Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Εκτυπώνοντας (σελ. 128) – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Ι Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Εκτυπώνοντας

Πλήρεις λύσεις και στις τέσσερις ερωτήσεις του πέμπτου κεφαλαίου (σελ. 128). Και οι τέσσερις απαντώνται αυτολεξεί από το κείμενο· η τέταρτη απαιτεί διάκριση ανάμεσα στις τρεις διαφορετικές τεχνικές που το κεφάλαιο ονομάζει «μάσκα».

Ερώτηση 1 (σελ. 128) — Από πόσα μέρη αποτελείται ένας μεγεθυντήρας

Ερώτηση: Από πόσα μέρη αποτελείται ένας μεγεθυντήρας;

Απάντηση:

• ΠΡΟΣΟΧΗ: Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΧΕΙ ΔΥΟ ΕΠΙΠΕΔΑ

Το βιβλίο δίνει πρώτα τα μέρη ΤΟΥ ΜΕΓΕΘΥΝΤΗΡΑ και μετά τα μέρη ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΗΣ. Μια πλήρης απάντηση έχει και τα δύο.

ΕΠΙΠΕΔΟ Α — ΤΑ ΠΕΝΤΕ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΜΕΓΕΘΥΝΤΗΡΑ

«Ο μεγεθυντήρας αποτελείται από ① την ΚΕΦΑΛΗ, από ② την ΚΟΛΟΝΑ πάνω στην οποία κινείται αυτή όταν αλλάζει το ύψος της μεγέθυνσης, από ③ τον ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΠΟΥ ΤΗΝ ΚΙΝΕΙ, από ④ τον ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΠΟΥ ΤΗ ΣΤΡΕΦΕΙ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΟΙΧΟ, όταν πρόκειται να τυπώσουμε γιγαντιαία φωτογραφία, και, τέλος, από ⑤ την ΞΥΛΙΝΗ ΒΑΣΗ (ΠΛΑΤΟ) πάνω στην οποία τοποθετείται το χαρτί.»

💡 Το τέταρτο μέρος έχει ενδιαφέρον: όταν «η κεφαλή σταματά στο ανώτερο σημείο της κολόνας», προβάλλουμε είτε στο πάτωμα (ξεβιδώνοντας και βιδώνοντας ανάποδα την κολόνα, με βιβλία για αντίβαρο) είτε στον τοίχο (στρέφοντας την κεφαλή).

ΕΠΙΠΕΔΟ Β — Η ΚΕΦΑΛΗ, «ΤΟ ΠΙΟ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟ ΚΟΜΜΑΤΙ»: ΕΝΝΕΑ ΜΕΡΗ

💡 Η ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΥ ΑΝΕΒΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Το βιβλίο δείχνει ότι ο μεγεθυντήρας είναι σχεδόν ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΠΟΔΑ:

«Διαθέτουν και οι δύο ΦΑΚΟ, ΔΙΑΦΡΑΓΜΑ, ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΧΡΟΝΟΥ ΕΚΘΕΣΗΣ, ΣΚΟΤΕΙΝΟ ΘΑΛΑΜΟ, ΦΟΡΕΑ ΦΙΛΜ. Η διαφορά είναι ότι το φως στη δεύτερη (φωτογραφική) έρχεται ΕΞΩ από τον φακό και πηγαίνει στο φιλμ, ενώ στην πρώτη (εκτυπωτική) έρχεται ΜΕΣΑ από τον φακό και πηγαίνει στο χαρτί.»

Αν το γράψεις, δείχνεις ότι κατάλαβες ΓΙΑΤΙ ο μεγεθυντήρας έχει αυτά ακριβώς τα μέρη.

Σύνοψη: Η απάντηση έχει δύο επίπεδα. Α. Ο ΜΕΓΕΘΥΝΤΗΡΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΠΕΝΤΕ ΜΕΡΗ: «από την κεφαλή, από την κολόνα πάνω στην οποία κινείται αυτή όταν αλλάζει το ύψος της μεγέθυνσης, από τον μηχανισμό που την κινεί, από τον μηχανισμό που τη στρέφει οριζόντια στον τοίχο, όταν πρόκειται να τυπώσουμε γιγαντιαία φωτογραφία, και, τέλος, από την ξύλινη βάση (πλατό) πάνω στην οποία τοποθετείται το χαρτί». Β. Η ΚΕΦΑΛΗ — «το πιο πολύπλοκο κομμάτι του μεγεθυντήρα» — ΕΧΕΙ ΕΝΝΕΑ ΔΙΚΑ ΤΗΣ ΜΕΡΗ: ① «μια γαλακτώδη (οπάλ) λάμπα ισχύος περίπου 75-100 βατ»· ② «δύο κρύσταλλα, τοποθετημένα στη βάση, εσωτερικά της κεφαλής, τα οποία δημιουργούν έναν συγκεντρωτικό φακό»· ③ «ένα θαμπόγυαλο, για να διαχέει το φως πάνω στο αρνητικό»· ④ «μια θήκη (συρτάρι) για εκτυπωτικά φίλτρα (μεταβλητής αντίθεσης)»· ⑤ «έναν φορέα του αρνητικού», που υπάρχει σε δύο τύπους — «α) με τζάμια, τα οποία συγκρατούν το αρνητικό επίπεδο· β) χωρίς τζάμια, για να αποφεύγονται οι σκόνες που κάθονται πάνω σε αυτά»· ⑥ «έναν σκοτεινό θάλαμο (φυσούνα)», πάνω στον οποίο «είναι τοποθετημένος ο εκτυπωτικός φακός»· ⑦ «έναν εκτυπωτικό φακό», του οποίου «η εστιακή απόσταση … ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος του αρνητικού»· ⑧ «ένα μηχανισμό εστίασης (με τον οποίο κινείται η φυσούνα και ο φακός)»· ⑨ «ένα κόκκινο φίλτρο, που μετακινείται κάτω από τον φακό με έναν μοχλό». Η παρατήρηση που συνδέει τα μέρη: ο μεγεθυντήρας μοιάζει πολύ με φωτογραφική μηχανή — «διαθέτουν και οι δύο φακό, διάφραγμα, μηχανισμό χρόνου έκθεσης, σκοτεινό θάλαμο, φορέα φιλμ. Η διαφορά είναι ότι το φως στη δεύτερη έρχεται έξω από τον φακό και πηγαίνει στο φιλμ, ενώ στην πρώτη έρχεται μέσα από τον φακό και πηγαίνει στο χαρτί».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΕΧΕΙ ΠΑΓΙΔΑ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΔΥΟ ΛΙΣΤΕΣ. ① Τα ΠΕΝΤΕ μέρη ΤΟΥ ΜΕΓΕΘΥΝΤΗΡΑ και ② τα ΕΝΝΕΑ μέρη ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΗΣ. Γράψε και τα δύο, διακρίνοντάς τα καθαρά. ΤΑ ΠΕΝΤΕ, ΜΕ ΤΗ ΣΕΙΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: ΚΕΦΑΛΗ · ΚΟΛΟΝΑ · μηχανισμός που την κινεί · μηχανισμός που τη στρέφει οριζόντια («για γιγαντιαία φωτογραφία») · ΞΥΛΙΝΗ ΒΑΣΗ (ΠΛΑΤΟ). Μη χάσεις το τέταρτο — είναι αυτό που ξεχνούν όλοι, και το βιβλίο εξηγεί ότι χρειάζεται όταν «η κεφαλή σταματά στο ανώτερο σημείο της κολόνας». ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΗ, ΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΠΛΟΙ ΤΥΠΟΙ ΜΕΤΡΑΝΕ: λάμπα 75-100 βατ · δύο κρύσταλλα · φορέας με ή χωρίς τζάμια. Πες και τι κάνει το καθένα — «θαμπόγυαλο για να διαχέει», «κόκκινο φίλτρο κάτω από τον φακό». 💡 ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ο μεγεθυντήρας είναι φωτογραφική μηχανή ανάποδα — «διαθέτουν και οι δύο φακό, διάφραγμα, μηχανισμό χρόνου έκθεσης, σκοτεινό θάλαμο, φορέα φιλμ», και η διαφορά είναι μόνο ότι το φως πάει από μέσα προς τα έξω.

Ερώτηση 2 (σελ. 128) — Σε ποιας διαβάθμισης χαρτί τυπώνεται κάθε αρνητικό

Ερώτηση: Πάνω σε ποιας διαβάθμισης χαρτί εκτυπώνεται ένα αρνητικό με κανονική αντίθεση και ένα με χαμηλή αντίθεση;

Απάντηση:

• Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΔΥΟ ΓΡΑΜΜΕΣ

⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ! ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΑΝΑΠΟΔΟ — ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΚΕΙ Η ΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ.

ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΚΛΙΜΑΚΑ — ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ

«Μερικά χαρτιά έχουν διαβαθμισμένη αντίθεση, η οποία αναγράφεται πάνω στις συσκευασίες με αριθμούς που αρχίζουν από το 0 έως 5.»

ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ — Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΣΗΣ

Το χαρτί δεν ΑΝΤΙΓΡΑΦΕΙ το αρνητικό — το ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΙ.

Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΜΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: ΟΣΟ ΠΙΟ «ΑΔΥΝΑΜΟ» ΤΟ ΑΡΝΗΤΙΚΟ, ΤΟΣΟ ΠΙΟ «ΣΚΛΗΡΟ» ΤΟ ΧΑΡΤΙ.

💡 Πβ. το κεφ.4: ένα υποεμφανισμένο φιλμ δίνει «“αδύνατα” αρνητικά με αρκετά ΧΑΜΗΛΗ ΑΝΤΙΘΕΣΗ» — ακριβώς αυτά θέλουν σκληρό χαρτί.

⚠️ ΔΥΟ ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΒΑΖΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

① ΔΕΝ ΚΡΙΝΕΙ ΜΟΝΟ ΤΟ ΧΑΡΤΙ: «ο βαθμός της αντίθεσης εξαρτάται και από το εάν ο ΕΜΦΑΝΙΣΤΗΣ που θα χρησιμοποιήσουμε είναι ΧΑΜΗΛΗΣ ή ΥΨΗΛΗΣ ΑΝΤΙΘΕΣΗΣ».

② ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ — ΤΑ ΧΑΡΤΙΑ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΑΝΤΙΘΕΣΗΣ: multigrade, polycontrast — «στις συσκευασίες αυτών των χαρτιών ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΡΙΘΜΟΙ, και την αντίθεση την κανονίζουν ΤΑ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΑ ΦΙΛΤΡΑ». Οι τιμές τους: 0, 1, 1.5, 2, 2.5, 3, 3.5, 4, 4.5, 5 — ανά μισό βαθμό, δηλαδή πιο λεπτή ρύθμιση από τα διαβαθμισμένα χαρτιά.

💡 Και στη δοκιμαστική εκτύπωση το βιβλίο ξεκινά πάντα από φίλτρο Νο 2 — το «κανονικό» είναι το σημείο εκκίνησης.

💡 Η ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΠΟΥ ΚΛΕΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Κανονικό αρνητικό → Νο 2. Αρνητικό χαμηλής αντίθεσης → Νο 3. Και ο λόγος: η κλίμακα του χαρτιού λειτουργεί ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΤΙΚΑ — αναπληρώνει ό,τι λείπει από το αρνητικό.

Σύνοψη: Η απάντηση: ένα αρνητικό με κανονική αντίθεση τυπώνεται σε χαρτί Νο 2, ένα αρνητικό με χαμηλή αντίθεση σε χαρτί Νο 3. Το βιβλίο το δίνει αυτολεξεί: «το Νο 2 είναι “κανονικό” χαρτί, έχει μεσαία αντίθεση και προορίζεται για αρνητικά με κανονική αντίθεση»· «το Νο 3 είναι “σκληρό” χαρτί, έχει υψηλή αντίθεση και προορίζεται για αρνητικά με χαμηλή αντίθεση». ⚠️ Η κλίμακα είναι αντίστροφη και αυτό είναι το ουσιώδες της ερώτησης. Ολόκληρη, όπως τη δίνει το βιβλίο («αριθμοί που αρχίζουν από το 0 έως 5»): Νο 0 «πολύ μαλακό», χαμηλής αντίθεσης, για αρνητικά πολύ υψηλής αντίθεσης· Νο 1 «λιγότερο μαλακό», για λιγότερο υψηλή· Νο 2 «κανονικό», μεσαίας, για κανονική· Νο 3 «σκληρό», υψηλής, για χαμηλή· Νο 4 «πολύ σκληρό», πολύ υψηλής, για πολύ χαμηλή· Νο 5 «πάρα πολύ σκληρό», πάρα πολύ υψηλής, για πάρα πολύ χαμηλή αντίθεση. Η λογική πίσω από την αντιστροφή είναι ότι το χαρτί αναπληρώνει ό,τι λείπει από το αρνητικό: ένα «μουντό» αρνητικό, με τους τόνους μαζεμένους, χρειάζεται σκληρό χαρτί που θα ανοίξει την κλίμακα, ενώ ένα υπερβολικά αντιθετικό αρνητικό χρειάζεται μαλακό χαρτί που θα επαναφέρει τους μεσαίους τόνους. Με μια γραμμή: όσο πιο «αδύναμο» το αρνητικό, τόσο πιο «σκληρό» το χαρτί. (Πβ. το κεφ.4, όπου το υποεμφανισμένο φιλμ δίνει «“αδύνατα” αρνητικά με αρκετά χαμηλή αντίθεση».) ⚠️ Δύο επιφυλάξεις του βιβλίου: ① «ο βαθμός της αντίθεσης εξαρτάται και από το εάν ο εμφανιστής που θα χρησιμοποιήσουμε είναι χαμηλής ή υψηλής αντίθεσης»· ② υπάρχει και ο τύπος ενιαίου χαρτιού μεταβλητής αντίθεσης (multigrade, polycontrast), όπου «στις συσκευασίες … δεν υπάρχουν αριθμοί, και την αντίθεση την κανονίζουν τα εκτυπωτικά φίλτρα», με τιμές που «αρχίζουν από το 0 και συνεχίζουν με διαβάθμιση ανά μισό βαθμό: 1, 1.5, 2, 2.5, 3, 3.5, 4, 4.5 και 5» — δηλαδή πιο λεπτή ρύθμιση. Σημειωτέον ότι στη δοκιμαστική εκτύπωση το βιβλίο ξεκινά πάντα από φίλτρο μεσαίας αντίθεσης, το Νο 2.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ΔΩΣΕ ΤΙΣ ΔΥΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΑΘΑΡΑ: κανονικό αρνητικό → Νο 2 · αρνητικό χαμηλής αντίθεσης → Νο 3. ⚠️ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΙ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ: η κλίμακα είναι ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ. Το Νο 3 έχει ΥΨΗΛΗ αντίθεση και προορίζεται για αρνητικό ΧΑΜΗΛΗΣ αντίθεσης. Φαίνεται ανάποδο — και είναι ακριβώς ο λόγος που τίθεται η ερώτηση. ΕΞΗΓΗΣΕ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ, ΜΗΝ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΣΕΙΣ ΜΟΝΟ: το χαρτί ΑΝΑΠΛΗΡΩΝΕΙ ό,τι λείπει από το αρνητικό — «μουντό» αρνητικό → σκληρό χαρτί που ανοίγει την κλίμακα· υπερβολικά αντιθετικό αρνητικό → μαλακό χαρτί που επαναφέρει τους μεσαίους τόνους. Μια γραμμή: όσο πιο ΑΔΥΝΑΜΟ το αρνητικό, τόσο πιο ΣΚΛΗΡΟ το χαρτί. Αν προλαβαίνεις, δώσε όλη την κλίμακα 0-5 με τον χαρακτηρισμό κάθε χαρτιού («πολύ μαλακό» … «πάρα πολύ σκληρό»). 💡 ΔΥΟ ΠΡΟΣΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΟΤΙ ΔΙΑΒΑΣΕΣ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ: ο βαθμός αντίθεσης «εξαρτάται και από τον ΕΜΦΑΝΙΣΤΗ»· και υπάρχουν χαρτιά ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ αντίθεσης (multigrade, polycontrast), όπου «δεν υπάρχουν αριθμοί» και ρυθμίζουμε με φίλτρα ανά μισό βαθμό (0, 1, 1.5, 2, 2.5 …).

Ερώτηση 3 (σελ. 128) — Γιατί κάθε λεκάνη πρέπει να έχει τη δική της λαβίδα

Ερώτηση: Γιατί κάθε λεκάνη πρέπει να έχει τη δική της λαβίδα;

Απάντηση:

• Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΤΡΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ — ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΑΛΥΣΙΔΑ

«Σε κάθε λεκάνη υπάρχει μια λαβίδα, η οποία ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΕΚΕΙ ΕΩΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ. Όταν ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΘΕΣΗ οι λαβίδες, ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΟ ΧΗΜΙΚΟ ΔΙΑΛΥΜΑ της λεκάνης στην οποία βρίσκονται. Το ένα υγρό ΑΛΛΗΛΟΕΠΙΔΡΑ με το άλλο, με αποτέλεσμα να ΕΞΑΝΤΛΕΙΤΑΙ Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥΣ ΓΡΗΓΟΡΑ.»

Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΖΗΜΙΑΣ — ΣΕ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ

ΚΑΙ Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΟ ΕΞΗΓΕΙ — ΤΗΝ ΕΧΟΥΜΕ ΔΕΙ ΣΤΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ:

ΑΡΑ ΜΙΑ ΛΑΒΙΔΑ ΠΟΥ ΠΑΕΙ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΚΟΠΗ ΣΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΜΕΤΑΦΕΡΕΙ ΟΞΥ ΜΕΣΑ ΣΕ ΒΑΣΗ — ακριβώς αυτό που ο εμφανιστής υπάρχει για να ΜΗΝ πάθει.

💡 Θυμήσου τον λόγο ύπαρξης του λουτρού διακοπής: «για να σταματήσει η επίδραση του εμφανιστικού υγρού, που είναι … “βάση”, είναι απαραίτητο ένα διάλυμα “οξέος”». Η λαβίδα μπορεί να το κάνει αυτό κατά λάθος, μέσα στην ίδια τη λεκάνη της εμφάνισης.

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ — ΕΙΝΑΙ ΑΡΧΗ ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ

Το βιβλίο, στον κατάλογο εξοπλισμού για την εμφάνιση της φωτογραφίας, επαναλαμβάνει την ίδια φράση τρεις φορές:

ΕΝΑ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΑΝΑ ΧΗΜΙΚΟ — ΚΑΝΕΝΑ ΚΟΙΝΟ. Το ίδιο ισχύει και στην εμφάνιση του φιλμ: «Αναδευτήρες (τρεις)», «Λαβίδες πλαστικές (τρεις)» — τόσες όσα και τα διαλύματα.

⚠️ ΜΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ, ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΛΑΒΙΔΕΣ — ΜΗΝ ΤΙΣ ΜΠΕΡΔΕΨΕΙΣ

Το βιβλίο λέει και κάτι άλλο για τις λαβίδες, που ΔΕΝ είναι η απάντηση αλλά αξίζει ως προσθήκη:

«Αποφεύγουμε να μετακινούμε άσκοπα τις φωτογραφίες με τις λαβίδες, γιατί μπορεί να ΓΔΑΡΘΕΙ η ευαίσθητη επιφάνειά τους. Το πιο ασφαλές μέρος για να τις πιάνει κανείς είναι ΟΙ ΑΚΡΕΣ.»

ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ: ① ΧΗΜΙΚΗ ΜΟΛΥΝΣΗ (γιατί κάθε λεκάνη θέλει δική της λαβίδα) · ② ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΦΘΟΡΑ (γιατί τη χειριζόμαστε προσεκτικά, από τις άκρες).

⚠️ Και το τρίτο: «αποφεύγουμε να βάζουμε τα ΧΕΡΙΑ μας μέσα στη λεκάνη … Εκείνο που έχουμε καταφέρει είναι να σημαδέψουμε ΑΝΕΠΑΝΟΡΘΩΤΑ τη φωτογραφία.»

💡 ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΕΞΑΝΤΛΕΙΤΑΙ Ο ΕΜΦΑΝΙΣΤΗΣ

Το βιβλίο το λέει λίγο παρακάτω: «Ειδικά για το υγρό της εμφάνισης, η χρήση και η οξείδωση από τον αέρα επιφέρουν αλλαγή στο χρώμα του και μειώνουν την αναγωγική δράση του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ΜΕΙΩΘΕΙ ΑΙΣΘΗΤΑ ΤΟ ΚΟΝΤΡΑΣΤ της φωτογραφίας, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΑΝ χρησιμοποιήσαμε χαρτί ή εμφανιστή ΥΨΗΛΗΣ ΑΝΤΙΘΕΣΗΣ.»

Δηλαδή η μολυσμένη λαβίδα ΑΚΥΡΩΝΕΙ ΟΛΕΣ τις προσεκτικές επιλογές μας για την αντίθεση.

Σύνοψη: Ο λόγος δίνεται σε τρεις προτάσεις που σχηματίζουν αλυσίδα: «Σε κάθε λεκάνη υπάρχει μια λαβίδα, η οποία παραμένει εκεί έως το τέλος της διαδικασίας. Όταν αλλάζουν θέση οι λαβίδες, επηρεάζουν το χημικό διάλυμα της λεκάνης στην οποία βρίσκονται. Το ένα υγρό αλληλοεπιδρά με το άλλο, με αποτέλεσμα να εξαντλείται η δράση τους γρήγορα.» Ο μηχανισμός: η λαβίδα βγαίνει από τη λεκάνη υγρή και μεταφέρει χημικό μαζί της· μπαίνοντας σε άλλη λεκάνη μολύνει το διάλυμά της, τα δύο υγρά αντιδρούν μεταξύ τους και χάνουν γρήγορα τη δράση τους. Η χημεία του προηγούμενου κεφαλαίου το εξηγεί πλήρως: ο εμφανιστής είναι «βασικό διάλυμα ή αλλιώς “βάση”», ενώ το λουτρό διακοπής «αποτελείται από οξικό οξύ» — μια λαβίδα που πηγαίνει από τη διακοπή στην εμφάνιση μεταφέρει δηλαδή οξύ μέσα σε βάση, δηλαδή κάνει κατά λάθος ακριβώς εκείνο που το λουτρό διακοπής υπάρχει για να κάνει σκόπιμα: σταματά τη δράση του εμφανιστή. Δεν πρόκειται για μεμονωμένο κανόνα αλλά για αρχή όλου του εξοπλισμού: στον κατάλογο για την εμφάνιση της φωτογραφίας το βιβλίο γράφει ογκομετρικά «ένα για κάθε χημικό», αναδευτήρες «ένας για κάθε χημικό» και λαβίδες «μία για κάθε χημικό»· το ίδιο ισχύει και στην εμφάνιση του φιλμ, όπου ο εξοπλισμός περιλαμβάνει «αναδευτήρες (τρεις)» και «λαβίδες πλαστικές (τρεις)» — τόσες όσα και τα διαλύματα. Γιατί έχει σημασία να μην εξαντλείται ο εμφανιστής: «ειδικά για το υγρό της εμφάνισης, η χρήση και η οξείδωση από τον αέρα επιφέρουν αλλαγή στο χρώμα του και μειώνουν την αναγωγική δράση του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μειωθεί αισθητά το κοντράστ της φωτογραφίας, ακόμα και αν χρησιμοποιήσαμε χαρτί ή εμφανιστή υψηλής αντίθεσης» — δηλαδή η μολυσμένη λαβίδα ακυρώνει όλες τις προσεκτικές επιλογές μας για την αντίθεση. ⚠️ (Το βιβλίο δίνει και μια δεύτερη, διαφορετική προειδοποίηση για τις λαβίδες, που δεν αφορά αυτή την ερώτηση: «αποφεύγουμε να μετακινούμε άσκοπα τις φωτογραφίες με τις λαβίδες, γιατί μπορεί να γδαρθεί η ευαίσθητη επιφάνειά τους. Το πιο ασφαλές μέρος … είναι οι άκρες» — εκεί ο κίνδυνος είναι μηχανική φθορά, όχι χημική μόλυνση.)

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΑΛΥΣΙΔΑ ΤΡΙΩΝ ΒΗΜΑΤΩΝ — γράψ' τα με τη σειρά: ① η λαβίδα μεταφέρει χημικό από λεκάνη σε λεκάνη · ② «επηρεάζουν το χημικό διάλυμα» · ③ «το ένα υγρό ΑΛΛΗΛΟΕΠΙΔΡΑ με το άλλο», ώστε «ΕΞΑΝΤΛΕΙΤΑΙ Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥΣ ΓΡΗΓΟΡΑ». Παράθεσε τη φράση — είναι σύντομη και ακριβής. ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ: ο εμφανιστής είναι «ΒΑΣΗ», η διακοπή είναι ΟΞΥ — άρα μια λαβίδα που πάει από τη διακοπή στην εμφάνιση σταματά τον εμφανιστή κατά λάθος, ακριβώς αυτό που το λουτρό διακοπής κάνει σκόπιμα. Αν το γράψεις, δεν περιγράφεις — ΕΞΗΓΕΙΣ. ΚΑΙ ΔΕΙΞΕ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΑΡΧΗ, ΟΧΙ ΚΑΝΟΝΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΛΑΒΙΔΕΣ: το βιβλίο γράφει ογκομετρικά «ένα για κάθε χημικό», αναδευτήρες «ένας για κάθε χημικό», λαβίδες «μία για κάθε χημικό» — ένα εργαλείο ανά χημικό, κανένα κοινό. 💡 Κλείσε με τη συνέπεια: ο εξαντλημένος εμφανιστής «μειώνει αισθητά το ΚΟΝΤΡΑΣΤ της φωτογραφίας, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΑΝ χρησιμοποιήσαμε χαρτί ή εμφανιστή υψηλής αντίθεσης» — ακυρώνει όλες τις επιλογές μας. ⚠️ Μην μπερδέψεις τον κανόνα αυτόν με την άλλη προειδοποίηση για τις λαβίδες («μπορεί να γδαρθεί η ευαίσθητη επιφάνεια· πιάνουμε από τις άκρες») — εκεί ο κίνδυνος είναι μηχανικός.

Ερώτηση 4 (σελ. 128) — Τι είναι το μασκάρισμα του αρνητικού στον φορέα

Ερώτηση: Τι είναι μασκάρισμα του αρνητικού στον φορέα;

Απάντηση:

• ⚠️ ΠΡΩΤΑ Η ΠΑΓΙΔΑ: ΤΡΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ «ΜΑΣΚΕΣ» ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Η ερώτηση λέει ρητά «ΣΤΟΝ ΦΟΡΕΑ» — και αυτό γιατί το κεφάλαιο έχει τρεις τεχνικές με τη λέξη «μάσκα»:

Ο ΟΡΙΣΜΟΣ — ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ

Πρώτα το πλαίσιο: «Αν ο μεγεθυντήρας εκτυπώνει μόνο 35mm αρνητικό, τότε ο φορέας … αφήνει σταθερό άνοιγμα 24x36mm. Αν ο μεγεθυντήρας προορίζεται και για εκτύπωση αρνητικού 6x6cm ή μεγαλύτερου, τότε διαθέτει ΜΑΣΚΕΣ.»

«Η ρύθμιση γίνεται με ΔΥΟ ΜΟΧΛΟΥΣ που βρίσκονται στις ΠΛΑΪΝΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ και κινούν τις μάσκες του φορέα, οι οποίες ΠΛΑΙΣΙΩΝΟΥΝ ΤΟ ΑΡΝΗΤΙΚΟ — ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΤΟ ΑΓΓΙΖΟΥΝ — έτσι ώστε ΝΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΜΟΝΟ Η ΕΙΚΟΝΑ.»

Τρία στοιχεία σε μία πρόταση:

ΤΟ ΚΟΛΠΟ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ — ΤΟ ΠΙΟ ΩΡΑΙΟ ΣΗΜΕΙΟ

«Μερικοί “μασκάρουν” σε τέτοιο σημείο, ώστε να δημιουργείται ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΕΝΟΣ ΧΙΛΙΟΣΤΟΥ γύρω από το καρέ της εικόνας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα στην εμφάνιση να έχουμε ΜΑΥΡΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ, αφού πάνω του ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΤΙΠΟΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΕΜΦΑΝΙΣΤΕΙ παρά μόνο η ΔΙΑΦΑΝΗΣ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΖΕΛΑΤΙΝΑΣ.»

Ο συλλογισμός αξίζει να τον ξεδιπλώσεις:

① Έξω από το καρέ, το φιλμ είναι διαφανές (δεν εκφωτίστηκε ποτέ). ② Άρα εκεί περνά ΟΛΟ το φως του μεγεθυντήρα. ③ Άρα το χαρτί μαυρίζει τελείως εκεί. ④ Αποτέλεσμα: λεπτό μαύρο πλαίσιο γύρω από τη φωτογραφία — που αποδεικνύει ότι η εικόνα τυπώθηκε ΟΛΟΚΛΗΡΗ, χωρίς κροπάρισμα.

ΑΝΤΙΠΑΡΑΒΟΛΗ ΜΕ ΤΟ ΚΑΔΡΑΡΙΣΜΑ — ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΚΑΙ ΤΟ ΑΣΠΡΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΥΚΟΛΟΤΕΡΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΝΑ ΤΑ ΞΕΧΩΡΙΣΕΙΣ.

💡 Και για το κροπάρισμα το βιβλίο προειδοποιεί: «Μειονέκτημα της μεγέθυνσης αυτής, αν είναι σημαντική, θα είναι ο ΧΟΝΤΡΟΣ ΚΟΚΚΟΣ, που μειώνει την οξύτητα … Καλό είναι να μας γίνει συνήθεια η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΣΩΣΤΟΥ ΚΑΔΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΛΗΨΗ.»

💡 ΚΑΙ Η ΤΡΙΤΗ «ΜΑΣΚΑ», ΓΙΑ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ

Στις ειδικές τεχνικές (§5.9.2), «μάσκα» είναι μαύρο χαρτόνι σε λεπτό σύρμα, που δεν αγγίζει το χαρτί και μετακινείται συνεχώς:

• ΤΟΠΙΚΗ ΥΠΟΕΚΘΕΣΗ — «αναδεικνύει λεπτομέρειες … στα σημεία στα οποία η επίδραση του φωτός ήταν ΜΕΓΑΛΗ».
• ΤΟΠΙΚΗ ΥΠΕΡΕΚΘΕΣΗ — μάσκα με οπή· «αναδεικνύει … στα σημεία στα οποία η επίδραση του φωτός ήταν ΜΙΚΡΗ».

⚠️ Καμία από τις δύο δεν είναι η απάντηση — αλλά αν τις αναφέρεις ως διάκριση, δείχνεις ότι διάβασες όλο το κεφάλαιο.

Σύνοψη: Πρώτα η διάκριση, γιατί η ερώτηση λέει ρητά «στον φορέα»: στο κεφάλαιο η λέξη «μάσκα» χρησιμοποιείται για τρεις διαφορετικές τεχνικές — το μασκάρισμα του αρνητικού στον φορέα (§5.6.6), το καδράρισμα στο πλαίσιο εκτύπωσης (§5.6.7) και το τοπικό μασκάρισμα με μαύρο χαρτόνι (§5.9.2). Ο ορισμός: «Αν ο μεγεθυντήρας εκτυπώνει μόνο 35mm αρνητικό, τότε ο φορέας που συγκρατεί το αρνητικό αφήνει σταθερό άνοιγμα 24x36mm. Αν ο μεγεθυντήρας προορίζεται και για εκτύπωση αρνητικού 6x6cm ή μεγαλύτερου, τότε διαθέτει μάσκες. Η ρύθμιση γίνεται με δύο μοχλούς που βρίσκονται στις πλαϊνές πλευρές και κινούν τις μάσκες του φορέα, οι οποίες πλαισιώνουν το αρνητικό — χωρίς να το αγγίζουν — έτσι ώστε να φαίνεται μόνο η εικόνα». Τρία στοιχεία, λοιπόν: γίνεται με δύο πλαϊνούς μοχλούς· οι μάσκες δεν αγγίζουν το αρνητικό (για να μη γδαρθεί)· και σκοπός είναι να φαίνεται μόνο η εικόνα, δηλαδή να μη φωτίζεται το περιθώριο του φιλμ. Και η ιδιαίτερη χρήση του: «Μερικοί “μασκάρουν” σε τέτοιο σημείο, ώστε να δημιουργείται περιθώριο ενός χιλιοστού γύρω από το καρέ της εικόνας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα στην εμφάνιση να έχουμε μαύρο περιθώριο, αφού πάνω του δεν υπάρχει τίποτα για να εμφανιστεί παρά μόνο η διαφανής βάση της ζελατίνας». Ο συλλογισμός: έξω από το καρέ το φιλμ είναι διαφανές, άρα περνά όλο το φως, άρα το χαρτί μαυρίζει τελείως — και προκύπτει ένα λεπτό μαύρο πλαίσιο, που δείχνει ότι η εικόνα τυπώθηκε ολόκληρη. Η αντιπαραβολή με το καδράρισμα είναι το κρίσιμο σημείο: το καδράρισμα γίνεται στο πλαίσιο εκτύπωσης (μαρζέρ), δηλαδή πάνω στο χαρτί, με μάσκες «παρόμοιες με αυτές του φορέα του αρνητικού αλλά πολύ μεγαλύτερες», και χρησιμεύει ① για κροπάρισμα («να αφαιρέσουμε ανεπιθύμητα τμήματα του αρνητικού») και ② για άσπρο περιθώριο, αφού οι μάσκες «προστατεύουν το χαρτί από το φως καλύπτοντάς το· στην εμφάνιση … θα φανεί άσπρο, γιατί δεν εκφωτίστηκε». Μασκάρισμα στον φορέα → μαύρο περιθώριο· καδράρισμα στο μαρζέρ → άσπρο περιθώριο. (Και για το κροπάρισμα το βιβλίο προειδοποιεί: «μειονέκτημα της μεγέθυνσης αυτής, αν είναι σημαντική, θα είναι ο χοντρός κόκκος, που μειώνει την οξύτητα … καλό είναι να μας γίνει συνήθεια η επιλογή του σωστού κάδρου κατά τη λήψη».) ⚠️ Η τρίτη χρήση της λέξης, στις ειδικές τεχνικές, είναι εντελώς διαφορετική: εκεί «μάσκα» είναι μαύρο χαρτόνι σε λεπτό σύρμα που κρατιέται στον αέρα, δεν αγγίζει το χαρτί και μετακινείται συνεχώς, για την τοπική υποέκθεση και υπερέκθεση του χαρτιού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⚠️ Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΛΕΕΙ «ΣΤΟΝ ΦΟΡΕΑ» ΓΙΑ ΛΟΓΟ — ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΧΕΙ ΤΡΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ «ΜΑΣΚΕΣ»: ① στον ΦΟΡΕΑ (το ζητούμενο) · ② στο ΜΑΡΖΕΡ (καδράρισμα) · ③ στον αέρα με μαύρο χαρτόνι (τοπική υπο/υπερέκθεση). Αν τις μπερδέψεις, χάνεις την ερώτηση. Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΕΧΕΙ ΤΡΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ — ΟΛΑ ΣΕ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ: δύο μοχλοί στις ΠΛΑΪΝΕΣ πλευρές · οι μάσκες «ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΤΟ ΑΓΓΙΖΟΥΝ» · «ΝΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΜΟΝΟ Η ΕΙΚΟΝΑ». Παράθεσέ την ολόκληρη. Και δώσε το πλαίσιο: μεγεθυντήρας μόνο 35mm → σταθερό άνοιγμα 24x36· μεγεθυντήρας και για 6x6 ή μεγαλύτερο → διαθέτει μάσκες. ΤΟ ΩΡΑΙΟΤΕΡΟ ΣΗΜΕΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ — και εξήγησε ΓΙΑΤΙ: αν αφήσεις ένα χιλιοστό γύρω από το καρέ, εκεί το φιλμ είναι ΔΙΑΦΑΝΟ, άρα περνά όλο το φως, άρα το χαρτί μαυρίζει — «δεν υπάρχει τίποτα για να εμφανιστεί παρά μόνο η διαφανής βάση της ζελατίνας». ΚΑΙ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΠΑΡΑΒΟΛΗ ΠΟΥ ΤΑ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΟΡΙΣΤΙΚΑ: μασκάρισμα στον ΦΟΡΕΑ → ΜΑΥΡΟ περιθώριο · καδράρισμα στο ΜΑΡΖΕΡ → ΑΣΠΡΟ περιθώριο (γιατί «δεν εκφωτίστηκε»). 💡 Δύο τεχνικές, δύο περιθώρια, αντίθετα χρώματα.