Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Συμπιεστές (σελ. 199-200) – ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΨΥΞΗΣ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Συμπιεστές (σελ. 199-200)

Λύσεις των 12 ερωτήσεων του κεφαλαίου 2 (όλες θεωρητικές ανάπτυξης).

Ερώτηση 1 — Τέσσερα αντιπροσωπευτικά είδη συμπιεστών και αρχή λειτουργίας

Ερώτηση: Να αναφέρετε 4 αντιπροσωπευτικά είδη συμπιεστών ψύξης και να περιγράψτε την αρχή λειτουργίας τους

Απάντηση:

• Ανάλογα με την αρχή λειτουργίας τους οι συμπιεστές ψύξης-κλιματισμού κατατάσσονται σε πέντε τύπους (σελ. 109)· τέσσερα αντιπροσωπευτικά είδη: 1. Παλινδρομικοί (εμβολοφόροι, reciprocating): ένα έμβολο παλινδρομεί μέσα σε κύλινδρο, κινούμενο από στροφαλοφόρο άξονα και διωστήρα· στην κάθοδο (φάση αναρρόφησης) η πίεση πέφτει, ανοίγει αυτόματα η βαλβίδα αναρρόφησης και ο κύλινδρος γεμίζει αέριο· στην άνοδο (φάση κατάθλιψης) κλείνει η αναρρόφησης, το αέριο συμπιέζεται και, όταν η πίεση ξεπεράσει την πίεση κατάθλιψης, ανοίγει η βαλβίδα κατάθλιψης και προωθείται στον συμπυκνωτή (σελ. 155-156)· ο πιο κοινός, απλός και φθηνός τύπος, 1-16 κύλινδροι, μεγάλοι λόγοι συμπίεσης, μικρές-μεσαίες επαγγελματικές εγκαταστάσεις. 2. Περιστροφικοί (rotary vane): ένα έκκεντρο τύμπανο κυλίεται στο εσωτερικό κυλινδρικού σώματος με σταθερό στεγανοποιητικό πτερύγιο (τύπος #1), ή ένας στροφέας με κινητά πτερύγια (ελατήρια ή φυγόκεντρος) περιστρέφεται έκκεντρα σε κυκλοειδές κέλυφος (τύπος #2)· η μηνοειδής κοιλότητα μεταξύ στροφέα-κελύφους διαιρείται από τα πτερύγια σε θύλακες που μειώνουν όγκο καθώς περιστρέφονται, συμπιέζοντας το αέριο από την είσοδο προς την έξοδο· στρώμα λαδιού στεγανοποιεί (σελ. 132-137)· οικιακά ψυγεία, κλιματιστικά δωματίου. 3. Φυγοκεντρικοί (centrifugal): μια φτερωτή περιστρέφεται με μεγάλη ταχύτητα (3.000-18.000 RPM) μέσα σε κέλυφος· το αέριο εισέρχεται αξονικά στο κέντρο και, λόγω της φυγόκεντρης δύναμης, επιταχύνεται προς την περιφέρεια, όπου η κινητική ενέργεια μετατρέπεται σε πίεση· συνήθως δύο ή τρεις βαθμίδες σε σειρά (η κατάθλιψη της μιας στην αναρρόφηση της επόμενης)· ρύθμιση με οδηγά πτερύγια εισόδου 20-100 % (σελ. 138-143)· μεγάλα συγκροτήματα κλιματισμού 700-4.000 kW. 4. Σπειροειδείς (scroll): δύο τρισδιάστατες σπείρες η μία μέσα στην άλλη — η πάνω σταθερή, η κάτω περιστρέφεται έκκεντρα από τον άξονα του κινητήρα· σχηματίζονται στεγανοί θύλακες αερίου στην περιφέρεια, που μετακινούνται προς το κέντρο μειώνοντας τον όγκο τους (συμπίεση) και εκρέουν από άνοιγμα στο κέντρο της σταθερής σπείρας, με βαλβίδα αντεπιστροφής (σελ. 143-149)· ερμητικοί, 3 κινούμενα μέρη, 10-200 kW. (5. Κοχλιωτοί/screw: δύο περιστρεφόμενοι στροφείς με ατέρμονες κοχλίες 5+7 λοβών που εμπλέκονται· το αέριο εγκλωβίζεται στα κενά των λοβών και συμπιέζεται αξονικά καθώς ο όγκος μειώνεται προς την κατάθλιψη· > 350 kW.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1) Παλινδρομικοί: έμβολο σε κύλινδρο — κάθοδος/αναρρόφηση με άνοιγμα βαλβίδας αναρρόφησης, άνοδος/συμπίεση και κατάθλιψη μέσω αυτόματης βαλβίδας κατάθλιψης. 2) Περιστροφικοί: έκκεντρο τύμπανο με σταθερό πτερύγιο ή στροφέας με κινητά πτερύγια· οι θύλακες μεταξύ στροφέα-κελύφους μειώνουν όγκο και συμπιέζουν. 3) Φυγοκεντρικοί: φτερωτή υψηλών στροφών επιταχύνει το αέριο με φυγόκεντρο δύναμη, η ταχύτητα γίνεται πίεση, πολλές βαθμίδες. 4) Scroll: δύο σπείρες, η κάτω περιστρέφεται έκκεντρα, θύλακες αερίου οδεύουν προς το κέντρο συμπιεζόμενοι. (5) Screw: δύο εμπλεκόμενοι κοχλιωτοί στροφείς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Παλινδρομικός, περιστροφικός, φυγοκεντρικός, scroll (+ screw).

Ερώτηση 2 — Κύρια εξαρτήματα παλινδρομικού, scroll και screw συμπιεστή

Ερώτηση: Ποια είναι τα κύρια εξαρτήματα : ενός παλινδρομικού συμπιεστή ενός συμπιεστή τύπου SCROLL και ενός ελικοειδούς (SCREW) συμπιεστή;

Απάντηση:

• Α. Παλινδρομικός συμπιεστής (σελ. 113): 1. ο στροφαλοφόρος άξονας (με βραχίονες ή με έκκεντρα), 2. ο διωστήρας (μπιέλα), 3. το έμβολο (πιστόνι) με τα ελατήριά του (στεγανότητας και λαδιού) και τον πείρο, 4. ο κύλινδρος (με χιτώνιο στους μεγάλους), 5. οι βαλβίδες αναρρόφησης και κατάθλιψης (Reed, δακτυλιοειδείς, δισκοειδείς) στην πλάκα βαλβίδων, 6. η κεφαλή (θάλαμοι αναρρόφησης-κατάθλιψης), 7. τα παρεμβύσματα στεγανοποίησης (φλάντζες), 8. οι σιγαστήρες (σιλανσιέ), 9. το περίβλημα (κάρτερ, κέλυφος) και 10. οι εξωτερικές βαλβίδες ελέγχου (διακοπής αναρρόφησης-κατάθλιψης)· επιπλέον το σύστημα λίπανσης (αντλία λαδιού, φίλτρο) και ο ηλεκτροκινητήρας. Β. Συμπιεστής SCROLL (σελ. 143-147, εικ. 2.45): δύο πλάκες με τρισδιάστατες σπείρες — η σταθερή (πάνω, με το άνοιγμα εκροής στο κέντρο) και η περιστρεφόμενη/τροχιακή (κάτω)· το έκκεντρο και ο κατακόρυφος κοινός άξονας που της δίνει την έκκεντρη κίνηση (σύστημα μετάδοσης κίνησης)· ο ηλεκτροκινητήρας (ψυχόμενος από το αέριο αναρρόφησης, 3.000 RPM) με σωλήνα ευθυγράμμισης· η βαλβίδα αντεπιστροφής στην έξοδο κατάθλιψης και η βαλβίδα προστασίας από αντιστροφή φάσης· η τρισδιάστατη στεγανοποιητική διάταξη μεταξύ των σπειρών· ο θάλαμος κατάθλιψης· τα επίπεδα έδρανα ολίσθησης· το κάρτερ λαδιού με τη φυγοκεντρική αντλία λαδιού, τον διαχωριστή-φίλτρο λαδιού, το γυαλί στάθμης και το στόμιο εκροής-πλήρωσης· ο αισθητήρας θερμοκρασίας κινητήρα — όλα μέσα σε ερμητικό κέλυφος (μόνο 3 κινούμενα μέρη). Γ. Κοχλιωτός συμπιεστής SCREW (σελ. 149-153): το κυλινδρικό περίβλημα· οι δύο περιστρεφόμενοι στροφείς με τους ατέρμονες κοχλίες που εμπλέκονται — ο κινητήριος (προφίλ 5 λοβών) και ο κινούμενος (7 λοβών)· το σύστημα οδοντωτών τροχών (γραναζιών) και ο ηλεκτροκινητήρας (ψυχόμενος με υγρό ψυκτικό στους ημιερμητικούς)· η ολισθαίνουσα βαλβίδα ελέγχου φορτίου (ή οι 2 βαλβίδες «εκκίνησης χωρίς φορτίο» και «αποφόρτισης»), κινούμενη υδραυλικά με πίεση λαδιού· ο διαχωριστής-φίλτρο λαδιού στην κατάθλιψη· ο εξοικονομητής και το φίλτρο αναρρόφησης· έδρανα και στεγανοποιήσεις. Δεν έχει έμβολα, διωστήρες, μηχανική αντλία λαδιού ούτε βαλβίδες αναρρόφησης-κατάθλιψης (15 φορές λιγότερα καταπονούμενα μέρη).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παλινδρομικός: στροφαλοφόρος, διωστήρας, έμβολο με ελατήρια, κύλινδρος, βαλβίδες αναρρόφησης-κατάθλιψης (πλάκα βαλβίδων), κεφαλή, φλάντζες, σιγαστήρες, περίβλημα, εξωτερικές βαλβίδες ελέγχου. Scroll: σταθερή και περιστρεφόμενη σπείρα, έκκεντρο-άξονας, ηλεκτροκινητήρας, βαλβίδα αντεπιστροφής, στεγανοποιητική διάταξη, θάλαμος κατάθλιψης, έδρανα, κάρτερ με φυγοκεντρική αντλία λαδιού, ερμητικό κέλυφος. Screw: περίβλημα, δύο κοχλιωτοί στροφείς (5+7 λοβοί), γρανάζια-κινητήρας, ολισθαίνουσα βαλβίδα ελέγχου φορτίου, διαχωριστής λαδιού, εξοικονομητής — χωρίς έμβολα και βαλβίδες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 10 εξαρτήματα / σπείρες / 2 στροφείς.

Ερώτηση 3 — Σύντομη περιγραφή λειτουργίας παλινδρομικού συμπιεστή

Ερώτηση: Να περιγράφετε εν συντομία τη λειτουργία ενός παλινδρομικού συμπιεστή.

Απάντηση:

• Ο στροφαλοφόρος άξονας, περιστρεφόμενος από τον ηλεκτροκινητήρα, μέσω του διωστήρα κάνει το έμβολο να παλινδρομεί μέσα στον κύλινδρο μεταξύ δύο ακραίων θέσεων: του Άνω Νεκρού Σημείου (ΑΝΣ) και του Κάτω Νεκρού Σημείου (ΚΝΣ)· η απόστασή τους είναι η διαδρομή του εμβόλου (σελ. 155-156, εικ. 2.53). Σε κάθε περιστροφή εκτελούνται δύο φάσεις: 1. Φάση αναρρόφησης: στο ΑΝΣ η βαλβίδα αναρρόφησης είναι κλειστή. Καθώς το έμβολο κατεβαίνει, ο όγκος αυξάνει και η πίεση μέσα στον κύλινδρο μειώνεται· μόλις γίνει μικρότερη από την πίεση της γραμμής αναρρόφησης, η βαλβίδα αναρρόφησης ανοίγει αυτόματα (από τη διαφορά πίεσης) και ο κύλινδρος γεμίζει με ψυκτικό αέριο από τον εξατμιστή, μέχρι το έμβολο να φτάσει στο ΚΝΣ· σε όλη τη φάση η βαλβίδα κατάθλιψης μένει κλειστή, κρατημένη από την υψηλή πίεση της γραμμής κατάθλιψης. 2. Φάση κατάθλιψης (συμπίεσης): μόλις το έμβολο ξεκινήσει προς τα πάνω από το ΚΝΣ, η πίεση στον κύλινδρο μεγαλώνει, ξεπερνά την πίεση αναρρόφησης και η βαλβίδα αναρρόφησης κλείνει· με και τις δύο βαλβίδες κλειστές το αέριο συμπιέζεται όλο και περισσότερο· όταν η πίεση του κυλίνδρου υπερβεί την πίεση της γραμμής κατάθλιψης, ανοίγει η βαλβίδα κατάθλιψης και το συμπιεσμένο (θερμό) αέριο προωθείται στη σωλήνωση κατάθλιψης και στον συμπυκνωτή, έως ότου το έμβολο φτάσει στο ΑΝΣ. Στο ΑΝΣ μένει ο μικρός νεκρός χώρος (0,40-0,75 mm) με συμπιεσμένο αέριο, που επανεκτονώνεται στην επόμενη κάθοδο. Ο κύκλος επαναλαμβάνεται τόσες φορές το λεπτό όσες οι στροφές του άξονα· έτσι δημιουργείται συνεχής διαφορά πίεσης μεταξύ αναρρόφησης (Χ.Π.) και κατάθλιψης (Υ.Π.).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το έμβολο παλινδρομεί μεταξύ ΑΝΣ και ΚΝΣ. Αναρρόφηση: στην κάθοδο η πίεση πέφτει κάτω από της γραμμής αναρρόφησης, ανοίγει αυτόματα η βαλβίδα αναρρόφησης, ο κύλινδρος γεμίζει αέριο (κατάθλιψης κλειστή). Κατάθλιψη: στην άνοδο κλείνει η αναρρόφησης, το αέριο συμπιέζεται με κλειστές βαλβίδες και, όταν η πίεση ξεπεράσει της γραμμής κατάθλιψης, ανοίγει η βαλβίδα κατάθλιψης και το αέριο προωθείται στον συμπυκνωτή έως το ΑΝΣ· ο κύκλος επαναλαμβάνεται σε κάθε στροφή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αναρρόφηση ↓, κατάθλιψη ↑.

Ερώτηση 4 — Νεκρός χώρος συμπίεσης: τι είναι, γιατί επιζήμιος, γιατί δεν εξαλείφεται

Ερώτηση: Τι είναι ο νεκρός χώρος συμπίεσης σ' ένα παλινδρομικό συμπιεστή; Γιατί είναι επιζήμιος; Γιατί δεν μπορεί να εξαλειφθεί;

Απάντηση:

• Τι είναι: στο Άνω Νεκρό Σημείο το έμβολο πλησιάζει πολύ κοντά στην πλάκα των βαλβίδων, χωρίς όμως να την αγγίζει — εκ κατασκευής η απόσταση είναι 0,40-0,75 mm. Ο μικρός χώρος που παραμένει μεταξύ του εμβόλου στο ΑΝΣ και της πλάκας βαλβίδων (μαζί με τα κανάλια-εσοχές των βαλβίδων), γεμάτος με συμπιεσμένο αέριο που δεν μπόρεσε να καταθλιβεί, λέγεται νεκρός χώρος (σελ. 157). Γιατί είναι επιζήμιος: το αέριο που εγκλωβίζεται εκεί σε πίεση κατάθλιψης δεν προωθείται στον συμπυκνωτή — η ενέργεια που δαπανήθηκε για τη συμπίεσή του χάνεται· στην επόμενη κάθοδο του εμβόλου το αέριο αυτό επανεκτονώνεται μέχρι η πίεση να πέσει κάτω από την πίεση αναρρόφησης, ώστε να ανοίξει η βαλβίδα αναρρόφησης· έτσι ένα μέρος της διαδρομής «χάνεται» χωρίς να αναρροφάται νέο αέριο και ο κύλινδρος γεμίζει με μικρότερη ποσότητα ψυκτικού από τη θεωρητική. Αποτέλεσμα: μείωση του ογκομετρικού βαθμού απόδοσης και της ψυκτικής ικανότητας — και τόσο μεγαλύτερη όσο μεγαλύτερος ο νεκρός χώρος και όσο μεγαλύτερη η πίεση κατάθλιψης/ο λόγος συμπίεσης (σε πολύ μεγάλο CR το επανεκτονούμενο αέριο μπορεί να γεμίσει σχεδόν όλον τον κύλινδρο· σελ. 157, 160). Γι' αυτό ο κατασκευαστής τον σχεδιάζει τον ελάχιστο δυνατό και ο νεκρός χώρος είναι ο πρώτος παράγοντας του ογκομετρικού βαθμού απόδοσης. Γιατί δεν εξαλείφεται: είναι κατασκευαστική αναγκαιότητα — το έμβολο δεν μπορεί να ακουμπήσει την πλάκα βαλβίδων: πρέπει να υπάρχει διάκενο ασφαλείας για τις ανοχές κατεργασίας και συναρμολόγησης (μήκος διωστήρα, πάχος φλάντζας κεφαλής), για τη θερμική διαστολή των εξαρτημάτων σε λειτουργία και για την παρουσία λαδιού ή σταγόνων υγρού (αποφυγή υδραυλικού «χτυπήματος» και καταστροφής)· επιπλέον οι δίοδοι και οι έδρες των βαλβίδων στην πλάκα έχουν αναπόφευκτα κάποιον όγκο. Μπορεί μόνο να ελαχιστοποιηθεί (διαμορφωμένη κεφαλή εμβόλου, λεπτές πλάκες βαλβίδων, ελατήριο ασφαλείας κεφαλής).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Νεκρός χώρος = ο μικρός χώρος (0,40-0,75 mm + δίοδοι βαλβίδων) που μένει μεταξύ εμβόλου στο ΑΝΣ και πλάκας βαλβίδων, γεμάτος συμπιεσμένο αέριο. Επιζήμιος: το αέριο αυτό δεν καταθλίβεται — η ενέργεια συμπίεσής του χάνεται και επανεκτονώνεται στην κάθοδο, καθυστερώντας το άνοιγμα της αναρρόφησης, άρα μικρότερη πλήρωση → μικρότερος ογκομετρικός βαθμός απόδοσης, τόσο χειρότερα όσο μεγαλύτερη η πίεση κατάθλιψης. Δεν εξαλείφεται: το έμβολο δεν μπορεί να αγγίζει την πλάκα — ανοχές κατασκευής, θερμικές διαστολές, ασφάλεια από υγρό/λάδι, όγκος διόδων βαλβίδων· μόνο ελαχιστοποιείται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 0,4-0,75 mm, χαμένη ενέργεια, ανοχές.

Ερώτηση 5 — Θεωρητική παροχή εκτόπισης: ορισμός και υπολογισμός

Ερώτηση: Δώστε τον ορισμό της θεωρητικής παροχής εκτόπισης ενός παλινδρομικού συμπιεστή. Πώς υπολογίζεται;

Απάντηση:

• Ορισμός: παροχή εκτόπισης ονομάζουμε τον όγκο του ψυκτικού αερίου που θεωρητικά εκτοπίζεται από τα έμβολα του συμπιεστή προς τη γραμμή κατάθλιψης στη μονάδα του χρόνου (σελ. 157). Είναι «θεωρητική» γιατί υποθέτει ότι σε κάθε διαδρομή ο κύλινδρος γεμίζει και αδειάζει πλήρως (χωρίς νεκρό χώρο, θέρμανση, διαρροές)· η πραγματική παροχή είναι μικρότερη (ογκομετρικός βαθμός απόδοσης). Μονάδες: cm³/min ή L/s (m³/h στα φυλλάδια — «swept volume»). Υπολογισμός: ο όγκος που σαρώνει ένα έμβολο σε μία διαδρομή είναι ο όγκος κυλίνδρου διαμέτρου d και ύψους L, δηλαδή (π·d²/4)·L· πολλαπλασιάζεται με τις διαδρομές ανά λεπτό (= στροφές N του στροφαλοφόρου, μία αναρρόφηση ανά στροφή) και με τον αριθμό των όμοιων κυλίνδρων z: \[\dot V_\Theta = \frac{\pi d^2}{4}\, L\, N\, z = 0{,}785\, d^2\, L\, N\, z\] όπου d η διάμετρος του κυλίνδρου (cm), L το μήκος διαδρομής του εμβόλου (cm), N οι στροφές ανά λεπτό (RPM), z ο αριθμός των όμοιων κυλίνδρων, π = 3,14· αποτέλεσμα σε cm³/min (÷ 60.000 → L/s). Παράδειγμα (σελ. 158): d = 5,6 cm, L = 12 cm, N = 750 RPM, z = 3 → V̇Θ = 0,785 × 5,6² × 12 × 750 × 3 = 664.675 cm³/min ≈ 11,1 L/s (≈ 40 m³/h). Η παροχή εκτόπισης, μαζί με τον ειδικό όγκο του αερίου αναρρόφησης, καθορίζει τη μάζα ψυκτικού που κυκλοφορεί και άρα την ψυκτική ικανότητα του συμπιεστή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παροχή εκτόπισης = ο όγκος ψυκτικού αερίου που θεωρητικά εκτοπίζουν τα έμβολα προς την κατάθλιψη στη μονάδα χρόνου (cm³/min, L/s). Υπολογισμός: V̇Θ = (π·d²/4)·L·N·z = 0,785·d²·L·N·z — d διάμετρος κυλίνδρου (cm), L διαδρομή (cm), N στροφές/min, z αριθμός κυλίνδρων· π.χ. 0,785 × 5,6² × 12 × 750 × 3 = 664.675 cm³/min = 11,1 L/s.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 0,785·d²·L·N·z.

Ερώτηση 6 — Ογκομετρικός βαθμός απόδοσης: ορισμός και παράγοντες

Ερώτηση: Πώς ορίζεται ο ογκομετρικός βαθμός απόδοσης; Από ποιους παράγοντες εξαρτάται;

Απάντηση:

• Ορισμός (σελ. 159-160): ο όγκος ψυκτικού αερίου που πραγματικά καταθλίβεται προς τον συμπυκνωτή στη μονάδα χρόνου (V̇Π) είναι μικρότερος από τη θεωρητικά υπολογιζόμενη παροχή εκτόπισης (V̇Θ = 0,785·d²·L·N·z). Ογκομετρικός βαθμός απόδοσης είναι ο λόγος τους: \[\eta = \frac{\dot V_\Pi}{\dot V_\Theta} \times 100\,\%\] και είναι πάντα < 100 %. Δεν είναι σταθερός· εξαρτάται κυρίως από τέσσερις παράγοντες: 1. Το μέγεθος του νεκρού χώρου: το αέριο που μένει συμπιεσμένο στον νεκρό χώρο επανεκτονώνεται στην κάθοδο και καθυστερεί την αναρρόφηση· όσο μεγαλύτερος ο νεκρός χώρος, τόσο χαμηλότερος ο η — πρέπει να είναι ο ελάχιστος δυνατός. 2. Τη θερμοκρασία των κυλίνδρων: με την αύξησή της αυξάνει ο ειδικός όγκος (m³/kg) του αερίου που θερμαίνεται κατά την είσοδο, οπότε στον ίδιο όγκο κυλίνδρου χωράει λιγότερη μάζα ψυκτικού· μειώνεται η κυκλοφορούσα μάζα και η ψυκτική ικανότητα της μονάδας. 3. Τον λόγο συμπίεσης CR = P_A,ΚΑΤ/P_A,ΑΝ: όσο μεγαλύτερη η πίεση κατάθλιψης, τόσο περισσότερο εκτονώνεται το αέριο του νεκρού χώρου και τόσο περισσότερο θερμαίνεται ο κύλινδρος· ο η μειώνεται συνεχώς καθώς αυξάνει ο CR (πίν. 2.11/εικ. 2.54 για R-12, R-22: CR 2 → 89 %, 3 → 82,3 %, 3,5 → 79,5 %, 5 → 72,9 %, 7 → 65,6 %, 8 → 62,5 %· ο ολικός βαθμός απόδοσης 80 → 71,9 %). 4. Τις διαρροές ψυκτικού αερίου από τα ελατήρια των εμβόλων και από τις βαλβίδες αναρρόφησης-κατάθλιψης (φθορές, κακή έδραση): μειώνουν ακόμη περισσότερο τον η και αυξάνουν με τον λόγο συμπίεσης· σε σημαντικές διαρροές ο συμπιεστής επισκευάζεται ή αντικαθίσταται αμέσως. Πρακτική συνέπεια: για μεγάλους λόγους συμπίεσης (π.χ. CR 18 → η ≈ 45 %) χρησιμοποιούνται διβάθμιοι συμπιεστές (2 × 4,25 → 76 % ανά βαθμίδα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) η = V̇Π/V̇Θ × 100 % — λόγος της πραγματικά καταθλιβόμενης παροχής προς τη θεωρητική παροχή εκτόπισης, πάντα < 100 %. Εξαρτάται από: 1) τον νεκρό χώρο (μεγαλύτερος → χαμηλότερος η), 2) τη θερμοκρασία των κυλίνδρων (↑ ειδικός όγκος → λιγότερη μάζα), 3) τον λόγο συμπίεσης (μειώνεται συνεχώς με τον CR: 89 % στο 2, 65,6 % στο 7), 4) τις διαρροές από έμβολα και βαλβίδες (αυξάνουν με τον CR).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• η = V̇Π/V̇Θ· 4 παράγοντες.

Ερώτηση 7 — Φυγοκεντρικοί συμπιεστές: χρήσεις, πλεονεκτήματα, μειονεκτήματα

Ερώτηση: Πού χρησιμοποιούνται οι φυγοκεντρικοί συμπιεστές; Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματά τους;

Απάντηση:

• Χρήσεις (σελ. 142-143): οι φυγοκεντρικοί συμπιεστές χρησιμοποιούνται σε ψυκτικά συγκροτήματα κλιματιστικών εγκαταστάσεων μεγάλου μεγέθους, με ψυκτική ικανότητα 700-4.000 kW (200-1.200 RT) — υδρόψυκτοι ψύκτες νερού ή άλμης μεγάλων κτιρίων και βιομηχανιών (εικ. 2.37-2.40)· ταιριάζουν σε ψυκτικά μέσα μεγάλου ειδικού όγκου (R-11, R-113, και τα οικολογικά R-134a κ.λπ.)· κατασκευάζονται ανοιχτού, ημιερμητικού ή ερμητικού τύπου, συνήθως διβάθμιοι ή τριβάθμιοι (οι μονοβάθμιοι με μεγάλη φτερωτή «μπουκώνουν»), με ταχύτητες 3.000-18.000 RPM μέσω πολλαπλασιαστή στροφών· χαρακτηριστικό τους η εύκολη προσαρμογή σε μεταβαλλόμενα φορτία με τα κινούμενα οδηγά πτερύγια εισόδου (20-100 %). Πλεονεκτήματα έναντι των παλινδρομικών (πίν. 2.7): 1. έχουν λιγότερα κινούμενα μέρη (μόνο η φτερωτή/άξονας — χωρίς έμβολα, βαλβίδες)· 2. έχουν απλούστερο σύστημα λίπανσης (μόνο έδρανα και γρανάζια)· 3. παρουσιάζουν εύκολη προσαρμογή στο ψυκτικό φορτίο (συνεχής ρύθμιση ισχύος 20-100 % με τα οδηγά πτερύγια). Επίσης: μεγάλες παροχές, ομαλή λειτουργία χωρίς παλμούς-κραδασμούς (δυναμική ζυγοστάθμιση, δονήσεις < 25 μm), μεγάλη διάρκεια ζωής. Μειονεκτήματα (πίν. 2.8): 1. δεν κατασκευάζονται για ψυκτικές ισχύς κάτω από 700 kW (≈ 200 RT) — ακατάλληλοι για μικρές-μεσαίες εγκαταστάσεις· 2. απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην καλή λειτουργία του συστήματος λίπανσης (υψηλές θερμοκρασίες από τριβές-μεγάλες ταχύτητες· ρεζερβουάρ, αντλία, φίλτρο, θερμαντήρας και ψύκτης λαδιού)· 3. απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην αντικραδασμική εγκατάστασή τους (υψηλές στροφές). Επιπλέον: ελάχιστο φορτίο 20 % (φαινόμενο «μπουκώματος»/surge σε χαμηλότερα), μικροί λόγοι συμπίεσης ανά βαθμίδα, υψηλό κόστος κατασκευής ακριβείας (υδροστατική δοκιμή 2,6 MPa).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρήση: μεγάλα ψυκτικά συγκροτήματα κλιματισμού 700-4.000 kW (200-1.200 RT), με ψυκτικά μεγάλου ειδικού όγκου (R-11, R-113, R-134a), συνήθως διβάθμιοι. Πλεονεκτήματα: λιγότερα κινούμενα μέρη, απλούστερη λίπανση, εύκολη προσαρμογή στο φορτίο (20-100 % με οδηγά πτερύγια). Μειονεκτήματα: δεν κατασκευάζονται κάτω από 700 kW, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή στη λίπανση και στην αντικραδασμική εγκατάσταση (3.000-18.000 RPM)· ελάχιστο φορτίο 20 %.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 700-4000 kW· πίν. 2.7/2.8.

Ερώτηση 8 — Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα συμπιεστών SCROLL

Ερώτηση: Να αναφέρετε εν συντομία τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των συμπιεστών τύπου SCROLL.

Απάντηση:

• Πλεονεκτήματα έναντι των παλινδρομικών (πίν. 2.9, σελ. 147): 1. έχουν λιγότερα κινούμενα εξαρτήματα (μόνο 3) και επομένως λιγότερες φθορές και τριβές· 2. έχουν υψηλότερες αποδόσεις, γιατί δεν υπάρχουν «νεκροί χρόνοι» (ούτε νεκρός χώρος, ούτε βαλβίδες αναρρόφησης-κατάθλιψης — συνεχής, ομαλή συμπίεση, μικρή μεταβολή ροπής, εικ. 2.44)· 3. παρουσιάζουν αθόρυβη λειτουργία χωρίς κραδασμούς (επίπεδα έδρανα ολίσθησης, απλό σύστημα μετάδοσης)· 4. είναι ανεπηρέαστοι από την παρουσία σταγόνων ψυκτικού υγρού που τυχόν επιστρέφουν στον συμπιεστή, καθώς και από ξένα σωματίδια (για τους παλινδρομικούς άκρως ζημιογόνα). Επίσης: ερμητικοί με ελάχιστη πιθανότητα διαρροών, μικρό μέγεθος, φυγοκεντρική αντλία λαδιού, δυνατότητα παράλληλης λειτουργίας σε ανεξάρτητα κυκλώματα (εικ. 2.58). Μειονεκτήματα: 1. κατασκευάζονται μόνο ως ερμητικοί συμπιεστές, άρα δεν συντηρούνται ούτε επισκευάζονται — σε βλάβη αντικαθίστανται· 2. περιορισμένο πεδίο μεγεθών: 10-200 kW (μικρά-μεσαία συγκροτήματα κλιματισμού), όχι για μεγάλες ή βιομηχανικές εγκαταστάσεις χαμηλών θερμοκρασιών· 3. για συγκεκριμένα ψυκτικά μέσα (R-22, R-134a κ.λπ.) και σταθερές στροφές (3.000 RPM, εκτός inverter)· 4. απαιτούν κατεργασία υψηλής ακρίβειας των σπειρών (πολύ μικρές ανοχές) → ακριβότεροι από τους απλούς παλινδρομικούς ίδιας ισχύος· 5. ευαίσθητοι στην αντιστροφή φοράς περιστροφής (λανθασμένη σειρά φάσεων) — χρειάζονται βαλβίδα προστασίας από αντιστροφή φάσης (εικ. 2.45) — και έχουν ενσωματωμένο σταθερό λόγο όγκων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πλεονεκτήματα: λιγότερα κινούμενα μέρη (3) → λιγότερες φθορές, υψηλότερη απόδοση (χωρίς νεκρούς χρόνους/βαλβίδες), αθόρυβοι χωρίς κραδασμούς, ανεπηρέαστοι από σταγόνες υγρού και ξένα σωματίδια, ερμητικοί χωρίς διαρροές. Μειονεκτήματα: μόνο ερμητικοί → μη επισκευάσιμοι, περιορισμένο εύρος 10-200 kW (κλιματισμός), συγκεκριμένα ψυκτικά και στροφές, κατεργασία υψηλής ακρίβειας (κόστος), ευαισθησία σε αντιστροφή φάσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πίν. 2.9 + ερμητικοί/10-200 kW.

Ερώτηση 9 — Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα συμπιεστών SCREW

Ερώτηση: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα των συμπιεστών τύπου SCREW;

Απάντηση:

• Πλεονεκτήματα έναντι των παλινδρομικών (πίν. 2.10, σελ. 154): 1. έχουν καλύτερο βαθμό απόδοσης από τους εμβολοφόρους, εφόσον η (εκ κατασκευής σταθερή) σχέση συμπίεσής τους ταιριάζει στις συνθήκες λειτουργίας· 2. παρουσιάζουν μικρή μεταβολή του βαθμού απόδοσης με τη μεταβολή των στροφών· 3. έχουν λίγα κινούμενα μέρη (2 στροφείς + βαλβίδα ελέγχου — 15 φορές λιγότερα καταπονούμενα μέρη) και επομένως λιγότερες φθορές, αυξημένη αξιοπιστία, μεγάλη διάρκεια ζωής· 4. είναι αθόρυβοι (περιστροφική, χωρίς παλμούς κίνηση)· 5. δεν έχουν βαλβίδες αναρρόφησης και κατάθλιψης, αποφεύγοντας βλάβες και διαρροές ψυκτικού αερίου· 6. επιτυγχάνουν μεγάλες πιέσεις κατάθλιψης· 7. δεν κινδυνεύουν από εισροή υγρής φάσης ή υγρού εν γένει (το υγρό διέρχεται χωρίς «υδραυλικό χτύπημα»). Επίσης: συνεχής ρύθμιση φορτίου με την ολισθαίνουσα βαλβίδα (έως ~10 %) και εκκίνηση χωρίς φορτίο, μεγάλη παροχή σε μικρό όγκο. Μειονεκτήματα: 1. η ακριβή κατασκευή τους, γιατί απαιτούν μηχανουργικές κατεργασίες υψηλής ακρίβειας (προφίλ λοβών 5+7 με πολύ μικρές ανοχές)· 2. η σταθερή σχέση συμπίεσης εκ κατασκευής — όταν οι συνθήκες λειτουργίας απομακρύνονται από τη σχεδιαστική, ο βαθμός απόδοσης πέφτει (υπερ- ή υπο-συμπίεση)· 3. απαιτούν μεγάλη ποσότητα λαδιού για στεγανοποίηση-ψύξη και άρα διαχωριστή λαδιού στην κατάθλιψη και ψύκτη λαδιού· 4. κατασκευάζονται για μεγάλα μεγέθη — από 350 kW (100 RT) και πάνω (R-12, R-22, R-502, R-717, R-134a), όχι για μικρές εφαρμογές.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πλεονεκτήματα: καλύτερος βαθμός απόδοσης (σε συνθήκες που ταιριάζουν στη σταθερή σχέση συμπίεσης), μικρή μεταβολή απόδοσης με τις στροφές, λίγα κινούμενα μέρη → λίγες φθορές, αθόρυβοι, χωρίς βαλβίδες αναρρόφησης-κατάθλιψης, μεγάλες πιέσεις κατάθλιψης, ανθεκτικοί σε εισροή υγρού, συνεχής ρύθμιση φορτίου. Μειονεκτήματα: ακριβή κατασκευή υψηλής ακρίβειας, σταθερή σχέση συμπίεσης (πτώση απόδοσης εκτός σχεδιαστικών συνθηκών), πολύ λάδι → διαχωριστής, μόνο μεγάλα μεγέθη ≥ 350 kW.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πίν. 2.10 / ακριβή κατασκευή.

Ερώτηση 10 — Σύστημα αποφόρτισης παλινδρομικού συμπιεστή και είδη

Ερώτηση: Περιγράψτε το σύστημα αποφόρτισης ενός παλινδρομικού συμπιεστή. Πόσα είδη τέτοιων συστημάτων γνωρίζετε;

Απάντηση:

• Σκοπός: ο έλεγχος του μερικού φορτίου — όταν το ψυκτικό φορτίο πέφτει, ο συμπιεστής πρέπει να μειώσει την ικανότητά του, αλλιώς παγώνει ο εξατμιστής, κακή κυκλοφορία λαδιού, υπερθέρμανση κινητήρα (σελ. 172-178). Αποφόρτιση κυλίνδρων (μόνο για παλινδρομικούς): σταδιακά και ανάλογα με το φορτίο αποφορτίζονται ο ένας μετά τον άλλο οι κύλινδροι, έως ότου μείνουν να δουλεύουν ένας ή δύο. Όταν το σύστημα ελέγχου (πρεσσοστάτης αναρρόφησης ή θερμοστάτης) αποφασίσει να αποφορτιστεί ένας κύλινδρος, μέσω ηλεκτρομαγνητικής βαλβίδας αποφόρτισης στην κεφαλή ενεργοποιείται ένα έμβολο αποφορτιστή (με ελατήριο, ακροφύσιο ελέγχου ροής, πλάκα καλύμματος — εικ. 2.59) που, με την πίεση κατάθλιψης/αναρρόφησης, εμποδίζει την είσοδο του αερίου στον κύλινδρο μέσω της βαλβίδας αναρρόφησης (ή κρατά τη βαλβίδα αναρρόφησης μόνιμα ανοιχτή). Έτσι στον κύλινδρο δεν μπορεί να δημιουργηθεί συμπίεση — το έμβολο παλινδρομεί εν κενώ και ο κύλινδρος δεν συνεισφέρει στο φορτίο (είναι «αποφορτισμένος»), ενώ ο συμπιεστής συνεχίζει να λειτουργεί με τους υπόλοιπους. Στη βιομηχανία έχουν επινοηθεί διάφορα συστήματα αποφόρτισης (σελ. 174). Είδη συστημάτων ελέγχου μερικού φορτίου/αποφόρτισης: 1. αποφόρτιση κυλίνδρων με φραγή της αναρρόφησης (ηλεκτρομαγνητική βαλβίδα-έμβολο αποφορτιστή, εικ. 2.59)· 2. αποφόρτιση με συγκράτηση της βαλβίδας αναρρόφησης ανοιχτής (μηχανισμός ανύψωσης — αξονίσκος και δακτύλιος μηχανισμού αποφόρτισης, εικ. 2.28)· 3. by-pass κατάθλιψης (παράκαμψη μέρους του θερμού αερίου στη χαμηλή πλευρά, για φορτίο κάτω από το ελάχιστο του ενός κυλίνδρου, π.χ. < 15 kW σε 4-κύλινδρο 60 kW) σε δύο παραλλαγές — Ι. στην είσοδο του εξατμιστή (μετά τη θερμοεκτονωτική) και ΙΙ. στην αναρρόφηση του συμπιεστή (με εκτονωτική βαλβίδα ψύξης του αερίου), ώστε το φορτίο να σταθεροποιείται ακόμη και σχεδόν στο μηδέν. Γενικότερα, τρόποι αντιμετώπισης μερικού φορτίου: ON-OFF, πολλές ταχύτητες/inverter, αποφόρτιση κυλίνδρων, by-pass κατάθλιψης, πολλαπλοί συμπιεστές (5).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αποφόρτιση = διαδοχική «απενεργοποίηση» κυλίνδρων στο μερικό φορτίο: ηλεκτρομαγνητική βαλβίδα και έμβολο αποφορτιστή στην κεφαλή εμποδίζουν την είσοδο αερίου από τη βαλβίδα αναρρόφησης (ή την κρατούν ανοιχτή), οπότε ο κύλινδρος δεν συμπιέζει και δεν συνεισφέρει, μέχρι να μείνουν 1-2 ενεργοί. Είδη: φραγή αναρρόφησης (εικ. 2.59), συγκράτηση βαλβίδας αναρρόφησης ανοιχτής (μηχανισμός ανύψωσης), και by-pass κατάθλιψης σε δύο παραλλαγές (στην είσοδο του εξατμιστή ή στην αναρρόφηση) για φορτίο κάτω από το ελάχιστο ενός κυλίνδρου· γενικά 5 τρόποι ελέγχου μερικού φορτίου (ON-OFF, inverter, αποφόρτιση, by-pass, πολλαπλοί).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Φραγή αναρρόφησης / by-pass Ι-ΙΙ.

Ερώτηση 11 — Διβάθμιοι συμπιεστές: τι είναι, γιατί και πότε

Ερώτηση: Τι είναι οι διβάθμιοι συμπιεστές, γιατί χρειάζονται και πότε χρησιμοποιούνται;

Απάντηση:

• Τι είναι (σελ. 165): διβάθμιοι λέγονται οι συμπιεστές στους οποίους η συμπίεση προς τον συμπυκνωτή εκτελείται σε δύο βαθμίδες: η πρώτη βαθμίδα (χαμηλής πίεσης) αναρροφά το αέριο από τον εξατμιστή και το καταθλίβει, μέσω ενδιάμεσης σωλήνωσης (ενδιάμεση πίεση), στην αναρρόφηση της δεύτερης βαθμίδας (υψηλής πίεσης), που το καταθλίβει στην τελική πίεση προς τον συμπυκνωτή. Επειδή ο ειδικός όγκος του αερίου στις δύο βαθμίδες διαφέρει, οι κύλινδροι χαμηλής πίεσης είναι συνήθως διπλάσιοι από τους υψηλής (π.χ. 3 κύλινδροι: 2 + 1)· κατασκευάζονται και διβάθμιοι φυγοκεντρικοί (μικρότερες φτερωτές — αποφυγή «μπουκώματος»). Γιατί χρειάζονται: σε εγκαταστάσεις χαμηλών θερμοκρασιών η διαφορά πίεσης αναρρόφησης-κατάθλιψης είναι πολύ μεγάλη και ο λόγος συμπίεσης πολύ μεγάλος → ο ογκομετρικός βαθμός απόδοσης πέφτει δραματικά (νεκρός χώρος, διαρροές, θέρμανση). Παράδειγμα (σελ. 166-167): μονοβάθμιος με θΑΝ = −40 °C, θΣΥΜΠ = +49 °C → P_A,ΑΝ = 1,05 bar, P_A,ΚΑΤ = 19 bar, CR ≈ 18,1 → η ≈ 45 % (αντιοικονομικό)· με δύο όμοιες βαθμίδες CR = 4,25 η καθεμία (ενδιάμεση πίεση 1,05 × 4,25 = 4,5 bar) → 76 % ανά βαθμίδα, συνολικά 76 % × 76 % ≈ 58 % — πολύ πιο οικονομική λειτουργία. Δεύτερος σημαντικός λόγος: αποφυγή υψηλών θερμοκρασιών κυλίνδρων και σώματος — σε μεγάλο CR η θερμοκρασία κατάθλιψης γίνεται πολύ υψηλή, προκαλώντας πρόωρες φθορές εμβόλων-κυλίνδρων, διάσπαση («κάψιμο») του ψυκτελαίου παρουσία υγρασίας με σχηματισμό καρβονικών ενώσεων που επικάθονται στα εξαρτήματα, και αδρανοποίηση (μηδενική λιπαντική ικανότητα) του λαδιού· με τη διβάθμια συμπίεση (και ενδιάμεση ψύξη του αερίου) οι θερμοκρασίες παραμένουν χαμηλές. Πότε χρησιμοποιούνται: στα ψυκτικά συγκροτήματα χαμηλών και πολύ χαμηλών θερμοκρασιών, π.χ. από −30 °C και κάτω (βαθιά κατάψυξη, τούνελ κατάψυξης, βιομηχανική ψύξη), όπου ο απαιτούμενος λόγος συμπίεσης ξεπερνά τα όρια οικονομικής λειτουργίας του μονοβάθμιου (CR > 8-10).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διβάθμιοι: η συμπίεση γίνεται σε δύο βαθμίδες — χαμηλής πίεσης (από εξατμιστή σε ενδιάμεση πίεση) και υψηλής (προς συμπυκνωτή), με διπλάσιους κυλίνδρους στη χαμηλή. Χρειάζονται γιατί σε πολύ μεγάλο λόγο συμπίεσης ο ογκομετρικός βαθμός απόδοσης καταρρέει (CR 18,1 → ≈ 45 %, ενώ 2 × 4,25 → 76 %·76 % ≈ 58 %) και αναπτύσσονται υψηλές θερμοκρασίες κυλίνδρων (φθορές, διάσπαση ψυκτελαίου σε καρβονικές ενώσεις, αδρανοποίηση λαδιού). Χρησιμοποιούνται σε εγκαταστάσεις χαμηλών-πολύ χαμηλών θερμοκρασιών, από −30 °C και κάτω.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο βαθμίδες, CR 18 → 45 % vs 58 %, ≤ −30 °C.

Ερώτηση 12 — Έλεγχος ποσότητας λαδιού και χρησιμότητα δείκτη στάθμης

Ερώτηση: Πώς ελέγχεται η σωστή ποσότητα λαδιού στους συμπιεστές και σε τι ακριβώς χρησιμεύει ο δείκτης στάθμης λαδιού;

Απάντηση:

• Έλεγχος ποσότητας λαδιού (σελ. 179): στα μεσαία και μεγάλα ψυκτικά συγκροτήματα κάθε εβδομάδα ελέγχεται η στάθμη του ψυκτελαίου στο κάρτερ: με τον συμπιεστή σε λειτουργία, το ψυκτέλαιο πρέπει να φαίνεται στο γυαλί ελέγχου (δείκτη στάθμης) — συνήθως στο μέσο του γυαλιού, ούτε παραπάνω ούτε παρακάτω από τα σημάδια του κατασκευαστή. Αν η στάθμη φαίνεται χαμηλή, δεν προσθέτουμε αμέσως λάδι: αφήνουμε τον συμπιεστή να λειτουργήσει 3-4 ώρες, παρατηρώντας συχνά το γυαλί, για να βεβαιωθούμε αν η στάθμη επανέρχεται (το λάδι που είχε παρασυρθεί στο κύκλωμα επιστρέφει με το αέριο αναρρόφησης — κυκλοφορία ψυκτελαίου)· μόνο αν δεν επανέλθει συμπληρώνουμε από τη βαλβίδα/στόμιο πλήρωσης λαδιού με το προβλεπόμενο ψυκτέλαιο. Στη συνέχεια ελέγχεται η πίεση του ψυκτελαίου: κανονική πίεση λαδιού = ένδειξη μανομέτρου λαδιού μείον ένδειξη μανομέτρου αναρρόφησης, κατά τον κατασκευαστή 4-5 bar ή 2-2,2 bar ανάλογα με το μοντέλο (ο πρεσσοστάτης πίεσης λαδιού διακόπτει σε χαμηλή πίεση). Συμπληρωματικά: καθημερινός οπτικός έλεγχος για διαρροές λαδιού (στυπιοθλίπτες, φλάντζες), ακρόαση για θορύβους από ανεπαρκή λίπανση, καταγραφή στο ημερολόγιο. Χρησιμότητα του δείκτη (γυαλιού) στάθμης λαδιού: επιτρέπει να βλέπουμε άμεσα, χωρίς άνοιγμα του συμπιεστή, αν υπάρχει η σωστή ποσότητα λαδιού στο κάρτερ (εικ. 2.11, 2.45): χαμηλή στάθμη σημαίνει απώλεια λαδιού στο κύκλωμα (παγίδες, μεγάλα μήκη σωληνώσεων, χαμηλές ταχύτητες αερίου, διαρροή) → κίνδυνος ανεπαρκούς λίπανσης, φθοράς εδράνων-εμβόλων και καταστροφής του συμπιεστή· υπερβολικά υψηλή στάθμη → κίνδυνος παράσυρσης λαδιού στους κυλίνδρους (υδραυλικό χτύπημα) και στο κύκλωμα (μείωση απόδοσης εξατμιστή)· αφρισμός στο γυαλί δείχνει διάλυση ψυκτικού υγρού στο λάδι (κρύα εκκίνηση, επιστροφή υγρού). Στους παλινδρομικούς με έκκεντρα και στους scroll το γυαλί συνοδεύεται από βάνα εκροής/πλήρωσης λαδιού· στους παράλληλους συμπιεστές η στάθμη εξισώνεται με γραμμές εξισορρόπησης κάρτερ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εβδομαδιαία, με τον συμπιεστή σε λειτουργία, το ψυκτέλαιο πρέπει να φαίνεται στο γυαλί ελέγχου στάθμης· αν φαίνεται χαμηλό, αφήνουμε 3-4 ώρες λειτουργίας παρατηρώντας αν επανέρχεται (επιστροφή λαδιού από το κύκλωμα) και μόνο τότε συμπληρώνουμε· κατόπιν ελέγχουμε την πίεση λαδιού (μανόμετρο λαδιού − μανόμετρο αναρρόφησης = 4-5 ή 2-2,2 bar) και καθημερινά διαρροές-θορύβους. Ο δείκτης στάθμης δείχνει άμεσα, χωρίς άνοιγμα, αν υπάρχει η σωστή ποσότητα λαδιού στο κάρτερ: χαμηλή στάθμη → κίνδυνος ανεπαρκούς λίπανσης/καταστροφής, υψηλή → παράσυρση λαδιού, αφρισμός → ψυκτικό στο λάδι.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Γυαλί ελέγχου εν λειτουργία, 3-4 h, πίεση λαδιού.