Λύσεις — Συγκομιδή και Αποθήκευση Φυτικών Προϊόντων (σελ. 435-436) – ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — Συγκομιδή και Αποθήκευση Φυτικών Προϊόντων
Πλήρεις, τεκμηριωμένες απαντήσεις στις 32 ερωτήσεις του κεφαλαίου 9, με αυτούσια παραπομπή στο κείμενο του σχολικού βιβλίου.
Παράγοντες εποχής συγκομιδής
Ερώτηση: Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η συγκομιδή ενός γεωργικού προϊόντος;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 397): «Η εποχή συγκομιδής ενός γεωργικού προϊόντος εξαρτάται: α) Από το είδος του φυτού... β) Από την περιοχή καλλιέργειας... γ) Τρόπος συγκομιδής - μηχανολογικός εξοπλισμός».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Εξαρτάται από τρεις παράγοντες: α) από το είδος του φυτού, β) από την περιοχή καλλιέργειας, γ) από τον τρόπο συγκομιδής και τον διαθέσιμο μηχανολογικό εξοπλισμό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Εμπορική ωρίμανση
Ερώτηση: Τι ονομάζεται εμπορική ωρίμανση ενός προϊόντος;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 397-398): «Το προϊόν κάθε φυτού πρέπει να συγκομίζεται όσο το δυνατόν πλησιέστερα προς την περίοδο της εμπορικής ωρίμανσης, στο στάδιο δηλαδή εκείνο για το οποίο η κατανάλωση δείχνει μεγαλύτερη προτίμηση. Η εμπορική ωρίμανση δεν είναι απαραίτητο να συμπίπτει πάντοτε με την φυσιολογική (βοτανική) ωρίμανση... Η εμπορική ωρίμανση ονομάζεται και οικονομική ωρίμανση.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Εμπορική ωρίμανση ονομάζεται το στάδιο ωρίμανσης ενός προϊόντος για το οποίο η κατανάλωση δείχνει μεγαλύτερη προτίμηση· δεν συμπίπτει πάντοτε με τη φυσιολογική (βοτανική) ωρίμανση, αν και σε φυτά όπως τα σιτηρά, τα όσπρια και το βαμβάκι συνήθως συμπίπτουν. Ονομάζεται και οικονομική ωρίμανση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Επίδραση περιοχής στην εποχή συγκομιδής
Ερώτηση: Πώς η διαφορετική περιοχή επηρεάζει την εποχή συγκομιδής ενός συγκεκριμένου είδους;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 398): «Το κλίμα της περιοχής καθορίζει εάν ένα φυτικό είδος μπορεί να καλλιεργηθεί στη συγκεκριμένη περιοχή και στη συνέχεια καθορίζει και την εποχή συγκομιδής... Η θερμοκρασία είναι ο κύριος εκείνος παράγοντας, που προσδιορίζει την εποχή της σποράς και επομένως και την εποχή της συγκομιδής.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το κλίμα της περιοχής (κυρίως η θερμοκρασία) καθορίζει αν ένα φυτικό είδος μπορεί να καλλιεργηθεί εκεί και επομένως και την εποχή συγκομιδής του. Έτσι, π.χ., το σιτάρι λόγω της μεγάλης προσαρμοστικότητάς του συγκομίζεται σε κάποιο σημείο της γης κάθε μήνα του χρόνου, ανάλογα με τις κλιματολογικές συνθήκες κάθε περιοχής (στην Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία συγκομίζεται τον Ιούνιο).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Επίδραση τρόπου συγκομιδής στην εποχή
Ερώτηση: Πώς ο διαφορετικός τρόπος συγκομιδής επηρεάζει την εποχή συγκομιδής;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 400): «Στα σιτηρά π.χ. που καλλιεργούνται για τους σπόρους τους, εάν η συγκομιδή γίνεται με το χέρι..., πρέπει να είναι σχετικά πρώιμη... Όταν η συγκομιδή γίνεται με θεριστική αυτοδετική μηχανή..., ο σπόρος πρέπει να έχει 25-30 % υγρασία. Τέλος, εάν η συγκομιδή γίνει με θεριζοαλωνιστική μηχανή, πρέπει να καθυστερήσει 6-10 ημέρες ακόμη, ώστε να ξεραθούν οι στάχεις περισσότερο και να μειωθεί η υγρασία των σπόρων που θα πλησιάσει έτσι το 13-14 %.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο τρόπος συγκομιδής καθορίζει την κατάλληλη υγρασία των καρπών και άρα τον χρόνο: στα σιτηρά, με το χέρι η συγκομιδή πρέπει να είναι πρώιμη (αποφυγή τινάγματος), με θεριστική αυτοδετική μηχανή ο σπόρος πρέπει να έχει 25-30% υγρασία, ενώ με θεριζοαλωνιστική μηχανή πρέπει να καθυστερήσει ακόμη 6-10 ημέρες ώστε η υγρασία να πέσει στο 13-14%.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Εμπόδιο στην επέκταση της μηχανικής συγκομιδής βιομηχανικής τομάτας
Ερώτηση: Πού συνήθως προσκρούει η επέκταση της χρήσης της μηχανικής συγκομιδής σε φυτά όπως π.χ. η βιομηχανική τομάτα;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 402): «Απαραίτητη προϋπόθεση για να γίνει αυτό είναι η δημιουργία ποικιλιών με τέτοια χαρακτηριστικά που να ευνοούν τη σχεδόν ταυτόχρονη ωρίμανση των καρπών. Η προσπάθεια αυτή ενισχύεται και από καλλιεργητικές τεχνικές, όπως η χρήση ωριμαστικών.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Προσκρούει στην ανάγκη δημιουργίας κατάλληλων ποικιλιών, με χαρακτηριστικά που να ευνοούν τη σχεδόν ταυτόχρονη (σύγχρονη) ωρίμανση όλων των καρπών του φυτού — χωρίς αυτό, η μηχανική συγκομιδή δεν μπορεί να αποδώσει αποτελεσματικά. Η προσπάθεια ενισχύεται με καλλιεργητικές τεχνικές, όπως η χρήση ωριμαστικών ορμονών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Μειονεκτήματα πρώιμης συγκομιδής
Ερώτηση: Ποια είναι τα συνηθισμένα μειονεκτήματα, όταν η συγκομιδή γεωργικών προϊόντων γίνεται γρηγορότερα από το κανονικό;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 402): «Συγκομιδή των γεωργικών προϊόντων πριν από την πλήρη ωρίμανση συνεπάγεται μικρότερη απόδοση και κατώτερη ποιότητα. Στην περίπτωση καρποδοτικών καλλιεργειών... ο σπόρος περιέχει και περισσότερη υγρασία που δυσκολεύει τη σωστή λειτουργία και την απόδοση των θεριζοαλωνιστικών μηχανών, προκαλώντας απώλειες σπόρων, ενώ ο καρπός μπορεί να ανάψει και να μουχλιάσει κατά την αποθήκευση.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρώιμη συγκομιδή συνεπάγεται μικρότερη απόδοση και κατώτερη ποιότητα. Στις καρποδοτικές καλλιέργειες ο σπόρος περιέχει επιπλέον περισσότερη υγρασία, που δυσκολεύει τη σωστή λειτουργία των θεριζοαλωνιστικών μηχανών (προκαλώντας απώλειες σπόρων) και αυξάνει τον κίνδυνο να ανάψει ή να μουχλιάσει ο καρπός κατά την αποθήκευση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Προβλήματα καθυστερημένης συγκομιδής βαμβακιού
Ερώτηση: Ποια είναι τα προβλήματα που προκύπτουν, συνήθως, εάν καθυστερήσει αδικαιολόγητα η συγκομιδή του βαμβακιού;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 402-403): «Στο βαμβάκι, βροχοπτώσεις στο στάδιο της συγκομιδής υποβαθμίζουν την ποιότητα της ίνας, αφού αλλοιώνουν το χρώμα που από άσπρο μεταβάλλεται βαθμιαία σε σκούρο. Ο κίνδυνος αυτός είναι μεγαλύτερος, όσο καθυστερεί και οψιμίζει η συγκομιδή.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι βροχοπτώσεις στο στάδιο της συγκομιδής υποβαθμίζουν την ποιότητα της ίνας, αφού αλλοιώνουν το χρώμα της, που από άσπρο μεταβάλλεται βαθμιαία σε σκούρο· ο κίνδυνος αυτός γίνεται μεγαλύτερος όσο περισσότερο καθυστερεί η συγκομιδή. Επιπλέον, οι σφοδροί άνεμοι μπορεί να προκαλέσουν πτώση καρπού από τις ανοιχτές κάψες στο χώμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Μειονεκτήματα συγκομιδής οπωροκηπευτικών στην υπερωρίμανση
Ερώτηση: Ποια είναι τα μειονεκτήματα της συγκομιδής των οπωροκηπευτικών στο στάδιο της υπερωρίμανσης;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 403): «Συγκομιδή στο στάδιο της υπερωρίμανσης συνεπάγεται απώλειες στο βάρος του καρπού, λόγω παράτασης των συνθηκών αναπνοής, ενώ, ιδιαίτερα στα οπωροκηπευτικά, αυξάνεται η φθαρτότητα των προϊόντων και η αδυναμία μεταφοράς και διατήρησής τους, με αποτέλεσμα να φτάνουν στον καταναλωτή αλλοιωμένα και με μικρή εμπορική αξία.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η συγκομιδή στην υπερωρίμανση προκαλεί απώλειες στο βάρος του καρπού λόγω παράτασης της αναπνοής, ενώ αυξάνεται σημαντικά η φθαρτότητα των προϊόντων και η αδυναμία μεταφοράς και διατήρησής τους — με αποτέλεσμα να φτάνουν στον καταναλωτή αλλοιωμένα και με μικρή εμπορική αξία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Μεθωρίμανση
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την μεθωρίμανση;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 403): «Η πρώιμη συγκομιδή συνιστάται σε όλα εκείνα τα γεωργικά προϊόντα που υφίστανται «μεθωρίμανση», συμπληρώνουν δηλαδή την διαδικασία της ωρίμανσης μετά την συγκομιδή, όπως συμβαίνει στην τομάτα και σε πολλά φρούτα (μήλα, αχλάδια, κυδώνια).»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μεθωρίμανση ονομάζεται η συμπλήρωση της διαδικασίας ωρίμανσης ενός προϊόντος μετά τη συγκομιδή του, όπως συμβαίνει στην τομάτα και σε πολλά φρούτα (μήλα, αχλάδια, κυδώνια). Στα προϊόντα αυτά συνιστάται πρώιμη συγκομιδή, ιδιαίτερα όταν δεν προωθούνται αμέσως στην κατανάλωση αλλά αποθηκεύονται για κάποιο διάστημα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Καρποδοτικές και χορτοδοτικές καλλιέργειες
Ερώτηση: Ποιες ονομάζονται καρποδοτικές και ποιες χορτοδοτικές καλλιέργειες; Να αναφερθούν συγκεκριμένα παραδείγματα.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 404): «α. Καλλιέργειες καρποδοτικές... Είναι τα φυτά μεγάλης καλλιέργειας που καλλιεργούνται για παραγωγή σπόρων, όπως τα σιτηρά και τα ψυχανθή. β. Χορτοδοτικές καλλιέργειες Καλλιεργούνται κυρίως για παραγωγή ξηρού χόρτου, όπως η μηδική, ο βίκος και τα τριφύλλια.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Καρποδοτικές ονομάζονται τα φυτά μεγάλης καλλιέργειας που καλλιεργούνται για παραγωγή σπόρων, όπως τα σιτηρά και τα ψυχανθή. Χορτοδοτικές ονομάζονται όσα καλλιεργούνται κυρίως για παραγωγή ξηρού χόρτου, όπως η μηδική, ο βίκος και τα τριφύλλια (μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για χλωρή νομή ή βόσκηση).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Βιομηχανικά φυτά — προϊόν καπνού και κρόκου
Ερώτηση: Ποια ονομάζονται βιομηχανικά φυτά; Να αναφέρετε ποιο είναι το συγκομιζόμενο προϊόν στον καπνό και στον κρόκο.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 404): «Ονομάζονται έτσι γιατί μετά την συγκομιδή υφίστανται βιομηχανική επεξεργασία... ο καπνός στον οποίο συγκομίζονται τα φύλλα... ο κρόκος στον οποίο συγκομίζονται τα στίγματα των ανθέων.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Βιομηχανικά ονομάζονται τα φυτά που, μετά τη συγκομιδή τους, υφίστανται βιομηχανική επεξεργασία (π.χ. βαμβάκι, καπνός, ζαχαρότευτλα, βιομηχανική τομάτα, λυκίσκος, κρόκος). Στον καπνό συγκομίζονται τα φύλλα, ενώ στον κρόκο συγκομίζονται τα στίγματα των ανθέων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Κλωστικά και ελαιούχα φυτά
Ερώτηση: Ποια ονομάζονται κλωστικά και ποια ελαιούχα φυτά;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 404-405): «δ. Κλωστικά φυτά Τα φυτά αυτά καλλιεργούνται συνήθως για τα στελέχη τους από τα οποία στην συνέχεια εξάγονται ίνες... Στην κατηγορία αυτή ανήκουν το λινάρι, το καννάβι κ.ά. ε. Ελαιούχα φυτά Στα φυτά αυτά συγκομίζονται οι σπόροι από τους οποίους εξάγεται λάδι... όπως ο ηλίανθος, το σουσάμι, η ατρακτυλίδα, η ελαιοκράμβη, η ρετσινολαδιά κ.ά.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κλωστικά ονομάζονται τα φυτά που καλλιεργούνται για τα στελέχη τους, από τα οποία εξάγονται ίνες για υφάσματα, σάκους, σχοινιά κ.λπ. (λινάρι, καννάβι). Ελαιούχα ονομάζονται τα φυτά στα οποία συγκομίζονται οι σπόροι, από τους οποίους εξάγεται λάδι για ανθρώπινη κατανάλωση ή βιομηχανική χρήση (ηλίανθος, σουσάμι, ατρακτυλίδα, ελαιοκράμβη, ρετσινολαδιά κ.ά.).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Λαχανικά υπόγειου τμήματος και φύλλων
Ερώτηση: Μπορείτε να αναφέρετε ορισμένα λαχανικά στα οποία συγκομίζεται το υπόγειο τμήμα τους και άλλα στα οποία συγκομίζονται τα φύλλα τους;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 405-406): «α. Λαχανικά στα οποία συγκομίζεται το υπόγειο τμήμα • Κονδυλώδη: πατάτα, γλυκοπατάτα. • Ριζοκονδυλώδη: καρότο, τεύτλο, ραπάνι, σέλινο. • Βολβώδη: κρεμμύδι, σκόρδο, πράσο.», «Φυλλώδη λαχανικά: λάχανο, κουνουπίδι, μαρούλι, αντίδι, ραδίκι, σπανάκι, μαϊντανός, άνιθος.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λαχανικά με συγκομιζόμενο υπόγειο τμήμα: κονδυλώδη (πατάτα, γλυκοπατάτα), ριζοκονδυλώδη (καρότο, τεύτλο, ραπάνι, σέλινο), βολβώδη (κρεμμύδι, σκόρδο, πράσο). Λαχανικά με συγκομιζόμενα φύλλα (φυλλώδη): λάχανο, κουνουπίδι, μαρούλι, αντίδι, ραδίκι, σπανάκι, μαϊντανός, άνιθος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ακρόδρυα
Ερώτηση: Ποιες δενδρώδεις καλλιέργειες ανήκουν στα ακρόδρυα;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 406): «β. Τα ακρόδρυα Σ' αυτά συγκομίζονται οι ξηροί καρποί, όπως τα αμύγδαλα, τα καρύδια, τα φουντούκια, τα φιστίκια κ.ά.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα ακρόδρυα ανήκουν οι δενδρώδεις καλλιέργειες στις οποίες συγκομίζονται οι ξηροί καρποί, όπως τα αμύγδαλα, τα καρύδια, τα φουντούκια και τα φιστίκια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Μειονεκτήματα χειρωνακτικής συγκομιδής
Ερώτηση: Ποια είναι τα μειονεκτήματα της συγκομιδής με τα χέρια; Εφαρμόζεται σήμερα σε ευρεία κλίμακα; Γιατί;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 406): «Είναι ο παλαιότερος τρόπος συγκομιδής και ο πιο διαδεδομένος μέχρι πρόσφατα. Η μέθοδος αυτή έχει υψηλό κόστος, είναι επίπονη, κοπιαστική και χρονοβόρα.»
- Αυτούσιο (σελ. 409): «Από το 1950 και μετά εξελίχθηκε ραγδαία η συγκομιδή των προϊόντων πολλών φυτικών ειδών με μηχανές.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η χειρωνακτική συγκομιδή έχει υψηλό κόστος και είναι επίπονη, κοπιαστική και χρονοβόρα. Δεν εφαρμόζεται πλέον σε ευρεία κλίμακα, γιατί από το 1950 και μετά εξελίχθηκε ραγδαία η μηχανική συγκομιδή, που μείωσε το κόστος, τον χρόνο συγκομιδής και τον μόχθο του παραγωγού· η χειρωνακτική συγκομιδή διατηρείται πλέον μόνο σε ειδικές περιπτώσεις (καπνός, περιορισμένα στο βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα, ευαίσθητοι νωποί καρποί κ.ά.).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Καρποί που συλλέγονται με ραβδισμό
Ερώτηση: Ποιοι καρποί συλλέγονται συνήθως με ραβδισμό;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 409): «Τα αμύγδαλα και τα καρύδια πέφτουν εύκολα με ραβδισμό μόλις σχισθεί το περγαμηνώδες περικάρπιο και φανεί το ενδοκάρπιο.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα αμύγδαλα και τα καρύδια συλλέγονται συνήθως με ραβδισμό, μόλις σχιστεί το περγαμηνώδες περικάρπιό τους και φανεί το ενδοκάρπιο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Πλεονεκτήματα μηχανικής συγκομιδής
Ερώτηση: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της συγκομιδής με μηχανές;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 409): «Η μηχανοσυλλογή έχει επεκταθεί σε πολλά φυτά της μεγάλης καλλιέργειας και όχι μόνο, με αποτέλεσμα την μείωση του κόστους της συγκομιδής, τον περιορισμό του χρόνου συγκομιδής και την διευκόλυνση των παραγωγών.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η μηχανική συγκομιδή μειώνει το κόστος συγκομιδής (και επομένως το συνολικό καλλιεργητικό κόστος), περιορίζει τον χρόνο συγκομιδής και διευκολύνει σημαντικά τους παραγωγούς.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Μέσα μεταφοράς συγκομισμένων προϊόντων
Ερώτηση: Ποια είναι τα πιο συνηθισμένα μέσα μεταφοράς των συγκομισμένων φυτικών προϊόντων;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 414-417): «Κύριος τρόπος μεταφοράς είναι εκείνος που πραγματοποιείται με το αγροτικό αυτοκίνητο των παραγωγών... χρησιμοποιούνται φορτηγά αυτοκίνητα, βαγόνια τρένων ή ακόμα και αμπάρια πλοίων... με αυτοκίνητα-ψυγεία... Φυτικά προϊόντα πρώιμης συγκομιδής... είναι δυνατό να μεταφέρονται σε μακρινές αγορές ακόμα και με αεροπλάνα.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα πιο συνηθισμένα μέσα είναι το αγροτικό αυτοκίνητο των παραγωγών, τα φορτηγά αυτοκίνητα, τα βαγόνια τρένων, τα αμπάρια πλοίων, τα αυτοκίνητα-ψυγεία/βαγόνια-ψυγεία/πλοία-ψυγεία (για ευπαθή προϊόντα σε μεγάλες αποστάσεις) και τα αεροπλάνα (για προϊόντα πρώιμης συγκομιδής και υψηλής τιμής, όπως κομμένα λουλούδια, πεπόνια, φράουλες, κεράσια).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Προϊόντα που αποθηκεύονται εύκολα ή όχι
Ερώτηση: Να αναφέρετε φυτικά προϊόντα που αποθηκεύονται εύκολα για μεγάλα χρονικά διαστήματα και άλλα που δεν αποθηκεύονται.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 418): «Υπάρχουν φυτικά προϊόντα που αποθηκεύονται εύκολα, όπως π.χ. οι καρποί των σιτηρών και των ψυχανθών και φυτικά προϊόντα που δεν μπορούν να αποθηκευτούν λόγω φθαρτότητας, όπως π.χ. πολλά οπωροκηπευτικά.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αποθηκεύονται εύκολα για μεγάλα χρονικά διαστήματα οι καρποί των σιτηρών και των ψυχανθών, ενώ δεν μπορούν να αποθηκευτούν, λόγω φθαρτότητας, πολλά οπωροκηπευτικά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Κύριοι παράγοντες ασφαλούς αποθήκευσης
Ερώτηση: Ποιοι είναι οι κυριότεροι παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η ασφαλής αποθήκευση των γεωργικών προϊόντων;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 418): «Οι κύριοι παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η ασφαλής αποθήκευση των φυτικών προϊόντων είναι: 1. το ποσοστό υγρασίας του προϊόντος, 2. η θερμοκρασία της αποθήκης και 3. ο κατάλληλος εξαερισμός του αποθηκευτικού χώρου.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κυριότεροι παράγοντες είναι: 1) το ποσοστό υγρασίας του προϊόντος, 2) η θερμοκρασία της αποθήκης, 3) ο κατάλληλος εξαερισμός του αποθηκευτικού χώρου, από τον οποίο εξαρτάται η θερμοκρασία και η σχετική υγρασία της αποθήκης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Κύρια αίτια αλλοιώσεων καρπών σιτηρών, ψυχανθών, ελαιούχων
Ερώτηση: Ποια είναι ονομαστικά τα κύρια αίτια των αλλοιώσεων που μπορούν να υποστούν οι καρποί των σιτηρών, των ψυχανθών και των ελαιούχων φυτών κατά την αποθήκευση;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 419-422): «Τα κύρια αίτια των αλλοιώσεων είναι τα παρακάτω: α) Έντονη αναπνευστική δραστηριότητα... β) Προσβολές από έντομα... γ) Προσβολές από μύκητες... δ) Προσβολές από βακτήρια... ε) Αυξημένη θερμότητα.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κύρια αίτια είναι: α) η έντονη αναπνευστική δραστηριότητα, β) οι προσβολές από έντομα, γ) οι προσβολές από μύκητες, δ) οι προσβολές από βακτήρια, ε) η αυξημένη θερμότητα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Αερισμός σύγχρονων αποθηκών
Ερώτηση: Πώς γίνεται συνήθως ο αερισμός στις σύγχρονες αποθήκες;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 422): «Σήμερα αυτό γίνεται με τη βοήθεια διάτρητων σωλήνων, από τους οποίους κυκλοφορεί αέρας με τη βοήθεια ανεμιστήρων ή αεραντλιών. Οι σωλήνες αυτοί βρίσκονται στο κέντρο ή στο δάπεδο της αποθήκης.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Γίνεται με τη βοήθεια διάτρητων σωλήνων, τοποθετημένων στο κέντρο ή στο δάπεδο της αποθήκης, από τους οποίους κυκλοφορεί αέρας με τη βοήθεια ανεμιστήρων ή αεραντλιών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Αλλοιώσεις αποθηκευμένου σπόρου σιταριού
Ερώτηση: Τι είδους αλλοιώσεις μπορεί να εμφανίσει ο αποθηκευμένος σπόρος του σιταριού;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 422): «Κατά την αποθήκευση το σιτάρι μπορεί να υποστεί διαφόρων ειδών φθορές ή αλλοιώσεις, με κυριότερα συμπτώματα το άναμμα ή το μούχλιασμα του σπόρου, τη μουχλιασμένη ή ξινή οσμή, τον καστανό, μαύρο ή κόκκινο αποχρωματισμό των σπόρων, τη μειωμένη βλαστική ικανότητα του σπόρου και τη μείωση της αρτοποιητικής αξίας του αλεύρου.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μπορεί να εμφανίσει άναμμα ή μούχλιασμα του σπόρου, μουχλιασμένη ή ξινή οσμή, καστανό, μαύρο ή κόκκινο αποχρωματισμό των σπόρων, μειωμένη βλαστική ικανότητα και μείωση της αρτοποιητικής αξίας του αλεύρου που θα παραχθεί.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Κοτσερά
Ερώτηση: Τι ονομάζονται κοτσερά;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 423): «οι αποφλοιωμένοι σπάδικες τοποθετούνται σε ειδικά ξηραντήρια-αποθηκευτικούς χώρους, που ονομάζονται κοτσερά.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κοτσερά ονομάζονται τα ειδικά ξηραντήρια-αποθηκευτικοί χώροι στα οποία τοποθετούνται οι αποφλοιωμένοι σπάδικες του αραβοσίτου, ώστε να αποξηρανθούν με τη βοήθεια του ήλιου και του ανέμου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ασφαλής αποθήκευση ελαιούχων σπόρων
Ερώτηση: Τι πρέπει να έχει υπόψη του ο παραγωγός για την ασφαλή αποθήκευση των ελαιούχων σπόρων;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 426): «πρέπει να γίνει: α) συγκομιδή υγιών σπόρων, β) περιορισμός του ποσοστού των σπασμένων σπόρων κατά τη συγκομιδή, γ) ξήρανση αμέσως μετά τη συγκομιδή, πριν δημιουργηθούν εστίες μόλυνσης, δ) διατήρηση της θερμοκρασίας της αποθήκης στους 20° C.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρέπει: α) να γίνεται συγκομιδή υγιών σπόρων, β) να περιορίζεται το ποσοστό των σπασμένων σπόρων κατά τη συγκομιδή, γ) να γίνεται ξήρανση αμέσως μετά τη συγκομιδή, πριν δημιουργηθούν εστίες μόλυνσης, δ) να διατηρείται η θερμοκρασία της αποθήκης στους 20°C.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τρόποι αποθήκευσης χόρτου
Ερώτηση: Με ποιους τρόπους γίνεται συνήθως η αποθήκευση του χόρτου;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 426): «Η αποθήκευση του χόρτου σε μπάλες είναι η πιο συνηθισμένη, η πιο εύκολη και η λιγότερο δαπανηρή μέθοδος... Η αποθήκευση μπορεί να γίνει στο ύπαιθρο, σε καλύβες, σε σιταποθήκες και σε υπαίθριους χώρους κάτω από προσωρινά ή μόνιμα στέγαστρα... μπορεί να αποθηκευθεί και σε σιλό.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αποθήκευση σε μπάλες είναι η πιο συνηθισμένη, εύκολη και λιγότερο δαπανηρή μέθοδος. Μπορεί να γίνει στο ύπαιθρο, σε καλύβες, σε σιταποθήκες ή σε υπαίθριους χώρους με προσωρινά ή μόνιμα στέγαστρα. Το χόρτο σανοδοτικών φυτών (μηδική, βίκος) μπορεί επίσης να αποθηκευθεί τεμαχισμένο σε σιλό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Κατάλληλες συνθήκες αποθήκευσης πατάτας
Ερώτηση: Να αναφερθούν οι κατάλληλες συνθήκες αποθήκευσης της πατάτας.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 427): «η αποθήκευση της πατάτας γίνεται σε θερμοκρασία 12-15°C, με υψηλή σχετική υγρασία και καλό αερισμό για να κλείσουν οι πληγές των κονδύλων. Μετά, η θερμοκρασία της αποθήκης ρυθμίζεται στους 5°-8° C και η σχετική υγρασία στο 90 % προκειμένου να αποφευχθεί η βλάστηση των κονδύλων.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αρχικά η αποθήκευση γίνεται σε θερμοκρασία 12-15°C, με υψηλή σχετική υγρασία και καλό αερισμό, ώστε να κλείσουν οι πληγές των κονδύλων. Στη συνέχεια η θερμοκρασία ρυθμίζεται στους 5°-8°C και η σχετική υγρασία στο 90%, ώστε να αποφευχθεί η βλάστηση των κονδύλων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Συντήρηση καρπών δενδρωδών καλλιεργειών
Ερώτηση: Πώς επιτυγχάνεται η συντήρηση των καρπών των δενδρωδών καλλιεργειών;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 429): «Η συντήρηση των καρπών επιτυγχάνεται με τη ρύθμιση των συνθηκών του περιβάλλοντος, που επηρεάζουν την αναπνοή των καρπών και κυρίως αυτή της θερμοκρασίας... Η παράταση της ζωής των καρπών με την ψύξη μπορεί να είναι μεγαλύτερη αν συνδυασθεί και με την ρύθμιση των ατμοσφαιρικών συνθηκών.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Επιτυγχάνεται με τη ρύθμιση των συνθηκών του περιβάλλοντος που επηρεάζουν την αναπνοή των καρπών, κυρίως με μείωση της θερμοκρασίας κοντά στο μηδέν (λίγο πάνω από τη θερμοκρασία πήξης του καρπού, ώστε να μην παγώσει). Η παράταση της ζωής των καρπών μπορεί να γίνει ακόμη μεγαλύτερη αν η ψύξη συνδυαστεί με ρύθμιση της ατμόσφαιρας (μειωμένο οξυγόνο, αυξημένο διοξείδιο του άνθρακα), σε ψυγεία ρυθμιζόμενης ατμόσφαιρας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Παράγοντες χρόνου συντήρησης καρπών δενδρωδών
Ερώτηση: Να αναφερθείτε στους παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται ο χρόνος συντήρησης καρπών των δενδρωδών καλλιεργειών.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 428): «Ο χρόνος συντήρησης ποικίλλει ανάλογα με το είδος των καρπών και εξαρτάται κυρίως από την αναπνευστική τους δραστηριότητα, τις απώλειες υγρασίας και την αντίσταση που προβάλλουν στους παθογόνους μικροοργανισμούς.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Εξαρτάται κυρίως από την αναπνευστική δραστηριότητα των καρπών, τις απώλειες υγρασίας τους και την αντίσταση που προβάλλουν στους παθογόνους μικροοργανισμούς. Έτσι, οι φράουλες, που αναπνέουν έντονα, συντηρούνται ελάχιστα, ενώ τα μήλα και τα αχλάδια, που αναπνέουν σε μικρό βαθμό, συντηρούνται μέχρι και έξι μήνες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ρύθμιση ατμόσφαιρας ψυγείων για παράταση ζωής καρπών
Ερώτηση: Ποιες είναι οι κατάλληλες συγκεντρώσεις του ατμοσφαιρικού αέρα σε οξυγόνο, άζωτο και διοξείδιο του άνθρακα, για να παραταθεί η ζωή των καρπών οπωροφόρων δένδρων στα ψυγεία;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 429): «Στη συνηθισμένη συντήρηση σε ψυγεία, ο ατμοσφαιρικός αέρας περιέχει συνήθως 78 % άζωτο, 21 % οξυγόνο και 0,03 % διοξείδιο του άνθρακα... συγκεντρώσεις 2-3 % οξυγόνου και 3-5 % διοξειδίου του άνθρακα, επιβραδύνουν την ωρίμανση του καρπού και χρησιμοποιούνται με επιτυχία σε ψυγεία ρυθμιζόμενης ατμόσφαιρας, για συντήρηση και αποθήκευση μήλων και αχλαδιών.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο συνηθισμένος ατμοσφαιρικός αέρας περιέχει 78% άζωτο, 21% οξυγόνο και 0,03% διοξείδιο του άνθρακα. Για την παράταση της ζωής των καρπών (π.χ. μήλων, αχλαδιών) σε ψυγεία ρυθμιζόμενης ατμόσφαιρας χρησιμοποιούνται συγκεντρώσεις 2-3% οξυγόνου και 3-5% διοξειδίου του άνθρακα, που επιβραδύνουν την ωρίμανση (το άζωτο παραμένει ο κύριος όγκος του μείγματος).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Προϊόντα που αποθηκεύονται σε σακιά ή κιβώτια
Ερώτηση: Ποια είναι συνήθως τα προϊόντα που αποθηκεύονται σε σακιά ή κιβώτια;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 430): «Με τον τρόπο αυτό αποθηκεύονται συνήθως σπόροι που προορίζονται για πολλαπλασιαστικό υλικό, αλλά και κηπευτικά (πεπόνια, καρπούζια, μελιτζάνες κ.ά.).», «Στα πρώτα αποθηκεύονται συνήθως πεπόνια και καρπούζια, ενώ στα δεύτερα λάχανα.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε σακιά (συνήθως πολυαιθυλενίου) αποθηκεύονται κυρίως σπόροι που προορίζονται για πολλαπλασιαστικό υλικό, καθώς και κηπευτικά όπως πεπόνια, καρπούζια, μελιτζάνες. Σε κιβώτια: στα μικρά (20-25 κιλών) αποθηκεύονται συνήθως πεπόνια και καρπούζια, ενώ στα μεγάλα ξύλινα (400-500 κιλών) αποθηκεύονται λάχανα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Αποθήκευση σε μεγάλους λάκκους
Ερώτηση: Υπάρχουν προϊόντα που αποθηκεύονται σε μεγάλους λάκκους. Σε ποιες συνήθως περιοχές εφαρμόζεται αυτός ο τρόπος αποθήκευσης και ποια συνήθως προϊόντα αφορά;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 430-431): «Σε ορεινές περιοχές το φθινόπωρο σκάβονται μεγάλοι λάκκοι, που καλύπτονται με άχυρο, φτέρες ή και πλαστικό. Εκεί τοποθετούνται σε σωρούς οι πατάτες, τα καρότα και τα λάχανα.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι· ο τρόπος αυτός εφαρμόζεται συνήθως σε ορεινές περιοχές, το φθινόπωρο, όπου σκάβονται μεγάλοι λάκκοι που καλύπτονται με άχυρο, φτέρες ή πλαστικό. Στους λάκκους αυτούς τοποθετούνται σε σωρούς κυρίως πατάτες, καρότα και λάχανα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
