Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (Ερωτήσεις σελ. 174-175) – ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (Ερωτήσεις σελ. 174-175)

Απαντήσεις στις 11 ερωτήσεις του κεφαλαίου 6 (4 πολλαπλής επιλογής + 7 ανοικτές).

Ερώτηση 1 — Δίσκοι με τη μεγαλύτερη πίεση (πολλαπλής επιλογής)

Ερώτηση: Ποιοι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση στο σώμα μας; α) Θ11-12, Θ12-Ο1. β) Ο1-Ο2, Ο2-Ο3. γ) Ο2-Ο3, Ο3-Ο4. δ) Ο4-Ο5, Ο5-Ι1.

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: δ) Ο4-Ο5, Ο5-Ι1. «Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι βρίσκονται ανάμεσα στους σπονδύλους και έχουν σκοπό να σταθεροποιούν τη σπονδυλική στήλη μαζί με τους συνδέσμους και τους μύες, και να κατανέμουν ομοιόμορφα τις πιέσεις (δουλεύουν σαν αμορτισέρ). Τη μεγαλύτερη πίεση δέχονται οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι που βρίσκονται μεταξύ των σπονδύλων Ο4 και Ο5 καθώς και Ο5 και Ι1» (σελ. 151). Γι' αυτό η κήλη του δίσκου εντοπίζεται συνήθως στα κατώτερα οσφυϊκά επίπεδα και πιέζει τις ρίζες του ισχιακού νεύρου (ισχιαλγία).

Σύνοψη: (ενδεικτική) δ) Ο4-Ο5 και Ο5-Ι1 — οι κατώτεροι οσφυϊκοί δίσκοι δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση (σελ. 151).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πολλαπλής επιλογής.

Ερώτηση 2 — Συχνότερο αίτιο σε νέους (πολλαπλής επιλογής)

Ερώτηση: Ποιο είναι το πιο συχνό αίτιο οσφυαλγίας-ισχιαλγίας σε νέα άτομα; α) Εκφυλιστική σπονδυλαρθρίτιδα. β) Σπονδυλόλυση – Σπονδυλολίσθηση. γ) Οστεομυελίτιδα. δ) Κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου. ε) Όγκοι.

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: δ) Κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου. «Από όλες τις παθήσεις που μπορεί να προκαλέσουν οσφυαλγία οι πιο συνηθισμένες είναι η κήλη του μεσοσπονδύλιου δίσκου στις νεαρές ηλικίες και η εκφυλιστική σπονδυλοαρθροπάθεια στις μεγάλες ηλικίες» (σελ. 150)· «Η κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου εμφανίζεται σε νεαρής και μέσης ηλικίας άτομα. Αποτελεί την πιο συχνή αιτία οσφυαλγίας. Μπορεί να συνοδεύεται ή όχι από ισχιαλγία» (σελ. 150). Η εκφύλιση του δίσκου αρχίζει από τα 30 περίπου, με τον τραυματισμό ως εκλυτικό παράγοντα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) δ) κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου — η πιο συχνή αιτία οσφυαλγίας στις νεαρές-μέσες ηλικίες (σελ. 150).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πολλαπλής επιλογής.

Ερώτηση 3 — Συχνότερο αίτιο σε ηλικιωμένους (πολλαπλής επιλογής)

Ερώτηση: Ποιο είναι το πιο συχνό αίτιο οσφυαλγίας-ισχιαλγίας σε ηλικιωμένα άτομα; α) Κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου. β) Φυματίωση. γ) Εκφυλιστική σπονδυλαρθρίτιδα. δ) Όγκοι. ε) Οστεομυελίτιδα.

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: γ) Εκφυλιστική σπονδυλαρθρίτιδα. «Η εκφυλιστική σπονδυλοαρθροπάθεια (σπονδυλαρθρίτιδα) είναι η συχνότερη αιτία οσφυαλγίας μετά τη μέση ηλικία. Οφείλεται στη χρόνια και προοδευτική φθορά της σπονδυλικής στήλης (μεσοσπονδυλίων δίσκων και οπισθίων αρθρώσεων)» (σελ. 155). Οι μεταβολές του δίσκου με τον χρόνο οδηγούν σε στένωση του μεσοσπονδύλιου διαστήματος, αποκόλληση περιοστέου-συνδέσμων και δημιουργία οστεοφύτων («άλατα»), που πιέζουν τις ρίζες των νεύρων (ριζιτικά φαινόμενα). Φυματίωση, όγκοι, οστεομυελίτιδα είναι σπανιότερα αίτια, η δισκοκήλη αφορά νεότερους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) γ) εκφυλιστική σπονδυλαρθρίτιδα — η συχνότερη αιτία μετά τη μέση ηλικία (φθορά δίσκων-οπίσθιων αρθρώσεων, οστεόφυτα) (σελ. 155).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πολλαπλής επιλογής.

Ερώτηση 4 — Απεικονιστική μέθοδος (πολλαπλής επιλογής)

Ερώτηση: Ποια απεικονιστική μέθοδος έχει τη μεγαλύτερη ικανότητα; α) Απλή ακτινογραφία. β) M.R.I. γ) CT. δ) Μυελογραφία.

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: β) M.R.I. (μαγνητική τομογραφία). «Μαγνητική τομογραφία (M.R.I.): αποτελεί την τελευταία εξέλιξη στις απεικονιστικές μεθόδους των παθήσεων της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εκτός από την απεικονιστική ικανότητα, το μεγάλο πλεονέκτημά της είναι ότι ο ασθενής δεν παίρνει ακτινοβολία. Από την άλλη όμως, είναι μια ακριβή εξέταση» (σελ. 153-154). Οι άλλες: οι απλές ακτινογραφίες γίνονται πρώτα για αποκλεισμό άλλων παθήσεων· η μυελογραφία αντικαταστάθηκε σιγά σιγά από την αξονική (CT). Συμπληρωματικά: σπινθηρογράφημα, ΗΜΓ, αιματολογικές.

Σύνοψη: (ενδεικτική) β) M.R.I. — τελευταία εξέλιξη, μεγαλύτερη απεικονιστική ικανότητα, χωρίς ακτινοβολία (αλλά ακριβή) (σελ. 153-154).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πολλαπλής επιλογής.

Ερώτηση 5 — Ηλικίες κορύφωσης της οσφυαλγίας

Ερώτηση: Σε ποιες ηλικίες κορυφώνεται η συχνότητα της οσφυαλγίας;

Απάντηση:

• Το βιβλίο δεν δίνει έναν ενιαίο αριθμό, αλλά συνδέει τη συχνότητα με τα δύο κυριότερα αίτια ανά ηλικία (σελ. 150-155): α) Η κήλη του μεσοσπονδύλιου δίσκου — η πιο συχνή αιτία οσφυαλγίας — εμφανίζεται σε νεαρής και μέσης ηλικίας άτομα· η εκφύλιση (γήρανση) του δίσκου, που είναι το αίτιό της, αρχίζει από πολύ νωρίς, περίπου στην ηλικία των 30 ετών (αν και έχουν παρατηρηθεί κήλες σε πολύ μικρότερη ηλικία). β) Η εκφυλιστική σπονδυλοαρθροπάθεια είναι η συχνότερη αιτία οσφυαλγίας μετά τη μέση ηλικία. Άρα η συχνότητα της οσφυαλγίας κορυφώνεται στη νεαρή-μέση ηλικία (από τα 30 περίπου, οι παραγωγικές-εργαζόμενες ηλικίες, όπου δρουν και οι προδιαθεσικοί παράγοντες: χειρωνακτική εργασία, άρση βάρους, οδήγηση, καθιστική ζωή, εγκυμοσύνη) και παραμένει υψηλή στις μεγάλες ηλικίες λόγω σπονδυλαρθρίτιδας· συνολικά το 60-80 % των ανθρώπων αισθάνεται κάποια στιγμή πόνο στη μέση (σελ. 158).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στη νεαρή-μέση ηλικία (από ~30 ετών — δισκοκήλη, η πιο συχνή αιτία, με τη γήρανση του δίσκου να αρχίζει στα 30) και ξανά στις μεγάλες ηλικίες (εκφυλιστική σπονδυλαρθρίτιδα μετά τη μέση ηλικία)· 60-80 % των ανθρώπων συνολικά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενδεικτική σύνθεση — το βιβλίο δίνει ηλικίες ανά αίτιο.

Ερώτηση 6 — Επαγγέλματα με μεγαλύτερη συχνότητα οσφυαλγίας

Ερώτηση: Ποια είναι τα επαγγέλματα εκείνα που φαίνεται να έχουν τη μεγαλύτερη συχνότητα οσφυαλγίας;

Απάντηση:

• Από τους προδιαθεσικούς παράγοντες της οσφυαλγίας (σελ. 150) προκύπτουν τα επαγγέλματα με τη μεγαλύτερη συχνότητα: 1. Τα βαριά χειρωνακτικά επαγγέλματα (οικοδόμοι, εργάτες, αγρότες, λιμενεργάτες κ.λπ.). 2. Επαγγέλματα με άρση βάρους (μεταφορείς, αποθηκάριοι, νοσηλευτές που σηκώνουν ασθενείς). 3. Επαγγέλματα με κραδασμούς και δονήσεις (χειριστές μηχανημάτων, κομπρεσέρ). 4. Επαγγέλματα με πολύωρη οδήγηση (οδηγοί φορτηγών, λεωφορείων, ταξί — συνδυασμός δονήσεων και καθιστικής στάσης). 5. Επαγγέλματα καθιστικής ζωής και κακής στάσης (υπάλληλοι γραφείου, χειριστές Η/Υ). Επιπλέον παράγοντες: η φυσική ικανότητα και δύναμη, το κάπνισμα, η εγκυμοσύνη, ψυχοκοινωνικοί παράγοντες. Το επάγγελμα παίζει σημαντικό ρόλο και στην εκφυλιστική σπονδυλοαρθροπάθεια (σελ. 156).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βαριά χειρωνακτικά επαγγέλματα, επαγγέλματα με άρση βάρους, με κραδασμούς-δονήσεις, με πολύωρη οδήγηση, και καθιστικά επαγγέλματα με κακή στάση (προδιαθεσικοί παράγοντες σελ. 150).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Στόχοι θεραπείας οσφυοϊσχιαλγίας

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι βασικότεροι στόχοι της θεραπείας του ασθενούς με οσφυοϊσχιαλγία;

Απάντηση:

• Οι βασικοί στόχοι, ανάλογα με το χρονικό στάδιο του προβλήματος (σελ. 158-160): 1. Μείωση του σπασμού — στην οξεία φάση οι μύες της μέσης συσπώνται έντονα (μυϊκός σπασμός), κυρίαρχα προστατευτικά· καθώς το σπονδυλικό πρόβλημα μειώνεται, ο φυσικοθεραπευτής προσπαθεί να τον μειώσει. 2. Μείωση της φλεγμονής — βασικό πρόβλημα ή αποτέλεσμα μη φυσιολογικών θέσεων· η κατάργησή της είναι σημαντικό βήμα προόδου. 3. Μείωση του πόνου — ο πιο ουσιαστικός στόχος. 4. Αύξηση του εύρους κίνησης — επαναφορά της φυσιολογικής κινητικότητας και ελαστικότητας. 5. Αύξηση της δύναμης — αδυναμία ραχιαίων-κοιλιακών (αίτιο ή επιδείνωση), αδράνεια, βλάβη νευρικής ρίζας (κάτω άκρα). 6. Αύξηση της αντοχής — η έλλειψη δραστηριότητας μειώνει τη μυϊκή αντοχή· χωρίς αποκατάσταση, υποτροπές. 7. Αύξηση της λειτουργικότητας — συνδυασμός των προηγούμενων: ο ασθενής να εκτελεί τις καθημερινές του δραστηριότητες ανεξάρτητα και με τον λιγότερο πόνο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μείωση σπασμού, μείωση φλεγμονής, μείωση πόνου (ο πιο ουσιαστικός), αύξηση εύρους κίνησης, αύξηση δύναμης, αύξηση αντοχής, αύξηση λειτουργικότητας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Αντενδείξεις θερμοθεραπείας

Ερώτηση: Ποιες είναι οι αντενδείξεις της θερμοθεραπείας;

Απάντηση:

• «Τα μέσα θερμοθεραπείας δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε ασθενείς που έχουν βλάβη της αισθητικότητας ή μειωμένη κυκλοφορία (π.χ. διαβητικοί ασθενείς), καθώς και σε ασθενείς που έχουν ψυχικές ή νοητικές διαταραχές» (σελ. 160-161). Ο λόγος: ο ασθενής με διαταραγμένη αισθητικότητα ή κακή κυκλοφορία δεν αντιλαμβάνεται ή δεν απάγει τη θερμότητα και κινδυνεύει από έγκαυμα, ενώ ο ασθενής με ψυχικές-νοητικές διαταραχές δεν μπορεί να συνεργαστεί και να αναφέρει έγκαιρα υπερβολική θερμότητα. Η θερμοθεραπεία (επιφανειακή: θερμά επιθέματα, υπέρυθρη· εν τω βάθει: υπέρηχοι, μικροκυματικές διαθερμίες) κατά τα άλλα μειώνει πόνο και σπασμό, αυξάνει το επίπεδο αντίληψης του πόνου και μειώνει τη δυσκαμψία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βλάβη της αισθητικότητας ή μειωμένη κυκλοφορία (π.χ. διαβητικοί) και ψυχικές ή νοητικές διαταραχές (σελ. 160-161).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Σκοποί της μάλαξης

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι σκοποί εφαρμογής της μάλαξης σε ασθενείς με οσφυαλγία;

Απάντηση:

• Η μάλαξη είναι «η παλιότερη και η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη διαδικασία ανακούφισης του πόνου στις μυοσκελετικές παθήσεις» (σελ. 161). Στις διάφορες τεχνικές (μάλαξη συνδετικού ιστού, μάλαξη Hoffa, τεχνική Alexander κ.λπ.) οι μαλακοί ιστοί υποβάλλονται σε θωπεία, σύνθλιψη, ζύμωμα ή συμπίεση, με σκοπούς: 1. την ανακούφιση από τον πόνο, 2. τη χαλάρωση του τοπικού ή διάχυτου μυϊκού σπασμού (του προστατευτικού σπασμού των μυών της μέσης) και 3. την αύξηση της μυοσκελετικής κινητικότητας. Στο εργαστηριακό μέρος αναφέρονται βασικοί χειρισμοί μάλαξης μαζί με τις ασκήσεις που χρησιμοποιούνται ευρέως στην οσφυαλγία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ανακούφιση από τον πόνο, χαλάρωση του τοπικού ή διάχυτου μυϊκού σπασμού, αύξηση της μυοσκελετικής κινητικότητας (τεχνικές: συνδετικού ιστού, Hoffa, Alexander — θωπεία, σύνθλιψη, ζύμωμα, συμπίεση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Ρόλοι της κίνησης

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι ρόλοι της κίνησης σε ασθενείς με οσφυοϊσχιαλγία;

Απάντηση:

• «Ο ρόλος της κίνησης σε ασθενείς με οσφυοϊσχιαλγία είναι πολυποίκιλος» (σελ. 161): 1. Σε άλλες περιπτώσεις αποτελεί το πρωταρχικό μέσο θεραπείας (π.χ. ασκήσεις έκτασης για μείωση της ενδοδισκικής πίεσης — press-up, έκταση από όρθια θέση). 2. Σε άλλες ο ρόλος της είναι να αποκαταστήσει τις συνέπειες του προβλήματος (απώλεια εύρους κίνησης, ελαστικότητας, δύναμης, αντοχής μετά την ακινησία — διατάσεις ισχιοκνημιαίων, ενδυνάμωση κοιλιακών). 3. Αλλού πρέπει να παίξει ρόλο προληπτικό για την αποφυγή μελλοντικών υποτροπών (καλή φυσική κατάσταση, δύναμη ραχιαίων-κοιλιακών). Έχουν αναπτυχθεί πολλών ειδών προγράμματα: άλλα δίνουν έμφαση σε εξειδικευμένη κίνηση προς μια κατεύθυνση (κάμψη ή έκταση), άλλα στη μυϊκή ενδυνάμωση και ελαστικότητα, άλλα στη συνολική καλή φυσική κατάσταση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τρεις ρόλοι: πρωταρχικό μέσο θεραπείας, αποκατάσταση των συνεπειών του προβλήματος, πρόληψη μελλοντικών υποτροπών· προγράμματα κατεύθυνσης (κάμψη/έκταση), ενδυνάμωσης-ελαστικότητας, φυσικής κατάστασης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Κατηγορίες ασκήσεων

Ερώτηση: Σε ποιες γενικές κατηγορίες μπορούν να χωριστούν οι ασκήσεις και ποια είναι τα χαρακτηριστικά της καθεμιάς;

Απάντηση:

• «Οι ασκήσεις μπορούν να χωριστούν σε δύο γενικές κατηγορίες: δυναμικές ή ισοτονικές ασκήσεις και στατικές ή ισομετρικές ασκήσεις» (σελ. 161). Α. Δυναμικές (ισοτονικές) ενεργητικές ασκήσεις: περιλαμβάνουν ενεργητική σύσπαση ενός μυός ή μιας ομάδας μυών με σκοπό να προκαλέσουν αλλαγή τόσο στο μήκος του μυός όσο και στο εύρος κίνησης της άρθρωσης — δηλαδή υπάρχει κίνηση (π.χ. γόνατα στο στήθος, κάμψη-έκταση κορμού, ενδυνάμωση κοιλιακών με άρση κορμού). Β. Στατικές (ισομετρικές) ασκήσεις: περιλαμβάνουν εκούσιες συσπάσεις ενός μυός ή ομάδας μυών, χωρίς να προκαλούν αλλαγή στο μήκος του μυός ή κίνηση στην άρθρωση — ο μυς σφίγγει χωρίς να κινείται η άρθρωση (π.χ. ισομετρική σύσπαση κοιλιακών-τετρακεφάλου), κατάλληλες όταν η κίνηση προκαλεί πόνο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δυναμικές/ισοτονικές (ενεργητική σύσπαση με αλλαγή μήκους του μυός και εύρους κίνησης της άρθρωσης — υπάρχει κίνηση) και στατικές/ισομετρικές (εκούσια σύσπαση χωρίς αλλαγή μήκους ή κίνηση στην άρθρωση).

Κριτήρια αξιολόγησης: