Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 8 (1-6) (σελ. 174) – ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 8 (1-6)

Πλήρεις λύσεις των 6 ερωτήσεων του κεφαλαίου 8 — οι καλοήθεις και οι κακοήθεις όγκοι του δέρματος, οι τρεις προκαρκινωματώδεις βλάβες με τον καρκίνο που μπορεί να αναπτυχθεί σε καθεμιά, η διάκριση καλοήθους από κακοήθη όγκο, οι σπίλοι και η σημασία της παρακολούθησής τους, καθώς και τα σημάδια συναγερμού για το κακόηθες μελάνωμα.

Ερώτηση 1 — Καλοήθεις όγκοι του δέρματος

Ερώτηση: Αναφέρατε μερικούς καλοήθεις όγκους του δέρματος.

Απάντηση:

• Τι είναι (σελ. 161): είναι α) κύστεις του δέρματος και β) όγκοι που έχουν καλοήθη βιολογική συμπεριφορά, παραμένουν εντοπισμένοι και δεν δίνουν μεταστάσεις· προέρχονται από στοιχεία της επιδερμίδας ή των εξαρτημάτων της, από στοιχεία του συνδετικού ιστού, από τα αγγεία ή τα νεύρα του δέρματος, από τον μυϊκό ή τον λιπώδη ιστό.

  Ποιοι είναι (σελ. 162): ανάλογα με την προέλευσή τους ονομάζονται: επιδερμοειδής κύστη, τριχική κύστη, σμηγματορροϊκή υπερκεράτωση, θήλωμα, ίνωμα, λίπωμα, αιμαγγείωμα, λεμφαγγείωμα, νευρίνωμα.

  Οι τρεις που εξετάζονται αναλυτικά (σελ. 162) | Όγκος | Περιγραφή | |---|---| | Επιδερμοειδής κύστη (σμηγματογόνος κύστη) | είναι μια κύστη στην επιδερμίδα, που καλύπτεται από φυσιολογικό δέρμα και έχει μια κεντρική μικρή τρύπα· από την τρύπα αυτή μπορεί να βγαίνει λευκωπό μαλακό υλικό, σαν ρευστό τυρί | | Σμηγματορροϊκή υπερκεράτωση | μια ανάγλυφη, καφέ βλάβη, που όταν είναι μεγάλη θυμίζει μυρμηκιά· πλάκα καφέ-γκρίζου χρώματος, με τραχιά επιφάνεια· ονομάζεται και γεροντική υπερκεράτωση | | Ακροχορδόνες (κρεμάμενη τέρμινθος) | είναι μικρά και λεία θηλώματα εντοπιζόμενα κυρίως στα πλάγια του τραχήλου και στις μασχάλες σε γυναίκες μέσης ηλικίας, ιδίως στις παχύσαρκες |

  Και οι σπίλοι (σελ. 159): ξεχωριστή κατηγορία δερματικών βλαβών, που δεν είναι όγκοι αλλά σχηματίζονται από υπερβολικό πολλαπλασιασμό κάποιων φυσιολογικών κυττάρων του δέρματος, αποτελούν οι σπίλοι· αυτοί είναι καλοήθεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι καλοήθεις όγκοι του δέρματος είναι αφενός κύστεις του δέρματος και αφετέρου όγκοι που έχουν καλοήθη βιολογική συμπεριφορά, παραμένουν εντοπισμένοι και δεν δίνουν μεταστάσεις. Ανάλογα με την προέλευσή τους ονομάζονται επιδερμοειδής κύστη, τριχική κύστη, σμηγματορροϊκή υπερκεράτωση, θήλωμα, ίνωμα, λίπωμα, αιμαγγείωμα, λεμφαγγείωμα και νευρίνωμα. Αναλυτικά εξετάζονται τρεις από τους πιο συνηθισμένους: η επιδερμοειδής κύστη, που στην καθημερινή γλώσσα λέγεται απλώς κύστη, η σμηγματορροϊκή υπερκεράτωση, μια ανάγλυφη καφέ βλάβη που όταν είναι μεγάλη θυμίζει μυρμηκιά, και οι ακροχορδόνες ή κρεμάμενη τέρμινθος, μικρά και λεία θηλώματα στα πλάγια του τραχήλου και στις μασχάλες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Κακοήθεις όγκοι του δέρματος

Ερώτηση: Αναφέρατε τους κακοήθεις όγκους του δέρματος που γνωρίζετε.

Απάντηση:

• Τι είναι (σελ. 164): είναι όγκοι που έχουν κακοήθη βιολογική συμπεριφορά, δηλαδή έχουν την τάση να μεγαλώνουν και να δίνουν μεταστάσεις· είναι πολλών ειδών ανάλογα με τα κύτταρα από τα οποία προέρχονται.

  Ποιοι είναι (σελ. 164): οι πιο συνήθεις είναι το βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα του δέρματος, το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα το κακόηθες μελάνωμα και τα λεμφώματα του δέρματος. | Όγκος | Χαρακτηριστικά | |---|---| | Βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα | η αιτία του θεωρείται κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, η υπεριώδης ακτινοβολία· δεν προσβάλλει τους βλεννογόνους· εξελίσσεται μέσα σε πολλά χρόνια και συνήθως δεν δίνει απομακρυσμένες μεταστάσεις· μπορεί όμως να προκαλέσει μεγάλη καταστροφή των ιστών τοπικά και να διαβρώσει τα οστά (σελ. 164-166) | | Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα | κακοήθης όγκος του δέρματος προερχόμενος από τα κύτταρα της επιδερμίδας· είναι πιο επιθετικός από το βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα, μεγαλώνει πιο γρήγορα και δίνει μεταστάσεις στους λεμφαδένες και αργότερα και σε άλλους ιστούς (σελ. 166) | | Κακόηθες μελάνωμα | είναι από τους πιο επιθετικούς καρκίνους· δεν αναπτύσσεται μόνο στο δέρμα, αλλά και σε άλλους ιστούς που έχουν μελανινοκύτταρα, όπως είναι το μάτι, αλλά και οι βλεννογόνοι εσωτερικών οργάνων (σελ. 168) | | Λεμφώματα του δέρματος | προέρχονται από λεμφοκύτταρα άτυπα… που πολλαπλασιάζονται απεριόριστα· το πιο συνηθισμένο είναι η σπογγοειδής μυκητίαση (σελ. 171-172) |

  Η ανακεφαλαίωση (σελ. 174): οι πιο συνηθισμένοι, κακοήθεις όγκοι του δέρματος είναι το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα, το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, το κακόηθες μελάνωμα και το Τ-δερματικό λέμφωμα το αποκαλούμενο σπογγοειδής μυκητίαση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κακοήθεις όγκοι του δέρματος είναι όγκοι με κακοήθη βιολογική συμπεριφορά, δηλαδή έχουν την τάση να μεγαλώνουν και να δίνουν μεταστάσεις. Οι πιο συνήθεις είναι το βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα του δέρματος, που εξελίσσεται μέσα σε πολλά χρόνια και συνήθως δεν δίνει απομακρυσμένες μεταστάσεις· το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, που είναι πιο επιθετικό, μεγαλώνει πιο γρήγορα και δίνει μεταστάσεις στους λεμφαδένες· το κακόηθες μελάνωμα, που είναι από τους πιο επιθετικούς καρκίνους· και τα λεμφώματα του δέρματος, με πιο συνηθισμένο τη σπογγοειδή μυκητίαση, δηλαδή το Τ-δερματικό λέμφωμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Οι προκαρκινωματώδεις βλάβες

Ερώτηση: Ποιες προκαρκινωματώδεις βλάβες εξετάζονται εδώ και τι καρκίνος του δέρματος μπορεί να αναπτυχθεί στην κάθε μία;

Απάντηση:

• Οι τρεις βλάβες (σελ. 158) | Βλάβη | Τι είναι | Τι μπορεί να αναπτυχθεί | |---|---|---| | α) Η ακτινική υπερκεράτωση | βλάβη που πάνω της μπορεί να αναπτυχθεί ένας ακανθοκυτταρικός καρκίνος του δέρματος | ακανθοκυτταρικός καρκίνος του δέρματος | | β) Η δερματική νόσος του Bowen | είναι μορφή ακανθοκυτταρικού καρκίνου, εντοπισμένου και περιορισμένου μέσα στην επιδερμίδα | μερικές φορές μετατρέπεται σε ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα (σελ. 160) | | γ) Η κακοήθης φακή | είναι προκαρκινωματώδης βλάβη από μελανινοκύτταρα και πάνω της μπορεί να αναπτυχθεί κακόηθες μελάνωμα | κακόηθες μελάνωμα |

  Οι λεπτομέρειες | Βλάβη | Μορφή και εντόπιση | Θεραπεία | |---|---|---| | Ακτινική (ηλιακή) υπερκεράτωση | ξεκινά σαν ερυθρωπή βλατίδα, γίνεται πλάκα με λέπια που δύσκολα αποκολλώνται και, με τον καιρό, παχύνεται και σκουραίνει· εντοπίζεται στα εκτεθειμένα στον ήλιο μέρη, κυρίως πρόσωπο, αυτιά, χέρια και κνήμες (σελ. 160) | αφαιρούνται με κρυοθεραπεία ή χειρουργικά· η 5-φθοριο-ουρακίλη | | Νόσος του Bowen | είναι μια ερυθρή πλάκα με παχιά λέπια και με επιφανειακή έλκωση σε μερικά σημεία της· τα κύρια αίτια θεωρούνται η ηλιακή ακτινοβολία και η λήψη, παλιότερα, αρσενικού (σελ. 160) | με κρυοθεραπεία ή με χειρουργική αφαίρεση | | Κακοήθης φακή | αρχίζει σαν κηλίδα που όλο μεγαλώνει, παχαίνει και γίνεται πλάκα, με ανώμαλα όρια και συγχρόνως διάφορες αποχρώσεις του καφέ· κυρίως στο πρόσωπο (παρειές, κρόταφοι) των ηλικιωμένων ατόμων (σελ. 161) | με χειρουργική αφαίρεση |

  Ο ορισμός τους (σελ. 174): υπάρχουν και προκαρκινωματώδεις βλάβες που, ενώ μεγαλώνουν αργά και είναι εντοπισμένες, επάνω τους μπορεί να αναπτυχθεί κάποια στιγμή ένας κακοήθης όγκος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εξετάζονται τρεις προκαρκινωματώδεις βλάβες. Η ακτινική ή ηλιακή υπερκεράτωση, βλάβη από κύτταρα ακανθωτού τύπου στα εκτεθειμένα στον ήλιο μέρη, πάνω στην οποία μπορεί να αναπτυχθεί ακανθοκυτταρικός καρκίνος του δέρματος. Η δερματική νόσος του Bowen, βλάβη από ανώμαλα, δυσπλαστικά κερατινοκύτταρα, που μένει περιορισμένη μέσα στην επιδερμίδα και μερικές φορές μετατρέπεται σε ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα. Και η κακοήθης φακή, αργά εξελισσόμενη βλάβη από μελανινοκύτταρα σε ηλικιωμένους, κυρίως στο πρόσωπο, πάνω στην οποία μπορεί να αναπτυχθεί κακόηθες μελάνωμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Διάκριση καλοήθους από κακοήθη όγκο

Ερώτηση: Πώς διακρίνεται συνήθως ένας καλοήθης όγκος από έναν κακοήθη;

Απάντηση:

• Το βασικό κριτήριο (σελ. 161): υπάρχουν ευρήματα, στο μικροσκόπιο, που βοηθούν να ξεχωρίσουμε τον καλοήθη από τον κακοήθη όγκο, αν και η βιολογική συμπεριφορά του όγκου είναι η πιο αξιόπιστη παράμετρος για τον χαρακτηρισμό αυτό.

  Η σύγκριση (σελ. 158) | Κριτήριο | Καλοήθης | Κακοήθης | |---|---|---| | Πολλαπλασιασμός | περιορισμένος και ελεγχόμενος… (και είναι καλής πρόγνωσης) | απεριόριστος και δεν ελέγχεται | | Βιολογική συμπεριφορά | δεν διηθεί, ούτε καταστρέφει τους άλλους ιστούς | επιθετική, που αναπτύσσεται διηθώντας τους γειτονικούς ιστούς με δικά του κύτταρα κι εκτοπίζοντας τα φυσιολογικά τους κύτταρα | | Κάψα | περιβάλλεται από ινώδη κάψα ή μεμβράνη που κάνει εύκολη τη χειρουργική του αφαίρεση | — | | Μεταστάσεις | παραμένουν εντοπισμένοι και δεν δίνουν μεταστάσεις (σελ. 161) | τα κύτταρα… θα μπουν μέσα στα λεμφαγγεία και στα αγγεία του αίματος… θα φθάσουν στους λεμφαδένες και στους απομακρυσμένους ιστούς… δημιουργώντας νέους όγκους, τις μεταστάσεις |

  Η βιοψία (σελ. 161): η κλινική εικόνα του κάθε όγκου είναι χαρακτηριστική, πάντα όμως λαμβάνονται βιοψίες, δηλαδή αφαιρείται κομμάτι από τον όγκο ή ολόκληρος ο όγκος και εξετάζεται στο μικροσκόπιο.

  Η κατάληξη του κακοήθους (σελ. 158): ο θάνατος επέρχεται από πιεστικά φαινόμενα, επειδή μεγάλωσε πολύ ένας όγκος, ή λόγω κατάληψης του χώρου ζωτικών οργάνων από τα κύτταρα του όγκου, ώστε τα ζωτικά όργανα να μην μπορούν πια να λειτουργήσουν.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο καλοήθης όγκος έχει περιορισμένο και ελεγχόμενο πολλαπλασιασμό κυττάρων, δεν διηθεί ούτε καταστρέφει τους άλλους ιστούς, περιβάλλεται από ινώδη κάψα ή μεμβράνη που κάνει εύκολη τη χειρουργική του αφαίρεση και παραμένει εντοπισμένος, χωρίς μεταστάσεις. Ο κακοήθης έχει απεριόριστο και ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό, αναπτύσσεται διηθώντας τους γειτονικούς ιστούς με δικά του κύτταρα και εκτοπίζοντας τα φυσιολογικά, ενώ τα κύτταρά του μπαίνουν στα λεμφαγγεία και στα αγγεία του αίματος και δημιουργούν σε άλλους ιστούς τις μεταστάσεις. Στη διάκριση βοηθούν ευρήματα του μικροσκοπίου μετά από βιοψία, αν και η βιολογική συμπεριφορά του όγκου είναι η πιο αξιόπιστη παράμετρος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Οι σπίλοι και η παρακολούθησή τους

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τους σπίλους; Γιατί έχει σημασία να παρακολουθούνται;

Απάντηση:

• Τι είναι (σελ. 163): είναι βλάβες του δέρματος από τοπικό υπερπολλαπλασιασμό μελανινοκυττάρων που λέγονται και σπιλοκύτταρα· (σελ. 159) δεν είναι όγκοι αλλά σχηματίζονται από υπερβολικό πολλαπλασιασμό κάποιων φυσιολογικών κυττάρων του δέρματος· στην καθημερινή γλώσσα ονομάζουμε τους σπίλους, ιδιαίτερα τους μελανοκυτταρικούς, που έχουν ανοιχτό ή σκούρο καφέ χρώμα, «ελιές».

  Οι κατηγορίες τους (σελ. 159): επιδερμιδικοί σπίλοι, σμηγματογόνοι σπίλοι, λιπωματώδεις σπίλοι, σπίλοι συνδετικού ιστού, μελαγχρωματικοί ή μελανοκυτταρικοί σπίλοι, αγγειακοί σπίλοι, λεμφικοί σπίλοι.

  Η μορφή τους (σελ. 163-164): οι σπίλοι είναι επίπεδοι σαν κηλίδες ή σαν βλατίδες ή έχουν την μορφή οζιδίων με μίσχο (κοτσάνι) ή χωρίς μίσχο· σπάνιος είναι ένας μπλε σκούρος σπίλος, ο κυανός σπίλος· είναι έντριχοι ή άτριχοι· διακρίνονται σε συγγενείς… και σε επίκτητους· εμφανίζονται ιδιαίτερα στο πρόσωπο και στον κορμό και είναι τόσο συχνοί, που σχεδόν όλοι οι άνθρωποι τους εμφανίζουν.

  Οι δυσπλαστικοί (σελ. 164): είναι σπίλοι με ιδιαίτερα μορφολογικά χαρακτηριστικά, ακανόνιστα όρια, ποικιλοχρωμία, μέγεθος μεγαλύτερο από των κοινών σπίλων (συνήθως μεγαλύτερο των 6 χιλιοστών).

  Γιατί παρακολουθούνται (σελ. 159, 164): πάνω σε έναν καλοήθη μελανοκυτταρικό σπίλο μπορεί, κάποια στιγμή, να γίνουν αλλαγές στα κύτταρά του και να ξεκινήσει εκεί ένα μελάνωμα· σήμερα πιστεύουμε ότι ο μεγάλος αριθμός σπίλων γενικά, κοινών ή δυσπλαστικών, πάνω από 30, είναι αυτός που σχετίζεται με πιθανή ανάπτυξη κακοήθους μελανώματος σε κάποιον από τους σπίλους· γι' αυτό, άτομα με μεγάλο αριθμό σπίλων πρέπει να εξετάζονται προληπτικώς κάθε εξάμηνο από τον ειδικό.

  Και η δυσκολία της διάγνωσης (σελ. 170): το πρόβλημα στην διάγνωση, ακόμη και για το εξασκημένο βλέμμα του ειδικού, είναι να διακριθεί ένας σπίλος από το μελάνωμα, πράγμα ιδιαίτερα δύσκολο για έναν δυσπλαστικό σπίλο, αλλά και για έναν καλοήθη σπίλο που τραυματίσθηκε.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι σπίλοι είναι βλάβες του δέρματος από τοπικό υπερπολλαπλασιασμό μελανινοκυττάρων, που λέγονται και σπιλοκύτταρα· δεν είναι όγκοι, αλλά σχηματίζονται από υπερβολικό πολλαπλασιασμό φυσιολογικών κυττάρων του δέρματος και στην καθημερινή γλώσσα λέγονται ελιές. Είναι επίπεδοι σαν κηλίδες, σαν βλατίδες ή σαν οζίδια με μίσχο ή χωρίς μίσχο, έντριχοι ή άτριχοι, συγγενείς ή επίκτητοι, και εμφανίζονται ιδιαίτερα στο πρόσωπο και στον κορμό. Έχει σημασία να παρακολουθούνται, γιατί πάνω σε έναν καλοήθη μελανοκυτταρικό σπίλο μπορεί κάποια στιγμή να γίνουν αλλαγές στα κύτταρά του και να ξεκινήσει εκεί μελάνωμα. Σήμερα πιστεύεται ότι ο μεγάλος αριθμός σπίλων, κοινών ή δυσπλαστικών, πάνω από τριάντα, σχετίζεται με πιθανή ανάπτυξη κακοήθους μελανώματος· γι' αυτό άτομα με μεγάλο αριθμό σπίλων πρέπει να εξετάζονται προληπτικώς κάθε εξάμηνο από τον ειδικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Ύποπτη σκούρα δερματική βλάβη

Ερώτηση: Μας ανησυχεί μια σκούρα δερματική βλάβη, που μεγαλώνει γρήγορα, έχει κνησμό ή ματώνει και έχει ποικιλία αποχρώσεων; Γιατί;

Απάντηση:

• Η απάντηση: ναι — πρόκειται για τα σημάδια «συναγερμού» εξαλλαγής σε κακόηθες μελάνωμα.

  Η τεκμηρίωση (σελ. 171): σημάδια «συναγερμού» για έναν σπίλο, ότι δηλαδή μπορεί να εξαλλάσσεται σε ΚΜ, είναι ο κνησμός, η φλεγμονή γύρω του, η αύξηση του μεγέθους του, η αλλαγή του σχήματος και του χρώματος, η αιμορραγία. | Εύρημα της ερώτησης | Αντιστοιχία στα σημάδια συναγερμού | |---|---| | μεγαλώνει γρήγορα | η αύξηση του μεγέθους του | | έχει κνησμό | ο κνησμός | | ματώνει | η αιμορραγία | | ποικιλία αποχρώσεων | η αλλαγή… του χρώματος· και ποικιλοχρωμία των δυσπλαστικών σπίλων (σελ. 164) |

  Γιατί μας ανησυχεί (σελ. 168, 170): το κακόηθες μελάνωμα είναι από τους πιο επιθετικούς καρκίνους· η επιβίωση του ασθενούς εξαρτάται από την χρονική στιγμή της διάγνωσης και την επιθετική συμπεριφορά του όγκου· όσο πιο έγκαιρη είναι η διάγνωση και η αντιμετώπιση του ΚΜ, τόσο καλύτερη θα είναι η πορεία της ασθένειας· όσο παχύτερος είναι ο όγκος, όσο βαθύτερα πηγαίνει μέσα στις στιβάδες του δέρματος και όσο μεγαλύτερος γίνεται, τόσο χειρότερη θα είναι η πορεία της ασθένειας.

  Τι πρέπει να γίνει (σελ. 171): οι ασθενείς με πολλούς σπίλους πρέπει να εξετάζονται από τον ειδικό ανά 6μηνο, αλλά και να παρατηρούν οι ίδιοι προσεκτικά τους σπίλους τους (αυτοεξέταση)· όταν διαγνωσθεί έγκαιρα το ΚΜ, τότε αφαιρείται χειρουργικά.

  Και οι παγίδες (σελ. 171): παγίδα αποτελεί το αμελανωτικό μελάνωμα που έχει ανοιχτό ροζ ή μπεζ χρώμα και όχι το συνηθισμένο σκούρο χρώμα του μελανώματος· το μελάνωμα των βλεννογόνων είναι σε θέσεις που δεν φαίνονται· ένα σκούρο καφέ ή μαύρο σημάδι κάτω από το νύχι του μεγάλου δακτύλου του ποδιού, πρέπει να δειχθεί στον ειδικό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι, μας ανησυχεί, γιατί όλα αυτά είναι σημάδια συναγερμού ότι ένας σπίλος μπορεί να εξαλλάσσεται σε κακόηθες μελάνωμα: ο κνησμός, η φλεγμονή γύρω του, η αύξηση του μεγέθους του, η αλλαγή του σχήματος και του χρώματος και η αιμορραγία. Και τούτο έχει σημασία, γιατί το κακόηθες μελάνωμα είναι από τους πιο επιθετικούς καρκίνους, ενώ η επιβίωση του ασθενούς εξαρτάται από τη χρονική στιγμή της διάγνωσης και την επιθετική συμπεριφορά του όγκου: όσο πιο έγκαιρη είναι η διάγνωση και η αντιμετώπιση, τόσο καλύτερη είναι η πορεία της ασθένειας. Γι' αυτό η βλάβη πρέπει να δειχθεί άμεσα στον ειδικό, ενώ, όταν το μελάνωμα διαγνωσθεί έγκαιρα, αφαιρείται χειρουργικά.

Κριτήρια αξιολόγησης: