Λύσεις — Κεφάλαιο 3 (Ερωτήσεις σελ. 85) – ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 3 (Ερωτήσεις σελ. 85)

Απαντήσεις στις 5 ερωτήσεις του κεφαλαίου 3.

Ερώτηση 1 — Κλινική εικόνα ρευματοειδούς αρθρίτιδας

Ερώτηση: Ποια είναι η κλινική εικόνα της ρευματοειδούς αρθρίτιδας;

Απάντηση:

• Κατά την § 3.1.β (σελ. 64-67): Η πάθηση είναι σχεδόν πάντα συμμετρική. Αρχίζει από τις περιφερικές αρθρώσεις (χέρια, πόδια, γόνατα)· σπανιότερα ισχία και σπονδυλική στήλη (εκεί συχνότερα η ατλαντοαξονική άρθρωση Α1-Α2). Στο χέρι προσβάλλονται κυρίως οι μετακαρπιοφαλαγγικές και οι πρώτες φαλαγγοφαλαγγικές αρθρώσεις (αντίθετα με την οστεοαρθρίτιδα — τελικές φαλαγγικές). Πρώτα κλινικά ευρήματα: πόνος, οίδημα και δυσκαμψία, κυρίως των μικρών αρθρώσεων του χεριού, συμμετρικά· στο ιστορικό αδυναμία, εύκολη κόπωση, κακοδιαθεσία. Η δυσκαμψία είναι πρωινή και ελαττώνεται όσο περνά η μέρα. Πολύ συχνά τενοντοελυτρίτιδα εκτεινόντων στον καρπό και καμπτήρων στην παλάμη (πάχυνση ελύτρων-τενόντων, ευαισθησία στην πίεση). Στις μεγάλες αρθρώσεις συλλογή υγρού (ύδραρθρο), περιορισμός κίνησης, θερμότητα. Προχωρημένα στάδια: παραμορφώσεις — ο πόνος βύθιος και συνεχής· χαρακτηριστική παραμόρφωση χεριών σε κάμψη με ωλένια απόκλιση στις μετακαρπιοφαλαγγικές και έκταση στις πρώτες φαλαγγοφαλαγγικές· γόνατα, αγκώνες, ισχία σε μόνιμη σύγκαμψη· μείωση δραστηριότητας, προβλήματα αυτοεξυπηρέτησης (ντύσιμο). Εξέλιξη μακροχρόνια με εξάρσεις και υφέσεις. Εξωαρθρικές εντοπίσεις στη βαριά νόσο: ρευματοειδείς όζοι — υποδόρια ογκίδια στη ραχιαία επιφάνεια του αγκώνα, στο 25 % των ασθενών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συμμετρική προσβολή περιφερικών αρθρώσεων (ΜΚΦ, πρώτες ΦΦ, πόδια, γόνατα)· πόνος, οίδημα, πρωινή δυσκαμψία, αδυναμία-κόπωση, τενοντοελυτρίτιδα, ύδραρθρο· προχωρημένα: παραμορφώσεις (ωλένια απόκλιση, έκταση ΦΦ), συγκάμψεις, δυσκολία αυτοεξυπηρέτησης, ρευματοειδείς όζοι (25 %)· εξάρσεις-υφέσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Στόχοι φυσικοθεραπείας

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι στόχοι της φυσικοθεραπείας στους ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα;

Απάντηση:

• Οι βασικοί στόχοι της φυσικοθεραπείας σε ασθενή με ρευματοειδή αρθρίτιδα είναι (σελ. 69-70): 1. Η μείωση του πόνου. 2. Η μείωση της φλεγμονής. 3. Η διατήρηση και η αύξηση της κινητικότητας των αρθρώσεων. 4. Η διατήρηση και η αύξηση της μυϊκής δύναμης. Επειδή η νόσος είναι συστηματική (πολλές αρθρώσεις, διαφορετικά προβλήματα ανά ασθενή), δεν υπάρχει γενικός τρόπος αντιμετώπισης — σχεδιάζεται εξατομικευμένο πρόγραμμα· επειδή έχει εξάρσεις-υφέσεις, ο τρόπος και τα μέσα προσαρμόζονται στη φάση (ασκήσεις ενδυνάμωσης ή μεγάλου εύρους στην έξαρση αυξάνουν τον πόνο και επιδεινώνουν την κατάσταση).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μείωση του πόνου, μείωση της φλεγμονής, διατήρηση-αύξηση της κινητικότητας των αρθρώσεων, διατήρηση-αύξηση της μυϊκής δύναμης — με εξατομικευμένο πρόγραμμα προσαρμοσμένο στη φάση (έξαρση/ύφεση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Μέσα μείωσης πόνου

Ερώτηση: Ποια είναι τα φυσικοθεραπευτικά μέσα που χρησιμοποιούνται για τη μείωση του πόνου στους ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα;

Απάντηση:

