τα φυσικά φίλτρα αντιηλιακής προστασίας και τι για τα χημικά φίλτρα;

Απάντηση:

Η σύγκριση (σελ. 138) | | Φυσικά φίλτρα | Χημικά φίλτρα | |---|---|---| | Μηχανισμός | αντανακλούν και απομακρύνουν την υπεριώδη ακτινοβολία τόσο την UVA όσο και την UVB και είναι χημικώς αδρανή | απορροφούν την υπεριώδη ακτινοβολία χάρη σε χημικές αντιδράσεις | | Ποια είναι | τα πιο συνήθη είναι το οξείδιο του ψευδαργύρου (ΖnΟ) και το διοξείδιο του τιτανίου (TiO2) | — | | Ασφάλεια | δεν δημιουργούν φωτοδερματίτιδες και είναι ασφαλέστερα για τα παιδιά | έχουν το μειονέκτημα ότι μπορεί, σπάνια, να προκαλέσουν φωτοδερματίτιδες | | Υφή | το κύριο μειονέκτημά των φυσικών φίλτρων βρίσκεται στην υφή τους: περιέχονται σε παχύρρευστες κρέμες που αλείφονται δύσκολα κι αφήνουν ένα στρώμα σαν παχύ make up πάνω στο δέρμα | υπερέχουν σε καλλυντική υφή από τα φυσικά φίλτρα, απλώνονται καλά πάνω στο δέρμα και μπορούν να ενσωματωθούν σε διάφορα σκευάσματα σε μορφή κρέμας, γαλακτώματος, λοσιόν, σπρέι ή γέλης (ζελ) | | Ανανέωση | — | η επάλειψή τους στο δέρμα πρέπει να ανανεώνεται κάθε 2-3 ώρες | | Επιλογή | — | προτιμώνται εκείνα τα χημικά φίλτρα που προστατεύουν και από την UVA και από την UVB |

Ο δείκτης προστασίας (σελ. 139): ο δείκτης προστασίας εκφράζει πόσο χρόνο μπορούμε να εκτεθούμε στον ήλιο και είναι ο αριθμός που προκύπτει από το κλάσμα της ελάχιστης δόσης ηλιακής ακτινοβολίας που προκαλεί ερύθημα σε δέρμα με αντιηλιακό φίλτρο προς την ελάχιστη δόση ηλιακής ακτινοβολίας που προκαλεί ερύθημα σε δέρμα χωρίς αντιηλιακό φίλτρο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα φυσικά φίλτρα αντανακλούν και απομακρύνουν την υπεριώδη ακτινοβολία, τόσο την UVA όσο και την UVB, και είναι χημικώς αδρανή. Τα πιο συνήθη είναι το οξείδιο του ψευδαργύρου και το διοξείδιο του τιτανίου. Δεν δημιουργούν φωτοδερματίτιδες και είναι ασφαλέστερα για τα παιδιά, έχουν όμως ως κύριο μειονέκτημα την υφή τους, αφού περιέχονται σε παχύρρευστες κρέμες που αλείφονται δύσκολα και αφήνουν ένα στρώμα σαν παχύ μέικαπ πάνω στο δέρμα. Τα χημικά φίλτρα απορροφούν την υπεριώδη ακτινοβολία χάρη σε χημικές αντιδράσεις, υπερέχουν σε καλλυντική υφή, απλώνονται καλά και ενσωματώνονται σε κρέμα, γαλάκτωμα, λοσιόν, σπρέι ή ζελ, έχουν όμως το μειονέκτημα ότι μπορεί σπάνια να προκαλέσουν φωτοδερματίτιδες. Η επάλειψή τους πρέπει να ανανεώνεται κάθε δύο με τρεις ώρες, ενώ προτιμώνται εκείνα που προστατεύουν και από την UVA και από την UVB.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Πότε και πόσο συχνά επαλείφονται τα αντιηλιακά

Ερώτηση: Πότε και πόσο συχνά επαλείφονται τα αντιηλιακά σκευάσματα;

Απάντηση:

Πότε (σελ. 138): το αντιηλιακό πρέπει να επαλείφεται ομοιόμορφα σε όλη την επιφάνεια του δέρματος μισή έως μία ώρα πριν την έκθεση στον ήλιο.

Πόσο συχνά (σελ. 138) | Περίπτωση | Οδηγία | |---|---| | Χημικά φίλτρα | η επάλειψή τους στο δέρμα πρέπει να ανανεώνεται κάθε 2-3 ώρες | | Μετά από εφίδρωση ή κολύμπι | πρέπει να ανανεώνουμε την επάλειψη |

Ο δείκτης (σελ. 138): ο δείκτης προστασίας ενός αντιηλιακού φίλτρου (συνήθως αναγράφεται ως SPF-Sun Protection Factor) πρέπει να είναι τουλάχιστον μεγαλύτερος του 15 κατά την αρχική έκθεση στον ήλιο· τότε το δέρμα απορροφά 94% λιγότερη ακτινοβολία.

Και το πλαίσιο (σελ. 137-138): είναι απαραίτητη από το τέλος της άνοιξης έως την αρχή του φθινοπώρου, η αντιηλιακή προστασία, στα δε ευαίσθητα άτομα όλον τον χρόνο· η επάλειψη δεν αντικαθιστά την αποφυγή της έκθεσης από τις 11 το πρωί έως τις 4 το απόγευμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το αντιηλιακό πρέπει να επαλείφεται ομοιόμορφα σε όλη την επιφάνεια του δέρματος μισή έως μία ώρα πριν την έκθεση στον ήλιο. Η επάλειψη των χημικών φίλτρων πρέπει να ανανεώνεται κάθε δύο με τρεις ώρες, ενώ μετά από εφίδρωση ή κολύμπι πρέπει επίσης να ανανεώνουμε την επάλειψη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 13 — Αντιηλιακά στα παιδιά

Ερώτηση: Τα παιδιά επιτρέπεται να «φορούν» αντιηλιακά;

Απάντηση:

Η απάντηση (σελ. 138): στα παιδιά μπορούμε να χρησιμοποιούμε αντιηλιακά ειδικά για παιδιά, μετά την ηλικία των 9 μηνών· πριν τους 9 μήνες, η προστασία γίνεται με τα ρούχα, το καπέλο και την αποφυγή του ήλιου (π.χ. αντιηλιακή ομπρέλα). | Ηλικία | Προστασία | |---|---| | μετά τους 9 μήνες | αντιηλιακά ειδικά για παιδιά | | πριν τους 9 μήνες | με τα ρούχα, το καπέλο και την αποφυγή του ήλιου (π.χ. αντιηλιακή ομπρέλα) |

Ποιο είδος φίλτρου (σελ. 138): τα φυσικά φίλτρα δεν δημιουργούν φωτοδερματίτιδες και είναι ασφαλέστερα για τα παιδιά — αντίθετα τα χημικά φίλτρα μπορεί, σπάνια, να προκαλέσουν φωτοδερματίτιδες.

Γιατί έχει σημασία (σελ. 137): η μεγάλη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και τα ηλιακά εγκαύματα στην παιδική και εφηβική ηλικία ενοχοποιούνται για το κακόηθες μελάνωμα του δέρματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι, στα παιδιά μπορούμε να χρησιμοποιούμε αντιηλιακά ειδικά για παιδιά, μετά την ηλικία των εννέα μηνών. Πριν τους εννέα μήνες η προστασία γίνεται με τα ρούχα, το καπέλο και την αποφυγή του ήλιου, για παράδειγμα με αντιηλιακή ομπρέλα. Για τα παιδιά είναι ασφαλέστερα τα φυσικά φίλτρα, γιατί δεν δημιουργούν φωτοδερματίτιδες, ενώ το θέμα έχει ιδιαίτερη σημασία, αφού η μεγάλη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και τα ηλιακά εγκαύματα στην παιδική και εφηβική ηλικία ενοχοποιούνται για το κακόηθες μελάνωμα του δέρματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 14 — Μεταβολικές διαταραχές και ξηρότητα

Ερώτηση: Ποιες μεταβολικές διαταραχές οδηγούν σε ξηρότητα του δέρματος;

Απάντηση:

Οι διαταραχές (σελ. 139-143) | Διαταραχή | Εκδήλωση στο δέρμα | |---|---| | Διαταραχή στις πρωτεΐνες — μαρασμός | χαρακτηρίζεται από απώλεια βάρους, από απίσχναση… και από δέρμα ξηρό, ωχρό, ρυτιδωμένο, χαλαρό, διότι έχει μειωθεί το υποδόριο λίπος (σελ. 139) | | Έλλειψη βιταμίνης Α | από έλλειψη βιταμίνης Α το δέρμα γίνεται ξηρό, με πολλά σημεία τραχύτητας (υπερκεράτωσης)· ξηρότητα παρατηρείται και στους βλεννογόνους, καθώς και στους επιπεφυκότες των ματιών· σε βαριές περιπτώσεις η υπερκεράτωση είναι πολύ έντονη (φρυνόδερμα), και ελαττώνεται η έκκριση ιδρώτα και σμήγματος (σελ. 141) | | Έλλειψη απαραιτήτων λιπαρών οξέων | τα απαραίτητα λιπαρά οξέα είναι το λινολεϊκό, το λινολενικό και το αραχιδονικό οξύ· η έλλειψή τους εκδηλώνεται στο δέρμα με ξηρότητα και απολέπιση (σελ. 143) |

Οι μηχανισμοί των διαταραχών (σελ. 139): οφείλονται σε έλλειψη ή σε περίσσεια ζωτικών συστατικών του οργανισμού λόγω διαταραχής είτε της πρόσληψης (με την τροφή), είτε της απορρόφησης (από το έντερο), είτε της αποβολής (από τους νεφρούς)· η πρόσληψη ελαττώνεται σε περίπτωση ανορεξίας, ασιτίας, αλκοολισμού, κύησης με κακή διατροφή· η απορρόφηση ελαττώνεται σε περίπτωση επίμονης διάρροιας ή άλλου είδους εντεροπάθειας· η αποβολή από τους νεφρούς αυξάνει σε διάφορες νεφροπάθειες.

Η θεραπεία (σελ. 141, 143): θεραπεία αποτελεί η χορήγηση βιταμίνης Α· για τις πρωτεΐνες θεραπεία αποτελεί η σωστή δίαιτα με τροφή πλούσια σε πρωτεΐνες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε ξηρότητα του δέρματος οδηγεί κατ' αρχάς η διαταραχή στις πρωτεΐνες, δηλαδή ο μαρασμός, όπου το δέρμα γίνεται ξηρό, ωχρό, ρυτιδωμένο και χαλαρό, γιατί έχει μειωθεί το υποδόριο λίπος. Οδηγεί επίσης η έλλειψη βιταμίνης Α, όπου το δέρμα γίνεται ξηρό, με πολλά σημεία τραχύτητας, δηλαδή υπερκεράτωσης, ενώ ξηρότητα παρατηρείται και στους βλεννογόνους και στους επιπεφυκότες των ματιών· σε βαριές περιπτώσεις η υπερκεράτωση είναι πολύ έντονη, το λεγόμενο φρυνόδερμα. Και οδηγεί τέλος η έλλειψη των απαραίτητων λιπαρών οξέων, δηλαδή του λινολεϊκού, του λινολενικού και του αραχιδονικού οξέος, η οποία εκδηλώνεται στο δέρμα με ξηρότητα και απολέπιση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 15 — Βιταμίνες και αιμορραγίες στο δέρμα

Ερώτηση: Η έλλειψη ποιων βιταμινών μπορεί να προκαλέσει αιμορραγίες στο δέρμα;

Απάντηση:

Οι δύο βιταμίνες (σελ. 142-143) | Βιταμίνη | Τι προκαλεί η έλλειψή της | |---|---| | Βιταμίνη C (ασκορβικό οξύ) | από έλλειψη βιταμίνης C (ασκορβικού οξέος) δημιουργείται το σκορβούτο· η σύνθεση του κολλαγόνου διαταράσσεται και υπάρχει τάση για αιμορραγίες· στο δέρμα εκδηλώνονται εκχυμώσεις (μελανιές) και πορφυρές κηλίδες· τα ούλα είναι υπερτροφικά και αιμορραγούν | | Βιταμίνη Κ | από έλλειψη της βιταμίνης Κ, που είναι απαραίτητη στην πήξη του αίματος, προκύπτει μια γενική αιμορραγική διάθεση στο δέρμα και σε άλλα όργανα (αρθρώσεις, μύες)· στο δέρμα εκδηλώνεται με εκχυμώσεις (μελανιές) |

Ο ρόλος της βιταμίνης C (σελ. 142): είναι απαραίτητη για τη σύνθεση του κολλαγόνου, τη σύνθεση της ελαστίνης, τη συνοχή στο εσωτερικό των επιθηλιακών κυττάρων, την ακεραιότητα της οδοντίνης ουσίας των δοντιών, την καλή σύσταση των οστών και την επούλωση τραυμάτων και εγκαυμάτων.

Τα αίτια της έλλειψης (σελ. 142-143): για το σκορβούτο — παλιότερα ήταν συχνό σε ναυτικούς, που στα μεγάλα ταξίδια έτρωγαν συντηρημένα τρόφιμα σε κονσέρβες· σήμερα συναντάται σε αλκοολικούς που δεν κάνουν σωστή διατροφή, σε νεφροπαθείς που κάνουν αιμοκάθαρση, σε κύηση με κακή διατροφή, σε εκτεταμένα εγκαύματα ή τραύματα, σε νήπια που σιτίζονται μόνο με γάλα ή έχουν σοβαρές διάρροιες· για τη βιταμίνη Κ — προκύπτει από ηπατικές ή εντερικές νόσους ή από χρόνια θεραπεία με φάρμακα που την ανταγωνίζονται, όπως είναι τα κουμαρινικά αντιπηκτικά.

Η θεραπεία (σελ. 143): θεραπεία αποτελεί η λήψη βιταμίνης C σε δόση 500-1000 mg την ημέρα για τους ενήλικες και 150-300 mg για τα παιδιά· και για τη Κ θεραπεία αποτελεί η χορήγηση βιταμίνης Κ1.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αιμορραγίες στο δέρμα προκαλεί η έλλειψη της βιταμίνης C και η έλλειψη της βιταμίνης Κ. Από την έλλειψη της βιταμίνης C δημιουργείται το σκορβούτο: η σύνθεση του κολλαγόνου διαταράσσεται και υπάρχει τάση για αιμορραγίες, ενώ στο δέρμα εκδηλώνονται εκχυμώσεις και πορφυρές κηλίδες και τα ούλα είναι υπερτροφικά και αιμορραγούν. Από την έλλειψη της βιταμίνης Κ, που είναι απαραίτητη στην πήξη του αίματος, προκύπτει γενική αιμορραγική διάθεση στο δέρμα και σε άλλα όργανα, όπως οι αρθρώσεις και οι μύες, ενώ στο δέρμα εκδηλώνεται με εκχυμώσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 16 — Βιταμίνη και επούλωση τραυμάτων

Ερώτηση: Από έλλειψη ποιας βιταμίνης καθυστερεί η επούλωση τραυμάτων ή εγκαυμάτων;

Απάντηση:

Η απάντηση: της βιταμίνης C (ασκορβικού οξέος) (σελ. 142): η βιταμίνη C είναι απαραίτητη για τη σύνθεση του κολλαγόνου, τη σύνθεση της ελαστίνης, τη συνοχή στο εσωτερικό των επιθηλιακών κυττάρων, την ακεραιότητα της οδοντίνης ουσίας των δοντιών, την καλή σύσταση των οστών και την επούλωση τραυμάτων και εγκαυμάτων.

Τι προκαλεί η έλλειψή της (σελ. 142-143): από έλλειψη βιταμίνης C (ασκορβικού οξέος) δημιουργείται το σκορβούτο· η σύνθεση του κολλαγόνου διαταράσσεται και υπάρχει τάση για αιμορραγίες· στο δέρμα εκδηλώνονται εκχυμώσεις (μελανιές) και πορφυρές κηλίδες· τα ούλα είναι υπερτροφικά και αιμορραγούν· άλλα συμπτώματα είναι: αναιμία, αιμορραγίες στις αρθρώσεις και στον επιπεφυκότα των ματιών.

Οι μορφές και η δράση της (σελ. 142): το ασκορβικό οξύ έχει δύο μορφές: L-ασκορβικό οξύ και D-δεϋδροασκορβικό οξύ· επειδή το ίδιο οξειδώνεται εύκολα, λειτουργεί σαν αντιοξειδωτικό του οργανισμού δεσμεύοντας τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου, που είναι τοξικές.

Οι πηγές της (σελ. 142): κύρια πηγή της βιταμίνης C είναι τα φρέσκα φρούτα και τα λαχανικά, ιδιαίτερα τα λεμόνια, τα κίτρα, το γκρέιπ-φρουτ, τα ακτινίδια· επίσης πηγές της βιταμίνης C αποτελούν ο μαϊντανός, τα μούρα, το λάχανο.

Και ο ψευδάργυρος (σελ. 144): ο ψευδάργυρος είναι σημαντικός για την επάρκεια του ανοσοποιητικού συστήματος και για την επούλωση των τραυμάτων — άρα και η έλλειψή του δρα επιβαρυντικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η επούλωση τραυμάτων ή εγκαυμάτων καθυστερεί από έλλειψη της βιταμίνης C, δηλαδή του ασκορβικού οξέος, η οποία είναι απαραίτητη για τη σύνθεση του κολλαγόνου, τη σύνθεση της ελαστίνης, τη συνοχή στο εσωτερικό των επιθηλιακών κυττάρων, την ακεραιότητα της οδοντίνης ουσίας των δοντιών, την καλή σύσταση των οστών και την επούλωση τραυμάτων και εγκαυμάτων. Από την έλλειψή της δημιουργείται το σκορβούτο, με τάση για αιμορραγίες, εκχυμώσεις και πορφυρές κηλίδες στο δέρμα και υπερτροφικά, αιμορραγούντα ούλα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 17 — Η εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα

Ερώτηση: Τι είναι η εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα και πώς αντιμετωπίζεται;

Απάντηση:

Ο ορισμός (σελ. 144-145): η έλλειψη ψευδαργύρου συμβαίνει: (α) σε βρέφη με κληρονομική ελάττωση της απορρόφησης του ψευδαργύρου από το έντερο, οπότε σε ηλικία ενός έως δυόμισι μηνών εκδηλώνουν εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα, δηλαδή ερύθημα, φυσαλίδες, πομφόλυγες, φλυκταινίδια, στα άκρα (χέρια-πόδια) και γύρω από το στόμα.

Πού αλλού εμφανίζεται έλλειψη ψευδαργύρου (σελ. 145): (β) σε ενήλικες εξαιτίας ελαττωμένης πρόσληψης ψευδαργύρου, ελαττωμένης απορρόφησης από το έντερο ή αυξημένης αποβολής από τους νεφρούς (νεφροπάθειες)· σε καταστάσεις όπου αυξάνονται οι απαιτήσεις σε ψευδάργυρο π.χ. εγκυμοσύνη, εγκαύματα, μετά από χειρουργική επέμβαση· όταν λαμβάνονται φάρμακα που αδειάζουν τις αποθήκες του ψευδαργύρου.

Η εικόνα στους ενήλικες (σελ. 145): στο δέρμα εμφανίζεται ψωριασιόμορφη δερματίτιδα με ερύθημα και απολέπιση στα άκρα και γύρω από τη μύτη, στο στόμα, στον πρωκτό, που μοιάζει με των βρεφών, καθώς και με φυσαλίδες και πομφόλυγες και διάχυτη αλωπεκία (αραίωση των μαλλιών)· άλλα συμπτώματα… είναι: ανορεξία, ελάττωση της όσφρησης, ελάττωση της γεύσης, εκνευρισμός, ευερεθιστότητα και ήπιες νοητικές διαταραχές.

Η θεραπεία (σελ. 145): θεαματική είναι η βελτίωση μετά την πρώτη εβδομάδα χορήγησης ψευδαργύρου από το στόμα· στα παιδιά με την κληρονομική εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα η θεραπεία πρέπει να γίνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής.

Γιατί χρειάζεται ο ψευδάργυρος (σελ. 144): τα κερατινοσώματα (ή σωμάτια του Odland) έχουν ενζυμικά συστήματα των οποίων η λειτουργία εξαρτάται από την επάρκεια ψευδαργύρου· είναι σημαντικός για την επάρκεια του ανοσοποιητικού συστήματος και για την επούλωση των τραυμάτων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα εκδηλώνεται σε βρέφη με κληρονομική ελάττωση της απορρόφησης του ψευδαργύρου από το έντερο, σε ηλικία ενός έως δυόμισι μηνών, και χαρακτηρίζεται από ερύθημα, φυσαλίδες, πομφόλυγες και φλυκταινίδια στα άκρα, δηλαδή στα χέρια και στα πόδια, καθώς και γύρω από το στόμα. Αντιμετωπίζεται με χορήγηση ψευδαργύρου από το στόμα, όπου η βελτίωση είναι θεαματική ήδη μετά την πρώτη εβδομάδα, ενώ στα παιδιά με την κληρονομική μορφή η θεραπεία πρέπει να γίνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 18 — Ο σίδηρος στο δέρμα

Ερώτηση: Ποια διαταραχή εκδηλώνεται στο δέρμα από έλλειψη σιδήρου και ποιες από περίσσεια;

Απάντηση:

Η σύγκριση (σελ. 144) | | Έλλειψη σιδήρου | Περίσσεια σιδήρου | |---|---|---| | Εκδήλωση | από έλλειψη εκδηλώνεται κοιλωνυχία (νύχια κοίλα σαν κουτάλι) | από περίσσεια σιδήρου, εκδηλώνεται αιμοχρωμάτωση, εναπόθεση σιδήρου στο δέρμα και σε άλλα όργανα· το δέρμα γίνεται σκούρο | | Δεύτερη εκδήλωση | — | επίσης η περίσσεια σιδήρου μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση πορφυρίας στο δέρμα, δηλαδή άθροισης πορφυρινών, ουσιών πρόδρομων της αίμης, που κάνουν το δέρμα ευάλωτο στην ηλιακή ακτινοβολία προκαλώντας φυσαλίδες, εφελκίδες, ουλές, οι οποίες εκδηλώνονται στα φωτοεκτεθειμένα μέρη του δέρματος | | Θεραπεία | θεραπεύεται με τη χορήγηση σκευασμάτων σιδήρου και διατροφή πλούσια σε σίδηρο | στην περίσσεια πρέπει να διακοπεί η εξωγενής λήψη της ουσίας (σελ. 154) |

Το πλαίσιο των ιχνοστοιχείων (σελ. 144): ορισμένα μέταλλα αρκούν σε πολύ μικρές ποσότητες για τις ανάγκες του οργανισμού, γι' αυτό ονομάζονται και ιχνοστοιχεία· το δέρμα και άλλοι ιστοί χρειάζονται την παρουσία τους σε σημαντικό αριθμό βιοχημικών αντιδράσεων.

Τα άλλα ιχνοστοιχεία (σελ. 144): έλλειψη χαλκού: από έλλειψη του χαλκού δημιουργείται διαταραχή στη σύνθεση της ελαστίνης· το δέρμα και τα μαλλιά αποχρωματίζονται· στο πρόσωπο, γύρω από το στόμα, και στα γεννητικά όργανα, εκδηλώνεται δερματίτιδα που μοιάζει με έκζεμα· έλλειψη ψευδαργύρου: εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από έλλειψη σιδήρου εκδηλώνεται κοιλωνυχία, δηλαδή νύχια κοίλα σαν κουτάλι, που θεραπεύεται με χορήγηση σκευασμάτων σιδήρου και διατροφή πλούσια σε σίδηρο. Από περίσσεια σιδήρου εκδηλώνεται αιμοχρωμάτωση, δηλαδή εναπόθεση σιδήρου στο δέρμα και σε άλλα όργανα, οπότε το δέρμα γίνεται σκούρο. Επίσης η περίσσεια σιδήρου μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση πορφυρίας στο δέρμα, δηλαδή άθροισης πορφυρινών, ουσιών πρόδρομων της αίμης, οι οποίες κάνουν το δέρμα ευάλωτο στην ηλιακή ακτινοβολία, προκαλώντας φυσαλίδες, εφελκίδες και ουλές στα φωτοεκτεθειμένα μέρη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 19 — Τραυματισμοί και λεύκη

Ερώτηση: Παίζουν κάποιο ρόλο οι τραυματισμοί στη λεύκη;

Απάντηση:

Η απάντηση: ναι (σελ. 146): οι βλάβες της λεύκης εντοπίζονται εκλεκτικά δ. Σε περιοχές όπου προϋπήρχε τραυματισμός ή άλλη βλάβη.

Οι εκλεκτικές εντοπίσεις (σελ. 146) | | Εντόπιση | |---|---| | α. | Στα ακάλυπτα μέρη του σώματος, γύρω από τα φυσικά στόμια, στη ραχιαία επιφάνεια των χεριών, στο λαιμό και στο πρόσωπο | | β. | Σε σημεία στα οποία το δέρμα είναι περισσότερο μελαγχρωματικό (έξω γεννητικά όργανα, μασχάλες κτλ.) | | γ. | Σε σημεία όπου ασκείται στο δέρμα μεγαλύτερη τριβή και πίεση (γόνατα, κνήμες, αγκώνες κ.ά) | | δ. | Σε περιοχές όπου προϋπήρχε τραυματισμός ή άλλη βλάβη |

Τι είναι η λεύκη (σελ. 145): η λεύκη είναι δερματική πάθηση, άγνωστης αιτιολογίας, που προκαλεί καταστροφή των μελανινοκυττάρων· είναι, όμως, πιθανό, ενώ υπάρχουν μελανινοκύτταρα να συμβαίνει αναστολή της μελανινογένεσης· είναι αρκετά συχνή δερματοπάθεια, παρατηρούμενη γύρω στο 1% του γενικού πληθυσμού.

Η κλινική εικόνα (σελ. 146): αρχίζει συνήθως σαν μονήρης βλάβη, η οποία εξελίσσεται αργά και προοδευτικά· χαρακτηρίζεται από μία ή περισσότερες αχρωματικές κηλίδες και πλάκες· στις παλάμες και στα πέλματα δεν παρουσιάζεται λεύκη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι, οι τραυματισμοί παίζουν ρόλο στη λεύκη, αφού οι βλάβες της εντοπίζονται εκλεκτικά και σε περιοχές όπου προϋπήρχε τραυματισμός ή άλλη βλάβη. Οι υπόλοιπες εκλεκτικές εντοπίσεις είναι τα ακάλυπτα μέρη του σώματος, γύρω από τα φυσικά στόμια, στη ραχιαία επιφάνεια των χεριών, στον λαιμό και στο πρόσωπο, τα σημεία όπου το δέρμα είναι περισσότερο μελαγχρωματικό, όπως τα έξω γεννητικά όργανα και οι μασχάλες, καθώς και τα σημεία όπου ασκείται μεγαλύτερη τριβή και πίεση, όπως τα γόνατα, οι κνήμες και οι αγκώνες. Στις παλάμες και στα πέλματα δεν παρουσιάζεται λεύκη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 20 — Η μεταδοτικότητα της ψωρίασης

Ερώτηση: Είναι μεταδοτική η ψωρίαση;

Απάντηση:

Η απάντηση (σελ. 147): η ψωρίαση δεν είναι μεταδοτική και διαρκεί εφ' όρου ζωής με εξάρσεις και υφέσεις.

Τι είναι (σελ. 147): η ψωρίαση είναι χρόνια υποτροπιάζουσα δερματοπάθεια, που χαρακτηρίζεται από ερυθηματολεπιδώδεις βλάβες· είναι μάλιστα αρκετά διαδεδομένη αν αναλογιστούμε ότι το ποσοστό του πληθυσμού της Ευρώπης που πάσχει από τη νόσο κυμαίνεται μεταξύ 1-2%.

Η κλινική εικόνα (σελ. 148): εκδηλώνεται με την εμφάνιση μίας ή περισσοτέρων ερυθηματωδών πλακών, σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος· οι ερυθηματώδεις αυτές πλάκες χαρακτηρίζονται από ερυθηματώδη βάση, διηθημένη, που διακρίνεται σαφώς από το γύρω υγιές δέρμα, και από παχιά, ασημόχρωμα και ξερά λέπια που την καλύπτουν· εντοπίζονται κυρίως στους αγκώνες, στα γόνατα, στο τριχωτό της κεφαλής, στην οσφυϊκή χώρα αλλά και σε οποιοδήποτε άλλο σημείο του σώματος εκτός του προσώπου.

Η πορεία (σελ. 148): εμφανίζονται με εξάρσεις και υφέσεις, το χειμώνα και το καλοκαίρι αντίστοιχα, αλλά σε ρυθμό και διάρκεια ακανόνιστη — γι' αυτό και επειδή παρατηρήθηκε ότι η νόσος παρουσιάζει ύφεση το καλοκαίρι λόγω της ηλιακής ακτινοβολίας, κατά το χειμώνα γίνεται θεραπεία με υπεριώδη ακτινοβολία (σελ. 151).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι, η ψωρίαση δεν είναι μεταδοτική. Είναι χρόνια υποτροπιάζουσα δερματοπάθεια, που χαρακτηρίζεται από ερυθηματολεπιδώδεις βλάβες, διαρκεί εφ' όρου ζωής με εξάρσεις και υφέσεις και είναι αρκετά διαδεδομένη, αφού το ποσοστό του πληθυσμού της Ευρώπης που πάσχει από τη νόσο κυμαίνεται μεταξύ ενός και δύο τοις εκατό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 21 — Η αιτιολογία της ψωρίασης

Ερώτηση: Σε τι αποδίδεται η αιτιολογία της ψωρίασης;

Απάντηση:

Η απάντηση (σελ. 147): η αιτιολογία της είναι άγνωστη· υποστηρίζεται ότι η εκδήλωσή της συνδέεται με κληρονομική προδιάθεση· επιδεινώνεται από το στρές. | Στοιχείο | Περιεχόμενο | |---|---| | Αιτιολογία | άγνωστη | | Τι υποστηρίζεται | η εκδήλωσή της συνδέεται με κληρονομική προδιάθεση | | Επιδεινωτικός παράγοντας | επιδεινώνεται από το στρές |

Η φύση της νόσου (σελ. 147): η ψωρίαση είναι χρόνια υποτροπιάζουσα δερματοπάθεια, που χαρακτηρίζεται από ερυθηματολεπιδώδεις βλάβες· δεν είναι μεταδοτική και διαρκεί εφ' όρου ζωής με εξάρσεις και υφέσεις.

Η θεραπεία (σελ. 151): τοπικά εφαρμόζονται κερατολυτικά σκευάσματα (3-10% σαλικυλικό οξύ), ανθραλίνη, κορτικοστεροειδή, καλσιποτριόλη (ανάλογο της βιταμίνης D3)· στη συστηματική θεραπεία της ψωρίασης δίδονται τα φάρμακα κυκλοσπορίνη, ρετινοειδή, μεθοτρεξάτη, και φωτοχημειοθεραπεία (PUVA)· επειδή παρατηρήθηκε ότι η νόσος παρουσιάζει ύφεση το καλοκαίρι λόγω της ηλιακής ακτινοβολίας, κατά το χειμώνα γίνεται θεραπεία με υπεριώδη ακτινοβολία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αιτιολογία της ψωρίασης είναι άγνωστη. Υποστηρίζεται ότι η εκδήλωσή της συνδέεται με κληρονομική προδιάθεση, ενώ επιδεινώνεται από το στρες. Η νόσος δεν είναι μεταδοτική και διαρκεί εφ' όρου ζωής με εξάρσεις και υφέσεις, οι οποίες παρατηρούνται τον χειμώνα και το καλοκαίρι αντίστοιχα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 22 — Η αρθροπαθητική ψωρίαση

Ερώτηση: Τι χαρακτηρίζει την αρθροπαθητική ψωρίαση;

Απάντηση:

Ο ορισμός (σελ. 150): είναι μορφή της ψωρίασης όπου, εκτός από την προσβολή του δέρματος, συνυπάρχει και προσβολή των αρθρώσεων· με την εξέλιξη αυτή η νόσος παίρνει τη μορφή της παραμορφωτικής πολυαρθρίτιδας.

Η προσβολή των αρθρώσεων (σελ. 150-151) | Στοιχείο | Περιγραφή | |---|---| | Ποιες αρθρώσεις | η προσβολή των αρθρώσεων γίνεται αδιακρίτως στις μικρές και μεγάλες αρθρώσεις | | Φαινόμενα | με φαινόμενα έντονα που διαρκούν μερικές εβδομάδες, όπως τη διόγκωσή τους (πρήξιμο) που συνοδεύεται από πόνους και πυρετό | | Κατάληξη | στο τέλος τα φαινόμενα υποχωρούν, αλλά αφήνουν δυσκαμψία στις αρθρώσεις | | Μακροχρόνια | οι επανειλημμένες υποτροπές της νόσου οδηγούν σε μόνιμες παραμορφώσεις των αρθρώσεων και αγκυλώσεις, ιδιαίτερα στα χέρια και στη σπονδυλική στήλη |

Οι υπόλοιπες μορφές ψωρίασης (σελ. 148-150): ψωρίαση του τριχωτού της κεφαλής, ψωρίαση παλαμών και πελμάτων, ψωρίαση νυχιών, σταγονοειδής, κατά πλάκες, δακτυλιοειδής ή κυκλική, γενικευμένη, ερυθροδερμική και φλυκταινώδης.

Και η σύνδεση με τη φλυκταινώδη (σελ. 150): η γενικευμένη φλυκταινώδης είναι σπάνια και εμφανίζεται ξαφνικά σε όσους πάσχουν από κοινή, ερυθροδερμική ή αρθροπαθητική ψωρίαση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Την αρθροπαθητική ψωρίαση χαρακτηρίζει το ότι, εκτός από την προσβολή του δέρματος, συνυπάρχει και προσβολή των αρθρώσεων, ώστε με την εξέλιξη αυτή η νόσος παίρνει τη μορφή της παραμορφωτικής πολυαρθρίτιδας. Η προσβολή γίνεται αδιακρίτως στις μικρές και στις μεγάλες αρθρώσεις, με έντονα φαινόμενα που διαρκούν μερικές εβδομάδες, όπως η διόγκωσή τους, η οποία συνοδεύεται από πόνους και πυρετό. Στο τέλος τα φαινόμενα υποχωρούν, αλλά αφήνουν δυσκαμψία, ενώ οι επανειλημμένες υποτροπές οδηγούν σε μόνιμες παραμορφώσεις των αρθρώσεων και αγκυλώσεις, ιδιαίτερα στα χέρια και στη σπονδυλική στήλη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 23 — Το όνομα και η ηλικία της ροδόχρου ακμής

Ερώτηση: Από πού πήρε το όνομά της η ροδόχρους ακμή και σε ποιες ηλικίες εμφανίζεται;

Απάντηση:

Το όνομα (σελ. 151): η ροδόχρους ακμή είναι μία δερματοπάθεια του προσώπου, που πήρε το όνομά της από το ροδαλό χρώμα, το ερύθημα, που αρχικά την χαρακτηρίζει και από το εξάνθημα που αργότερα εμφανίζεται και μοιάζει με της κοινής ακμής.

Η ηλικία (σελ. 151): διαφέρει από την κοινή ακμή στην ηλικία έναρξης: συμβαίνει συνήθως σε άτομα 40-70 ετών, άνδρες ή γυναίκες. | Στοιχείο | Περιεχόμενο | |---|---| | Από πού το όνομα | από το ροδαλό χρώμα, το ερύθημα, που αρχικά την χαρακτηρίζει· και από το εξάνθημα που αργότερα εμφανίζεται και μοιάζει με της κοινής ακμής | | Ηλικίες | 40-70 ετών | | Φύλο | άνδρες ή γυναίκες |

Η εξέλιξη (σελ. 151): εμφανίζει παροδικό ερύθημα, που σταδιακά γίνεται μόνιμο και αργότερα εμφανίζονται βλατίδες, φλυκταινίδια και ευρυαγγείες.

Η αιτία και οι επιδεινωτικοί παράγοντες (σελ. 152): η αιτία της ροδοχρόου ακμής είναι άγνωστη· ο ήλιος συχνά την επιδεινώνει· η λήψη θερμών ροφημάτων, τα καρυκεύματα, το αλκοόλ καθώς και οι απότομες αλλαγές της θερμοκρασίας επιδεινώνουν τη νόσο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ροδόχρους ακμή πήρε το όνομά της από το ροδαλό χρώμα, δηλαδή το ερύθημα, που αρχικά τη χαρακτηρίζει, καθώς και από το εξάνθημα που εμφανίζεται αργότερα και μοιάζει με εκείνο της κοινής ακμής. Εμφανίζεται συνήθως σε άτομα ηλικίας σαράντα έως εβδομήντα ετών, άνδρες ή γυναίκες, και σε αυτό ακριβώς διαφέρει από την κοινή ακμή, δηλαδή στην ηλικία έναρξης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 24 — Το εξάνθημα της ροδόχρου ακμής και το ρινόφυμα

Ερώτηση: Πώς είναι το εξάνθημα της ροδοχρόου ακμής και ποια επιπλοκή συμβαίνει στους άνδρες;

Απάντηση:

Το εξάνθημα (σελ. 151): εμφανίζει παροδικό ερύθημα, που σταδιακά γίνεται μόνιμο και αργότερα εμφανίζονται βλατίδες, φλυκταινίδια και ευρυαγγείες· μπορεί να συνυπάρχει με την επιπεφυκίτιδα, δηλαδή φλεγμονή στα μάτια· αντίθετα με την κοινή ακμή, δεν εμφανίζονται φαγέσωρες, ούτε κύστεις ή ουλές. | Στοιχείο | Περιεχόμενο | |---|---| | Αρχικά | παροδικό ερύθημα, που σταδιακά γίνεται μόνιμο | | Αργότερα | βλατίδες, φλυκταινίδια και ευρυαγγείες | | Συνοδό | μπορεί να συνυπάρχει με την επιπεφυκίτιδα | | Τι λείπει | δεν εμφανίζονται φαγέσωρες, ούτε κύστεις ή ουλές |

Η επιπλοκή στους άνδρες (σελ. 152): επιπλοκή στους άνδρες, σε προχωρημένα στάδια της νόσου, αποτελεί το ρινόφυμα, δηλαδή πάχυνση, κοκκίνισμα και διόγκωση της μύτης.

Η θεραπεία (σελ. 152): η θεραπεία γίνεται με αντιβιοτικά από το στόμα, επί μεγάλο χρονικό διάστημα και τοπικά με κρέμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στη ροδόχρου ακμή εμφανίζεται αρχικά παροδικό ερύθημα, το οποίο σταδιακά γίνεται μόνιμο, ενώ αργότερα εμφανίζονται βλατίδες, φλυκταινίδια και ευρυαγγείες. Μπορεί να συνυπάρχει με επιπεφυκίτιδα, δηλαδή φλεγμονή στα μάτια, ενώ, αντίθετα με την κοινή ακμή, δεν εμφανίζονται φαγέσωρες, ούτε κύστεις ή ουλές. Επιπλοκή στους άνδρες, σε προχωρημένα στάδια της νόσου, αποτελεί το ρινόφυμα, δηλαδή η πάχυνση, το κοκκίνισμα και η διόγκωση της μύτης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 25 — Κοινή ακμή και ροδόχρους ακμή

Ερώτηση: Αναφέρατε διαφορές μεταξύ κοινής ακμής και ροδοχρόου ακμής.

Απάντηση:

Οι διαφορές | Στοιχείο | Κοινή ακμή | Ροδόχρους ακμή | |---|---|---| | Ηλικία | η εμφάνισή της συμπίπτει με την έναρξη της εφηβείας ή και πρωτύτερα (σελ. 108) | διαφέρει από την κοινή ακμή στην ηλικία έναρξης: συμβαίνει συνήθως σε άτομα 40-70 ετών (σελ. 151) | | Φύλο | συχνότερα στους έφηβους άρρενες (σελ. 108) | άνδρες ή γυναίκες (σελ. 151) | | Εντόπιση | στις σμηγματορροϊκές περιοχές του προσώπου, της πλάτης, του στήθους και των ώμων (σελ. 108) | δερματοπάθεια του προσώπου (σελ. 151) | | Ερύθημα | δεν αποτελεί το πρώτο σημείο | εμφανίζει παροδικό ερύθημα, που σταδιακά γίνεται μόνιμο (σελ. 151) | | Φαγέσωρες | αποτελούν την πρώτη εκδήλωση της κοινής ακμής (σελ. 110) | δεν εμφανίζονται φαγέσωρες (σελ. 151) | | Κύστεις - ουλές | κύστεις και πολλές φορές… ατροφικές και υπερτροφικές ουλές (σελ. 110) | ούτε κύστεις ή ουλές (σελ. 151) | | Ευρυαγγείες | — | βλατίδες, φλυκταινίδια και ευρυαγγείες (σελ. 151) | | Οφθαλμοί | — | μπορεί να συνυπάρχει με την επιπεφυκίτιδα (σελ. 151) | | Επιπλοκή | πυόδερμα προσώπου (σελ. 114) | στους άνδρες… το ρινόφυμα (σελ. 152) | | Παθογένεια | κατακράτηση σμήγματος… ορμονικοί, μικροβιακοί παράγοντες (σελ. 108-109) | η αιτία… είναι άγνωστη· ο ήλιος συχνά την επιδεινώνει (σελ. 152) |

Το κοινό τους (σελ. 151): το εξάνθημα της ροδόχρου μοιάζει με της κοινής ακμής — γι' αυτό και το όνομα «ακμή».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι διαφορές είναι πολλές. Η κοινή ακμή εμφανίζεται με την έναρξη της εφηβείας ή και πρωτύτερα, συχνότερα στους έφηβους άρρενες, ενώ η ροδόχρους ακμή σε άτομα σαράντα έως εβδομήντα ετών, άνδρες ή γυναίκες. Η κοινή ακμή εντοπίζεται στις σμηγματορροϊκές περιοχές του προσώπου, της πλάτης, του στήθους και των ώμων, ενώ η ροδόχρους είναι δερματοπάθεια του προσώπου. Στην κοινή ακμή πρώτη εκδήλωση είναι οι φαγέσωρες και εμφανίζονται κύστεις και ουλές, ενώ στη ροδόχρου δεν εμφανίζονται ούτε φαγέσωρες ούτε κύστεις ή ουλές, αλλά παροδικό και μετά μόνιμο ερύθημα, βλατίδες, φλυκταινίδια και ευρυαγγείες. Η ροδόχρους μπορεί ακόμη να συνυπάρχει με επιπεφυκίτιδα και έχει ως επιπλοκή στους άνδρες το ρινόφυμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 26 — Περιστατικό — γυναίκα 38 ετών

Ερώτηση: Γυναίκα 38 ετών εμφανίζει βλατίδες, φλυκταινίδια και μικρές κύστεις στο πρόσωπο. Από ποιο είδος ακμής πάσχει;

Απάντηση:

Η διάγνωση: πρόκειται για βλατιδώδη ακμή πηγουνιού γυναικών ή προ-εμμηνορυσιακή ακμή ενηλίκων γυναικών (σελ. 112): είναι η ακμή που εμφανίζεται συχνά σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας με εντόπιση στο πηγούνι λίγες ημέρες πριν από την έμμηνο ρύση και βελτιώνεται μετά από αυτήν· οι βλάβες αποτελούνται κυρίως από βλατίδες και φλυκταινίδια· η βαρύτητα της επηρεάζεται από συγκινησιακούς παράγοντες και μπορεί να υποτροπιάζει για ορισμένα χρόνια.

Γιατί όχι ροδόχρους ακμή (σελ. 151): η ροδόχρους συμβαίνει συνήθως σε άτομα 40-70 ετών και, κυρίως, δεν εμφανίζονται φαγέσωρες, ούτε κύστεις ή ουλές — ενώ εδώ υπάρχουν μικρές κύστεις· επίσης θα κυριαρχούσε το ερύθημα και οι ευρυαγγείες.

Οι μικρές κύστεις (σελ. 111, 113): οι κύστεις ανήκουν στην κλινική εικόνα της κοινής ακμής — σχηματίζονται από την απόφραξη του στομίου του τριχοσμηγματογόνου θύλακα· η κυστική ακμή όμως αρχίζει γύρω στην ηλικία των 18 ετών και προσβάλλει περισσότερο τους άνδρες.

Το εναλλακτικό ενδεχόμενο (σελ. 116): αν στο ιστορικό υπάρχει χρήση καλλυντικών, θα εξεταζόταν και η ακμή από καλλυντικά, της οποίας το εξάνθημα αποτελείται συνήθως από κλειστούς φαγέσωρες, θυλακικές μικρές βλατίδες και σπανιότερα φλυκταινίδια… και εντοπίζεται στο πρόσωπο, στο μέτωπο στους κροτάφους και γύρω από το στόμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η γυναίκα πάσχει από τη βλατιδώδη ακμή πηγουνιού γυναικών ή προ-εμμηνορυσιακή ακμή ενηλίκων γυναικών. Πρόκειται για την ακμή που εμφανίζεται συχνά σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, με εντόπιση στο πηγούνι λίγες ημέρες πριν από την έμμηνο ρύση, και βελτιώνεται μετά από αυτήν, ενώ οι βλάβες αποτελούνται κυρίως από βλατίδες και φλυκταινίδια. Δεν πρόκειται για ροδόχρου ακμή, αφού εκείνη εμφανίζεται σε άτομα σαράντα έως εβδομήντα ετών και δεν εμφανίζει κύστεις, ούτε για κυστική ακμή, που αρχίζει γύρω στα δεκαοκτώ και προσβάλλει περισσότερο τους άνδρες. Αν στο ιστορικό υπάρχει χρήση καλλυντικών, θα εξεταζόταν και το ενδεχόμενο της ακμής από καλλυντικά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο