Λύσεις — Κεφάλαιο 3.3: Το ασπρόμαυρο φιλμ (σελ. 66) – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Ι Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 3.3: Το ασπρόμαυρο φιλμ
Πλήρεις λύσεις και στις τέσσερις ερωτήσεις του κεφαλαίου 3.3 (σελ. 66). Οι τρεις απαντώνται αυτολεξεί από το κείμενο· η τέταρτη ζητά αιτιολογημένη επιλογή, την οποία όμως το βιβλίο απαντά ουσιαστικά με το δικό του παράδειγμα.
Ερώτηση 1 (σελ. 66) — Πώς σχηματίζεται η «λανθάνουσα εικόνα»
Ερώτηση: Με ποιο τρόπο σχηματίζεται η “λανθάνουσα εικόνα” στο φιλμ;
Απάντηση:
-
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΘΕΛΕΙ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ — ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ
Οι περισσότεροι γράφουν μόνο «το φως πέφτει στο φιλμ». Το βιβλίο δίνει ΤΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ, ΤΟΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ.
ΠΡΩΤΑ: ΠΑΝΩ ΣΕ ΤΙ ΕΠΙΔΡΑ ΤΟ ΦΩΣ
Η φωτοευαίσθητη επιφάνεια (γαλάκτωμα ή εμουλσιόν) «αποτελείται από δύο συστατικά»:
| # | Συστατικό | Ρόλος |
|---|---|---|
| 1 | ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΙ ΑΛΟΓΟΝΙΔΙΩΝ ΤΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥ (χλωριούχος, βρομιούχος, ιωδιούχος) | «είναι ο ΦΩΤΟΕΥΑΙΣΘΗΤΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ του φιλμ» |
| 2 | ΖΕΛΑΤΙΝΑ | «το υλικό το οποίο ΣΥΓΚΡΑΤΕΙ τους κρυστάλλους» |
Και το μέγεθος του πράγματος: 20.000 - 3.000.000 κόκκοι ανά τετραγωνικό εκατοστό.
Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ — ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗ ΔΙΝΕΙ ΡΗΤΑ
«όταν το φως, περνώντας μέσα από ΤΟ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΦΑΚΟΥ και από ΤΟ ΚΛΕΙΣΤΡΟ, προσβάλλει τη φωτοευαίσθητη επιφάνεια του φιλμ…»
ΜΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ ΤΑ ΔΥΟ ΟΝΟΜΑΤΑ. Είναι ακριβώς οι δύο μηχανισμοί που ελέγχουν την ποσότητα φωτός — δηλαδή ο φωτογράφος ελέγχει το ΠΟΣΟ της λανθάνουσας εικόνας.
Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ — ΔΥΟ ΡΗΜΑΤΑ
«ΕΠΙΔΡΑ ΠΑΝΩ ΣΤΟΥΣ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΥΣ και ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΙ ΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥΣ, δημιουργώντας, έτσι, ένα ΑΟΡΑΤΟ ΕΙΔΩΛΟ, τη γνωστή ως “ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΑ ΕΙΚΟΝΑ”.»
Το κρίσιμο ρήμα είναι το «ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΙ ΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ» — πρόκειται για ΧΗΜΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ, όχι για «τύπωμα» εικόνας.
💡 Και συνδέεται με την αρχική διαπίστωση του κεφαλαίου: «ορισμένες χημικές ενώσεις αργύρου ΜΑΥΡΙΖΟΥΝ όταν εκτίθενται στο φως (φωτοχημική μετατροπή)» και «οι ενώσεις … προσβάλλονται και σκουραίνουν ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΦΩΤΟΣ που δέχονται».
⚠️ ΤΟ ΠΙΟ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΟ ΣΗΜΕΙΟ — ΜΗΝ ΤΟ ΧΑΣΕΙΣ
«Αυτή ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΡΑΤΗ ΟΥΤΕ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ· για να γίνει αντιληπτή πρέπει το φιλμ να έρθει σε επαφή με ορισμένα ΧΗΜΙΚΑ (ΥΓΡΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ).»
«Ούτε στο μικροσκόπιο» — αυτή η φράση ξεχωρίζει την απάντηση. Δεν είναι «αχνή» εικόνα· δεν είναι ΚΑΘΟΛΟΥ εικόνα ακόμη.
💡 Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 — ΑΝ ΤΗ ΓΡΑΨΕΙΣ, ΔΕΙΧΝΕΙΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ
Είναι ακριβώς το στάδιο Γ των πέντε σταδίων: ο φακός συγκεντρώνει τις ακτίνες και δημιουργείται είδωλο ΑΚΟΜΑ ΑΟΡΑΤΟ.
ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: η λήψη παράγει ΔΥΝΑΜΕΙ φωτογραφία, όχι φωτογραφία — ο σκοτεινός θάλαμος ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ, δεν δημιουργεί.
ΚΑΙ ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕΤΑ (η συνέχεια, για πληρότητα)
| Σημείο θέματος | Φως | Στο εμφανισμένο αρνητικό |
|---|---|---|
| λευκό | πολύ | ΜΑΥΡΟ (μεγάλη συγκέντρωση μεταλλικού αργύρου) |
| μαύρο | λίγο | ΔΙΑΦΑΝΟ |
| ενδιάμεσο | ενδιάμεσο | τόνοι του γκρίζου |
«Γι' αυτό ακριβώς χρησιμοποιούμε τον όρο “αρνητικό φιλμ”.»
Σύνοψη: Η απάντηση έχει τρία σκέλη: πάνω σε τι επιδρά το φως, από πού περνά, και τι ακριβώς προκαλεί. ① Πάνω σε τι: η φωτοευαίσθητη επιφάνεια (γαλάκτωμα, εμουλσιόν) «αποτελείται από δύο συστατικά» — από κρυστάλλους ενώσεων του αργύρου ευαίσθητους στο φως (αλογονίδια: χλωριούχος, βρομιούχος, ιωδιούχος άργυρος), που «είναι ο φωτοευαίσθητος παράγοντας του φιλμ» και αριθμούν «περίπου 20.000 - 3.000.000 κόκκους σε κάθε τετραγωνικό εκατοστό», και από ζελατίνα, «το υλικό το οποίο συγκρατεί τους κρυστάλλους». ② Από πού περνά το φως: «μέσα από το διάφραγμα του φακού και από το κλείστρο» — δηλαδή ακριβώς από τους δύο μηχανισμούς με τους οποίους ο φωτογράφος ελέγχει την ποσότητα του φωτός. ③ Τι προκαλεί: «επιδρά πάνω στους κρυστάλλους και μετατρέπει τη σύνθεσή τους, δημιουργώντας, έτσι, ένα αόρατο είδωλο, τη γνωστή ως “λανθάνουσα εικόνα”». Πρόκειται δηλαδή για χημική μεταβολή, σύμφωνα με την αρχή που ανοίγει το κεφάλαιο: «ορισμένες χημικές ενώσεις αργύρου μαυρίζουν, όταν εκτίθενται στο φως (φωτοχημική μετατροπή των επιστρώσεων αργύρου)» και «οι ενώσεις του αργύρου προσβάλλονται και σκουραίνουν ανάλογα με την ποσότητα φωτός που δέχονται». ⚠️ Το κρίσιμο χαρακτηριστικό της: «Αυτή δεν είναι ορατή ούτε στο μικροσκόπιο· για να γίνει αντιληπτή πρέπει το φιλμ να έρθει σε επαφή με ορισμένα χημικά (υγρό εμφάνισης)». Δεν είναι δηλαδή αχνή εικόνα — δεν είναι καθόλου εικόνα ακόμη. Με τους όρους του κεφαλαίου 1, πρόκειται για το στάδιο Γ των πέντε σταδίων, όπου δημιουργείται «είδωλο ακόμα αόρατο»: η λήψη παράγει δυνάμει φωτογραφία, και ο σκοτεινός θάλαμος αποκαλύπτει — δεν δημιουργεί.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΜΗ ΓΡΑΨΕΙΣ ΜΟΝΟ «ΤΟ ΦΩΣ ΠΕΦΤΕΙ ΣΤΟ ΦΙΛΜ» — Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΛΕΕΙ «ΜΕ ΠΟΙΟ ΤΡΟΠΟ». Θέλει μηχανισμό. Τα δύο ρήματα του βιβλίου είναι η καρδιά της απάντησης: «ΕΠΙΔΡΑ πάνω στους κρυστάλλους και ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΙ ΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥΣ». Το «μετατρέπει τη σύνθεση» δείχνει ότι πρόκειται για ΧΗΜΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ, όχι για «τύπωμα». Πες σε τι επιδρά: κρύσταλλοι αλογονιδίων του αργύρου (χλωριούχος, βρομιούχος, ιωδιούχος) μέσα σε ζελατίνα που τους συγκρατεί. Και από πού πέρασε το φως: «μέσα από το ΔΙΑΦΡΑΓΜΑ και από το ΚΛΕΙΣΤΡΟ» — οι δύο μηχανισμοί ελέγχου. ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «ΔΕΝ είναι ορατή ΟΥΤΕ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ· χρειάζεται υγρό εμφάνισης». Παράθεσέ το — δείχνει ότι κατάλαβες πως δεν είναι αχνή εικόνα, δεν είναι ΚΑΘΟΛΟΥ εικόνα ακόμη. 💡 Αν το συνδέσεις με το στάδιο Γ των πέντε σταδίων του κεφ.1, δείχνεις συνολική εικόνα του βιβλίου.
Ερώτηση 2 (σελ. 66) — Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα αργών και γρήγορων φιλμ
Ερώτηση: Ποια είναι τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των “αργών” και των “γρήγορων” φιλμ;
Απάντηση:
-
ΟΛΑ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΑΠΟ ΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑ: ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΩΝ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ
Το βιβλίο δεν δίνει δύο άσχετες λίστες — δίνει μία αιτία με τέσσερις συνέπειες.
«όσο ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΙ και ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ είναι οι φωτοευαίσθητοι κρύσταλλοι, τόσο περισσότερος άργυρος ελευθερώνεται με την εμφάνιση, άρα τόσο ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΦΩΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ.»
Άρα: μεγάλοι κρύσταλλοι → ΓΡΗΓΟΡΟ φιλμ · μικροί κρύσταλλοι → ΑΡΓΟ φιλμ.
ΤΑ ΓΡΗΓΟΡΑ ΦΙΛΜ (400 - 3200 ASA)
ΤΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ — ΕΝΑ, ΑΛΛΑ ΤΕΡΑΣΤΙΟ: ΤΟ ΦΩΣ
«Διπλάσιος αριθμός ASA σημαίνει διπλάσια ευαισθησία, άρα ΜΙΣΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ» — 1 stop.
ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — ΓΡΑΨΕ ΤΟ, ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΟΔΕΙΞΗ: με 100 ASA → Τ 125 · f/8. Με 400 ASA κερδίζουμε δύο stop:
| Νέες ενδείξεις | Πώς προκύπτουν | Τι κερδίζουμε |
|---|---|---|
| Τ 500 · f/8 | 2 stop ταχύτητα | «ευκολότερη λήψη, αν έχουμε ΚΙΝΟΥΜΕΝΟ αντικείμενο» |
| Τ 125 · f/16 | 2 stop διάφραγμα | «μεγαλύτερο ΒΑΘΟΣ ΠΕΔΙΟΥ» |
| Τ 250 · f/11 | 1+1 stop | και τα δύο, μοιρασμένα |
«οι ενδείξεις που μας δίνει το φιλμ μεγαλύτερης ευαισθησίας … είναι πιο ΕΥΝΟΪΚΕΣ για φωτογράφηση».
⚠️ ΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ — ΤΡΙΑ, ΚΑΙ ΟΛΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΥΣ
| # | ⚠️ Μειονέκτημα | Η διατύπωση του βιβλίου |
|---|---|---|
| ⚠️ 1 | ΕΝΤΟΝΟΣ ΚΟΚΚΟΣ | «το ΒΑΣΙΚΟΤΕΡΟ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑ»· «η παρουσία τους μειώνει την ΕΥΚΡΙΝΕΙΑ … και μας εμποδίζει να έχουμε ΜΕΓΑΛΕΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΕΙΣ ικανοποιητικής ποιότητας» |
| ⚠️ 2 | ΜΕΙΩΜΕΝΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ | «περιγράφει με λιγότερη ακρίβεια (οξύτητα) το ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ του αντικειμένου» |
| ⚠️ 3 | ΧΑΜΗΛΟ ΚΟΝΤΡΑΣΤ | «Τα γρήγορα φιλμ έχουν χαμηλό κοντράστ» |
⚠️ Και το μειονέκτημα χειροτερεύει: «αυξάνεται όσο μεγαλώνει και η ευαισθησία του».
ΤΑ ΑΡΓΑ ΦΙΛΜ (3 - 50 ASA) — ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΟ ΑΝΤΙΘΕΤΟ
| ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ | ⚠️ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑ |
|---|---|
| ΛΕΠΤΟΣ ΚΟΚΚΟΣ → «όσο μειώνεται η ευαισθησία, τόσο μειώνεται το μέγεθος του κόκκου, άρα αυξάνεται η ΕΥΚΡΙΝΕΙΑ» | ⚠️ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΦΩΣ — «χρειάζεται περισσότερο χρόνο έκθεσης (αργή ταχύτητα), για να σχηματίσει είδωλο» |
| ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ (οξύτητα) | ⚠️ άρα δύσκολα σε χαμηλό φωτισμό και σε κίνηση |
| ΥΨΗΛΟ ΚΟΝΤΡΑΣΤ | ⚠️ κίνδυνος «κουνημένης» φωτογραφίας |
| ΜΕΓΑΛΕΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΕΙΣ ικανοποιητικής ποιότητας |
Οι όροι που δίνει το βιβλίο: τα ευαίσθητα = «ΧΟΝΔΡΟΚΟΚΚΑ» · τα χαμηλής ευαισθησίας = «ΛΕΠΤΟΚΟΚΚΑ».
ΚΑΙ ΔΥΟ ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΒΑΖΕΙ ΡΗΤΑ
① Ο ΚΟΚΚΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑ ΕΛΑΤΤΩΜΑ: «Η υπερβολική παρουσία κόκκου μπορεί, βέβαια, να μετατραπεί στα χέρια του ΕΜΠΕΙΡΟΥ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΥ σε ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ και να τονιστεί ακόμα περισσότερο».
② ΤΟ ΚΟΝΤΡΑΣΤ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ «ΚΑΛΟ» Ή «ΚΑΚΟ»: «είναι θέμα ΕΠΙΛΟΓΗΣ του φωτογράφου και εξαρτάται κυρίως από το ΘΕΜΑ» — γραμμικά σχέδια → πολύ υψηλό («μόνο άσπρο - μαύρο χωρίς καθόλου γκρίζα»)· πορτρέτο → χαμηλό, γιατί «περιγράφει πιο ικανοποιητικά την υφή του δέρματος και την έκφραση».
💡 Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΟΥ ΚΛΕΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
| Ιδιότητα | ΑΡΓΟ (3-50 ASA) | ΓΡΗΓΟΡΟ (400-3200 ASA) |
|---|---|---|
| Φως που χρειάζεται | ⚠️ πολύ | ✅ λίγο |
| Κόκκος | ✅ λεπτός («λεπτόκοκκο») | ⚠️ έντονος («χονδρόκοκκο») |
| Αναλυτική ικανότητα | ✅ μεγάλη | ⚠️ μειωμένη |
| Κοντράστ | υψηλό | χαμηλό |
| Μεγάλες μεγεθύνσεις | ✅ ναι | ⚠️ όχι |
ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: ανταλλάσσουμε ΠΟΙΟΤΗΤΑ με ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ. Γι' αυτό «δεν υπάρχει γενικός κανόνας … αλλά κρίνουμε και αποφασίζουμε ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ».
Σύνοψη: Και τα δύο σκέλη προκύπτουν από μία αιτία: το μέγεθος των κρυστάλλων. «Όσο μεγαλύτεροι και περισσότεροι είναι οι φωτοευαίσθητοι κρύσταλλοι, τόσο περισσότερος άργυρος ελευθερώνεται με την εμφάνιση του φιλμ, άρα τόσο λιγότερο φως χρειάζεται» — άρα μεγάλοι κρύσταλλοι = γρήγορο φιλμ, μικροί = αργό. ΓΡΗΓΟΡΑ ΦΙΛΜ (400-3200 ASA) — ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ: χρειάζονται πολύ λιγότερο φως· «διπλάσιος αριθμός ASA σημαίνει διπλάσια ευαισθησία, άρα μισός χρόνος έκθεσης» (1 stop). Με το παράδειγμα του βιβλίου: αν με 100 ASA φωτογραφίζουμε με Τ 125 · f/8, με 400 ASA κερδίζουμε δύο stop και οι ενδείξεις γίνονται Τ 500 · f/8 ή Τ 125 · f/16 ή Τ 250 · f/11 — «η ταχύτητα 250 αντί για 125 μας επιτρέπει ευκολότερη λήψη, αν έχουμε κινούμενο αντικείμενο, το διάφραγμα 11 αντί για 8 μας εξασφαλίζει μεγαλύτερο βάθος πεδίου». ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ — τρία: ① «το βασικότερο μειονέκτημα ενός ευαίσθητου φιλμ είναι ότι … έχει μεγαλύτερο μέγεθος κρυστάλλων», που δίνει «έντονους κόκκους»· «η παρουσία τους μειώνει την ευκρίνεια της εικόνας και μας εμποδίζει να έχουμε μεγάλες μεγεθύνσεις ικανοποιητικής ποιότητας», και μάλιστα «αυξάνεται όσο μεγαλώνει και η ευαισθησία του»· ② «έχει και μειωμένη αναλυτική ικανότητα (ευκρίνεια)· περιγράφει … με λιγότερη ακρίβεια (οξύτητα) το περίγραμμα του αντικειμένου»· ③ «τα γρήγορα φιλμ έχουν χαμηλό κοντράστ». ΑΡΓΑ ΦΙΛΜ (3-50 ASA) — ακριβώς τα αντίστροφα: «όσο μειώνεται η ευαισθησία του φιλμ, τόσο μειώνεται το μέγεθος του κόκκου, άρα αυξάνεται η ευκρίνεια της εικόνας», μεγαλύτερη αναλυτική ικανότητα, υψηλό κοντράστ, και δυνατότητα μεγάλων μεγεθύνσεων· μειονέκτημά τους ότι «χρειάζεται περισσότερο χρόνο έκθεσης (αργή ταχύτητα), για να σχηματίσει είδωλο», άρα δυσκολεύουν σε χαμηλό φωτισμό και σε κίνηση. Οι όροι του βιβλίου: τα ευαίσθητα λέγονται «χονδρόκοκκα», τα χαμηλής ευαισθησίας «λεπτόκοκκα». ⚠️ Δύο επιφυλάξεις που βάζει το ίδιο το βιβλίο: ο κόκκος «μπορεί, βέβαια, να μετατραπεί στα χέρια του έμπειρου φωτογράφου σε εκφραστικό εργαλείο»· και το κοντράστ «είναι θέμα επιλογής του φωτογράφου και εξαρτάται κυρίως από το θέμα» — γραμμικά σχέδια θέλουν πολύ υψηλό, το πορτρέτο χαμηλό, γιατί «περιγράφει πιο ικανοποιητικά την υφή του δέρματος και την έκφραση του προσώπου». Το συμπέρασμα: ανταλλάσσουμε ποιότητα με ευαισθησία — γι' αυτό «δεν υπάρχει γενικός κανόνας …, αλλά κρίνουμε και αποφασίζουμε κατά περίπτωση».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΜΗ ΓΡΑΨΕΙΣ ΔΥΟ ΑΣΧΕΤΕΣ ΛΙΣΤΕΣ — ΓΡΑΨΕ ΜΙΑ ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ. Η αιτία είναι ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΩΝ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ: «όσο μεγαλύτεροι και περισσότεροι …, τόσο λιγότερο φως χρειάζεται». Από εκεί βγαίνουν και το πλεονέκτημα και τα τρία μειονεκτήματα. ΤΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ΤΕΚΜΗΡΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ — γράψ' το με νούμερα: 100 ASA → Τ 125 · f/8· με 400 ASA κερδίζεις 2 stop και γίνεται Τ 500 · f/8 (κίνηση) ή Τ 125 · f/16 (βάθος πεδίου) ή Τ 250 · f/11. ⚠️ ΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΡΙΑ, ΟΧΙ ΕΝΑ: κόκκος («το βασικότερο μειονέκτημα») · μειωμένη αναλυτική ικανότητα («περίγραμμα») · χαμηλό κοντράστ. Χρησιμοποίησε τους όρους του βιβλίου: «ΧΟΝΔΡΟΚΟΚΚΑ» και «ΛΕΠΤΟΚΟΚΚΑ». 💡 ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΕΒΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ο κόκκος γίνεται «εκφραστικό εργαλείο στα χέρια του έμπειρου φωτογράφου»· και το κοντράστ δεν είναι καλό ή κακό — είναι «θέμα επιλογής … εξαρτάται κυρίως από το θέμα» (γραμμικά σχέδια → υψηλό · πορτρέτο → χαμηλό). Κλείσε με τη διατύπωση: ανταλλάσσουμε ΠΟΙΟΤΗΤΑ με ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ.
Ερώτηση 3 (σελ. 66) — Γιατί η διαφημιστική φωτογραφία χρησιμοποιεί «αργά» φιλμ
Ερώτηση: Γιατί στη διαφημιστική φωτογραφία χρησιμοποιούνται, συνήθως, “αργά” φιλμ;
Απάντηση:
-
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟ ΑΠΑΝΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ — ΚΑΙ ΕΧΕΙ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΤΟ «ΓΙΑΤΙ ΜΠΟΡΕΙ» ΚΑΙ ΤΟ «ΓΙΑΤΙ ΘΕΛΕΙ»
«Αν … έχουμε να κάνουμε μια ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ, ΣΤΑΤΙΚΗ ΛΗΨΗ ΣΤΟ ΣΤΟΥΝΤΙΟ, όπου οι ΦΩΤΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΛΥΤΑ ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΕΣ, τότε μπορούμε ΕΥΚΟΛΑ να επιλέξουμε ένα ΑΡΓΟ ΦΙΛΜ ΜΕΓΑΛΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ (π.χ. 10 x 12,5 εκ.), αφού αυτό θα μας δώσει ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΕΙΚΟΝΑΣ (ΜΙΚΡΟ ΚΟΚΚΟ και ΜΕΓΑΛΗ ΟΞΥΤΗΤΑ).»
Η απάντηση έχει δηλαδή ΔΥΟ σκέλη — και τα δύο είναι μέσα σε αυτή τη φράση.
ΣΚΕΛΟΣ Α — ΓΙΑΤΙ ΜΠΟΡΟΥΝ: ΤΟ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥ ΦΙΛΜ ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΠΕΙΡΑΖΕΙ
Το μοναδικό πραγματικό μειονέκτημα του αργού φιλμ είναι ότι χρειάζεται ΠΟΛΥ ΦΩΣ — «χρειάζεται περισσότερο χρόνο έκθεσης (αργή ταχύτητα), για να σχηματίσει είδωλο».
ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΤΟΥΝΤΙΟ ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ — ΓΙΑ ΔΥΟ ΛΟΓΟΥΣ:
| Λόγος | Η φράση του βιβλίου |
|---|---|
| ① Το φως το βάζουμε εμείς | «οι φωτιστικές συνθήκες είναι ΑΠΟΛΥΤΑ ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΕΣ» |
| ② Το θέμα δεν κινείται | «ΣΤΑΤΙΚΗ λήψη» — άρα δεν χρειάζεται γρήγορη ταχύτητα και δεν υπάρχει κίνδυνος «κουνημένης» |
💡 Και μπορούμε άνετα να βάλουμε τρίποδο — σε στατικό θέμα η αργή ταχύτητα δεν κοστίζει τίποτα.
ΑΡΑ: Ο ΜΟΝΟΣ ΛΟΓΟΣ ΝΑ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΡΗΓΟΡΟ ΦΙΛΜ ΕΞΑΦΑΝΙΖΕΤΑΙ.
ΣΚΕΛΟΣ Β — ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΘΕΛΟΥΝ: Η ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΑΠΑΙΤΕΙ ΤΗ ΜΕΓΙΣΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ
Το αργό φιλμ δίνει ακριβώς ό,τι λείπει από το γρήγορο:
| Ιδιότητα | Η διατύπωση του βιβλίου |
|---|---|
| ΜΙΚΡΟΣ ΚΟΚΚΟΣ | «όσο μειώνεται η ευαισθησία …, τόσο μειώνεται το μέγεθος του κόκκου, άρα αυξάνεται η ΕΥΚΡΙΝΕΙΑ» — τα αργά είναι «ΛΕΠΤΟΚΟΚΚΑ» |
| ΜΕΓΑΛΗ ΟΞΥΤΗΤΑ (αναλυτική ικανότητα) | αποδίδει με ακρίβεια το ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ — κρίσιμο για προϊόν |
| ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕΓΑΛΩΝ ΜΕΓΕΘΥΝΣΕΩΝ | ο έντονος κόκκος «μας εμποδίζει να έχουμε μεγάλες μεγεθύνσεις ικανοποιητικής ποιότητας» |
ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Το βιβλίο το λέει στον παράγοντα Β (η ΧΡΗΣΗ της φωτογραφίας):
«Αν … η εικόνα μας γίνει ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΑΦΙΣΑ ΔΡΟΜΟΥ — όπως π.χ. τα πορτρέτα πολιτικών αρχηγών, διαφημίσεις κ.ο.κ. — ένα ΑΡΓΟ ή ΜΕΣΑΙΟ φιλμ (64 ή 100 ASA) μεσαίου μεγέθους (6 x 7 εκ.) ή μεγάλου (10 x 12,5 εκ.) είναι ΜΑΛΛΟΝ Η ΣΩΣΤΗ ΕΠΙΛΟΓΗ.»
Αντίθετα: «Αν … η χρήση της περιορίζεται σε μια μικρή καταχώριση στην εφημερίδα, δε χρειάζεται να προβληματιστούμε ιδιαίτερα. Οποιοδήποτε φιλμ μας εξασφαλίζει ικανοποιητικά αποτελέσματα.»
💡 ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΕΙ ΟΤΙ ΔΙΑΒΑΣΕΣ ΟΛΟ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Στους τρεις παράγοντες επιλογής (§3.3.5) το βιβλίο σημειώνει κάτι που ταιριάζει ακριβώς εδώ:
«Αν ο πιθανός ΠΕΛΑΤΗΣ έχει σαφείς απαιτήσεις και απόψεις, η υποκειμενική “ματιά” του φωτογράφου ΕΞΑΣΘΕΝΕΙ (ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ φωτογραφία).»
Δηλαδή στη διαφημιστική φωτογραφία κυριαρχούν οι ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΕΣ απαιτήσεις — και η αντικειμενική απαίτηση εδώ είναι ΜΙΑ: Η ΜΕΓΙΣΤΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ.
💡 Πβ. και το κεφ.3.1: οι μηχανές studio «υπάρχουν απαραίτητα σε κάθε studio ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗΣ φωτογραφίας» ακριβώς γιατί δίνουν «εξαιρετικής ποιότητας μεγεθύνσεις». Ίδια λογική: μεγάλο αρνητικό + αργό φιλμ = μέγιστη ποιότητα.
Σύνοψη: Η απάντηση έχει δύο σκέλη — «γιατί μπορούν» και «γιατί το θέλουν» — και το βιβλίο τα δίνει και τα δύο σε μία πρόταση: «Αν … έχουμε να κάνουμε μια διαφημιστική, στατική λήψη στο στούντιο, όπου οι φωτιστικές συνθήκες είναι απόλυτα ελεγχόμενες, τότε μπορούμε εύκολα να επιλέξουμε ένα αργό φιλμ μεγάλου μεγέθους (π.χ. 10 x 12,5 εκ.), αφού αυτό θα μας δώσει καλύτερη ποιότητα εικόνας (μικρό κόκκο και μεγάλη οξύτητα)». Α. Γιατί ΜΠΟΡΟΥΝ: το μόνο ουσιαστικό μειονέκτημα του αργού φιλμ είναι ότι «χρειάζεται περισσότερο χρόνο έκθεσης (αργή ταχύτητα), για να σχηματίσει είδωλο» — και στο στούντιο αυτό παύει να είναι πρόβλημα, για δύο λόγους: οι φωτιστικές συνθήκες είναι απόλυτα ελεγχόμενες (το φως το βάζουμε εμείς, όσο χρειάζεται) και η λήψη είναι στατική (δεν χρειάζεται γρήγορη ταχύτητα, ούτε υπάρχει κίνδυνος «κουνημένης» φωτογραφίας, αφού μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τρίποδο). Β. Γιατί το ΘΕΛΟΥΝ: το αργό φιλμ δίνει ακριβώς ό,τι λείπει από το γρήγορο — «όσο μειώνεται η ευαισθησία του φιλμ, τόσο μειώνεται το μέγεθος του κόκκου, άρα αυξάνεται η ευκρίνεια της εικόνας», μεγαλύτερη αναλυτική ικανότητα (οξύτητα) στο περίγραμμα του αντικειμένου, και — το πιο κρίσιμο — δυνατότητα μεγάλων μεγεθύνσεων, αφού ο έντονος κόκκος «μας εμποδίζει να έχουμε μεγάλες μεγεθύνσεις ικανοποιητικής ποιότητας». Και ακριβώς αυτή είναι η χρήση της διαφημιστικής εικόνας: «Αν … η εικόνα μας γίνει τεράστια αφίσα δρόμου, όπως π.χ. τα πορτρέτα πολιτικών αρχηγών, διαφημίσεις κ.ο.κ., ένα αργό ή μεσαίο φιλμ (64 ή 100 ASA) μεσαίου μεγέθους (6 x 7 εκ.) ή μεγάλου (10 x 12,5 εκ.) είναι μάλλον η σωστή επιλογή» — ενώ αντίθετα, για «μια μικρή καταχώριση στην εφημερίδα … οποιοδήποτε φιλμ μας εξασφαλίζει ικανοποιητικά αποτελέσματα». Συμπληρωματικά, στους τρεις παράγοντες επιλογής το βιβλίο σημειώνει ότι «αν ο πιθανός πελάτης έχει σαφείς απαιτήσεις και απόψεις, η υποκειμενική “ματιά” του φωτογράφου εξασθενεί (διαφημιστική φωτογραφία)» — στη διαφημιστική φωτογραφία δηλαδή κυριαρχούν οι αντικειμενικές απαιτήσεις, και η κύρια αντικειμενική απαίτηση είναι η μέγιστη τεχνική ποιότητα. Η ίδια λογική εξηγεί και γιατί, κατά το κεφ.3.1, οι μηχανές studio «υπάρχουν απαραίτητα σε κάθε studio διαφημιστικής φωτογραφίας»: μεγάλο αρνητικό + αργό φιλμ = μέγιστη ποιότητα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΧΕΙ ΔΥΟ ΣΚΕΛΗ — και οι περισσότεροι γράφουν μόνο το ένα: ① ΓΙΑΤΙ ΜΠΟΡΟΥΝ (το μειονέκτημα του αργού φιλμ δεν τους πειράζει) και ② ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΘΕΛΟΥΝ (η διαφήμιση απαιτεί μέγιστη ποιότητα). ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΑ ΔΙΝΕΙ ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΣΕ ΜΙΑ ΦΡΑΣΗ — παράθεσέ τη: «διαφημιστική, ΣΤΑΤΙΚΗ λήψη στο στούντιο, όπου οι φωτιστικές συνθήκες είναι ΑΠΟΛΥΤΑ ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΕΣ … αφού αυτό θα μας δώσει καλύτερη ποιότητα εικόνας (ΜΙΚΡΟ ΚΟΚΚΟ και ΜΕΓΑΛΗ ΟΞΥΤΗΤΑ)». Δύο λέξεις κάνουν τη δουλειά: «ΣΤΑΤΙΚΗ» και «ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΕΣ». Η πρώτη σημαίνει ότι δεν χρειάζεται γρήγορη ταχύτητα· η δεύτερη ότι το φως δεν λείπει ποτέ. ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΕΙΝΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ: «αν … γίνει ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΑΦΙΣΑ ΔΡΟΜΟΥ …, ένα αργό ή μεσαίο φιλμ (64 ή 100 ASA) … είναι μάλλον η σωστή επιλογή». Ο έντονος κόκκος «εμποδίζει τις ΜΕΓΑΛΕΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΕΙΣ» — και η διαφήμιση ζει από τις μεγάλες μεγεθύνσεις. Δείξε και το αντίθετο: για μικρή καταχώριση σε εφημερίδα «οποιοδήποτε φιλμ» αρκεί. 💡 Αν προσθέσεις ότι στη διαφημιστική «η υποκειμενική “ματιά” του φωτογράφου εξασθενεί» μπροστά στις απαιτήσεις του πελάτη, δείχνεις ότι διάβασες και την §3.3.5.
Ερώτηση 4 (σελ. 66) — Ποιο φιλμ για ένα αθλητικό ρεπορτάζ
Ερώτηση: Αν έπρεπε να επιλέξετε ένα μόνο τύπο φιλμ για ένα αθλητικό ρεπορτάζ, ποιο θα διαλέγατε και γιατί;
Απάντηση:
-
Η ΕΠΙΛΟΓΗ: ΓΡΗΓΟΡΟ ΦΙΛΜ — 400 ASA ΤΩΝ 35mm
Και δεν είναι προσωπική γνώμη: το βιβλίο απαντά με το ίδιο ακριβώς παράδειγμα.
«αν, για παράδειγμα, έχουμε να φωτογραφίσουμε σκηνές από ΑΓΩΝΑ ΜΠΑΣΚΕΤ σε ΚΛΕΙΣΤΟ ΓΗΠΕΔΟ με τεχνητό φωτισμό, που είναι λιγότερος από το φυσικό φως, και δε θέλουμε κουνημένες φωτογραφίες, η επιλογή ενός ευαίσθητου φιλμ, π.χ. 400 ASA των 35mm, είναι ΣΧΕΔΟΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ.»
Η ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ — ΔΥΟ ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΣΥΝΤΡΕΧΟΥΝ
| # | Λόγος | Τι επιβάλλει |
|---|---|---|
| ① | Η ΚΙΝΗΣΗ | χρειάζεται «όσο γίνεται ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΚΛΕΙΣΤΡΟΥ», αλλιώς η φωτογραφία βγαίνει «κουνημένη» |
| ② | ΤΟ ΛΙΓΟ ΦΩΣ | ο τεχνητός φωτισμός «είναι λιγότερος από το φυσικό φως» |
⚠️ ΚΑΙ ΕΔΩ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΓΙΔΑ: οι δύο απαιτήσεις τραβάνε προς την ΙΔΙΑ κατεύθυνση και συγκρούονται μεταξύ τους: η γρήγορη ταχύτητα ΜΕΙΩΝΕΙ κι άλλο το φως που φτάνει στο φιλμ, ενώ το φως ήδη λείπει.
ΜΟΝΟ ΤΟ ΓΡΗΓΟΡΟ ΦΙΛΜ ΛΥΝΕΙ ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ.
ΤΟ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ — ΑΝ ΤΟ ΓΡΑΨΕΙΣ, Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ
Με το παράδειγμα του ίδιου του βιβλίου: με 100 ASA έχουμε Τ 125 · f/8. Με 400 ASA κερδίζουμε δύο stop:
| Ενδείξεις | Τι κάνει για το ρεπορτάζ |
|---|---|
| Τ 500 · f/8 | παγώνει την κίνηση — αυτό ακριβώς θέλουμε |
| Τ 250 · f/11 | «η ταχύτητα 250 αντί για 125 μας επιτρέπει ευκολότερη λήψη, αν έχουμε ΚΙΝΟΥΜΕΝΟ αντικείμενο» |
Και το βιβλίο γενικεύει: «Το ίδιο ισχύει για ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΘΕΜΑ ΕΧΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗ ΚΙΝΗΣΗ (αγώνες αυτοκινήτων, χορός, γεγονότα στον δρόμο), και επομένως, για τη φωτογράφησή του απαιτείται όσο γίνεται μεγαλύτερη ταχύτητα κλείστρου.»
ΚΑΙ Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ: «Για τον λόγο αυτό οι φωτοειδησεογράφοι (ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΕΡ) είναι ΠΑΝΤΑ ΕΦΟΔΙΑΣΜΕΝΟΙ ΜΕ ΓΡΗΓΟΡΑ ΦΙΛΜ.»
⚠️ ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ — ΑΝΑΦΕΡΕ ΤΟ, ΔΕΙΧΝΕΙ ΟΤΙ ΕΠΙΛΕΓΕΙΣ ΣΥΝΕΙΔΗΤΑ
Δεχόμαστε και τα τρία μειονεκτήματα του γρήγορου φιλμ:
| ⚠️ Τίμημα | Γιατί το δεχόμαστε εδώ |
|---|---|
| ⚠️ έντονος κόκκος | το αθλητικό ρεπορτάζ πάει σε εφημερίδα/περιοδικό — και «για μια μικρή καταχώριση … δε χρειάζεται να προβληματιστούμε ιδιαίτερα» |
| ⚠️ μειωμένη αναλυτική ικανότητα | η ΣΤΙΓΜΗ μετράει, όχι η υφή |
| ⚠️ χαμηλό κοντράστ | αποδεκτό στη δημοσιογραφική εικόνα |
ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΠΟΥ ΚΛΕΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: μια κουνημένη φωτογραφία είναι ΑΧΡΗΣΤΗ· μια κοκκώδης φωτογραφία είναι ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΙΜΗ.
💡 ΜΙΑ ΧΡΗΣΙΜΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΠΡΟΣΘΕΣΕΙΣ
⚠️ (Δεν το αναλύει το βιβλίο, αλλά προκύπτει από τα δεδομένα του.) Το παράδειγμά του είναι κλειστό γήπεδο με τεχνητό φωτισμό. Σε υπαίθριο αγώνα με ηλιοφάνεια το φως είναι άφθονο και θα αρκούσε και μεσαίο φιλμ — αλλά η ερώτηση ζητά ΕΝΑ ΜΟΝΟ τύπο για όλο το ρεπορτάζ, και επειδή δεν ξέρουμε τις συνθήκες κάθε στιγμής, το γρήγορο φιλμ είναι η ΑΣΦΑΛΗΣ επιλογή: δουλεύει και στο λίγο και στο πολύ φως, ενώ το αργό δεν δουλεύει καθόλου στο λίγο.
💡 Και θυμήσου τον παράγοντα Α της §3.3.5: «οι ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ιδιαιτερότητες του προς φωτογράφηση θέματος)» — εδώ το θέμα ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ την επιλογή.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η επιλογή είναι ΓΡΗΓΟΡΟ (ευαίσθητο) φιλμ — τυπικά 400 ASA — και το βιβλίο απαντά με το ίδιο ακριβώς παράδειγμα: «αν … έχουμε να φωτογραφίσουμε σκηνές από αγώνα μπάσκετ σε κλειστό γήπεδο με τεχνητό φωτισμό, που είναι λιγότερος από το φυσικό φως, και δε θέλουμε κουνημένες φωτογραφίες, η επιλογή ενός ευαίσθητου φιλμ, π.χ. 400 ASA των 35mm, είναι σχεδόν αποκλειστική επιλογή». Η αιτιολόγηση στηρίζεται σε δύο απαιτήσεις που συντρέχουν: ① η κίνηση — «για τη φωτογράφησή του απαιτείται όσο γίνεται μεγαλύτερη ταχύτητα κλείστρου», αλλιώς η εικόνα βγαίνει «κουνημένη»· ② το λίγο φως, αφού ο τεχνητός φωτισμός «είναι λιγότερος από το φυσικό». ⚠️ Οι δύο απαιτήσεις συγκρούονται: η γρήγορη ταχύτητα μειώνει κι άλλο το φως που φτάνει στο φιλμ, ενώ το φως ήδη λείπει — και μόνο το γρήγορο φιλμ λύνει και τα δύο ταυτόχρονα. Το αριθμητικό επιχείρημα το δίνει το ίδιο το βιβλίο: αν με 100 ASA έχουμε Τ 125 · f/8, με 400 ASA κερδίζουμε δύο stop και μπορούμε να φωτογραφίσουμε με Τ 500 · f/8 ή Τ 250 · f/11 — «η ταχύτητα 250 αντί για 125 μας επιτρέπει ευκολότερη λήψη, αν έχουμε κινούμενο αντικείμενο». Το βιβλίο μάλιστα γενικεύει: «το ίδιο ισχύει για οποιοδήποτε θέμα έχει γρήγορη κίνηση (αγώνες αυτοκινήτων, χορός, γεγονότα στον δρόμο)», και επιβεβαιώνει με την επαγγελματική πρακτική: «για τον λόγο αυτό οι φωτοειδησεογράφοι (φωτορεπόρτερ) είναι πάντα εφοδιασμένοι με γρήγορα φιλμ». Το τίμημα το δεχόμαστε συνειδητά: έντονος κόκκος, μειωμένη αναλυτική ικανότητα και χαμηλό κοντράστ. Είναι όμως αποδεκτό, γιατί το αθλητικό ρεπορτάζ προορίζεται συνήθως για εφημερίδα ή περιοδικό, και το βιβλίο σημειώνει ότι όταν «η χρήση … περιορίζεται σε μια μικρή καταχώριση στην εφημερίδα, δε χρειάζεται να προβληματιστούμε ιδιαίτερα». Με μια πρόταση: μια κουνημένη φωτογραφία είναι άχρηστη, μια κοκκώδης φωτογραφία είναι δημοσιεύσιμη. ⚠️ (Συμπληρωματική παρατήρηση, που δεν την αναπτύσσει το βιβλίο: σε υπαίθριο αγώνα με ηλιοφάνεια το φως θα ήταν άφθονο και θα αρκούσε και μεσαίο φιλμ· επειδή όμως η ερώτηση ζητά έναν μόνο τύπο για όλο το ρεπορτάζ, το γρήγορο φιλμ είναι η ασφαλής επιλογή — δουλεύει και στο λίγο και στο πολύ φως, ενώ το αργό δεν δουλεύει καθόλου στο λίγο.) Η επιλογή προκύπτει δηλαδή από τον παράγοντα Α της §3.3.5, «οι συνθήκες εργασίας (ιδιαιτερότητες του προς φωτογράφηση θέματος)».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΜΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΑΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΜΗ — ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟ ΙΔΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ. Βρες τη φράση για το μπάσκετ σε κλειστό γήπεδο και παράθεσέ τη: «400 ASA των 35mm … είναι ΣΧΕΔΟΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ». ΔΩΣΕ ΔΥΟ ΛΟΓΟΥΣ, ΟΧΙ ΕΝΑΝ: ① η ΚΙΝΗΣΗ (θέλει μεγάλη ταχύτητα κλείστρου, αλλιώς «κουνημένη») · ② ΤΟ ΛΙΓΟ ΦΩΣ («τεχνητός φωτισμός … λιγότερος από το φυσικό»). ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ: οι δύο απαιτήσεις ΣΥΓΚΡΟΥΟΝΤΑΙ — η γρήγορη ταχύτητα αφαιρεί κι άλλο φως, ενώ το φως ήδη λείπει. Μόνο το γρήγορο φιλμ λύνει και τα δύο μαζί. Δώσε το αριθμητικό επιχείρημα: από Τ 125 · f/8 (100 ASA) πας σε Τ 500 · f/8 ή Τ 250 · f/11 (400 ASA, 2 stop). ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ: «οι φωτορεπόρτερ είναι ΠΑΝΤΑ εφοδιασμένοι με γρήγορα φιλμ». ⚠️ ΑΝΑΦΕΡΕ ΚΑΙ ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ (κόκκος, οξύτητα, κοντράστ) — δείχνει ότι επιλέγεις συνειδητά, δεν αγνοείς. Και κλείσε με το επιχείρημα που το δικαιολογεί: η κουνημένη φωτογραφία είναι ΑΧΡΗΣΤΗ, η κοκκώδης είναι ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΙΜΗ — άλλωστε για «μικρή καταχώριση στην εφημερίδα … δε χρειάζεται να προβληματιστούμε ιδιαίτερα».