• Η μείωση ή κατάργηση του πόνου είναι το βασικό μέλημα ασθενούς και φυσικοθεραπευτή. Χρησιμοποιούνται (σελ. 70): 1. Διάφορα μέσα θερμοθεραπείας — επιφανειακή (θερμά επιθέματα, υπέρυθρη ακτινοβολία, υδροθεραπεία) και εν τω βάθει (υπέρηχοι, μικροκυματικές διαθερμίες)· στη ρευματοειδή η θερμοθεραπεία χρησιμεύει κυρίως ως συμπληρωματικό και διευκολυντικό μέσο για την κινησιοθεραπεία — προετοιμάζει αρθρώσεις και μαλακούς ιστούς για τις θεραπευτικές κινήσεις. 2. Ψυχρά επιθέματα. 3. TENS. 4. Laser χαμηλής ισχύος — υιοθετήθηκε την τελευταία δεκαετία, φαίνεται να μειώνει πόνο και φλεγμονή. Για τη μείωση του πόνου χρησιμοποιούνται κυρίως τα ψυχρά επιθέματα και τα TENS.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θερμοθεραπεία (επιφανειακή: θερμά επιθέματα, υπέρυθρη, υδροθεραπεία· εν τω βάθει: υπέρηχοι, διαθερμίες — κυρίως ως διευκόλυνση της κινησιοθεραπείας), ψυχρά επιθέματα, TENS, laser χαμηλής ισχύος· κυρίως ψυχρά επιθέματα και TENS.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Στόχοι κινησιοθεραπείας

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι στόχοι της κινησιοθεραπείας στους ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα;

Απάντηση:

• Παραδοσιακά οι πιο σημαντικοί στόχοι της κινησιοθεραπείας ήταν: α) η διατήρηση της κινητικότητας των αρθρώσεων και β) η διατήρηση της μυϊκής δύναμης, με ασκήσεις που βάζουν λίγο φορτίο (εύρους κίνησης, χωρίς φορτίο) και ισομετρικές (σελ. 70-71). Οι βασικοί στόχοι των ασκήσεων στους ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα είναι (σελ. 71): 1. η αύξηση της αερόβιας ικανότητας και κατά συνέπεια η μείωση της αίσθησης της κόπωσης, 2. η διατήρηση και η αύξηση της μυϊκής δύναμης, 3. η διατήρηση και η αύξηση της κινητικότητας των αρθρώσεων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αύξηση της αερόβιας ικανότητας (μείωση κόπωσης), διατήρηση-αύξηση της μυϊκής δύναμης, διατήρηση-αύξηση της κινητικότητας των αρθρώσεων (παραδοσιακά: κινητικότητα + δύναμη με ασκήσεις μικρού φορτίου και ισομετρικές).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Πρόγραμμα κινησιοθεραπείας

Ερώτηση: Τι περιλαμβάνει το πρόγραμμα της κινησιοθεραπείας στους ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα;

Απάντηση:

• Το πρόγραμμα ασκήσεων για τους ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα πρέπει να περιλαμβάνει (σελ. 71): ποδήλατο (στατικό ή μη), κολύμβηση, ασκήσεις σε σκάλα, αεροβικές ασκήσεις, ασκήσεις εύρους κίνησης (διατάσεις), ασκήσεις ενδυνάμωσης. Η κολύμβηση σε θερμαινόμενη πισίνα για περιορισμένα χρονικά διαστήματα θεωρείται εξαιρετική άσκηση. Στο εργαστηριακό μέρος (σελ. 72-84) δίνονται ενδεικτικές ασκήσεις άνω άκρων — κάμψη και απαγωγή ώμων, χέρι στον αντίθετο ώμο, έκταση-έσω στροφή ώμου, εκκρεμοειδείς κινήσεις (κάμψη-έκταση, απαγωγή-προσαγωγή, στροφές), χέρι πίσω από το κεφάλι, κάμψη-έκταση αγκώνα, πρηνισμός-υπτιασμός, ασκήσεις καρπού (έκταση, κάμψη, ωλένια-κερκιδική απόκλιση), δαχτύλων (κάμψη-έκταση, απαγωγή-προσαγωγή, αντίχειρας σε κάθε δάχτυλο) — και κάτω άκρων — κάμψη-έκταση ισχίου (όρθιος), κάμψη-έκταση γονάτου-ισχίου (ύπτια), απαγωγή ισχίου (πλάγια), ισομετρική σύσπαση τετρακεφάλου (μαξιλάρι κάτω από το γόνατο), έκταση γονάτου (καθιστός), ποδοκνημική-δάχτυλα (ραχιαία-πελματιαία κάμψη, ανάσπαση έσω-έξω χείλους, κάμψη-έκταση δαχτύλων). Οι ασκήσεις προσαρμόζονται στη φάση της νόσου (όχι ενδυνάμωση-μεγάλο εύρος στην έξαρση).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ποδήλατο, κολύμβηση (θερμαινόμενη πισίνα — εξαιρετική), ασκήσεις σε σκάλα, αεροβικές, εύρους κίνησης-διατάσεις, ενδυνάμωσης· ενδεικτικές ασκήσεις άνω άκρων (ώμος, αγκώνας, καρπός, δάχτυλα) και κάτω άκρων (ισχίο, γόνατο, ισομετρικός τετρακέφαλος, ποδοκνημική-δάχτυλα).

Κριτήρια αξιολόγησης: