Λύσεις — Κεφάλαιο 4 (Ερωτήσεις σελ. 104) – ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 4 (Ερωτήσεις σελ. 104)

Απαντήσεις στις 7 ερωτήσεις του κεφαλαίου 4 (4 πολλαπλής επιλογής + 3 ανοικτές).

Ερώτηση 1 — Πρώτη περιοριζόμενη κίνηση (πολλαπλής επιλογής)

Ερώτηση: Ποια κίνηση της σπονδυλικής στήλης περιορίζεται πρώτα στην Α.Σ.; α) κάμψη, β) έκταση, γ) πλάγιες κινήσεις, δ) στροφές.

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: β) έκταση. «Όλες οι κινήσεις της σπονδυλικής στήλης είναι περιορισμένες αλλά πρώτα και πιο έντονα περιορίζεται η έκταση συγκριτικά με τις άλλες κινήσεις (κάμψη, στροφή, κλίση)» (σελ. 90). Η απώλεια της έκτασης φαίνεται εύκολα στη «δοκιμασία του τοίχου»: ο ασθενής στέκεται με την πλάτη στον τοίχο και φτέρνες, γλουτοί, ωμοπλάτες και ινίο πρέπει να ακουμπούν ταυτόχρονα — αν έχει ελαττωθεί η έκταση, αυτό είναι αδύνατο. Γι' αυτό η θεραπεία δίνει έμφαση σε ασκήσεις έκτασης (κάθε 15΄-30΄ σε δραστηριότητες με κάμψη) και σε ενδυνάμωση των εκτεινόντων κορμού-ισχίου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) β) έκταση — «πρώτα και πιο έντονα περιορίζεται η έκταση», δοκιμασία του τοίχου (σελ. 90).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πολλαπλής επιλογής.

Ερώτηση 2 — Περιοχή έναρξης (πολλαπλής επιλογής)

Ερώτηση: Από ποια περιοχή ξεκινάει η Α.Σ.; α) αυχενική μοίρα Σ.Σ., β) θωρακική μοίρα Σ.Σ., γ) οσφυϊκή μοίρα Σ.Σ., δ) ιερολαγόνιες αρθρώσεις.

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: δ) ιερολαγόνιες αρθρώσεις. Η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα «είναι μια χρόνια προοδευτική φλεγμονώδης νόσος των αρθρώσεων της σπονδυλικής στήλης, που αρχίζει από τις ιερολαγόνιες αρθρώσεις και προχωρεί προς τα πάνω μέχρι την αυχενική μοίρα» (σελ. 89). «Οι πρώτες βλάβες εντοπίζονται στις ιερολαγόνιες αρθρώσεις. Στη συνέχεια η νόσος επεκτείνεται προς τα πάνω στην οσφυϊκή, θωρακική και καμιά φορά στην αυχενική μοίρα», με οστεοποίηση των παρασπονδυλικών συνδέσμων και τελικά αγκύλωση. Ακτινολογικά, στα πρώτα στάδια παρατηρείται ασάφεια και ανωμαλία στα χείλη των ιερολαγονίων αρθρώσεων (σελ. 91).

Σύνοψη: (ενδεικτική) δ) ιερολαγόνιες αρθρώσεις — οι πρώτες βλάβες, μετά οσφυϊκή → θωρακική → αυχενική (σελ. 89).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πολλαπλής επιλογής.

Ερώτηση 3 — Ηλικία εμφάνισης (πολλαπλής επιλογής)

Ερώτηση: Σε ποια ηλικία εμφανίζεται η Α.Σ.; α) 0 – 10 ετών β) 15 – 30 ετών γ) 40 – 60 ετών

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: β) 15-30 ετών. «Η πάθηση προσβάλλει συνήθως άνδρες ηλικίας 15-30 ετών. Αρχίζει με ελαφρό πόνο στη μέση και τους γλουτούς, καθώς και πρωινή δυσκαμψία» (σελ. 90). Η αιτιολογία είναι άγνωστη, με σημαντική γενετική προδιάθεση (συχνότερη σε μέλη της ίδιας οικογένειας, HLA-B27 θετικό στο 90 %), και η πάθηση εξελίσσεται σε διάστημα 10-15 χρόνων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) β) 15-30 ετών — συνήθως άνδρες (σελ. 90).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πολλαπλής επιλογής.

Ερώτηση 4 — Τι ενθαρρύνουμε (πολλαπλής επιλογής)

Ερώτηση: Ενθαρρύνουμε έναν ασθενή με Α.Σ.: α) να ξεκουράζεται, β) να παραμένει στο κρεβάτι, γ) να κάνει ασκήσεις.

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: γ) να κάνει ασκήσεις. Στα γενικά μέτρα της θεραπείας (σελ. 92): ο ασθενής «ενθαρρύνεται να παραμείνει ενεργός και να συνεχίσει τις δραστηριότητές του. Διδάσκεται να διατηρεί μια σωστή στάση στο σώμα του και να κάνει ασκήσεις. Οι ασκήσεις πρέπει να γίνονται αρκετές φορές την ημέρα και να αφορούν κυρίως στους μύες της ράχης, τους κοιλιακούς και τους θωρακικούς»· παροτρύνεται σε κολύμβηση, χορό και ελεύθερες δραστηριότητες. Οι γενικές συμβουλές (σελ. 95) περιλαμβάνουν άθληση και καθημερινή άσκηση με έκταση της Σ.Σ. κάθε 15΄-30΄. Γιατί όχι α, β: η ξεκούραση και η παραμονή στο κρεβάτι ευνοούν την αγκύλωση σε κάμψη — μόνο στο οξύ στάδιο (έντονος πόνος-φλεγμονή) δεν γίνονται ασκήσεις, αλλά και τότε ο ασθενής δεν καθηλώνεται· ο ύπνος γίνεται σε σκληρό στρώμα, ύπτια ή πρηνής, για αποφυγή κάμψης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) γ) να κάνει ασκήσεις — παραμένει ενεργός, ασκήσεις αρκετές φορές την ημέρα (ράχη, κοιλιακοί, θωρακικοί), κολύμβηση-χορός (σελ. 92, 95).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πολλαπλής επιλογής.

Ερώτηση 5 — Θερμοθεραπεία και ψυχροθεραπεία ανά στάδιο

Ερώτηση: Σε ποιο στάδιο της αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας μπορεί να εφαρμοστεί θερμοθεραπεία και σε ποιο ψυχροθεραπεία;

Απάντηση:

• Κατά την § 4.3.β (σελ. 94): Η ψυχροθεραπεία (κρυοθεραπεία) εφαρμόζεται στο οξύ στάδιο — ο ασθενής έχει έντονο πόνο και φλεγμονή· η κρυοθεραπεία με ψυχρά επιθέματα προσφέρει ανακούφιση από τον πόνο, όπως και το TENS, ενώ το δινόλουτρο με κρύο ή χλιαρό νερό έχει αναλγητική, αντιφλεγμονώδη και αντιοιδηματική δράση· στη φάση αυτή δεν γίνονται ασκήσεις. Η θερμοθεραπεία εφαρμόζεται στο χρόνιο στάδιο — «η θερμοθεραπεία με τη μορφή υπερήχων, υπερύθρων ή θερμών επιθεμάτων έχει σημαντικό θετικό αποτέλεσμα»· το ίδιο η λασποθεραπεία (ειδικό μίγμα για 20΄ σε 40-70 °C) και η υδροθεραπεία σε θερμαινόμενη πισίνα (38 °C), που κρίνεται ιδεώδες μέσο για κάθε ασθενή με Α.Σ.· στο χρόνιο στάδιο εφαρμόζονται επίσης μάλαξη, laser, TENS-ρεύματα και κυρίως κινησιοθεραπεία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ψυχροθεραπεία (ψυχρά επιθέματα, κρύο/χλιαρό δινόλουτρο) στο οξύ στάδιο (πόνος-φλεγμονή, χωρίς ασκήσεις)· θερμοθεραπεία (υπέρηχοι, υπέρυθρα, θερμά επιθέματα, λασποθεραπεία, θερμαινόμενη πισίνα 38 °C) στο χρόνιο στάδιο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Χρόνος ακτινοβόλησης laser

Ερώτηση: Εφαρμόζοντας Laser σε ασθενή με αγκυλοποιητική σπονδυλαρθρίτιδα σε συγκεκριμένα σημεία που έχουν αντανακλαστική δράση (μείωση πόνου) σε εκείνα τα σημεία (της σ.σ.) που θέλουμε ν’ ανακουφιστούν από τα συμπτώματα, ποιος είναι ο χρόνος ακτινοβόλησης κάθε σημείου;

Απάντηση:

• Στο χρόνιο στάδιο «κατά την κρίση του ο φυσικοθεραπευτής μπορεί επίσης να εφαρμόσει Laser (μέγιστος χρόνος ακτινοβόλησης κάθε σημείου 2΄), TENS και διασταυρούμενα ή διαδυναμικά ρεύματα, προκειμένου να πετύχει αναλγησία, αλλά και αντιφλεγμονώδη-αντιοιδηματική δράση» (σελ. 94). Άρα ο χρόνος ακτινοβόλησης κάθε σημείου είναι το πολύ 2 λεπτά. Το laser εφαρμόζεται στα σημεία με αντανακλαστική (αναλγητική) δράση στις περιοχές της σπονδυλικής στήλης που θέλουμε να ανακουφιστούν, ως συμπλήρωμα της κινησιοθεραπείας που έχει τη μεγαλύτερη σημασία στο στάδιο αυτό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μέγιστος χρόνος ακτινοβόλησης κάθε σημείου 2 λεπτά (χρόνιο στάδιο, για αναλγησία και αντιφλεγμονώδη-αντιοιδηματική δράση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Μύες στην ενεργητική έκταση κορμού από πρηνή θέση

Ερώτηση: Ποιοι μύες του κορμού γυμνάζονται όταν ο ασθενής από πρηνή θέση προσπαθεί να κάνει ενεργητική έκταση του κορμού;

Απάντηση:

• Η άσκηση «Από πρηνή θέση. Προσπάθεια ενεργητικής έκτασης κορμού» (εικ. 4.8, σελ. 98) γυμνάζει τους εκτείνοντες μύες του κορμού, δηλαδή τους ραχιαίους μύες (τους παρασπονδύλιους εκτείνοντες της σπονδυλικής στήλης — ιερονωτιαίο σύστημα) μαζί με τους εκτείνοντες του ισχίου (γλουτιαίους) που σταθεροποιούν τη λεκάνη. Το βιβλίο εξηγεί ότι με την κινησιοθεραπεία ο ασθενής «θα δυναμώσει το μυϊκό σύστημα (εκτεινόντων μυών κορμού και ισχίου βασικά), ώστε να αντισταθεί στις διάφορες ελαττωματικές τάσεις» (σελ. 96), και στα γενικά μέτρα ότι οι ασκήσεις αφορούν «κυρίως στους μύες της ράχης, τους κοιλιακούς και τους θωρακικούς» (σελ. 92). Η ενδυνάμωση των εκτεινόντων αντισταθμίζει την τάση της Σ.Σ. να αγκυλωθεί σε κάμψη (θωρακική υπερκύφωση, σύσπαση λαγονοψοΐτη-ισχιομηριαίων).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι εκτείνοντες μύες του κορμού — οι ραχιαίοι (παρασπονδύλιοι) μύες, μαζί με τους εκτείνοντες του ισχίου (γλουτιαίους)· η ενδυνάμωσή τους αντιστέκεται στην αγκύλωση σε κάμψη (σελ. 92, 96, 98).

Κριτήρια αξιολόγησης: